Etkin Vatandaşlık

1. Şekilde bazı kurumların adları verilmiştir. Mahallesinde çöplerin toplanmadığını gören bir aile şikâyetini bu kurumlardan hangisine iletmelidir?

• A) Belediye
• B) Muhtarlık
• C) Emniyet
• D) İtfaiye

Doğru cevap: A — Çöp toplama, temizlik ve altyapı hizmetleri belediyenin görevidir.

1. Kurumların farklı görevleri vardır.
2. Emniyet güvenlik, itfaiye yangın işleriyle ilgilenir.
3. Muhtarlık mahalle ile ilgili belgeleri düzenler.
4. Temizlik hizmetleri belediyeye aittir.

2. Sokakta ailesini kaybetmiş küçük bir çocuk gören bir vatandaş ona yardım etmek istiyor. Bu vatandaşın durumu haber vermesi gereken kurum hangisidir?

• A) Belediye
• B) Emniyet Müdürlüğü
• C) İtfaiye
• D) Muhtarlık

Doğru cevap: B — Kayıp ve güvenlik konuları emniyetin görev alanına girer.

1. Kaybolan çocuğun bulunması bir güvenlik işidir.
2. Güvenlikten emniyet teşkilatı sorumludur.
3. Polis kayıt açıp aileyi arar.
4. Bu nedenle emniyete haber verilmelidir.

3. Şekilde sınıf başkanı seçiminde kullanılan oy sandığı gösterilmiştir. Öğrencilerin oy kullanarak başkanı belirlemesi hangi yönetim biçiminin özelliğidir?

• A) Krallık
• B) Kabile düzeni
• C) Demokrasi
• D) Ekonomi

Doğru cevap: C — Halkın kendi yöneticisini seçmesi demokrasinin temel özelliğidir.

1. Seçimde herkes oy kullanmaktadır.
2. En çok oyu alan aday başkan olur.
3. Yönetimin halkın seçimiyle belirlenmesine demokrasi denir.
4. Krallıkta ise yönetim babadan oğula geçer.

4. Mahalledeki parkta bazı kişilerin bankları boyayla çizdiği ve salıncağı kırdığı görülmüştür. Bu davranış neden yanlıştır?

• A) Parkı süslemiş sayılırlar.
• B) Kendi mallarını kullanmışlardır.
• C) Hiçbir sakıncası yoktur.
• D) Kamu malına zarar vermişlerdir; kamu malı herkese aittir.

Doğru cevap: D — Park, bank ve salıncak kamu malıdır; herkesin ortak kullanımındadır.

1. Park herkesin yararlandığı ortak bir alandır.
2. Buradaki eşyalar kamu malıdır.
3. Kamu malı devletin ve halkın ortak malıdır.
4. Zarar vermek herkesin hakkını çiğnemektir.

5. Köyde yaşayan bir kişi ikamet ettiği yeri gösteren belgeyi almak istemektedir. Bu kişi öncelikle hangi kuruma başvurmalıdır?

• A) Muhtarlık
• B) İtfaiye
• C) Emniyet
• D) Sağlık ocağı

Doğru cevap: A — İkametle ilgili belgeler muhtarlık tarafından düzenlenir.

1. Muhtar, köy ya da mahallenin seçilmiş yöneticisidir.
2. İkamet ve benzeri belgeleri muhtarlık düzenler.
3. Sağlık ocağı tedavi hizmeti verir.
4. Bu yüzden başvurulacak kurum muhtarlıktır.

6. Sokakta düşerek yaralanan bir kişiyi gören Ayşe hemen sağlık ekiplerini çağırmak istiyor. Ayşe'nin araması gereken acil çağrı numarası hangisidir?

• A) 110
• B) 112
• C) 155
• D) 156

Doğru cevap: B — Acil sağlık ve tüm acil çağrılar için 112 aranır.

1. Yaralanan kişinin sağlık yardımına ihtiyacı vardır.
2. Ülkemizde acil çağrı numarası 112'dir.
3. Bu numara ambulans, itfaiye ve polisi yönlendirir.
4. Ayşe 112'yi aramalıdır.

7. Her çocuğun oyun oynama hakkı vardır; ancak apartmanın bahçesinde oynarken komşuları rahatsız etmemek gerekir. Bu durum bize neyi göstermektedir?

• A) Hakların sınırsız olduğunu
• B) Sorumlulukların gereksiz olduğunu
• C) Haklarımızı kullanırken başkalarının haklarına da saygı göstermemiz gerektiğini
• D) Oyun oynamanın yasak olduğunu

Doğru cevap: C — Haklar sorumluluklarla birliktedir; bir hak başkasının hakkını çiğnemeden kullanılır.

1. Oyun oynamak çocukların hakkıdır.
2. Komşuların da huzur içinde yaşama hakkı vardır.
3. Bir hak kullanılırken diğerinin hakkı çiğnenmemelidir.
4. Yani hak ve sorumluluk birlikte düşünülür.

8. Grafikte sınıf başkanlığı seçiminde adayların aldığı oy sayıları verilmiştir. Grafiğe göre seçimi kim kazanmıştır?

• A) Ada
• B) Berk
• C) Can
• D) Deniz

Doğru cevap: D — En yüksek oy 9 ile Deniz'e aittir.

1. Oylar: Ada 7, Berk 5, Can 3, Deniz 9'dur.
2. Seçimi en çok oyu alan aday kazanır.
3. En büyük değer 9'dur.
4. Bu oy sayısı Deniz'e aittir.

9. Aşağıdakilerden hangisi etkin bir vatandaşın davranışı olarak gösterilemez?

• A) Seçimlerde oy kullanmak
• B) Trafik kurallarına uymak
• C) Çevreyi temiz tutmak
• D) Vergisini ödememek

Doğru cevap: D — Vergi vermek vatandaşlık görevidir; ödememek etkin vatandaşlıkla bağdaşmaz.

1. Etkin vatandaş haklarını bilir ve görevlerini yerine getirir.
2. Oy kullanmak ve kurallara uymak bu görevlerdendir.
3. Vergiler kamu hizmetlerinin kaynağıdır.
4. Vergi ödememek görevden kaçmaktır.

10. Ülkemizde halk, seçtiği temsilciler aracılığıyla kendi kendini yönetmektedir. Cumhuriyeti kurarak bu yönetim biçimini ülkemize kazandıran liderimiz kimdir?

• A) Mustafa Kemal Atatürk
• B) Fatih Sultan Mehmet
• C) Mimar Sinan
• D) Barbaros Hayreddin Paşa

Doğru cevap: A — Cumhuriyeti kuran ve halk egemenliğini sağlayan lider Mustafa Kemal Atatürk'tür.

1. Cumhuriyet 1923'te ilan edilmiştir.
2. Bu yönetimde egemenlik halka aittir.
3. Cumhuriyeti kuran lider Mustafa Kemal Atatürk'tür.
4. Diğer isimler farklı dönemlerde yaşamıştır.