Üretim, Dağıtım ve Tüketim

1. Şemada bir tişörtün tarladan alıcıya ulaşana kadar geçtiği aşamalar verilmiştir. Bir öğrenci bu zincirde yeni bir mal ortaya çıkarılan, yani üretimin yapıldığı aşamaları belirlemek istemektedir. Şemaya göre üretim hangi aşamalarda gerçekleşmiştir?

• A) Yalnızca mağazada
• B) Tarlada, iplik fabrikasında ve dokuma atölyesinde
• C) Yalnızca alıcıda
• D) Yalnızca mağaza ile alıcı arasında

Doğru cevap: B — Pamuğun yetiştirilmesi, ipliğe ve kumaşa dönüştürülmesi üretimdir; mağaza dağıtım, alıcı tüketimdir.

1. Üretim, yeni bir mal ya da hizmet ortaya çıkarmaktır.
2. Tarlada pamuk yetiştirilir, bu bir üretimdir.
3. Fabrikada iplik, atölyede kumaş ve tişört üretilir.
4. Mağaza malı ulaştırır (dağıtım), alıcı kullanır (tüketim).

2. Belgede markette satılan bir ürünün etiketi verilmiştir. Alışverişe çıkan bilinçli bir tüketici, bu ürünü sepetine koymadan önce etiketteki bazı bilgileri mutlaka kontrol eder. Etikete göre öncelikle kontrol edilmesi gerekenler hangi seçenekte verilmiştir?

• A) Ambalajın rengi ve deseni
• B) Reklamında kimin oynadığı
• C) Rafın hangi katta olduğu
• D) Son tüketim tarihi ve TSE damgası

Doğru cevap: D — Son tüketim tarihi ürünün güvenle tüketilebileceği süreyi, TSE damgası standartlara uygunluğu gösterir.

1. Bilinçli tüketici önce ürünün güvenli olup olmadığına bakar.
2. Son tüketim tarihi geçmiş ürün sağlığa zarar verir.
3. TSE damgası ürünün standartlara uygun üretildiğini belgeler.
4. Renk, reklam ve rafın yeri ürünün güvenliğini göstermez.

3. Tabloda bazı mesleklerin çalışma alanları verilmiştir. Süt üreten bir çiftlikte hayvanların hastalıklardan korunmasını sağlayacak bir uzmana ihtiyaç duyulmaktadır. Tabloya göre çiftliğin aradığı uzman hangi meslek grubundandır?

• A) Veteriner
• B) Ziraat mühendisi
• C) Gıda mühendisi
• D) Makine mühendisi

Doğru cevap: A — Tabloda hayvan sağlığı alanı veterinerlik mesleğiyle eşleşmektedir.

1. Çiftlikteki ihtiyaç hayvanların sağlığıdır.
2. Tabloda hayvan sağlığı satırına bakılır.
3. Bu satır veteriner mesleğine aittir.
4. Aranan uzman veterinerdir.

4. Grafikte bir ailenin aylık harcamalarının dağılımı verilmiştir. Aile birikim yapabilmek için zorunlu olmayan harcamasını azaltmaya karar vermiştir. Grafiğe göre ailenin kısması gereken harcama kalemi hangisidir?

• A) Kira harcaması
• B) Gıda harcaması
• C) Eğlence harcaması
• D) Fatura harcaması

Doğru cevap: C — Kira, gıda ve faturalar zorunlu ihtiyaçtır; eğlence ise ertelenebilir bir harcamadır.

1. Zorunlu ihtiyaçlar barınma, beslenme ve temel faturalardır.
2. Kira barınma, gıda beslenme, fatura ise temel hizmet giderleridir.
3. Eğlence bu üç grubun dışında kalır.
4. Kısılabilecek tek kalem eğlence harcamasıdır.

5. Kuraklık yaşanan bir ilçede belediye, barajdaki su seviyesinin düştüğünü duyurmuştur. Bunun üzerine aileler diş fırçalarken musluğu kapatmaya, bahçelerini buharlaşmanın az olduğu akşam saatlerinde sulamaya başlamıştır. Ailelerin gösterdiği bu davranış neye örnektir?

• A) Kaynakların israf edilmesine
• B) Kaynakların bilinçli kullanılmasına
• C) Üretimin durdurulmasına
• D) Dağıtımın hızlandırılmasına

Doğru cevap: B — İhtiyaç kadar kullanmak ve boşa harcamayı önlemek kaynakların bilinçli kullanımıdır.

1. Su kıt bir kaynak hâline gelmiştir.
2. Aileler gereksiz su akışını kesmiştir.
3. Sulamayı buharlaşmanın az olduğu saate almışlardır.
4. Bu davranışlar kaynağı bilinçli kullanmaktır.

