9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir öğrenci laboratuvarda bir cismin kütlesini eşit kollu terazi ile, ağırlığını ise dinamometre ile ölçmüştür. Öğrencinin ölçtüğü bu iki nicelikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Kütle temel, ağırlık türetilmiş niceliktir.
- B Her ikisi de temel niceliktir.
- C Her ikisi de türetilmiş niceliktir.
- D Kütle türetilmiş, ağırlık temel niceliktir.
- E Kütle vektörel, ağırlık skaler niceliktir.
Aşağıdaki araştırma konularından hangisi doğrudan fizik biliminin inceleme alanı dışındadır?
- A Bir cismin eğik atış hareketi
- B Bir maddenin yanma tepkimesinde açığa çıkan yeni maddeler
- C Bir telin elektrik direncinin sıcaklıkla değişimi
- D Bir yayın uzama miktarının uygulanan kuvvete bağlılığı
- E Sesin farklı ortamlardaki yayılma hızı
Bir otomobil 72 km/h sabit süratle ilerlemektedir. Sürücü bu süratin SI birimindeki karşılığını merak etmektedir. Buna göre otomobilin sürati kaç m/s’dir?
- A 10
- B 15
- C 20
- D 25
- E 30
| Nicelik | Değer |
|---|---|
| Bir insanın boyu | 1,7 m |
| Bir kalem ucunun çapı | 0,5 mm |
| İstanbul–Ankara arası | 450 km |
Tabloda verilen uzunlukların hepsi metre cinsinden yazılmak istenmektedir. Buna göre kalem ucunun çapı metre cinsinden aşağıdakilerden hangisidir?
- A 5 × 10⁻² m
- B 5 × 10⁻³ m
- C 5 × 10⁻¹ m
- D 5 × 10⁻⁴ m
- E 5 × 10³ m
Aşağıdaki niceliklerden hangisi vektörel bir nicelik değildir?
- A Kuvvet
- B Hız
- C Yer değiştirme
- D Sürat
- E İvme
| Araştırma konusu | Alt dal |
|---|---|
| Buzdolabının çalışma ilkesi | Termodinamik |
| Bir köprünün taşıyabileceği yük | Mekanik |
| Radyoaktif maddenin bozunması | ? |
Tabloda bazı araştırma konuları ilgili oldukları fizik alt dallarıyla eşleştirilmiştir. Soru işareti yerine hangisi gelmelidir?
- A Optik
- B Akustik
- C Katıhâl fiziği
- D Elektromanyetizma
- E Atom ve çekirdek fiziği
Bir sıvının sıcaklığı şekildeki termometre ile ölçülmüştür. Buna göre sıvının sıcaklığı kaç °C’tur?
- A 10
- B 20
- C 30
- D 40
- E 50
Bir öğrenci sarkacın periyodunun ipin uzunluğuna bağlı olduğunu düşünmektedir. Bunu sınamak için farklı uzunluktaki iplerle deney yapmayı planlamaktadır. Öğrencinin bu düşüncesi bilimsel yöntemin hangi aşamasına karşılık gelir?
- A Gözlem
- B Hipotez kurma
- C Veri toplama
- D Sonuç çıkarma
- E Kanun oluşturma
Bir cisim dinamometreye asıldığında gösterge şekildeki konumu almıştır. Buna göre cismin ağırlığı kaç N’dir?
- A 10
- B 20
- C 30
- D 40
- E 50
Fizikte gerçek sistemler çoğu zaman basitleştirilerek incelenir. Örneğin bir gezegenin Güneş çevresindeki hareketi incelenirken gezegen noktasal bir cisim kabul edilir. Bu yaklaşım için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Gerçeğe aykırıdır, bu nedenle sonuçlar geçersizdir.
- B Yalnızca hesap kolaylığı sağlar, fiziksel bir karşılığı yoktur.
- C Gezegenin gerçekten noktasal olduğu anlamına gelir.
- D İncelenen olayı etkilemeyen ayrıntıların ihmal edildiği bir modellemedir.
- E Yalnızca astronomi alanında kullanılabilen özel bir yöntemdir.
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Uzunluk | metre |
| Kütle | kilogram |
| Zaman | saniye |
| Sıcaklık | ? |
Tabloda bazı temel niceliklerin SI birimleri verilmiştir. Soru işareti bulunan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A santigrat derece
- B fahrenheit
- C joule
- D kelvin
- E newton
Şekilde bir cisme aynı doğrultuda ve zıt yönde uygulanan iki kuvvet verilmiştir. Bu kuvvetlerin bileşkesinin büyüklüğü kaç N’dir?
