3. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı
10 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Öğretmen panoya yukarıdaki atasözünü astı ve altına öğrencilerden birer davranış yazmalarını istedi. Yazılan davranışlardan biri bu sözün öğüdüne hiç uymuyor. Panoya yazılan davranışlardan hangisi bu atasözüne uymaz?
- A Sabah kalkar kalkmaz ödevini bitirmek
- B Servis beklerken kitabından bir bölüm okumak
- C Ödevi son güne bırakıp bütün gün oyalanmak
- D Servise binmeden önce çantasını hazırlamak
Yarışın nereden başlayacağını merak eden sporcular hakemin işaretini bekliyordu. Hangi cümlede "baş" sözcüğü BAŞLANGIÇ anlamında kullanılmıştır?
- A Kitabın başında bir önsöz vardı.
- B Başım bugün çok ağrıyor.
- C Başını kaldırıp gökyüzüne baktı.
- D Başörtüsünü düzeltti.
Sınıfta bir öğrenci metni okuduktan sonra "Peki Kerem'in dili hiç yanmasaydı ne olurdu?" diye sordu. Kerem'in dili hiç yanmamış olsaydı, ilk sorudaki atasözü onun için yine söylenebilir miydi? Bu durumda hangi seçenek doğru olur?
- A Söylenemezdi; atasözü bir kez yandıktan sonra çok temkinli olmayı anlatır, Kerem hiç yanmasaydı temkinliliğinin sebebi kalmazdı.
- B Söylenirdi; atasözü yemeği yavaş yemesi gereken herkes için kullanılır.
- C Söylenirdi; atasözü çorba içen bütün çocukları anlatır.
- D Söylenirdi; atasözü yalnızca sıcak yiyecekler için kullanılır.
Okuldan eve gelince önce çantasını bırakan Mert, sonra "Ellerimi yıkadım." dedi. Mert'in söylediği bu cümle hangi zamanı anlatır?
- A Şimdiki zaman
- B Geçmiş zaman
- C Gelecek zaman
- D Emir kipi
"Yol" sözcüğü hangi cümlede "yöntem" anlamındadır?
- A Bu işin yolu budur.
- B Yolda yürüdük.
- C Yol çok bozuk.
Öğretmen üç öğrencinin bir haftada kaç gün okuma yaptığını yukarıdaki çubuklara işledi. Ay sonunda Umut'un okuma hızının çok arttığını, Nil'inkinin ise yerinde saydığını söyledi. Bu bilgilere göre "Çalışan demir pas tutmaz." atasözü en çok kimin durumunu anlatır?
- A Nil'in; iki gün okuduğu için hızı korunmuştur.
- B Sarp'ın; ortada kaldığı için ne ilerlemiş ne gerilemiştir.
- C Üçünün de; hepsi bir hafta boyunca okumuştur.
- D Umut'un; en çok gün okuduğu için okuma hızı gelişmiştir.
"Çal" sözcüğü hangi cümlede müzik anlamındadır?
- A Gitar çal.
- B Elma çalma.
- C Zil çalındı.
Hangisi emir cümlesidir?
- A Hava soğuk.
- B Nasılsın?
- C Ödevini yap.
Aynı metin için tahtadaki öteki söz olan "Emek olmadan yemek olmaz." atasözünü düşünelim. Bu söz metne tam olarak niçin uymaz?
- A Alp ertesi gün sabırla çalışıp uçağı uçurmuştur; emek harcamadığı söylenemez.
- B Alp maket uçağı hiçbir zaman bitirememiştir.
- C Metinde çalışmaktan ve uğraşmaktan hiç söz edilmemiştir.
- D Metinde emekten değil, yalnızca yapıştırıcının cinsinden söz edilmiştir.
Mert defterine yukarıdaki cümleyi yazdı. Öğretmeni cümledeki zaman sözcüğü ile eylemin birbirini tutmadığını söyledi. Cümlenin doğru biçimi hangisidir?
- A Dün akşam ödevimi yaptım.
- B Yarın akşam ödevimi yaptım.
- C Dün akşam ödevimi yapıyorum.
