Denge

1. Bir tepkime denkleminde çift yönlü ok kullanıldığı görülmektedir. Bu gösterimin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A + B ⇌ C + D

• A) Tepkimenin hiç gerçekleşmediği
• B) Tepkimenin çok hızlı olduğu
• C) Tepkimenin ısı aldığı
• D) Tepkimenin hem ileri hem geri yönde yürüyebildiği
• E) Tepkimenin katalizör gerektirdiği

Doğru cevap: D — Çift yönlü ok tersinirliği gösterir; tepkime hem ileri hem geri yönde yürüyebilir.

1. İki gösterimi karşılaştıralım: tek yönlü ok, tepkimenin girenler tükenene kadar ilerlediğini ve tamamlandığını anlatır.
2. Çift yönlü ok ise iki yönü birden gösterir. Girenler ürünlere dönüşürken, oluşan ürünler de yeniden girenlere dönüşebilir.
3. Böyle tepkimelere tersinir denir. Sonuçta sistem bir dengeye ulaşır: iki yön de sürer, ama hızları eşitlendiği için derişimler sabit kalır.
4. Denetleyelim: okun anlamı hızla ya da ısıyla ilgili değil ✓ — yalnız tepkimenin yönlerini bildiriyor.

2. Dengeye ulaşmış bir sistemde derişimlerin artık değişmediği ölçülmektedir. Bu durum tepkimenin durduğu anlamına gelir mi?

• A) Hayır; ileri ve geri tepkimeler eşit hızda sürmektedir.
• B) Evet; tepkime tümüyle durmuştur.
• C) Evet; girenler tükenmiştir.
• D) Hayır; yalnız ileri tepkime sürer.
• E) Hayır; yalnız geri tepkime sürer.

Doğru cevap: A — Kimyasal denge dinamiktir; ileri ve geri tepkimeler eşit hızda sürdüğü için derişimler sabit kalır.

1. Gözlemi doğru okuyalım: sabit olan şey DERİŞİMLERDİR. Bu, moleküllerin hareketsiz kaldığı anlamına gelmez.
2. İki yönü ayrı ayrı düşünelim: ileri tepkime ürün üretiyor, geri tepkime aynı ürünleri yeniden girenlere çeviriyor. İkisi de sürüyor.
3. Hızları eşitlendiğinde, birim zamanda oluşan ürün miktarı ile harcanan ürün miktarı eşit olur. Net değişim sıfırdır, ama tepkime moleküler düzeyde durmaz. Dengenin "dinamik" denmesinin nedeni budur.
4. Denetleyelim: işaretli tanecikler kullanılsa yer değiştirdikleri görülürdü ✓ — dışarıdan hiçbir şey değişmiyor gibi görünse de.

3. Grafikte ileri tepkimenin hızının zamanla değişimi verilmiştir. Grafiğin yatay hâle geldiği anda sistem için ne söylenir?

• A) Tepkime tamamlanmıştır.
• B) Girenler tükenmiştir.
• C) Katalizör eklenmiştir.
• D) Denge kurulmuştur.
• E) Sıcaklık düşmüştür.

Doğru cevap: D — İleri hızın sabitlenmesi, geri hızla eşitlendiğini ve dengenin kurulduğunu gösterir.

1. Grafiğin başlangıcını okuyalım: ileri hız en yüksek değerinde, çünkü girenlerin derişimi en büyük.
2. Zamanla girenler harcandığı için ileri hız düşüyor. Eğri iniyor. Ama bir noktadan sonra düşmeyi bırakıp yataylaşıyor.
3. Yataylaşma, ileri hızın artık değişmediği anlamına gelir. Bu ancak derişimlerin sabitlendiği, yani geri hızın ileri hızla eşitlendiği durumda olur. Öyleyse o an dengenin kurulduğu andır.
4. Denetleyelim: hız sıfıra inmiyor, bir değerde sabitleniyor ✓ — tepkime durmuyor, yalnız net değişim sıfırlanıyor.

4. Denge sabiti ifadesinde derişimlerin üsleri belirlenmektedir. Bu üsler nereden alınır?

Kc = [C]^c × [D]^d / ([A]^a × [B]^b)

• A) Deneyle ölçülür.
• B) Denkleştirilmiş denklemdeki katsayılardan alınır.
• C) Molekül kütlelerinden hesaplanır.
• D) Sıcaklıktan bulunur.
• E) Katalizöre göre değişir.

