9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir dalganın boyu 500 nanometre olarak ölçülmüştür. Bu uzunluk kaç metredir?
- A $5 \times 10^{-5}$
- B $5 \times 10^{-6}$
- C $5 \times 10^{-8}$
- D $5 \times 10^{-7}$
- E $5 \times 10^{-9}$
Şemada bir hareketin basamakları verilmiştir. Bu hareketteki alınan yol ve yer değiştirme sorulmaktadır. Şemaya göre doğru yanıt hangisidir?
- A İkisi de 80 m
- B Alınan yol 0 m, yer değiştirme 80 m
- C Alınan yol 80 m, yer değiştirme 0 m
- D İkisi de 40 m
- E İkisi de 0 m
Yukarıda bir cisme zıt yönlerde etki eden iki kuvvet verilmiştir. Bileşke kuvvetin büyüklüğü sorulmaktadır. Buna göre bulunan değer kaç N'dir?
- A 12
- B 24
- C 135
- D 6
- E 3
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Yer değiştirme | 60 m kuzey |
| Geçen süre | 20 s |
Tabloda bir hareketin ölçüleri verilmiştir. Ortalama hız sorulmaktadır. Tabloya göre bu değer hangisidir?
- A 0 m/s
- B 3 m/s (yönsüz)
- C 80 m/s
- D 1.200 m/s
- E 3 m/s kuzey yönünde
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Kütle | kilogram |
| Kuvvet | ? |
Tabloda nicelikler ve SI birimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A watt
- B kilogram
- C joule
- D newton
- E metre
Bir yüzeyin alanı 3 m² olarak ölçülmüştür. Bu alan kaç cm²’dir?
- A 300
- B 3000
- C 300000
- D 30000
- E 30
Bir aracın hızı 72 km/h olarak ölçülmüştür. Bu hız kaç m/s’dir?
- A 20
- B 25
- C 36
- D 72
- E 15
| Bölüm | Yol | Süre |
|---|---|---|
| 1 | 100 m | 20 s |
| 2 | 140 m | 20 s |
Tabloda bir hareketin iki bölümü verilmiştir. Yolculuğun tamamı için ortalama sürat aranmaktadır. Tabloya göre aranan sürat kaç m/s'dir?
- A 7
- B 5
- C 6
- D 12
- E 240
Bir öğrenci laboratuvarda bir cismin kütlesini eşit kollu terazi ile, ağırlığını ise dinamometre ile ölçmüştür. Öğrencinin ölçtüğü bu iki nicelikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Kütle temel, ağırlık türetilmiş niceliktir.
- B Her ikisi de temel niceliktir.
- C Her ikisi de türetilmiş niceliktir.
- D Kütle türetilmiş, ağırlık temel niceliktir.
- E Kütle vektörel, ağırlık skaler niceliktir.
SI birim sisteminde tanımlanan temel nicelik sayısı sorulmaktadır. Bu sayı kaçtır?
- A Üç
- B Beş
- C Altı
- D Yedi
- E Dokuz
Aşağıdaki araştırma konularından hangisi doğrudan fizik biliminin inceleme alanı dışındadır?
- A Bir cismin eğik atış hareketi
- B Bir maddenin yanma tepkimesinde açığa çıkan yeni maddeler
- C Bir telin elektrik direncinin sıcaklıkla değişimi
- D Bir yayın uzama miktarının uygulanan kuvvete bağlılığı
- E Sesin farklı ortamlardaki yayılma hızı
Bir otomobil 72 km/h sabit süratle ilerlemektedir. Sürücü bu süratin SI birimindeki karşılığını merak etmektedir. Buna göre otomobilin sürati kaç m/s’dir?
- A 10
- B 15
- C 20
- D 25
- E 30
| Nicelik | Değer |
|---|---|
| Bir insanın boyu | 1,7 m |
| Bir kalem ucunun çapı | 0,5 mm |
| İstanbul–Ankara arası | 450 km |
Tabloda verilen uzunlukların hepsi metre cinsinden yazılmak istenmektedir. Buna göre kalem ucunun çapı metre cinsinden aşağıdakilerden hangisidir?
- A 5 × 10⁻² m
- B 5 × 10⁻³ m
- C 5 × 10⁻¹ m
- D 5 × 10⁻⁴ m
- E 5 × 10³ m
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Bütün nicelikler skalerdir.
- C Bileşke kuvvet önemsizdir.