6. Haritada ülkemizde bazı tarım ürünlerinin yoğun olarak üretildiği alanlar işaretlenmiştir. Bir gıda firması yalnızca Karadeniz kıyısındaki üretim alanlarından hammadde almayı planlamaktadır. Haritaya göre firmanın alabileceği ürünler hangileridir?

• A) Fındık ve çay
• B) Pamuk ve zeytin
• C) Zeytin ve fındık
• D) Pamuk ve çay

Doğru cevap: A — Haritanın kuzeyindeki Karadeniz kıyısında fındık ve çay üretilmektedir.

1. Haritada ok kuzeyi gösterir, kuzey kıyısı Karadeniz'dir.
2. Kuzeyde işaretli ürünler fındık ve çaydır.
3. Pamuk güneyde, zeytin batıda işaretlenmiştir.
4. Firma fındık ve çay alabilir.

7. Harçlığıyla ayakkabı alan bir öğrenci, birkaç gün sonra tabanın söküldüğünü fark etmiştir. Mağazaya gidip ayakkabıyı değiştirmek istediğinde annesi ona alışverişte aldıkları ve sakladıkları bir kâğıdı hatırlatmıştır. Öğrencinin hakkını arayabilmesi için göstermesi gereken belge hangisidir?

• A) Kimlik kartı
• B) Öğrenci belgesi
• C) Otobüs bileti
• D) Satış fişi ya da faturası

Doğru cevap: D — Fiş ve fatura alışverişin belgesidir; tüketici hakkını ancak bu belgeyle arayabilir.

1. Ayakkabı kısa sürede bozulmuştur, ayıplı maldır.
2. Tüketici değişim ya da iade isteyebilir.
3. Bunun için ürünün oradan alındığının kanıtlanması gerekir.
4. Bu kanıt satış fişi ya da faturasıdır.

8. Kartlarda ekmeğin serüveniyle ilgili dört aşama verilmiştir. Bu aşamaların üçü üretim ya da dağıtımla ilgiliyken biri doğrudan tüketimi anlatmaktadır. Kartlara göre tüketimi anlatan aşama hangisidir?

• A) Buğdayın tarlada yetiştirilmesi
• B) Unun kamyonla taşınması
• C) Ekmeğin kahvaltıda yenmesi
• D) Ekmeğin fırında pişirilmesi

Doğru cevap: C — Tüketim, üretilen malın ihtiyacı gidermek için kullanılmasıdır; ekmeğin yenmesi tüketimdir.

1. Buğdayın yetiştirilmesi ve ekmeğin pişirilmesi üretimdir.
2. Unun kamyonla taşınması dağıtımdır.
3. Ekmeğin kahvaltıda yenmesi ise ihtiyacın giderilmesidir.
4. Bu aşama tüketimdir.

9. Bir kasabada kurulan meyve suyu fabrikası çevre köylerden meyve satın almaya başlamış; köylüler yeni bahçeler kurmuş, kasabada nakliyecilik ve ambalaj işi de gelişmiştir. Yaşanan bu gelişmeler ekonomik faaliyetler arasında nasıl bir ilişki bulunduğunu ortaya koyar?

• A) Bir alandaki üretim başka faaliyetleri de canlandırır.
• B) Üretim arttıkça dağıtım durur.
• C) Fabrikalar tarımı tamamen ortadan kaldırır.
• D) Ekonomik faaliyetler birbirinden bağımsızdır.

Doğru cevap: A — Bir üretim kolu gelişince ona bağlı tarım, taşımacılık ve ambalaj gibi faaliyetler de canlanır.

1. Fabrika meyve almaya başlayınca bahçecilik artmıştır.
2. Meyvenin taşınması için nakliyecilik gelişmiştir.
3. Ürünün paketlenmesi için ambalaj işi doğmuştur.
4. Yani bir alandaki üretim diğer faaliyetleri de canlandırır.

10. Afişte bir ürünün reklamı verilmiştir. Afişi gören bir öğrenci ürünü hemen almak yerine iddianın doğru olup olmadığını araştırmış, hiçbir bilimsel dayanağı olmadığını görünce almaktan vazgeçmiştir. Öğrencinin gösterdiği bu tutum hangi davranışa örnektir?

• A) Reklama koşulsuz güvenmeye
• B) Reklamdaki bilgiyi sorgulayıp araştırmaya
• C) Ürünü hiç incelemeden satın almaya
• D) Fiyatı hiç önemsememeye

Doğru cevap: B — Bilinçli tüketici reklam iddialarını sorgular, doğruluğunu araştırdıktan sonra karar verir.

