10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bireyin toplumsal sorumluluğu hangisidir?
- A Haksızlığı yaygınlaştırmak
- B Sessiz kalmayı sürdürmek
- C Haksızlığa uygun yollarla karşı çıkmak
- D Görmezden gelmek
- E Uzaklaşmak
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu davranışın en ağır yanı hangisidir?
- A Suçlamanın anlaşılmaması
- B Verilen zararın kolay telafi edilememesi
- C Yayılmanın yavaşlığı
- D İtibarın ölçülemezliği
- E Düzeltmenin gereksizliği
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Eşitlik | Herkese aynı şeyi vermek |
| Adalet | ? |
Tabloda kavramlar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Kimseye bir şey vermemek
- B Herkese aynı şeyi vermek
- C Herkese hak ettiğini ve ihtiyacına uygun olanı vermek
- D Yalnızca ihtiyaç sahibine vermek
- E Rastgele dağıtmak
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Hak | Kişiye ait olan, korunması gereken yetki ve pay |
| Hukuk | ? |
Tabloda kavramlar tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
- A Hakların korunması için konulan kural ve düzenlemelerin bütünü
- B Kişiye ait pay
- C Bireysel istek
- D Kişisel görüş
- E Toplumsal alışkanlık
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Bidat | Dinde aslı bulunmadığı hâlde sonradan eklenen uygulama |
| Hurafe | ? |
Tabloda kavramlar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A Sonradan eklenen uygulama
- B Akla ve dinî kaynağa dayanmayan, yaygınlaşmış asılsız inanış
- C Kaynağa dayanan hüküm
- D Bilimsel açıklama
- E Ehil kişinin görüşü
Bir tanım
Bir metnin, doğrudan görünen anlamının ötesinde taşıdığı anlamın gerekçelerle ortaya konması.
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?
- A Hurafe
- B İcma
- C Bidat
- D Tevil
- E Rivayet
| Yaklaşım | Dayandığı ölçüt |
|---|---|
| Ehlisünnet anlayışı | Kur'an ve sünnetin bütünlüğü ile çoğunluğun anlayışı |
| Bireysel görüş | ? |
Tabloda yaklaşımlar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Çoğunluğun anlayışı
- B Kaynakların bütünlüğü
- C Kişinin kendi kanaati; bağlayıcılığı sınırlıdır
- D Sünnetin tamamı
- E İcmanın kendisi
| Yorum alanı | Odaklandığı |
|---|---|
| Fıkhi yorumlar | Uygulamaya ilişkin hükümler |
| Tasavvufi yorumlar | ? |
Tabloda yorum alanları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Ticaret kuralları
- B İbadetin şekli
- C Miras hukuku
- D Kişinin iç dünyası, ahlaki olgunlaşma ve gönül eğitimi
- E Ceza hükümleri
| Alan | Konusu |
|---|---|
| İtikat | İnanç esasları |
| Fıkıh | ? |
Tabloda alanlar tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
- A İbadet ve günlük hayata ilişkin hükümler
- B İnanç esasları
- C Ahlak felsefesi
- D Tarih bilgisi
- E Dil kuralları
Bir durum
Geçmişte karşılaşılmamış bir konuda hüküm verilmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki durumda başvurulması beklenen yöntem hangisidir?
- A Rastgele karar vermek
- B Konuyu görmezden gelmek
- C Kaynaklara dayalı içtihat
- D Kişisel isteğe göre karar vermek
- E Hüküm vermeyi yasaklamak
| Yaklaşım | Yorumu değerlendirme ölçütü |
|---|---|
| A | Kim söylediğine bakar |
| B | Hangi kaynağa ve gerekçeye dayandığına bakar |
Tabloda iki değerlendirme yaklaşımı verilmiştir. Bu tabloya göre ilmî bakımdan tercih edilmesi gereken hangisidir ve neden?