- D Yol ile yer değiştirme aynıdır.
- E Hareket; büyüklüklerin türü, bileşke kuvvet ve yol-yer değiştirme ayrımıyla birlikte çözümlenir.
Aşağıdaki niceliklerden hangisi vektörel bir nicelik değildir?
- A Kuvvet
- B Hız
- C Yer değiştirme
- D Sürat
- E İvme
| Araştırma konusu | Alt dal |
|---|---|
| Buzdolabının çalışma ilkesi | Termodinamik |
| Bir köprünün taşıyabileceği yük | Mekanik |
| Radyoaktif maddenin bozunması | ? |
Tabloda bazı araştırma konuları ilgili oldukları fizik alt dallarıyla eşleştirilmiştir. Soru işareti yerine hangisi gelmelidir?
- A Optik
- B Akustik
- C Katıhâl fiziği
- D Elektromanyetizma
- E Atom ve çekirdek fiziği
Bir sıvının sıcaklığı şekildeki termometre ile ölçülmüştür. Buna göre sıvının sıcaklığı kaç °C’tur?
- A 10
- B 20
- C 30
- D 40
- E 50
Bir öğrenci sarkacın periyodunun ipin uzunluğuna bağlı olduğunu düşünmektedir. Bunu sınamak için farklı uzunluktaki iplerle deney yapmayı planlamaktadır. Öğrencinin bu düşüncesi bilimsel yöntemin hangi aşamasına karşılık gelir?
- A Gözlem
- B Hipotez kurma
- C Veri toplama
- D Sonuç çıkarma
- E Kanun oluşturma
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bir cisme kuvvet uygulandığını görüp "Öyleyse cisim mutlaka hareket eder." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Kuvvet ölçülemez.
- B Kuvvet hareket oluşturmaz.
- C Cisim her zaman durur.
- D Belirleyici olan tek bir kuvvet değil, bileşke kuvvettir.
- E Hata yoktur.
Bir cisim dinamometreye asıldığında gösterge şekildeki konumu almıştır. Buna göre cismin ağırlığı kaç N’dir?
- A 10
- B 20
- C 30
- D 40
- E 50
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Nano ön eki $10^{-9}$ olduğundan 500 nm $= 5 \times 10^{-7}$ m’dir.
- Ön ekin çarpanını yazalım: 1 nm $= 10^{-9}$ m.
- Verilen uzunluğu çevirelim: $500 \times 10^{-9}$ m.
- 500 sayısını da bilimsel gösterime alalım: $5 \times 10^{2}$. Üsleri toplarsak $5 \times 10^{2-9} = 5 \times 10^{-7}$ m.
- Denetleyelim: $5 \times 10^{-7}$ m, milimetrenin binde biri dolayında ✓ — görünür ışık için beklenen büyüklük bu.
Sık yapılan hata: $5 \times 10^{-9}$ demek. Bu, 500 sayısını olduğu gibi bırakıp yalnız ön ekin üssünü yazmaktan doğar; oysa 500’ün kendisi de $10^{2}$ katkısı yapar.
2. sorunun çözümü
Yörünge uzunluğu 40 + 40 = 80 m'dir; başlangıç ile bitiş aynı olduğu için yer değiştirme sıfırdır.
- Gidiş 40 m, dönüş 40 m'dir.
- Toplam yol 80 m olur.
- Başlangıç ve bitiş aynı, yer değiştirme 0 m'dir.
3. sorunun çözümü
Zıt yöndeki kuvvetlerde bileşke, büyük olandan küçüğün çıkarılmasıyla bulunur: 15 − 9 = 6 N.
- Yönleri okuyalım: kuvvetler aynı doğrultuda ama birbirine zıt yönde; biri ötekinin etkisini geri çekiyor.
- Zıt yönlü vektörlerde büyüklükler birbirini eksiltir: $F = 15 - 9$.
- İşlemi yapalım: $F = 6$ N. Bileşkenin yönü, büyük olan 15 N’lik kuvvetin yönüdür.
- Denetleyelim: zıt yönlü kuvvetlerde bileşke en büyük kuvvetten küçük olmalı ✓ — 6 N, 15 N’den küçük.
Sık yapılan hata: "24" demek. 24 sayısı $15 + 9$ toplamasıdır; toplama ancak kuvvetler AYNI yönde olduğunda geçerlidir, burada ise yönler zıt.
