10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir davranış üzerine
Bir kişi, ihtiyacından çok daha fazlasını satın alıp kullanmadan atmaktadır.
Yukarıdaki davranış hangi kavramla adlandırılır?
- A Cimrilik
- B İsraf
- C Kanaat
- D Cömertlik
- E Tasarruf
| Aynı teknoloji | Kullanım biçimi | Sonuç |
|---|---|---|
| Sosyal ağ | Bilgi paylaşımı | Yararlı |
| Sosyal ağ | İftira yayma | Zararlı |
Tabloda aynı aracın iki kullanımı verilmiştir. Bu tabloya göre teknoloji için söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?
- A Kendiliğinden yararlı olduğu
- B Kendiliğinden zararlı olduğu
- C Değerini, kullanan kişinin amacı ve tercihinin belirlediği
- D Kullanılamayacağı
- E Etkisiz olduğu
Bir durum
Bir grup, bir kişiyle alay eden içerikleri sürekli olarak çevrim içi ortamda paylaşmaktadır.
Yukarıdaki davranışın adlandırılması hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A Eleştiri
- B Siber zorbalık
- C Şaka
- D Uyarı
- E Bilgilendirme
| Yaklaşım | Sonucu |
|---|---|
| Yalnızca bireysel çaba | Etki sınırlı kalır |
| Bireysel çaba ve ortak düzenleme | ? |
Tabloda çevre sorunlarına iki yaklaşım verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Sonuç değişmez
- B Etki azalır
- C Etki büyür ve kalıcı olur
- D Çaba gereksizleşir
- E Düzenleme etkisiz kalır
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Çevre ve teknoloji; emanet bilinci, ölçülülük ve sorumluluk ilkeleriyle birlikte ele alınmalıdır.
- B Doğa emanet değildir.
- C Ölçünün israfla ilgisi yoktur.
- D Teknoloji sorumluluk gerektirmez.
- E İlkelere gerek yoktur.
Bir durum
Bir kişi, park sırasındaki ortak kullanım alanına ait bir bankı kırmıştır.
Yukarıdaki davranışın dinî literatürdeki değerlendirmesi hangisidir?
- A Kişisel bir tercih sayılması
- B Toplumun tümünü ilgilendiren bir hak ihlali sayılması
- C Hiçbir sonucu olmaması
- D Yalnızca belediyeyi ilgilendirmesi
- E Bankın önemsizliği
Kartlarda bir haberle karşılaşan kişinin sorması gereken sorular verilmiştir. Bu soruların amacı hangisidir?
- A Yanlış bilgiyi yaymadan önce doğruluğu sınamak
- B Haberi hızla yaymak
- C Kaynağı gizlemek
- D Tarihi önemsememek
- E Doğrulamayı bırakmak
Bir durum
Bir kişi, gece geç saatte yüksek sesle müzik dinleyerek apartmandaki komşularını rahatsız etmektedir.
Yukarıdaki davranış hangi ilkeyle bağdaşmaz?
- A Cömert olmak
- B Komşu hakkını gözetmek
- C Sabırlı olmak
- D Şükretmek
- E Tevazu göstermek
| Bakış | Doğaya yaklaşımı |
|---|---|
| Doğayı sınırsız kaynak sayan bakış | Tüketmekte sakınca görmez |
| Doğayı emanet sayan bakış | ? |
Tabloda iki bakış karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere ne gelmelidir?
- A Kullanırken korumayı ve gelecek kuşakları gözetir
- B Hiç kullanmamayı savunur
- C Tüketmeyi hızlandırır
- D Doğayı önemsemez
- E Kaynakları sınırsız sayar
| Tutum | Değerlendirme |
|---|---|
| İhtiyacın çok üstünde harcamak | İsraf |
| Gereken yerde bile harcamamak | ? |
Tabloda tutumlar değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Kanaat
- B İsraf
- C Cimrilik
- D Ölçülülük
- E Cömertlik
Şemada bir ilişki verilmiştir. Şemaya göre teknolojik gelişmenin ahlaki karşılığı hangisidir?
- A Kararın gereksizliği
- B Sorumluluğun azalması
- C Ahlakın gereksizleşmesi
- D İmkânın küçülmesi
- E Artan imkânın daha büyük bir sorumluluk gerektirmesi
| Ürün | Ortalama kullanım süresi | Üretim için harcanan kaynak |
|---|---|---|
| A telefonu | 2 yıl | Yüksek |
| B telefonu | 6 yıl | Yüksek |
Tabloda iki ürün karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre çevre açısından doğru değerlendirme hangisidir?
- A Kaynak kullanımı ölçülemez.
- B A ürünü daha az yük oluşturur.
- C İkisi eşittir.
- D B ürünü, aynı kaynağı daha uzun süre kullandığı için daha az yük oluşturur.