- A B; kaynağın önemsiz olduğu için
- B A; söyleyenin önemli olduğu için
- C A; gerekçenin gereksiz olduğu için
- D B; görüşün değeri dayandığı kaynak ve gerekçeyle ölçüldüğü için
- E İkisi de değil
| Tutum | Sonucu |
|---|---|
| Farklı yorumu anlamaya çalışmak | Ortak zemin genişler |
| Farklı yorumu dışlamak | ? |
Tabloda tutumlar ve sonuçları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Bilgi artar
- B Ortak zemin genişler
- C Anlaşma güçlenir
- D Yorumlar yakınlaşır
- E Ayrışma derinleşir, iletişim kesilir
Kartlarda bir inanışı değerlendirirken sorulacak sorular verilmiştir. Bu soruların amacı hangisidir?
- A Kaynağı gizlemek
- B İnanışı yaygınlaştırmak
- C Dinî bilgi ile asılsız inanışı birbirinden ayırt etmek
- D Aklı devre dışı bırakmak
- E Zararı çoğaltmak
Bir tanım
Bir kişinin, başka bir kişiye ait olan maddi ya da manevi bir değere haksız biçimde el uzatması.
Yukarıda tanımı verilen durum hangi kavramla adlandırılır?
- A İçtihat
- B Kul hakkı ihlali
- C İcma
- D Kıyas
- E Tevil
Kartlarda bazı yorum gelenekleri verilmiştir. Bu geleneklerin ortak alanı hangisidir?
- A Dil çalışmaları
- B İtikadi yorumlar
- C Tasavvufi yorumlar
- D Fıkhi (amelî) yorumlar
- E Tarih çalışmaları
Bir tanım
Hakkında açık bir hüküm bulunmayan bir konuda, ehil bir kişinin kaynaklara dayanarak çaba göstermesi ve sonuca ulaşması.
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?
- A Bidat
- B İcma
- C Tevil
- D Rivayet
- E İçtihat
Bir davranış üzerine
Bir yönetici, sevmediği bir kişi hakkında karar verirken de aynı ölçütleri uygulamıştır.
Yukarıdaki davranış hangi ilkenin göstergesidir?
- A Cömertlik
- B Adalet
- C Sabır
- D Tevazu
- E Şükür
Bir durum
Bir kişinin, arkadaşının kendisine güvenerek anlattığı özel bir durumu başkalarına aktarması.
Yukarıdaki davranış hangi ilkeyle bağdaşmaz?
- A Emanete riayet ve mahremiyete saygı
- B Cömertlik
- C Sabır
- D Şükür
- E Tevazu
| Tutum | Sonucu |
|---|---|
| Farklı görüşü dinleyip değerlendirmek | Ortak zemin aranabilir |
| Farklı görüşü baştan reddetmek | ? |
Tabloda tutumlar ve sonuçları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Ortak zemin genişler
- B İletişim kesilir, ortak zemin kaybolur
- C Anlaşma kolaylaşır
- D Görüşler yakınlaşır
- E Değerlendirme derinleşir
Bir kavram üzerine
Kelime kökeni bakımından "çaba göstermek, gayret etmek" anlamına gelen kavram, kişinin kendini geliştirmesini de kapsar.
Yukarıda anlatılan kavram hangisidir?
- A Tevil
- B İcma
- C Kıyas
- D Cihat
- E Bidat
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Haksızlık karşısındaki sessizlik, onun sürmesine zemin hazırlar; sorumluluk uygun yollarla karşı çıkmayı gerektirir.
- Haksızlık görülüyor ama ses çıkarılmıyor.
- Sessizlik yaygınlaşmaya yol açıyor.
- Sorumluluk uygun yolla karşı çıkmaktır.
2. sorunun çözümü
İtibar bir kez zedelendiğinde, sonradan yapılan düzeltme çoğu zaman aynı yaygınlığa ulaşmaz.
- Suçlama doğrulanmadan yayılıyor.
- İtibar zarar görüyor.
- Düzeltme aynı ölçüde yayılmadığı için zarar kalıcı olur.
3. sorunun çözümü
Adalet, herkesin hakkını ve durumunu gözeterek dengeli davranmayı ifade eder.
- Eşitlik herkese aynı payı verir.
- Ancak durumlar farklı olabilir.
- Adalet hak ve ihtiyacı gözetir.