1. Afişte kanıtlanamayacak bir iddia yer almaktadır.
2. Öğrenci ürünü hemen almamıştır.
3. İddianın dayanağını araştırmıştır.
4. Dayanağı olmadığını görünce vazgeçmiştir, bu bilinçli tüketicilktir.

11. Grafikte küçük bir atölyenin dört aylık satış miktarları verilmiştir. Atölye sahibi, satışın en yüksek olduğu ayı belirleyip o dönem için ek işçi almayı düşünmektedir. Grafiğe göre satışın en yüksek olduğu ay hangisidir?

• A) Ocak ayı
• B) Şubat ayı
• C) Nisan ayı
• D) Mart ayı

Doğru cevap: C — En uzun sütun 210 adetle nisan ayına aittir.

1. Grafikteki satış değerleri 120, 95, 150 ve 210'dur.
2. En büyük değer 210'dur.
3. Bu değer nisan sütununa aittir.
4. Satışın en yüksek olduğu ay nisandır.

12. Küçüklüğünden beri hayvanlara ilgi duyan, fen derslerinde başarılı olan ve hafta sonları gönüllü olarak hayvan barınağında çalışan bir öğrenci ileride hangi mesleği seçeceğini düşünmektedir. Öğrencinin ilgi ve yeteneklerine en uygun düşen meslek hangisidir?

• A) Pilotluk
• B) Muhasebecilik
• C) Mimarlık
• D) Veteriner hekimlik

Doğru cevap: D — Meslek seçiminde ilgi ve yetenekler belirleyicidir; hayvan sevgisi ve fen başarısı veteriner hekimliğe uygundur.

1. Öğrencinin ilgisi hayvanlara yöneliktir.
2. Fen derslerinde başarılıdır.
3. Barınakta gönüllü çalışarak deneyim kazanmaktadır.
4. Bu ilgi ve yetenekler veteriner hekimlikle örtüşür.

13. Tabloda iki marketteki bazı ürünlerin fiyatları verilmiştir. Bir tüketici bütün ürünleri tek marketten almak yerine her ürünü daha ucuz olduğu marketten almayı planlamaktadır. Tabloya göre süt hangi marketten alınmalıdır?

• A) A marketinden
• B) B marketinden
• C) Fark etmez, fiyatlar eşittir
• D) Hiçbirinden alınmamalıdır

Doğru cevap: B — Süt A marketinde 30 TL, B marketinde 27 TL'dir; ucuz olan B marketidir.

1. Tabloda süt satırına bakılır.
2. A marketinde fiyat 30 TL'dir.
3. B marketinde fiyat 27 TL'dir.
4. 27 TL daha ucuz olduğundan süt B marketinden alınmalıdır.

14. Zaman şeridinde internetten verilen bir siparişin izlediği yol saatleriyle gösterilmiştir. Şeridi inceleyen bir öğrenci, ürünün üreticiden alıcıya ulaştırıldığı dağıtım sürecinin ne zaman yaşandığını bulmak istemektedir. Şeride göre dağıtım hangi saatler arasında gerçekleşmiştir?

• A) 10.00 ile 17.00 arasında
• B) 07.00 ile 08.00 arasında
• C) Yalnızca sipariş anında
• D) Teslimden sonraki saatlerde

Doğru cevap: A — Dağıtım, ürünün depodan çıkışıyla başlar ve alıcıya teslimiyle biter.

1. 08.00'de sipariş verilmiştir, bu talebin iletilmesidir.
2. 10.00'da ürün depodan çıkmıştır, taşıma başlamıştır.
3. 14.00'te araca yüklenip yola çıkarılmıştır.
4. 17.00'de teslim edilmiştir; dağıtım 10.00 ile 17.00 arasındadır.

15. Tasarruf konusunda konuşan öğrencilerden Ayşe "Tasarruf hiç harcamamaktır." demiş, Berk "Tasarruf ihtiyacımız kadarını kullanmaktır." demiş, Can ise "Tasarruf yalnızca parayla ilgilidir." demiştir. Öğrencilerin söyledikleri değerlendirildiğinde doğru düşünen kimdir?

• A) Yalnızca Ayşe
• B) Yalnızca Can
• C) Yalnızca Berk
• D) Ayşe ile Can birlikte

Doğru cevap: C — Tasarruf hiç harcamamak değil, ihtiyaç kadar kullanmaktır ve yalnızca parayı değil su, elektrik, zaman gibi kaynakları da kapsar.

1. Ayşe tasarrufu hiç harcamamak sanmaktadır, bu yanlıştır.
2. Can tasarrufu yalnızca parayla sınırlamaktadır, bu da eksiktir.
3. Tasarruf su, elektrik ve zaman için de geçerlidir.
4. İhtiyaç kadar kullanmayı söyleyen Berk doğru düşünmektedir.