- E Süre önemsizdir.
| Günlük süre | Yılda toplam |
|---|---|
| Amaçsız ekran kullanımı: 3 saat | Yaklaşık 45 gün |
Tabloda bir hesaplama verilmiştir. Bu tabloya göre çıkarılabilecek en uygun sonuç hangisidir?
- A Sürenin önemsiz olduğu
- B Ekran kullanımının ölçülemediği
- C Küçük görünen günlük sürelerin yılda büyük bir zaman kaybına dönüştüğü
- D Hesaplamanın yanlış olduğu
- E Zamanın sınırsız olduğu
| Kullanım | Günlük su tüketimi |
|---|---|
| Musluğu açık bırakarak diş fırçalamak | 12 litre |
| Bardakla diş fırçalamak | 1 litre |
Tabloda iki alışkanlık karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Suyun sınırsız olduğu
- B Su tüketiminin ölçülemediği
- C İki alışkanlığın aynı olduğu
- D Tasarrufun imkânsız olduğu
- E Küçük alışkanlık değişikliklerinin büyük tasarruf sağlayabildiği
Bir durum
Bir kişi, arkadaşının izni olmadan çektiği fotoğrafı çevrim içi olarak paylaşmıştır.
Yukarıdaki davranışın sakıncası hangisidir?
- A Arkadaşın bulunamaması
- B Fotoğrafın kalitesiz olması
- C Paylaşımın yavaş olması
- D Kişinin rızası olmadan özel alanının açığa vurulması
- E Cihazın eskimesi
Bir durum
Bir öğrenci, ödevini bir yapay zekâ aracına yazdırıp kendi yazmış gibi teslim etmiştir.
Yukarıdaki davranışın ahlaki bakımdan sakıncası hangisidir?
- A Teslimin gecikmesi
- B Aracın kullanılamaz olması
- C Ödevin uzun olması
- D Kendisine ait olmayan emeği kendi emeği gibi göstermesi
- E Metnin okunamaması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre çevrim içi paylaşımda gözetilmesi gereken hangisidir?
- A İçeriği çoğaltmak
- B Silmeye güvenmek
- C Hızlı paylaşmak
- D Kopyalamayı engellemek
- E Paylaşmadan önce sonucunu düşünmek
Kartlarda dinî literatürde öne çıkan davranışlar verilmiştir. Bu davranışların ortak dayanağı hangisidir?
- A Canlıların ve doğal varlıkların da gözetilmesi gereken bir hakkının bulunması
- B Yalnızca insanın hakkının olması
- C Doğanın önemsizliği
- D Hayvanların yararsızlığı
- E Suyun sınırsızlığı
Bir çıkarım üzerine
Bir kişi, "Benim attığım tek bir poşetin çevreye zararı olmaz." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Kişiyi bulamamak
- B Poşeti görememek
- C Çevreyi tanımamak
- D Zararı ölçememek
- E Tek bir davranışın, herkes yaptığında ortaya çıkan toplam etkisini göz ardı etmek
| Yaklaşım | Doğaya etkisi |
|---|---|
| Kullan-at ürün tercihi | Atık artar |
| Onarılabilir ürün tercihi | ? |
Tabloda tüketici tercihleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Atık azalır, kaynak kullanımı düşer
- B Atık artar
- C Kaynak kullanımı yükselir
- D Değişiklik olmaz
- E Ürün ömrü kısalır
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
İhtiyacın ötesinde tüketip kaynağı boşa harcamaya israf denir.
- Alınan miktar ihtiyacın çok üstünde.
- Ürünler kullanılmadan atılıyor.
- Bu davranış israftır.
2. sorunun çözümü
Araç aynıdır; sonucu belirleyen kullanıcının amacı ve tercihidir.
- İki satırda da aynı araç var.
- Sonuçlar birbirinin karşıtı.
- Farkı yaratan kullanım amacıdır.
3. sorunun çözümü
Çevrim içi ortamda bir kişiyi hedef alarak sürdürülen aşağılayıcı davranışlara siber zorbalık denir.
- Davranış bir kişiyi hedef alıyor.
- Süreklilik gösteriyor ve aşağılayıcı.
- Bu davranış siber zorbalıktır.
4. sorunun çözümü
Bireysel duyarlılık ortak kurallarla desteklendiğinde sonuç hem büyür hem kalıcılaşır.
- Tek başına bireysel çabanın etkisi sınırlı.
- Ortak düzenleme herkesi kapsıyor.
- İkisi birleşince etki büyür ve kalıcı olur.
5. sorunun çözümü
Kartlar emanet bilincini, ölçülülüğü ve teknolojik sorumluluğu birlikte gösterir.
- Birinci kart emanet bilincini veriyor.
- İkinci kart ölçülülüğü ekliyor.
- Üçüncü kart teknolojik sorumluluğu getiriyor.
