Doğal Sistemler ve Süreçler
11. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler ve Süreçler Testi
Deniz hukuku ve deniz yetki alanları (iç sular, kara suları, kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölge), Mavi Vatan, sınır oluşturan ve sınır aşan sular, su kaynakları ve stratejik su yönetimi. 20 soru, 5 şık, adım adım çözümlü.
Bölüm
Doğal Sistemler ve Süreçler
Soru / Süre
20 soru / süre yok
Seviye
Orta
Güncelleme
29 Ağustos 2026
Süre tutulmuyor · istediğin an durabilirsin
Bu testten bir örnek
Tabloda deniz yetki alanları tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
+10 puan
soruyu boş bıraktın. Önce onları da yapmak ister misin?
Bütün soruları cevapladın. Sonucunu görelim mi?
Yarıyı geçtin!
doğrun var. Üye olursan bu testin puanı hanene yazılır, rozet ve rütbe kazanırsın.
Cevapların kaybolmaz — üye olunca test kaldığın yerden devam eder.
Testteki 20 soru, cevap anahtarı ve kısa çözümler Cevapları içerir — önce testi çözmeni öneririz. Öğretmenler için toplu bakış.
-
1. Tabloda deniz yetki alanları tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
- A) Esas hattan itibaren belirli genişlikte uzanan, devletin egemenliğindeki deniz kuşağı
- B) Açık deniz
- C) Kıta sahanlığı
- D) Uluslararası sular
- E) Buzul alanı
Doğru cevap: A — Kara suları, esas hattan dışa doğru belirli genişlikte uzanan ve devletin egemenliği altında bulunan deniz kuşağıdır.
- Tablonun kurgusu şu: solda alanın adı, sağda tanımı. Dolu satır iç suları veriyor — esas hattın KARA tarafında kalan sular.
- Eksik satır kara sularına ait. Adında "kara" geçse de bu kuşak esas hattın deniz tarafındadır; iç sulardan farkı uzanma yönüdür.
- Bu kuşakta devlet, kara ülkesindekine benzer biçimde egemendir; genişliği ise devletin ilan ettiği ölçüyle sınırlıdır. Türkiye kara sularını Ege’de 6, Karadeniz ve Akdeniz’de 12 deniz mili olarak uygulamaktadır.
- Denetleyelim: tanımda hem başlangıç çizgisi hem egemenlik var ✓ — iç suların tanımıyla yön bakımından tam olarak tamamlanıyor.
-
2. Tabloda deniz alanlarındaki haklar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A) Tam egemenlik
- B) Canlı ve cansız kaynakları araştırma ve işletme hakkı
- C) Hiçbir hak
- D) Yalnızca geçiş hakkı
- E) Yalnızca askerî hak
Doğru cevap: B — Münhasır ekonomik bölgede devletin egemenliği yoktur; kıyı devleti yalnızca kaynakları araştırma ve işletme hakkına sahiptir.
- Tablo solda alanı, sağda devletin o alandaki hakkını veriyor. Dolu satır: kara suları → tam egemenlik.
- "Münhasır" sözcüğü bir hakkın yalnız kıyı devletine ait olduğunu söyler, egemenlik anlamına gelmez. Bu bölgede başka devletler gemi geçirebilir, kablo ve boru hattı döşeyebilir.
- Kıyı devletine ayrılan şey kaynaklardır: balık gibi canlı, petrol ve doğal gaz gibi cansız kaynakları araştırma ve işletme hakkı.
- Denetleyelim: iki satırı ayıran şey hakkın kapsamı ✓ — kara sularında bütün yetkiler, münhasır ekonomik bölgede yalnız kaynak yetkisi var.
-
3. Yukarıda tanımı verilen deniz yetki alanı hangisidir?
- A) Kara suları
- B) İç sular
- C) Kıta sahanlığı
- D) Açık deniz
- E) Bitişik bölge
Doğru cevap: C — Kıta sahanlığı, kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısıdır; deniz yatağı ile toprak altı kaynaklarını kapsar.
- Tanımdaki iki anahtar ifadeyi ayıralım: "kara ülkesinin doğal uzantısı" ve "deniz yatağı ile toprak altı".
- Demek ki tanımlanan şey su kütlesi değil, denizin altındaki zemindir. Bu ayrıntı, alanı su sütununa göre tanımlanan kara sularından ve iç sulardan ayırır.