Doğru cevap: B — Denge sabiti ifadesindeki üsler, denkleştirilmiş denklemdeki katsayılardan alınır.

1. Denge sabitinin neyi tanımladığını koyalım: tepkimenin bütününü, yani dengedeki derişim oranını. Ara basamaklarla değil, toplam denklemle ilgilidir.
2. Bu yüzden üsler doğrudan denkleştirme katsayılarıdır: a A + b B ⇌ c C + d D için üsler a, b, c ve d’dir. Deney yapmaya gerek yoktur.
3. Hız denklemiyle karıştırılmamalıdır. Orada dereceler yavaş basamağa bağlıdır ve yalnız deneyle bulunur; burada ise denklemden okunur. Konunun en sık yapılan hatası bu ikisini birbirine karıştırmaktır.
4. Denetleyelim: iki ifade farklı soruları yanıtlıyor ✓ — biri hızı, öteki dengedeki oranı veriyor.

5. Tabloda maddelerin denge ifadesine yazılıp yazılmadığı gösterilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan yanıt hangisidir?

• A) Evet, mutlaka yazılır
• B) Yalnız yüksek sıcaklıkta yazılır
• C) Yalnız katılar yazılır
• D) Hayır, yazılmaz
• E) Yalnız saf sıvılar yazılır

Doğru cevap: D — Katıların ve saf sıvıların derişimi miktardan bağımsız olarak sabittir; denge ifadesine yazılmaz.

1. Tablonun kurgusu şu: solda madde türü, sağda denge ifadesine yazılıp yazılmadığı. Dolu satırlar: gaz ve sulu çözelti → evet.
2. Gaz ve çözünmüş maddenin derişimi neye bağlı, ona bakalım: miktara ve hacme. Kaba daha çok gaz konursa derişimi artar; bu yüzden ifadeye yazılırlar.
3. Katının derişimi ise yoğunluğuyla belirlenir ve miktarı değişse de aynı kalır: bir gram katı ile bir kilogram katının derişimi eşittir. Sabit bir sayı ise denge sabitinin içine katılabilir. Bu yüzden katılar ve saf sıvılar ifadeye yazılmaz.
4. Denetleyelim: katı miktarını artırmak dengeyi kaydırmıyor ✓ — ifadede yer almamasının gözlemdeki karşılığı.

6. Bir tepkimenin denge sabiti çok büyük bir sayı olarak ölçülmüştür. Bu değerin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dengede ürünlerin derişimi girenlerinkinden çok büyüktür.
• B) Dengede girenler baskındır.
• C) Tepkime çok hızlıdır.
• D) Tepkime ısı verir.
• E) Tepkime tersinir değildir.

Doğru cevap: A — Denge sabiti ürün derişimlerinin girenlere oranıdır; büyük değer dengede ürünlerin baskın olduğunu gösterir.

1. İfadenin yapısını hatırlayalım: ürünlerin derişimleri PAYDA, girenlerinkiler PAYDADA yer alır.
2. Bir kesrin büyük çıkması payın paydadan çok büyük olması demektir. Öyleyse dengede ürün derişimleri giren derişimlerinden çok büyüktür.
3. Bu, tepkimenin dengeye ürünler tarafında ulaştığı, yani girenlerin büyük ölçüde tükendiği anlamına gelir. Ama hız hakkında hiçbir şey söylemez; oraya ne kadar sürede varıldığı ayrı bir sorudur.
4. Denetleyelim: sabit çok küçük olsaydı ✓ — dengede girenler baskın olur, tepkime pek ilerlemezdi.

7. Bir öğrenci denge sabiti büyük olan tepkimenin aynı zamanda hızlı olduğunu düşünmektedir. Bu düşüncenin değerlendirmesi nedir?

• A) Doğrudur; sabit büyükse hız da büyüktür.
• B) Doğrudur; ikisi aynı büyüklüktür.
• C) Kısmen doğrudur; yalnız gazlarda geçerlidir.
• D) Belirlenemez.
• E) Yanlıştır; denge sabiti hız hakkında bilgi vermez.

Doğru cevap: E — Denge sabiti dengedeki durumu anlatır, oraya ne kadar sürede varıldığını değil; hız hakkında bilgi vermez.

