DNA'nın Yapısı
DNA, çift sarmal biçiminde bir moleküldür. Her basamağı bir nükleotitten oluşur: fosfat, şeker (deoksiriboz) ve organik baz.
Dört baz vardır ve eşleşmeleri sabittir:
A – T (adenin – timin)
G – S (guanin – sitozin)
Bu yüzden bir DNA molekülünde A sayısı T sayısına, G sayısı S sayısına her zaman eşittir.
Kalıtımın Basamakları
DNA → gen → kromozom sıralaması büyükten küçüğe şöyledir: kromozom DNA'nın paketlenmiş hâlidir, gen ise DNA üzerinde belirli bir özelliği belirleyen bölümdür.
İnsanda 46 kromozom (23 çift) bulunur; bunların biri cinsiyet kromozomudur.
Mutasyon ve Modifikasyon
Mutasyon: DNA dizilimindeki değişikliktir. Kalıtsaldır — üreme hücrelerinde olursa yavruya geçer.
Modifikasyon: çevre etkisiyle oluşan, DNA'yı değiştirmeyen değişimdir. Kalıtsal değildir.
Güneşte yanan ten modifikasyondur, sonraki nesle geçmez. Radyasyonun DNA'da yol açtığı değişim ise mutasyondur.
Sık Yapılan Hata
Modifikasyonu kalıtsal sanmak. Ölçüt basit: DNA değişti mi? Değişmediyse modifikasyondur ve yavruya geçmez.
İkinci hata: baz eşleşmesini karıştırmak. A yalnızca T ile, G yalnızca S ile eşleşir; başka birleşim olmaz.
Sık sorulanlar
DNA'da A sayısı ile T sayısı neden eşittir?
Çift sarmalda adenin yalnızca timinle eşleşir. Her A karşısında bir T bulunduğu için sayıları zorunlu olarak eşittir.
Sporla gelişen kaslar çocuğa geçer mi?
Hayır. Bu bir modifikasyondur; DNA dizilimi değişmediği için kalıtsal değildir.