- Deniz tabanını ve altındaki kaynakları konu alan yetki alanı kıta sahanlığıdır; kıyı devleti burada arama ve işletme hakkına sahiptir.
- Denetleyelim: tanımda egemenlikten değil kaynaktan söz ediliyor ✓ — kıta sahanlığı bir egemenlik alanı değil, yetki alanıdır.
-
4. Kartlarda Türkiye'nin kıyısı bulunan denizler verilmiştir. Türkiye'nin bu denizlerdeki deniz yetki alanlarının bütününü anlatmak için kullanılan kavram hangisidir?
- A) Bitişik bölge
- B) Kıta sahanlığı
- C) İç sular
- D) Mavi Vatan
- E) Açık deniz
Doğru cevap: D — Türkiye’nin Karadeniz, Ege ve Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının bütününü anlatan kavram Mavi Vatan’dır.
- Kartlarda üç ayrı deniz var; soru tek tek alanları değil, bunların tamamını karşılayan adı istiyor.
- Şıklardaki kıta sahanlığı, iç sular ve bitişik bölge birer yetki alanı TÜRÜDÜR; her biri bir denizin belirli bir bölümünü tanımlar, üçünün bütününü değil.
- Üç denizdeki bütün yetki alanlarını tek kavramda toplayan ad Mavi Vatan’dır.
- Denetleyelim: aranan kavram tek bir denize sığmıyor ✓ — kartların üç deniz vermesi bütünün istendiğini gösteriyor.
-
5. Kartlarda deniz alanlarının sağladığı imkânlar verilmiştir. Bu imkânların ortaya çıkardığı sonuç hangisidir?
- A) Balıkçılığın yasaklanması
- B) Denizlerin önemsizleşmesi
- C) Kıyıların terk edilmesi
- D) Ticaretin azalması
- E) Deniz yetki alanlarının ekonomik ve stratejik değerinin yüksek olması
Doğru cevap: E — Balıkçılık, enerji, ticaret yolu ve turizmin bir arada bulunması deniz yetki alanlarının ekonomik ve stratejik değerini yükseltir.
- Kartları türlerine ayıralım: balıkçılık besin kaynağı, doğal gaz aramaları enerji kaynağı, deniz ticaret yolları ulaşım, turizm ise gelir demektir.
- Dördü de bir devletin beslenme, enerji, ticaret ve gelir ihtiyacını doğrudan karşılıyor. Bu da deniz alanını yalnız ekonomik bir kazanç değil, aynı zamanda bir güvenlik konusu hâline getiriyor.
- Bu yüzden devletler deniz yetki alanlarını titizlikle belirler; anlaşmazlıkların çoğu da bu kaynakların paylaşımından doğar.
- Denetleyelim: kartların hepsi kazanç gösteriyor, kayıp değil ✓ — sonuç "değerin yüksek olması" yönünde olmalıdır.
-
6. Komşu iki devletin deniz yetki alanları örtüştüğünde izlenmesi beklenen yol hangisidir?
- A) Karşılıklı görüşme ve hakkaniyete dayalı anlaşmayla sınırın belirlenmesi
- B) Alanın boş bırakılması
- C) Tek taraflı ilan
- D) Alanın kapatılması
- E) Kaynakların yok edilmesi
Doğru cevap: A — Örtüşen deniz yetki alanları, tarafların karşılıklı görüşmesiyle ve hakkaniyet ölçütü gözetilerek sınırlandırılır.
- Örtüşme, iki devletin aynı deniz parçası üzerinde hak ileri sürmesi demektir; ortada iki tarafı da bağlayan bir sorun vardır.
- Tek taraflı ilan karşı tarafı bağlamadığı için sorunu çözmez, yalnız uyuşmazlığı büyütür. Alanı boş bırakmak ya da kapatmak ise kaynağı her iki taraf için kullanılamaz kılar.
- Deniz hukukunda kabul gören yol, tarafların görüşerek ve kıyı uzunluğu gibi ölçütleri gözeterek hakkaniyete dayalı bir sınır çizmesidir; anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık ortak istekle yargıya taşınabilir.
- Denetleyelim: çözüm iki tarafın da kabul ettiği bir sınır üretmeli ✓ — bunu yalnız anlaşma sağlayabilir.