1. Öğrencinin karıştırdığı iki soruyu ayıralım. Birinci soru: tepkime ne kadar ilerler? Bunu denge sabiti yanıtlar. İkinci soru: ne kadar sürede ilerler? Bunu hız yanıtlar.
2. Denge sabiti bir derişim oranıdır ve içinde zaman geçmez. Hız ise birim zamandaki derişim değişimidir ve aktifleşme enerjisine bağlıdır.
3. İkisi birbirinden bağımsız olabilir. Elmasın grafite dönüşmesi denge açısından son derece elverişlidir, ama aktifleşme enerjisi çok yüksek olduğu için milyonlarca yıl sürer. Öyleyse öğrencinin düşüncesi yanlıştır.
4. Denetleyelim: katalizör hızı artırıyor ama sabiti değiştirmiyor ✓ — iki büyüklüğün bağımsızlığının doğrudan kanıtı.

8. Dengedeki bir kapta A derişimi 0,2 mol/L, B derişimi 0,5 mol/L ve C derişimi 0,4 mol/L ölçülmüştür. Buna göre denge sabiti kaçtır?

Kc = [C] / ([A] × [B])

• A) 0,1
• B) 0,25
• C) 4
• D) 2
• E) 10

Doğru cevap: C — Kc = [C] / ([A] × [B]) bağıntısında 0,4 / (0,2 × 0,5) = 0,4 / 0,1 = 4.

1. Verilenleri yazalım: [A] = 0,2 mol/L, [B] = 0,5 mol/L, [C] = 0,4 mol/L. İstenen denge sabiti; bağıntı soruda verilmiş.
2. Önce paydayı hesaplayalım: 0,2 × 0,5 = 0,1.
3. Şimdi bölmeyi yapalım: 0,4 / 0,1 = 4. Denge sabiti 4’tür; birimsizdir. Değer 1’den büyük olduğu için dengede ürün yönü biraz baskındır.
4. Denetleyelim: 4 × 0,1 = 0,4 ✓ — bulunan sabit ile payda çarpımı ürün derişimini geri veriyor.

9. Bir tepkime yalnız girenlerle başlatılmaktadır. Tepkimenin başladığı ilk anda geri tepkimenin hızı için ne söylenir?

• A) En büyük değerindedir.
• B) İleri hıza eşittir.
• C) Sıfırdır; henüz ürün yoktur.
• D) İleri hızdan büyüktür.
• E) Sabittir.

Doğru cevap: C — Geri tepkime ürünlerden yürür; başlangıçta ürün bulunmadığı için geri hız sıfırdır.

1. Geri tepkimenin girenlerinin ne olduğunu belirleyelim: ileri tepkimenin ÜRÜNLERİ. Geri yön, ürünlerin yeniden girenlere dönüşmesidir.
2. Sistem yalnız girenlerle başlatılmış, yani kapta hiç ürün yok. Tepkimeye girecek madde bulunmayan bir yön yürüyemez.
3. Öyleyse ilk anda geri tepkimenin hızı sıfırdır. Zamanla ürünler biriktikçe geri hız artar; ileri hız düşerken geri hız yükselir ve ikisi eşitlendiğinde denge kurulur.
4. Denetleyelim: ileri hız ise başlangıçta en büyük ✓ — iki yön birbirinin tersi yönde başlıyor ve ortada buluşuyor.

10. Grafikte ürün derişiminin zamanla değişimi verilmiştir. Grafiğin sabitlendiği bölüm neyi göstermektedir?

• A) Girenlerin tükendiğini
• B) Tepkimenin durduğunu
• C) Sıcaklığın düştüğünü
• D) Dengeye ulaşıldığını
• E) Katalizör eklendiğini

Doğru cevap: D — Ürün derişiminin artmayı bırakıp sabitlenmesi, sistemin dengeye ulaştığını gösterir.

1. Grafiğin ilk bölümünü okuyalım: ürün derişimi sıfırdan başlayıp yükseliyor, çünkü ileri tepkime ürün üretiyor.
2. Yükseliş giderek yavaşlıyor ve sonunda eğri yataylaşıyor. Ürün derişimi artık değişmiyor.
3. Bu, üretilen ürün miktarı ile geri tepkimede harcanan ürün miktarının eşitlendiği anlamına gelir; sistem dengeye ulaşmıştır. Dikkat: girenlerin tükenmesi gerekmez, dengede onlardan da bir miktar bulunur.
4. Denetleyelim: derişim sıfıra inmiyor, bir değerde sabitleniyor ✓ — tepkime durmuyor, net değişim sıfırlanıyor.