- D Dün sabah ödevimi yapacağım.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
"Vakit nakittir." zamanın para kadar değerli olduğunu, boşa harcanmaması gerektiğini öğütler. Ödevi son güne bırakıp oyalanmak zamanı boşa harcamaktır.
- Atasözünün öğüdünü söyleyelim: zaman değerlidir, boşa harcanmamalıdır.
- Ödevi hemen bitirmek ve beklerken kitap okumak zamanı iyi kullanmaktır.
- Ödevi son güne bırakıp oyalanmak zamanı boşa harcamaktır; söze uymayan davranış budur → cevap C.
2. sorunun çözümü
İlk cümlede "baş" kitabın ilk bölümünü, yani başlangıcını anlatır; diğerlerinde vücut organı anlamındadır.
- "Baş" hem vücut organı hem de bir şeyin ilk kısmı anlamına gelir.
- Cümlelerde hangisi bir şeyin ilk bölümünden söz ediyor?
- "Kitabın başı" başlangıç anlamındadır → A.
3. sorunun çözümü
Atasözü, "başına bir kez gelen kişi sonrasında aşırı dikkatli olur" demektir. Kerem'in dili hiç yanmasaydı bu aşırı dikkatin sebebi de kalmazdı; söz onun için söylenemezdi.
- Atasözünün iki parçası var: önce yanmak, sonra aşırı temkinli olmak.
- Metinde Kerem'in temkinliliğinin sebebi dilinin yanmasıdır.
- Sebebi kaldırırsak temkinlilik de kalmaz; söz artık Kerem'i anlatmaz → cevap A.
4. sorunun çözümü
"Yıkadım" eki (-di) işin daha önce, geçmişte bittiğini anlatır.
- Fiildeki ekine bakalım: "yıka-dı-m".
- "-di" eki işin geçmişte tamamlandığını gösterir.
- İş geçmişte bittiği için cevap geçmiş zamandır → B.
5. sorunun çözümü
"İşin yolu" = yöntemi.
- "Yol" hem gidilen güzergâh hem de yöntem demektir.
- "Bu işin yolu budur" → bu iş böyle yapılır.
- Demek ki yöntem anlamındadır.
6. sorunun çözümü
Atasözü, sürekli çalışan kişinin körelmeyip geliştiğini anlatır. Çubuklarda 6 günle en çok okuyan Umut'tur ve öğretmen onun hızının arttığını söylemiştir.
- Çubukları okuyalım: Umut 6 gün, Sarp 4 gün, Nil 2 gün okumuş.
- Öğretmenin sözünü ekleyelim: Umut gelişmiş, Nil yerinde saymış.
- Düzenli çalışıp gelişen kişi Umut'tur; atasözü onun durumunu anlatır → cevap D.
7. sorunun çözümü
Gitar bir müzik aletidir.
- "Çalmak" hem hırsızlık hem müzik yapmak demektir.
- "Gitar" bir müzik aletidir.
- Gitar çalmak → müzik yapmak anlamındadır.
8. sorunun çözümü
Emir cümlesi bir iş yaptırır.
9. sorunun çözümü
"Emek olmadan yemek olmaz." emek harcamayan kişiyi uyarır. Alp emek harcamıştır; ilk denemedeki sorunu emeksizlik değil acelecilik yaratmıştır.
- Sözün anlamını söyleyelim: çalışmadan bir şey elde edilemez.
- Metne bakalım: Alp ertesi gün her şeyi söküp yeniden yapıştırmış, yani emek harcamış.
- Emek harcayan biri için bu söz kullanılmaz; asıl sorun acele etmesiydi → cevap A.
10. sorunun çözümü
"dün" sözcüğü olup bitmiş bir zamanı gösterir; bu yüzden eylem de olup bitmiş olmalıdır: "yaptım".
- Cümledeki zaman sözcüğünü bulalım: "dün" → iş olup bitmiştir.
- Cümledeki eylemi bulalım: "yapacağım" → -acak eki işin daha olmadığını bildirir.
- Zaman geriye, eylem ileriye bakıyor; ikisi birbirini tutmuyor.
- Doğru biçim "Dün akşam ödevimi yaptım." olur → cevap A.