-
7. Tabloda su kaynağı kavramları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A) Denize dökülmeyen akarsu
- B) Bir ülkede doğup başka bir ülkeye geçen akarsu
- C) Yer altında akan su
- D) Mevsimlik akarsu
- E) Göl suyu
Doğru cevap: B — Sınır aşan sular, kaynağı bir ülkede bulunup akışını başka bir ülkede sürdüren sulardır.
- Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda anlamı. Dolu satır sınır oluşturan suyu veriyor — iki ülke arasındaki sınırı çizen akarsu ya da göl.
- İki kavramın farkı suyun sınırla kurduğu ilişkidedir: sınır oluşturan su sınırın kendisidir; sınır aşan su ise sınırı keser, bir ülkeden ötekine geçer.
- Öyleyse eksik tanım "bir ülkede doğup başka bir ülkeye geçen akarsu" olmalıdır. Fırat ve Dicle, Türkiye’de doğup Suriye ve Irak’a geçtiği için sınır aşan sulardır.
- Denetleyelim: iki tanım da suyun sınırla ilişkisini anlatıyor ✓ — biri sınırı çizer, öteki sınırı geçer.
-
8. Şemada sınır aşan bir suyla ilgili süreç verilmiştir. Şemaya göre bu tür sularda izlenmesi gereken yaklaşım hangisidir?
- A) Barajların yıkılması
- B) Her ülkenin ayrı karar vermesi
- C) Havzayı bir bütün sayan, taraflar arası iş birliğine dayalı yönetim
- D) Suyun kullanılmaması
- E) Havzanın bölünmesi
Doğru cevap: C — Bir havzada yapılan müdahale havzanın tamamını etkilediği için sınır aşan sular havza bütününde ve iş birliğiyle yönetilmelidir.
- Şemayı okuyalım: yukarı havzada baraj yapılıyor → akış rejimi değişiyor → aşağı havzadaki sulama suyu azalıyor.
- Demek ki kararı veren taraf ile sonucuna katlanan taraf aynı değil. Kurgu, tek başına alınan bir kararın komşu ülkede kayıp doğurduğunu gösteriyor.
- Her ülke ayrı karar verirse kayıplar birikir ve uyuşmazlık büyür. Çözüm, havzayı tek bir bütün sayan, akışı ve kullanımı taraflarla birlikte planlayan ortak yönetimdir.
- Denetleyelim: barajları yıkmak ya da suyu hiç kullanmamak kaynağı ölü bırakırdı ✓ — sorun suyu kullanmak değil, paylaşımın planlanmamasıdır.
-
9. Tabloda dünyadaki suyun dağılımı verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A) Tuzlu suyun içilebildiği
- B) Dünyada su sıkıntısının olamayacağı
- C) Tatlı suyun sınırsız olduğu
- D) İnsanın doğrudan kullanabileceği su miktarının çok sınırlı olduğu
- E) Su döngüsünün durduğu
Doğru cevap: D — Yer yüzündeki suyun büyük bölümü tuzlu olduğundan insanın doğrudan kullanabileceği su miktarı çok sınırlıdır.
- Tabloyu okuyalım: yer yüzündeki suyun yaklaşık %97,5’i tuzlu, yalnızca %2,5’i tatlı sudur.
- Tuzlu su içme ve sulama için doğrudan kullanılamaz; kullanılabilmesi için pahalı ve enerji isteyen bir tuzdan arındırma işlemi gerekir.
- Geriye kalan %2,5’lik tatlı suyun da büyük bölümü buzullarda ve derin yer altı katmanlarında tutulur; akarsu ve göllerdeki pay bunun küçük bir parçasıdır. Öyleyse doğrudan kullanılabilir su çok sınırlıdır.
- Denetleyelim: %2,5 oranı tabloda sayıyla yazılı ✓ — "sınırsız" ya da "sıkıntı olamaz" yargıları bu sayıyla çelişir.
-
10. Tabloda su durumu sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A) Su tasarrufu
- B) Su zenginliği
- C) Su fazlası
- D) Su dengesi
- E) Su kıtlığı
Doğru cevap: E — Kişi başına düşen yıllık su miktarı 1.000 m³'ün altına indiğinde ülke su kıtlığı çeken ülkeler arasında sayılır.
- Miktar azaldıkça durum ağırlaşıyor.
- 1.000-1.700 arası su stresi.
- Altına inince su kıtlığı adını alır.