11. Kimyasal dengenin kurulabilmesi için sistemin kapalı olması gerekmektedir. Bu koşulun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sıcaklığın sabit kalması için
• B) Ürünlerden biri sistemden ayrılırsa geri tepkimenin yürüyememesi
• C) Katalizörün korunması için
• D) Basıncın artması için
• E) Karışımın homojen olması için

Doğru cevap: B — Denge iki yönün de sürmesini gerektirir; ürünlerden biri sistemden ayrılırsa geri tepkime yürüyemez.

1. Dengenin koşulunu yazalım: ileri ve geri tepkimelerin ikisi de yürüyor olmalı ve hızları eşitlenmeli.
2. Geri tepkimenin girenleri ürünlerdir. Öyleyse ürünlerin sistemde kalması zorunludur.
3. Açık bir kapta oluşan gaz uçup giderse geri tepkimeyi besleyecek madde kalmaz; geri hız hiç yükselemez ve iki hız eşitlenemez. Tepkime dengeye ulaşmadan ileri yönde tamamlanır. Kapalı sistem koşulunun nedeni budur.
4. Denetleyelim: bu, sanayide bilerek kullanılan bir yöntem ✓ — ürünü ortamdan çekerek verim artırılıyor.

12. Bir andaki derişimlerle hesaplanan tepkime kesri, denge sabitinden küçük bulunmuştur. Sistem dengeye ulaşmak için hangi yönde ilerler?

Q < Kc

• A) Geri yönde, giren üretecek biçimde
• B) İleri yönde, ürün üretecek biçimde
• C) Hiçbir yönde; zaten dengededir
• D) Yön belirlenemez
• E) Önce geri, sonra ileri

Doğru cevap: B — Tepkime kesri denge sabitinden küçükse ürünler azdır; sistem ileri yönde ilerleyerek ürün üretir.

1. Tepkime kesrinin ne olduğunu koyalım: denge sabitiyle aynı biçimde yazılan, ama HERHANGİ bir andaki derişimlerle hesaplanan orandır.
2. Kesirde ürünler payda bulunur. Q < Kc olması, o andaki ürün derişimlerinin denge değerine göre az olduğu anlamına gelir.
3. Sistem dengeye ulaşmak için kesri büyütmelidir; bunun yolu payı, yani ürün derişimini artırmaktır. Öyleyse tepkime ileri yönde ilerler. Q > Kc olsaydı tersi olur, sistem geri yönde ilerlerdi.
4. Denetleyelim: Q = Kc olsaydı ✓ — sistem zaten dengede olur, hiçbir yönde net ilerleme olmazdı.

13. Denge sabiti 25 olan bir tepkimenin ters yönü yazılmaktadır. Buna göre ters tepkimenin denge sabiti kaçtır?

Kc(ters) = 1 / Kc(düz)

• A) 0,04
• B) 0,4
• C) 5
• D) 25
• E) 625

Doğru cevap: A — Ters tepkimede pay ve payda yer değiştirir; sabit tersine çevrilir: 1 / 25 = 0,04.

1. Düz tepkimenin sabitini yazalım: Kc = ürünler / girenler = 25.
2. Ters tepkimede girenler ile ürünler yer değiştirir. Öyleyse yeni ifadenin payı eski payda, paydası eski pay olur; kesir tersine döner.
3. Hesaplayalım: Kc(ters) = 1 / 25 = 0,04. Değer 1’den küçük çıktı, yani ters tepkimenin dengesinde girenler baskındır.
4. Denetleyelim: 25 × 0,04 = 1 ✓ — iki sabitin çarpımının 1 olması, birbirinin tersi olduklarını doğruluyor.

14. Denge sabitinin değerinin hangi koşulda değiştiği araştırılmaktadır. Buna göre denge sabitini değiştiren tek etken nedir?

• A) Derişim
• B) Basınç
• C) Hacim
• D) Sıcaklık
• E) Katalizör

Doğru cevap: D — Derişim, basınç ve hacim dengeyi kaydırır ama sabiti değiştirmez; sabitin sayısal değerini yalnız sıcaklık değiştirir.