4. sorunun çözümü
Hız vektöreldir: yer değiştirmenin süreye oranı yönüyle birlikte yazılır, 60 ÷ 20 = 3 m/s kuzey yönünde.
- Tablodaki verileri alalım: yer değiştirme 60 m kuzey, geçen süre 20 s. Yer değiştirmenin yönü verilmiş, çünkü kendisi de vektörel bir nicelik.
- Büyüklüğü hesaplayalım: $60 \div 20 = 3$, yani 3 m/s.
- Hız vektörel olduğundan yalnız sayı yetmez; yer değiştirmenin yönü hıza da geçer. Sonuç 3 m/s kuzey yönündedir.
- Denetleyelim: 20 saniye boyunca kuzeye 3 m/s ile gidilirse $3 \times 20 = 60$ m kuzeye yer değiştirilir ✓ — tabloyla uyuşuyor.
Sık yapılan hata: "3 m/s (yönsüz)" demek. Büyüklük doğru ama yanıt eksik: hız vektörel bir niceliktir, yönü yazılmadan tam olarak belirtilmiş olmaz.
5. sorunun çözümü
Kuvvetin SI birimi newton’dur.
- Tablonun kurgusu şu: solda nicelik, sağda SI birimi. Dolu satır kütlenin birimini kilogram olarak veriyor.
- Kuvvet, Newton’un ikinci yasasına göre kütle ile ivmenin çarpımıdır: $F = m \cdot a$.
- Birimleri çarpalım: kilogram ile metre bölü saniyekare. Bu bileşik birime, yasayı kuran bilim insanının adına newton denir ve N ile gösterilir.
- Denetleyelim: 1 N, 1 kg kütleye 1 m/s² ivme kazandıran kuvvettir ✓ — tanım doğrudan bağıntıdan çıkıyor.
Sık yapılan hata: "joule" demek. Joule kuvvetin değil, iş ve enerjinin birimidir; iş, kuvvet ile yolun çarpılmasıyla bulunur, dolayısıyla kuvvetle aynı nicelik değildir.
6. sorunun çözümü
Alan iki boyutlu olduğundan 3 m² $= 30\,000$ cm²’dir.
- Uzunluktaki çevrim çarpanını yazalım: 1 m = 100 cm.
- Alanda bu çarpan karesiyle girer: 1 m² $= 100^{2} = 10\,000$ cm².
- Verilen alanı çevirelim: $3 \cdot 10\,000 = 30\,000$ cm².
- Denetleyelim: kenarı 1 m olan kare 100 cm × 100 cm ✓ — tek bir metrekarede gerçekten 10 000 santimetrekare var.
Sık yapılan hata: "300" demek. Bu, 100 ile yalnız bir kez çarpmaktan doğar; alan iki boyutlu olduğu için çarpan bir değil İKİ kez uygulanmalıdır.
7. sorunun çözümü
72 km/h hızı 3,6’ya bölünerek 20 m/s bulunur.
- Birimleri açalım: 1 km = 1000 m ve 1 saat = 3600 s. Öyleyse 1 km/h $= 1000/3600 = 1/3{,}6$ m/s.
- Verilen hızı çevirelim: $72 / 3{,}6 = 20$ m/s.
- Aracın hızı 20 m/s’dir.
- Denetleyelim: 20 m/s hızla 1 saatte $20 \cdot 3600 = 72\,000$ m, yani 72 km alınır ✓.
Sık yapılan hata: "25" demek. Bu, 3,6 yerine yaklaşık 3’e bölmekten doğar; km/h’den m/s’ye geçerken kullanılan sayı tam olarak 3,6’dır.
8. sorunun çözümü
Toplam yol 240 m, toplam süre 40 s'dir: 240 ÷ 40 = 6 m/s.
- Toplam yol 100 + 140 = 240 m'dir.
- Toplam süre 20 + 20 = 40 s'dir.
- 240 ÷ 40 = 6 m/s bulunur.
9. sorunun çözümü
Kütle temel bir niceliktir; ağırlık ise kütle ile yer çekimi ivmesinden türetilen bir kuvvettir.
- Kütle, SI’nın yedi temel niceliğinden biridir; birimi kilogramdır ve eşit kollu terazi ile ölçülür.
- Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir: $G = m \cdot g$. Dinamometre ile ölçülür.