6. sorunun çözümü
Ortak kullanım alanındaki varlığa verilen zarar, o alandan yararlanan herkesin hakkını ilgilendirir.
- Bank ortak kullanıma ait.
- Zarar gören herkes bundan yararlanıyordu.
- Bu yüzden ihlal toplumun tümünü ilgilendirir.
7. sorunun çözümü
Kaynak, tarih ve başka kaynaklarla karşılaştırma; bilginin doğruluğunu sınamanın temel adımlarıdır.
- Sorular kaynağa, tarihe ve doğrulamaya bakıyor.
- Hepsi bilginin güvenilirliğini ölçüyor.
- Amaç yanlış bilgiyi yaymamaktır.
8. sorunun çözümü
Kişinin kendi alanındaki davranışı başkasının huzurunu bozuyorsa komşu hakkı devreye girer.
- Davranış kişinin kendi evinde gerçekleşiyor.
- Ancak komşuları rahatsız ediyor.
- Bu, komşu hakkının ihlalidir.
9. sorunun çözümü
Emanet anlayışı, kullanma hakkını kabul ederken bunu koruma sorumluluğuyla birlikte ele alır.
- İlk bakış sınırsız tüketimi getiriyor.
- Emanet anlayışı sorumluluk ekliyor.
- Yani kullanırken korumayı gözetir.
10. sorunun çözümü
İki aşırı uç arasında ölçülülük esastır; harcaması gerekirken harcamamak cimriliktir.
- İsraf harcamada aşırılıktır.
- Karşıt uç harcamamakta aşırılık olmalı.
- Bu tutuma cimrilik denir.
11. sorunun çözümü
Yapabilme gücü arttıkça, verilen kararların etkisi ve dolayısıyla sorumluluk da büyür.
- Teknoloji yapabilme gücünü artırıyor.
- Artan güç daha büyük etki doğuruyor.
- Bu da sorumluluğu büyütür.
12. sorunun çözümü
Üretim maliyeti aynıysa, ürünün daha uzun kullanılması yıllık çevresel yükü düşürür.
- İki ürünün üretim kaynağı aynı düzeyde.
- B ürünü üç kat uzun kullanılıyor.
- Bu, yıllık çevresel yükü düşürür.
13. sorunun çözümü
Günde 3 saat, yılda yaklaşık 1.095 saat yani 45 güne karşılık gelir.
- Günde 3 saat ayrılıyor.
- Yılda 3 × 365 = 1.095 saat eder.
- Bu da yaklaşık 45 gündür.
14. sorunun çözümü
Aynı iş için harcanan su 12 kat farklıdır; alışkanlık değişimi büyük tasarruf sağlar.
- İki alışkanlık aynı işi görüyor.
- Biri 12, öteki 1 litre harcıyor.
- Aradaki fark alışkanlığın etkisini gösterir.
15. sorunun çözümü
Kişiye ait görüntünün rıza alınmadan yayılması, mahremiyet hakkının ihlalidir.
- Fotoğraf izin alınmadan çekilip paylaşılmış.
- Kişi kendi görüntüsü üzerinde söz sahibidir.
- Bu, mahremiyetin ihlalidir.
16. sorunun çözümü
Başkasına ya da bir araca ait üretimi kendi emeği gibi sunmak dürüstlük ilkesine aykırıdır.
- Metni öğrenci üretmemiş.
- Ancak kendi ürünü gibi sunmuş.
- Bu, emeğin yanlış beyanıdır.
17. sorunun çözümü
Yayılan içerik kopyalandığı için geri alınamaz; sorumluluk paylaşım anında başlar.
- İçerik paylaşılınca kopyalanıyor.
- Silme kopyaları ortadan kaldırmıyor.
- Bu yüzden karar paylaşımdan önce verilmelidir.
18. sorunun çözümü
Dinî literatürde sorumluluk yalnızca insanla sınırlı değildir; canlılar ve doğal varlıklar da gözetilir.
- Kartlarda hayvan, bitki ve su var.
- Hepsine karşı bir sınır konuluyor.
- Bu, onların da gözetilen bir hakkı olduğunu gösterir.
19. sorunun çözümü
Tek başına küçük görünen davranış, çok sayıda kişi tarafından yapıldığında büyük bir toplam etkiye ulaşır.
- Kişi yalnızca kendi davranışını hesaba katıyor.
- Aynı davranışı çok kişi yapıyor.
- Toplam etki bu yüzden büyük olur.
20. sorunun çözümü
Onarılabilir ürün daha uzun süre kullanıldığı için hem atığı hem yeni üretim ihtiyacını azaltır.
- Kullan-at ürün kısa sürede atığa dönüşüyor.
- Onarılabilir ürün uzun süre kullanılıyor.
- Bu da atığı ve kaynak kullanımını azaltır.