- A 5
- B 7
- C 12
- D 13
- E 17
Bir öğrenci, “Bir aracın hızı 25 m/s’dir.” diyerek hızı tam olarak tanımladığını söylemiştir. Öğretmeni bu tanımın eksik olduğunu belirtmiştir. Öğretmenin haklı olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hız vektörel bir nicelik olduğundan yönü de belirtilmelidir.
- B Hızın birimi m/s değil km/h olmalıdır.
- C Hız skaler olduğu için sayı yeterli değildir.
- D Hız yalnızca ortalama olarak tanımlanabilir.
- E Hız temel nicelik olduğundan tanımlanamaz.
Bir koşucu 400 metrelik bir pistte tam bir tur atarak başladığı noktaya dönmüştür. Buna göre koşucunun aldığı yol ve yer değiştirme büyüklüğü sırasıyla kaç metredir?
- A 400 ve 0
- B 400 ve 400
- C 0 ve 400
- D 200 ve 200
- E 800 ve 400
Işığın yansıması, kırılması ve mercekler aracılığıyla görüntü oluşumunu inceleyen fizik alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Mekanik
- B Termodinamik
- C Elektromanyetizma
- D Nükleer fizik
- E Optik
Hastanelerde MR ve tomografi cihazlarının güvenli kullanımı, görüntü kalitesinin denetlenmesi ve radyasyon dozunun ayarlanmasıyla ilgilenen meslek aşağıdakilerden hangisidir?
- A Meteoroloji mühendisi
- B Jeolog
- C Kimya teknisyeni
- D Ziraat mühendisi
- E Tıbbi fizik uzmanı
Şekilde bir cisme etki eden birbirine dik iki kuvvet verilmiştir. Bu iki kuvvetin bileşkesinin büyüklüğü kaç N’dir?
- A 1
- B 5
- C 7
- D 12
- E 25
Bir öğrenci, bir yayın uzama miktarının asılan cismin ağırlığına bağlı olup olmadığını araştırmaktadır. Deney sırasında yayın türünü ve ortam sıcaklığını sabit tutmaktadır. Buna göre bu deneyin bağımsız değişkeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Yayın uzama miktarı
- B Yayın türü
- C Asılan cismin ağırlığı
- D Ortam sıcaklığı
- E Deneyin süresi
Newton biriminin temel birimler cinsinden yazılışı yukarıda verilmiştir. Buna göre newton için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Temel bir birimdir.
- B Yalnızca kütleden türetilmiştir.
- C SI birimi değildir.
- D Skaler bir niceliğin birimidir.
- E Üç temel birimden türetilmiş bir birimdir.
Kütlesi 500 g, hacmi 250 cm³ olan türdeş bir cismin yoğunluğu kaç g/cm³’tür?
- A 0,5
- B 1
- C 1,5
- D 2
- E 2,5
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kütle SI’nın yedi temel niceliğinden biridir; ağırlık bir kuvvettir ve kütle × ivmeden türetilir.
- Kütle temel niceliktir, birimi kilogramdır.
- Ağırlık bir kuvvettir: G = m × g
- Kütle ve ivmeden türetildiği için ağırlık türetilmiş niceliktir.
- Birimi newtondur (kg × m/s²).
2. sorunun çözümü
Yeni madde oluşumuyla sonuçlanan tepkimeler kimyanın konusudur.
- Fizik, maddenin yapısını değiştirmeyen olayları inceler.
- Atış, direnç, yay ve ses fiziğin konusudur.
- Yanmada yeni maddeler oluşur.
- Bu bir kimyasal değişimdir → kimya
3. sorunun çözümü
1 km = 1000 m ve 1 saat = 3600 s alınarak dönüşüm yapılır.
- 72 km/h = 72 × 1000 m / 3600 s
- = 72000 / 3600
- = 20
- Sürat 20 m/s’dir.
4. sorunun çözümü
1 mm = 10⁻³ m olduğundan 0,5 mm = 0,5 × 10⁻³ m’dir.
- 1 mm = 10⁻³ m
- 0,5 mm = 0,5 × 10⁻³ m
- 0,5 × 10⁻³ = 5 × 10⁻⁴
- Sonuç: 5 × 10⁻⁴ m
5. sorunun çözümü
Sürat yalnızca büyüklükle belirtilir; hız ise büyüklük ve yön taşır.
- Vektörel nicelikler büyüklük + yön ister.
- Kuvvet, hız, yer değiştirme ve ivme vektöreldir.
- Sürat alınan yolun zamana oranıdır, yönü yoktur.
- Bu nedenle sürat skalerdir.
6. sorunun çözümü
Radyoaktif bozunma çekirdek tepkimesidir.
- Radyoaktivite atom çekirdeğiyle ilgilidir.
- Çekirdek tepkimelerini atom ve çekirdek fiziği inceler.
- Optik ışıkla, akustik sesle ilgilenir.