- Ağırlık, kütle (temel) ile ivmeden (uzunluk ve zamandan türetilmiş) elde edildiği için türetilmiş niceliktir; birimi newtondur: $1\,\text{N} = 1\,\text{kg}\cdot\text{m/s}^2$.
- Denetleyelim: $m = 2\,\text{kg}$, $g = 10\,\text{m/s}^2$ için $G = 20\,\text{N}$; ağırlık başka niceliklerden hesaplanabildi, kütle hesaplanmadı ✓
Sık yapılan hata: "Kütle vektörel, ağırlık skaler niceliktir." demek. Durum tam tersidir: ağırlık bir kuvvettir ve yönü (aşağı, Dünya’nın merkezine doğru) vardır, bu yüzden vektöreldir; kütlenin yönü yoktur, skalerdir.
10. sorunun çözümü
SI birim sisteminde yedi temel nicelik tanımlanmıştır.
- Temel nicelik, başka niceliklerden türetilmeyen, bağımsız olarak tanımlanan niceliktir.
- SI sisteminde bunlar tek tek sayılmıştır: uzunluk, kütle, zaman, elektrik akımı, sıcaklık, madde miktarı ve ışık şiddeti.
- Listedeki nicelik sayısı yedidir; alan, hacim, hız, kuvvet gibi bütün öteki nicelikler bu yediliden türetilir.
- Denetleyelim: her birinin kendine ait bir temel birimi var — m, kg, s, A, K, mol, cd ✓ — birimlerin sayısı da yedi.
Sık yapılan hata: "Beş" demek. Bu sayı, günlük hayatta en sık karşılaşılan uzunluk, kütle, zaman, sıcaklık ve akımı saymaktan doğar; madde miktarı ile ışık şiddeti de SI’nin temel nicelikleridir.
11. sorunun çözümü
Yanma tepkimesinde yeni maddeler oluştuğu için bu olay fiziğin değil kimyanın inceleme alanıdır.
- Fizik, madde ile enerji arasındaki etkileşimleri ve hareketi, maddenin kimliği değişmeden inceler; yeni madde oluşumu kimyanın konusudur.
- Fiziğe ait olanları ayıralım: eğik atış → mekanik; telin direnci → elektrik; yayın uzaması → mekanik (kuvvet); sesin yayılma hızı → dalgalar.
- Yanmada madde oksijenle tepkimeye girer ve karbondioksit, su gibi yeni maddeler oluşur; bu kimyasal bir değişimdir.
- Denetleyelim: dört olayda madde aynı kalıyor, yalnız yanmada yeni madde ortaya çıkıyor ✓
Sık yapılan hata: "Bir telin elektrik direncinin sıcaklıkla değişimi" demek. Sıcaklık sözcüğü akla kimyayı getirebilir, ama telin maddesi değişmez; yalnız elektriksel bir özelliği değişir, bu da fiziğin konusudur.
12. sorunun çözümü
72 km/h, $1\,\text{km} = 1000\,\text{m}$ ve $1\,\text{h} = 3600\,\text{s}$ kullanılarak 20 m/s’ye dönüştürülür.
- Birimleri ayrı ayrı çevirelim: $72\,\text{km} = 72\,000\,\text{m}$, $1\,\text{h} = 3600\,\text{s}$.
- $\dfrac{72\,000\,\text{m}}{3600\,\text{s}} = 20\,\text{m/s}$
- Kısa yol: $\dfrac{1000}{3600} = \dfrac{1}{3{,}6}$ olduğundan km/h’den m/s’ye geçerken 3,6’ya bölünür: $72 \div 3{,}6 = 20$.
- Denetleyelim: $20\,\text{m/s} \times 3{,}6 = 72\,\text{km/h}$ ✓
Sık yapılan hata: "25" demek. 25 m/s, 72 km/h’ye değil $25 \times 3{,}6 = 90\,\text{km/h}$’ye karşılık gelir; dönüşümü denetleme adımıyla geri çevirmek bu hatayı hemen gösterir.
13. sorunun çözümü
$1\,\text{mm} = 10^{-3}\,\text{m}$ olduğundan $0{,}5\,\text{mm} = 5 \times 10^{-4}\,\text{m}$ bulunur.
- Dönüşüm katsayısı: $1\,\text{m} = 1000\,\text{mm}$, yani $1\,\text{mm} = 10^{-3}\,\text{m}$.