-
11. Yukarıdaki saptamanın Türkiye için doğurduğu öncelik hangisidir?
- A) Suyun tasarruflu kullanımı ve havza temelli planlama
- B) Su tüketiminin artırılması
- C) Sulamanın yaygın biçimde salma yöntemine geçirilmesi
- D) Barajların boşaltılması
- E) Su ölçümünün bırakılması
Doğru cevap: A — Kişi başına düşen su sınırlı olduğundan öncelik, suyun tasarruflu kullanılması ve havza temelli planlamadır.
- Saptamanın söylediği şey bir ölçüdür: Türkiye, kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı bakımından su zengini değil, su sıkıntısı çeken ülkeler arasındadır.
- Sınırlı bir kaynakta yapılacak ilk iş kullanımı artırmak değil, var olan suyu kayıpsız ve verimli kullanmaktır: şebeke kayıp-kaçağının azaltılması, tarımda damla sulamaya geçilmesi.
- İkinci iş suyu il sınırlarına göre değil havza bütününde planlamaktır; çünkü bir havzada yapılan kullanım aynı havzanın başka bölümündeki suyu doğrudan etkiler.
- Denetleyelim: tüketimi artırmak ya da barajları boşaltmak sınırlı kaynağı daha hızlı tüketirdi ✓ — saptamanın kendisiyle çelişir.
-
12. Tabloda iki ürünün üretiminde harcanan su verilmiştir. Bu tabloya göre su ayak izi kavramı için söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?
- A) Su ayak izi ölçülemez.
- B) Tüketilen ürünlerin türü, kişinin su ayak izini belirler.
- C) Tüm ürünler aynı suyu harcar.
- D) Ürün seçimi etkisizdir.
- E) Su ayak izi yalnızca musluk suyudur.
Doğru cevap: B — Su ayak izi ürünlerin üretiminde harcanan suyu da kapsadığı için tüketilen ürünlerin türü kişinin ayak izini belirler.
- Tablodaki iki değeri yan yana koyalım: 1 kg buğday için yaklaşık 1.500 L, 1 kg sığır eti için yaklaşık 15.000 L su harcanıyor.
- Aradaki oran on kat. Demek ki aynı ağırlıktaki iki ürün, arkasında bıraktığı su bakımından hiç de aynı değil.
- Su ayak izi musluktan akan suyu değil, tüketilen her ürünün üretiminde harcanan suyu da sayar. Öyleyse ne yediğimiz ve ne kullandığımız, ayak izimizin büyüklüğünü doğrudan belirler.
- Denetleyelim: 15.000 ile 1.500 arasındaki fark tabloda yazılı ✓ — "tüm ürünler aynı suyu harcar" demek bu iki sayıyı yok saymak olurdu.
-
13. Tabloda sulama yöntemleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A) Aynı
- B) Yüksek
- C) Düşük
- D) Ölçülemez
- E) İki katı
Doğru cevap: C — Damla sulamada su doğrudan bitkinin kök bölgesine verildiği için su kaybı düşüktür.
- Tablonun kurgusu şu: solda sulama yöntemi, sağda su kaybı. Dolu satır: salma sulama → yüksek kayıp.
- Salma sulamada su tarlanın tüm yüzeyine yayılır; açıkta kalan su buharlaşır, bir bölümü de kök bölgesinin altına sızıp bitkiye hiç ulaşmadan kaybolur.
- Damla sulamada su borularla taşınır ve damlatıcılarla yalnız kök bölgesine bırakılır. Islanan yüzey küçüldüğü için buharlaşma ve sızma kaybı azalır; öyleyse boşluğa "düşük" yazılmalıdır.
- Denetleyelim: "aynı" ya da "iki katı" yazsaydık damla sulamanın tercih edilme nedeni ortadan kalkardı ✓ — yöntemin kuruluş amacı kaybı azaltmaktır.
-
14. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre yer altı suyunun sürdürülebilir kullanımının ölçütü hangisidir?
- A) Su tablasının alçaltılması
- B) Kuyuların derinleştirilmesi
- C) Çekimin artırılması
- D) Çekimin, beslenme miktarını aşmaması
- E) Beslenmenin durdurulması
Doğru cevap: D — Yer altı suyu, ancak çekilen miktar beslenme miktarını aşmadığında sürdürülebilir biçimde kullanılmış olur.
- Şemanın başlangıcı bir dengesizlik: çekim, beslenmeden fazla. Yer altı suyu yağışın toprağa sızmasıyla beslenir ve bu beslenme belirli bir hızdadır.