- Doğru eşleşme: atom ve çekirdek fiziği
7. sorunun çözümü
Ölçek 0–100 °C arasını 5 bölmeye ayırır; her bölme 20 °C’tur.
- Ölçek 0’dan 100’e kadar.
- 5 bölme → her bölme 20 °C
- Gösterge ikinci çizgide.
- 2 × 20 = 40 °C
8. sorunun çözümü
Sınanabilir bir öngörü ortaya koymak hipotez kurmaktır.
- Gözlem: olayın fark edilmesi
- Hipotez: sınanabilir, geçici açıklama
- Öğrenci sınanabilir bir öngörü kurmuştur.
- Bu aşama hipotez kurmadır.
9. sorunun çözümü
Ölçek 0–50 N arasını 5 eşit bölmeye ayırır; her bölme 10 N’dir.
- Ölçeğin tamamı 50 N.
- 5 bölme var → her bölme 50 ÷ 5 = 10 N
- Gösterge üçüncü çizgide.
- 3 × 10 = 30 N
10. sorunun çözümü
Modelleme, olayı etkilemeyen ayrıntıları ihmal ederek çözümü kolaylaştırır.
- Gezegenin yarıçapı, yörünge yarıçapının yanında çok küçüktür.
- Bu ayrıntı hareketi kayda değer biçimde etkilemez.
- İhmal edilerek sistem basitleştirilir.
- Bu bir modelleme yaklaşımıdır ve sonuçlar geçerlidir.
11. sorunun çözümü
Sıcaklığın SI birimi kelvindir; santigrat derece günlük kullanımdadır.
- SI’da yedi temel nicelik vardır.
- Sıcaklık bunlardan biridir.
- Sıcaklığın SI birimi kelvin (K) olarak tanımlanmıştır.
- Joule ve newton türetilmiş birimlerdir.
12. sorunun çözümü
Zıt yönlü kuvvetlerde büyüklükler çıkarılır.
- Kuvvetler aynı doğrultuda, zıt yönde.
- R = |F₁ − F₂|
- R = |12 − 5|
- R = 7 N
13. sorunun çözümü
Vektörel niceliklerin tam tanımı büyüklük, birim ve yön içerir.
- Hız vektörel bir niceliktir.
- Vektörel nicelik büyüklük ve yön ile belirtilir.
- “25 m/s” yalnızca büyüklüğü verir.
- “Doğu yönünde 25 m/s” biçiminde yön eklenmelidir.
14. sorunun çözümü
Yol skalerdir ve izlenen tüm patikayı sayar; yer değiştirme başlangıç ile bitiş arasındaki vektördür.
- Koşucu 400 m’lik patikayı tamamladı → yol = 400 m
- Başlangıç ve bitiş noktası aynı.
- Yer değiştirme = bitiş − başlangıç = 0
- Yol 400 m, yer değiştirme 0 m
15. sorunun çözümü
Işıkla ilgili olaylar optik alt dalının konusudur.
- Mekanik: kuvvet ve hareket
- Termodinamik: ısı ve sıcaklık
- Elektromanyetizma: elektrik ve manyetizma
- Işığın yansıma ve kırılması → optik
16. sorunun çözümü
Tıbbi fizik, fiziğin sağlık alanındaki uygulamalarıyla ilgilenir.
- MR ve tomografi fiziksel ilkelere dayanır.
- Radyasyon dozu fiziksel bir niceliktir.
- Bu alanla tıbbi fizik uzmanı ilgilenir.
- Diğer meslekler farklı alanlardadır.
17. sorunun çözümü
Birbirine dik vektörlerde bileşke, Pisagor bağıntısıyla bulunur.
- R² = F₁² + F₂²
- R² = 4² + 3² = 16 + 9
- R² = 25
- R = 5 N
18. sorunun çözümü
Bağımsız değişken araştırmacının bilerek değiştirdiği niceliktir.
- Sabit tutulanlar kontrol değişkenidir: yay türü, sıcaklık.
- Ölçülen sonuç bağımlı değişkendir: uzama miktarı.
- Değiştirilen nicelik bağımsız değişkendir.
- Burada değiştirilen: asılan cismin ağırlığı
19. sorunun çözümü
Newton; kilogram, metre ve saniye temel birimlerinden türetilir.
- 1 N = 1 kg × m/s²
- İçinde kg (kütle), m (uzunluk), s (zaman) var.
- Üç temel birimden türetilmiştir.
- Kuvvet vektörel olduğundan son seçenek de yanlıştır.
20. sorunun çözümü
Yoğunluk, kütle ve hacimden türetilen bir niceliktir.
- d = m / V
- d = 500 g / 250 cm³
- d = 2 g/cm³
- Kütle ve hacimden türetildiği için yoğunluk türetilmiş niceliktir.