1. Denge sabitinin ne olduğunu hatırlayalım: belirli bir sıcaklıkta, dengedeki derişimlerin oranı. Tanımın içinde sıcaklık geçiyor.
2. Derişim ya da hacim değiştirildiğinde ne olduğunu izleyelim: sistem geçici olarak dengeden çıkar, bir yönde ilerler ve YENİ derişimlerle yeniden dengeye gelir. Ama bu yeni derişimlerin oranı yine aynı sabiti verir.
3. Katalizör de sabiti değiştirmez; yalnız dengeye daha çabuk varılmasını sağlar. Geriye tek etken kalıyor: sıcaklık. Sıcaklık değişince ileri ve geri tepkimelerin hızları farklı oranlarda etkilenir ve sabitin sayısal değeri gerçekten değişir.
4. Denetleyelim: sabitin değeri hep "belirli bir sıcaklıkta" diye veriliyor ✓ — tanımın kendisi bu bağımlılığı söylüyor.

15. Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan açıklama hangisidir?

• A) Tepkimenin ne kadar sürdüğünü
• B) Katalizörün etkisini
• C) Dengede girenler ve ürünlerin oranını
• D) Sıcaklığın değerini
• E) Basıncın büyüklüğünü

Doğru cevap: C — Denge sabiti, dengede girenler ile ürünlerin oranını anlatır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda neyi anlattığı. Dolu satır: tepkime hızı → dengeye ne kadar sürede varıldığını.
2. Dolu satırın anahtar sözcüğü SÜREDİR; hız zamana bağlı bir büyüklüktür. Öyleyse ikinci kavram başka bir soruyu yanıtlamalı.
3. Denge sabiti bir derişim oranıdır ve içinde zaman geçmez. Anlattığı şey, dengeye VARILDIĞINDA girenlerle ürünlerin hangi oranda bulunduğudur. Yani biri yolculuğun süresini, öteki varılan noktayı söyler.
4. Denetleyelim: katalizör yalnız birini etkiliyor ✓ — hızı artırıyor ama sabiti değiştirmiyor; iki kavramın ayrı olduğunun kanıtı.

16. Azot ve hidrojenden amonyak eldesi kapalı bir kapta yürütülmektedir. Bu tepkimenin tersinir olmasının sanayideki sonucu nedir?

• A) Tepkimenin hiç gerçekleşmemesi
• B) Ürünün tamamen elde edilmesi
• C) Katalizörün gereksiz olması
• D) Sıcaklığın önemsiz olması
• E) Girenlerin tamamının ürüne dönüşememesi

Doğru cevap: E — Tersinir tepkimede sistem dengeye ulaşır ve girenlerin bir bölümü hep kapta kalır; verim hiçbir zaman tam olmaz.

1. Tersinirliğin sonucunu yazalım: ileri tepkime sürerken geri tepkime de yürür. Oluşan amonyağın bir bölümü yeniden azot ve hidrojene ayrışır.
2. Sistem dengeye ulaştığında iki hız eşitlenir ve derişimler sabitlenir. Dengede yalnız ürün değil, girenler de bulunur.
3. Öyleyse azot ve hidrojenin tamamı amonyağa dönüşemez; verim hiçbir zaman %100 olmaz. Sanayide bu yüzden ürün sürekli ortamdan çekilir ve tepkimemiş gazlar yeniden sisteme verilir.
4. Denetleyelim: sıcaklık ve basınç seçimleri de bu yüzden önemli ✓ — dengeyi ürün yönüne kaydırmak için ayarlanıyor.

17. Grafikte geri tepkimenin hızının zamanla değişimi verilmiştir. Geri hızın başlangıçta düşük olup sonra artmasının nedeni nedir?

• A) Sıcaklığın artması
• B) Katalizör eklenmesi
• C) Basıncın düşmesi
• D) Kabın büyütülmesi
• E) Ürün derişiminin zamanla artması

Doğru cevap: E — Geri tepkime ürünlerden yürür; ürünler biriktikçe geri hız artar ve sonunda ileri hızla eşitlenir.

1. Grafiğin başlangıcını okuyalım: geri hız sıfıra yakın. Nedeni açık — sistem yalnız girenlerle başlatıldığı için ortamda henüz ürün yok.
2. Geri tepkimenin girenleri ürünler olduğuna göre, geri hızı belirleyen şey ürün derişimidir.
3. İleri tepkime ilerledikçe ürünler birikir; derişimleri arttığı için geri tepkimenin çarpışma sayısı ve hızı yükselir. Eğrinin yükselmesinin nedeni budur. Sonunda geri hız ileri hıza eşitlenir ve denge kurulur.
4. Denetleyelim: aynı sırada ileri hız düşüyor ✓ — iki eğri birbirine doğru yaklaşıp aynı değerde buluşuyor.