- Çekim bu hızı aşınca aradaki fark depodan karşılanır ve su tablası alçalır; şemanın ikinci basamağı bunu gösteriyor.
- Sonuç basamağında kuyular kuruyor, boşalan boşlukların tavanı çökünce obruklar oluşuyor. Öyleyse sürdürülebilirliğin ölçütü tek bir koşuldur: çekim, beslenmeyi aşmamalıdır.
- Denetleyelim: kuyuyu derinleştirmek su tablasının alçalmasını durdurmaz ✓ — yalnızca sonucu bir süre geciktirir.
-
15. Kartlarda Anadolu'da suyla ilgili geçmişten kalan yapı ve kurumlar verilmiştir. Bu mirasın gösterdiği hangisidir?
- A) Su yapılarının işlevsiz olduğu
- B) Suyun hiç kullanılmadığı
- C) Suyun yalnızca tarımda kullanıldığı
- D) Suyun bireysel bir mal sayıldığı
- E) Suyun toplumsal hayatta korunması gereken ortak bir değer sayıldığı
Doğru cevap: E — Suyu toplayan, ileten ve halkın kullanımına açan yapılar ile onları yaşatan vakıflar, suyun korunması gereken ortak bir değer sayıldığını gösterir.
- Kartlardaki yapıları işlevlerine göre ayıralım: su kemerleri suyu uzaktan getirir, sarnıçlar biriktirir, çeşme ve şadırvanlar ise halkın kullanımına sunar.
- Dördüncü kart farklı türden: su vakıfları bir yapı değil, bu yapıları onaran ve işleten kurumdur. Yani su yalnız getirilmemiş, sürekliliği de güvenceye alınmış.
- Bir toplumun bir kaynak için kalıcı yapılar kurup bunları vakıfla yaşatması, o kaynağı kişisel bir mülk değil ortak bir değer saydığını gösterir.
- Denetleyelim: çeşme ve şadırvan herkesin kullanımına açık yapılardır ✓ — bireysel mülkiyet anlayışıyla bağdaşmazlar.
-
16. Tabloda iki havzanın su bilançosu verilmiştir. Bu tabloya göre B havzası için beklenen sonuç hangisidir?
- A) Yer altı ve yüzey su varlığının zamanla azalması
- B) Su varlığının artması
- C) Bilançonun dengede kalması
- D) Yağışın artması
- E) Kullanımın azalması
Doğru cevap: A — B havzasında kullanım yağış girdisini aştığı için yer altı ve yüzey su varlığı zamanla azalır.
- A havzasını okuyalım: girdi 900, kullanım 600 milyon m³. Kullanım girdinin altında kaldığı için denge korunuyor.
- B havzasında girdi yine 900, kullanım ise 1.200 milyon m³. Aradaki fark 300 milyon m³ (1.200 − 900).
- Bu 300 milyon m³ gökten gelmediğine göre depolardan karşılanır: göl ve baraj seviyeleri düşer, yer altı su tablası alçalır. Her yıl yinelendiğinde su varlığı düzenli biçimde azalır.
- Denetleyelim: açığı kapatan tek kaynak depolardaki sudur ✓ — bu yüzden bilanço dengede kalamaz.
-
17. Arıtılmış atık suyun yeşil alan sulamasında kullanılmasının sağladığı temel yarar hangisidir?
- A) Su tüketiminin artması
- B) İçme suyu kaynakları üzerindeki baskının azalması
- C) Arıtmanın gereksizleşmesi
- D) Yeşil alanın azalması
- E) Yağışın artması
Doğru cevap: B — İçme suyu kalitesi gerektirmeyen sulama ihtiyacının arıtılmış suyla karşılanması, içme suyu kaynakları üzerindeki baskıyı azaltır.
- Önce ihtiyacın niteliğine bakalım: yeşil alan sulaması için suyun içilebilir olması gerekmez, yeterince arıtılmış olması yeter.
- Bu ihtiyaç şebekeden karşılandığında içilebilir kalitede arıtılmış su toprağa verilmiş olur; oysa aynı su içme ve kullanma için gereklidir.
- Sulama arıtılmış atık suya devredilince şebekeden çekilen miktar azalır; baraj ve kuyulardaki içme suyu kaynakları korunur. Kazanç tam olarak buradadır.
- Denetleyelim: toplam su tüketimi artmıyor ✓ — aynı ihtiyaç yalnızca başka bir kaynaktan karşılanıyor.