- $0{,}5\,\text{mm} = 0{,}5 \times 10^{-3}\,\text{m}$
- Bilimsel gösterimde katsayı 1 ile 10 arasında olmalı: $0{,}5 = 5 \times 10^{-1}$, dolayısıyla $5 \times 10^{-1} \times 10^{-3} = 5 \times 10^{-4}\,\text{m}$.
- Denetleyelim: $5 \times 10^{-4}\,\text{m} = 0{,}0005\,\text{m}$; bunu 1000 ile çarparsak $0{,}5\,\text{mm}$ ✓
Sık yapılan hata: "$5 \times 10^{-3}$ m" demek. Bu, 0,5 mm’yi değil 5 mm’yi gösterir; 0,5’i 5’e çevirirken üsten 1 çıkarmayı unutmaktan kaynaklanır.
14. sorunun çözümü
Üç kart birlikte okunduğunda hareketin; nicelik türü, bileşke kuvvet ve yol–yer değiştirme ayrımıyla çözümlendiği sonucu çıkar.
- Kartları tek tek okuyalım: birincisi niceliklerin skaler ya da vektörel olduğunu, ikincisi bileşke kuvvetin belirleyici olduğunu, üçüncüsü yol ile yer değiştirmenin ayrı şeyler olduğunu söylüyor.
- Aralarındaki bağı kuralım: bir hareketi çözümlerken önce hangi büyüklüğün yön taşıdığını bilmek, sonra hareket durumunu değiştirecek bileşke kuvveti bulmak, en sonunda da alınan yol ile yer değiştirmeyi ayırmak gerekir.
- Üçü birbirini tamamladığına göre en kapsayıcı sonuç, hareketin bu üç ölçütün birlikte kullanılmasıyla çözümlendiğidir.
- Denetleyelim: tek bir kartla yetinilseydi çözümleme eksik kalırdı ✓ — örneğin yalnız bileşke kuvvet bilinseydi bir turluk hareketin yer değiştirmesi açıklanamazdı.
Sık yapılan hata: "Kartlar birbirinden bağımsızdır." demek. Üç kart da aynı hareketi çözümlemenin basamaklarını veriyor; bağımsız olsalardı aynı temanın kartları olarak bir arada sunulmazlardı.
15. sorunun çözümü
Sürat yalnızca büyüklükle belirtilen skaler bir niceliktir; bu yüzden vektörel değildir.
- Vektörel nicelik büyüklüğün yanında yön de ister; skaler nicelik yalnızca sayı ve birimle tam anlatılır.
- Şıkları tek tek yoklayalım: kuvvet (itme/çekme yönü var), hız (hareket yönü var), yer değiştirme (başlangıçtan bitişe yönlü), ivme (hız değişiminin yönü var) → hepsi vektörel.
- Sürat, alınan toplam yolun geçen zamana oranıdır: "saatte 60 km" demek yeterlidir, yön belirtmek gerekmez; bu yüzden skalerdir.
- Denetleyelim: "doğuya doğru 60 km/h" hızı, yalnızca "60 km/h" süratı anlatır ✓
Sık yapılan hata: "Hız" demek. Günlük dilde hız ve sürat aynı anlamda kullanıldığı için karıştırılır; fizikte hız yönü de içeren vektörel bir niceliktir, sürat ise yalnızca büyüklüktür.
16. sorunun çözümü
Radyoaktif maddenin bozunması atom çekirdeğinde gerçekleştiği için atom ve çekirdek fiziğinin konusudur.
- Tablodaki eşleşmelerin mantığını görelim: buzdolabı ısı aktarımıyla çalışır → termodinamik; köprünün taşıyacağı yük kuvvet dengesidir → mekanik.
- Radyoaktif bozunmada kararsız bir atom çekirdeği parçacık ve enerji yayarak başka bir çekirdeğe dönüşür.
- Olay çekirdekte gerçekleştiği için atomun ve çekirdeğin yapısını inceleyen atom ve çekirdek fiziği ile eşleşir.
- Denetleyelim: optik ışıkla, akustik sesle, katıhâl fiziği katıların yapısıyla, elektromanyetizma elektrik ve manyetizmayla ilgilenir; hiçbiri çekirdek dönüşümünü incelemez ✓
Sık yapılan hata: "Katıhâl fiziği" demek. Radyoaktif madde katı hâlde bulunabilir, ama bozunma maddenin katı oluşuyla değil çekirdeğinin kararsızlığıyla ilgilidir; katıhâl fiziği katıların iç yapısını ve elektriksel özelliklerini inceler.