18. Renkli bir gaz karışımında rengin bir süre sonra değişmeyi bıraktığı gözlenmektedir. Bu gözlemin bilimsel yorumu nedir?

• A) Tepkimenin hiç başlamadığı
• B) Sistemin dengeye ulaştığı
• C) Gazın tükendiği
• D) Kabın sızdırdığı
• E) Sıcaklığın sıfırlandığı

Doğru cevap: B — Renk derişimin göstergesidir; rengin sabitlenmesi derişimlerin sabitlenmesi, yani dengenin kurulması demektir.

1. Rengin neye bağlı olduğunu belirleyelim: renkli gazın derişimine. Derişim arttıkça renk koyulaşır, azaldıkça açılır.
2. Renk bir süre değişiyor demek, derişimlerin değiştiği anlamına gelir; sistem henüz dengede değildir.
3. Rengin değişmeyi bırakması ise derişimlerin sabitlendiğini gösterir. Sabit derişim, ileri ve geri hızların eşitlendiği durumdur; sistem dengeye ulaşmıştır. Tepkime durmamış, net değişim sıfırlanmıştır.
4. Denetleyelim: gaz tükenseydi renk tümüyle kaybolurdu ✓ — oysa renk sabit bir tonda kalıyor.

19. Bir öğrenci dengenin kurulduğu anı belirlemek istemektedir. Bu amaçla izleyebileceği en uygun ölçüm hangisidir?

• A) Kabın kütlesini ölçmek
• B) Ortam sıcaklığını ölçmek
• C) Kabın hacmini ölçmek
• D) Renk ya da derişim gibi bir özelliğin zamanla değişimini izlemek
• E) Katalizör miktarını ölçmek

Doğru cevap: D — Denge derişimlerin sabitlenmesiyle tanınır; derişime bağlı ölçülebilir bir özelliğin zamanla değişimi izlenmelidir.

1. Dengenin tanınma ölçütünü koyalım: derişimlerin artık değişmemesi. Öyleyse ölçülecek şey derişimle birlikte değişen bir özellik olmalı.
2. Seçenekleri eleyelim. Kapalı bir kapta kütle korunur; tepkime ilerlese de değişmediği için hiçbir bilgi vermez. Kabın hacmi de sabittir. Sıcaklık ise deney boyunca zaten sabit tutulur.
3. Geriye derişime bağlı özellikler kalıyor: renk yoğunluğu, gaz tepkimelerinde basınç, elektriksel iletkenlik gibi. Böyle bir özelliğin zamanla değişimi izlenir; sabitlendiği an denge kurulmuş demektir.
4. Denetleyelim: renkli gaz örneği bunun uygulaması ✓ — orada da rengin sabitlenmesi ölçüt olarak kullanılıyor.

20. Dengede ileri ve geri tepkime hızları eşittir, derişimler sabittir ve denge sabiti yalnız sıcaklıkla değişir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Denge dinamiktir.
• B) Derişimler dengede değişmez.
• C) Sıcaklık sabiti değiştirir.
• D) İki yön de sürmektedir.
• E) Dengede tepkime tümüyle durmuştur.

Doğru cevap: E — Verilen bilgi hızların eşit olduğunu söyler, sıfır olduğunu değil; tepkimenin durduğu yargısı bununla çelişir.

1. Verilen bilgiyi üç yargıya ayıralım: dengede ileri ve geri hızlar EŞİTTİR, derişimler sabittir ve denge sabiti yalnız sıcaklıkla değişir.
2. Seçenekleri bunlarla karşılaştıralım. Derişimlerin değişmemesi ikinci yargıda, sıcaklığın sabiti değiştirmesi üçüncüsünde doğrudan yazılı. Dengenin dinamik olması ve iki yönün sürmesi ise birinci yargıdan çıkıyor: eşit olabilmeleri için ikisinin de var olması gerekir.
3. Geriye kalan yargı, dengede tepkimenin tümüyle durduğunu söylüyor. "Eşit" ile "sıfır" aynı şey değildir; hızlar eşitse iki yön de sürüyor demektir. Bu yargı söylenemez.
4. Denetleyelim: tepkime durmuş olsaydı denge dinamik denmezdi ✓ — çeldirici tam da bu ayrımı kaçırmaktan doğuyor.