-
18. Kartlarda bir ülkenin su politikasının bileşenleri verilmiştir. Bu bileşenlerin bir arada ele alınmasına ne ad verilir?
- A) Su stresi
- B) Su ayak izi
- C) Stratejik su yönetimi
- D) Su kıtlığı
- E) Su döngüsü
Doğru cevap: C — Havza planı, kayıp-kaçak azaltma, verimli sulama ve atık su geri kazanımının birlikte yürütülmesine stratejik su yönetimi denir.
- Kartları tek tek okuyalım: biri planlamayı (havza planı), biri iletim kaybını (kayıp-kaçak), biri en büyük kullanıcıyı (tarımda verimli sulama), biri de yeniden kullanımı (atık su geri kazanımı) ele alıyor.
- Dördü de suyun ayrı bir aşamasına dokunuyor ve hiçbiri tek başına yeterli değil: şebeke kaçağı sürerken verimli sulama, plan yokken geri kazanım kalıcı sonuç vermez.
- Bu bileşenlerin uzun vadeli tek bir plan altında birlikte ele alınmasına stratejik su yönetimi denir.
- Denetleyelim: su stresi, su kıtlığı ve su ayak izi birer ÖLÇÜDÜR ✓ — durumu betimlerler, bir yönetim biçimi adlandırmazlar.
-
19. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A) Yağışı ölçememek
- B) Akarsuları sayamamak
- C) Ülkeyi bulamamak
- D) Kaynak sayısını, kişi başına düşen kullanılabilir su miktarıyla karıştırmak
- E) Haritayı okuyamamak
Doğru cevap: D — Su varlığı akarsu sayısıyla değil, kişi başına düşen kullanılabilir su miktarıyla ölçülür.
- Kişinin elindeki veriyi ayıralım: ülkedeki akarsuların çokluğu. Bu yalnızca bir sayım bilgisidir.
- Vardığı sonuç ise başka bir şeyi ölçüyor: su sorununun olup olmadığını. Bir ülkenin su durumu, kullanılabilir su potansiyelinin nüfusa bölünmesiyle, yani kişi başına düşen su miktarıyla belirlenir.
- Ayrıca akışın zamana ve yere dağılışı da önemlidir; suyun büyük bölümü ilkbaharda taşkın hâlinde denize ulaşıyorsa, akarsu sayısının çokluğu yaz kuraklığını önlemez.
- Denetleyelim: Türkiye’nin akarsuyu çoktur ama kişi başına düşen su bakımından su zengini değildir ✓ — iki ölçüt aynı sonucu vermiyor.
-
20. Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A) Yönetim gerekmez.
- B) Deniz alanlarının hukuki tanımı yoktur.
- C) Havzalar parça parça yönetilir.
- D) Su sınırsızdır.
- E) Su ve deniz alanları; hukuki tanımlar, havza bütünlüğü ve kaynak sınırı birlikte gözetilerek yönetilmelidir.
Doğru cevap: E — Su ve deniz alanları; hukuki tanımlar, havza bütünlüğü ve kaynağın sınırlılığı birlikte gözetilerek yönetilmelidir.
- Kartları temadaki karşılıklarına bağlayalım. Birinci kart deniz alanlarının haklarla tanımlı olduğunu söylüyor: kara suları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge birbirinden farklı yetkiler taşır.
- İkinci kart havzanın bölünemezliğini getiriyor: yukarı havzadaki bir karar aşağı havzayı etkilediği için yönetim havza bütününde kurulmalıdır.
- Üçüncü kart ölçüyü veriyor: su sınırlı bir kaynaktır, doğrudan kullanılabilir payı küçüktür. Üçünü birden karşılayan sonuç, bu üç ölçütü aynı anda gözeten bir yönetimdir.
- Denetleyelim: üç kartın herhangi biri dışarıda bırakılırsa sonuç eksik kalır ✓ — en kapsayıcı seçenek üçünü de içerendir.
Bu testin konusundaki MEB kazanımları
Öğretim programından — bu konuda neyin ölçüldüğünü gösterir.
- COĞ.11.3.1 Yeryüzündeki su kaynaklarını sınıflandırabilme
- COĞ.11.3.2 Türkiye’deki su kaynaklarının çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini sorgulayabilme
Öğretmen misiniz?
Bu testi cevap anahtarıyla birlikte A4 kâğıda dökün, sınıfta çoğaltın.