17. sorunun çözümü
Termometrede 0–100 °C arası 5 eşit bölmeye ayrıldığı için her bölme 20 °C’tur; gösterge ikinci çizgide olduğundan sıcaklık 40 °C’tur.
- Ölçeğin etiketleri: 0, 20, 40, 60, 80, 100. Aralık 100 °C, bölme sayısı 5.
- $100\,^\circ\text{C} \div 5 = 20\,^\circ\text{C}$ → her bölme 20 °C.
- Sıvı sütunu 0’dan sonraki ikinci çizgide duruyor: $2 \times 20 = 40\,^\circ\text{C}$.
- Denetleyelim: ikinci çizginin ölçekteki etiketi 40 ✓
Sık yapılan hata: "20" demek. Her bölmeyi 10 °C sanıp $2 \times 10 = 20$ hesaplamaktan gelir; bu ölçekte bölme değeri 10 değil 20 °C’tur. Ölçek okunmadan önce bölme değeri mutlaka bulunmalıdır.
18. sorunun çözümü
Öğrencinin sınanmayı bekleyen "periyot ip uzunluğuna bağlıdır" düşüncesi bir hipotezdir.
- Bilimsel yöntemin aşamalarını sıralayalım: gözlem → problem → hipotez → deney ve veri toplama → sonuç → (tekrarlanan doğrulamalarla) teori ve kanun.
- Öğrencinin elinde henüz deney verisi yok; yalnızca "periyot ip uzunluğuna bağlıdır" diye bir öngörüsü var.
- Bu öngörüyü farklı uzunluktaki iplerle sınamayı planlıyor. Sınanabilir, geçici açıklamaya hipotez denir.
- Denetleyelim: düşünce deneyden ÖNCE kuruluyor ve deneyle doğrulanabilir ya da çürütülebilir → hipotez ✓
Sık yapılan hata: "Sonuç çıkarma" demek. Sonuç ancak deney yapılıp veriler toplandıktan sonra çıkarılır; öğrenci henüz deneyi yalnızca planlıyor, elinde sonuç çıkaracağı veri yok.
19. sorunun çözümü
Hareket durumunu tek bir kuvvet değil, cisme etki eden bütün kuvvetlerin bileşkesi belirler.
- Öğrencinin çıkarımını yazalım: kuvvet var, öyleyse hareket vardır. Atladığı şey, cisme aynı anda başka kuvvetlerin de etki edebilmesi.
- Örnekle sınayalım: masadaki ağır bir kutuyu iterken sürtünme kuvveti eşit büyüklükte ve zıt yönde olabilir. O zaman bileşke sıfırdır ve kutu yerinden kımıldamaz.
- Demek ki uygulanan tek bir kuvvetin varlığı hareketi güvence altına almaz; belirleyici olan bileşke kuvvettir ve bileşke sıfırsa hareket durumu değişmez.
- Denetleyelim: bileşke sıfırdan farklı olduğunda cisim ivmelenir ✓ — öğrencinin çıkarımı ancak bu koşul eklendiğinde doğru olur.
Sık yapılan hata: "Kuvvet hareket oluşturmaz." demek. Bu, öğrencinin hatasını düzeltmek yerine tersine abartır; kuvvet hareket durumunu pekâlâ değiştirebilir, yeter ki bileşkesi sıfırdan farklı olsun.
20. sorunun çözümü
Dinamometrede 0–50 N arası 5 eşit bölmeye ayrıldığı için her bölme 10 N’dir; gösterge üçüncü çizgide olduğundan ağırlık 30 N’dir.
- Önce ölçeğin bölme değerini bulalım: ölçek 0’dan 50 N’a kadar ve arada 5 eşit bölme var.
- $50\,\text{N} \div 5 = 10\,\text{N}$ → her bölme 10 N.
- Gösterge 0’dan sonraki üçüncü çizgide duruyor: $3 \times 10\,\text{N} = 30\,\text{N}$.
- Denetleyelim: ölçekteki etiketler 0, 10, 20, 30, 40, 50; üçüncü çizginin etiketi 30 ✓
Sık yapılan hata: "50" demek. 50 N, dinamometrenin ölçebileceği en büyük değerdir (ölçüm sınırı); cismin ağırlığı değil. Göstergenin durduğu çizgi okunmalıdır.