4. sorunun çözümü
Hukuk, hakların tanınması ve korunması için oluşturulan kurallar bütünüdür.
- Hak kişiye ait olanı anlatıyor.
- Hukuk bunun korunmasıyla ilgili olmalı.
- Yani kurallar bütünüdür.
5. sorunun çözümü
Hurafe; ne akla ne dinî kaynağa dayanan, buna rağmen halk arasında yaygınlaşmış inanışlardır.
- Bidat sonradan eklenen uygulamayı anlatıyor.
- Hurafe bir inanışla ilgilidir.
- Bu inanış akla ve kaynağa dayanmaz.
6. sorunun çözümü
Metnin görünen anlamı dışındaki anlamı gerekçelendirerek ortaya koymaya tevil denir.
- Tanımda görünen anlamın ötesi vurgulanıyor.
- Bu, gerekçelerle yapılıyor.
- Bu işleme tevil denir.
7. sorunun çözümü
Bireysel kanaat, kaynak bütünlüğüne ve ortak anlayışa dayanan yaklaşımla aynı bağlayıcılığı taşımaz.
- İlk yaklaşım kaynak bütünlüğüne dayanıyor.
- Bireysel görüş kişisel kanaate dayanır.
- Bu yüzden bağlayıcılığı sınırlıdır.
8. sorunun çözümü
Tasavvufi yorumlar; kişinin ahlaki olgunlaşmasını ve iç dünyasının eğitimini konu edinir.
- Fıkhi yorumlar dış uygulamayla ilgili.
- Tasavvufi yorumlar farklı bir alana yönelir.
- Bu alan kişinin iç dünyasıdır.
9. sorunun çözümü
Fıkıh; ibadetler, muameleler ve günlük hayata ilişkin hükümleri konu edinir.
- İtikat inanç alanını konu ediyor.
- Fıkıh farklı bir alan olmalı.
- Bu alan ibadet ve günlük hayattır.
10. sorunun çözümü
Hakkında açık hüküm bulunmayan yeni meselelerde kaynaklara dayalı içtihat yöntemine başvurulur.
- Konu daha önce karşılaşılmamış.
- Açık bir hüküm bulunmuyor.
- Bu durumda içtihat yöntemine başvurulur.
11. sorunun çözümü
İlmî değerlendirmede ölçüt, görüşün dayandığı kaynak ve gerekçenin sağlamlığıdır.
- A yaklaşımı söyleyene bakıyor.
- B yaklaşımı gerekçeye bakıyor.
- İlmî ölçüt kaynak ve gerekçedir.
12. sorunun çözümü
Anlamaya çalışmadan dışlama, taraflar arasındaki mesafeyi büyütür.
- Anlamaya çalışmak ortak zemini genişletiyor.
- Dışlamak bunun tersidir.
- Sonuç ayrışmanın derinleşmesidir.
13. sorunun çözümü
Kaynak, akıl ve sonuç ölçütleri; asılsız inanışları dinî bilgiden ayırmaya yarar.
- Sorular kaynağı, aklı ve sonucu ölçüyor.
- Hurafeler bu ölçütlerden geçemez.
- Amaç ayırt etmektir.
14. sorunun çözümü
Başkasının hakkına haksız biçimde el uzatmaya kul hakkı ihlali denir.
- Tanımda başkasına ait bir değer var.
- Bu değere haksız biçimde el uzatılıyor.
- Buna kul hakkı ihlali denir.
15. sorunun çözümü
Bu geleneklerin tümü ibadet ve günlük hayata ilişkin hükümleri konu edinen fıkhi yorumlardır.
- Kartlardaki gelenekler hüküm çıkarma yöntemleriyle anılır.
- Konuları ibadet ve muamelelerdir.
- Bu alan fıkhi yorumlardır.
16. sorunun çözümü
Açık hüküm bulunmayan konularda ehil kişinin kaynaklara dayalı çabasına içtihat denir.
- Konu hakkında açık hüküm yok.
- Ehil kişi kaynaklara dayanarak çalışıyor.
- Bu çabaya içtihat denir.
17. sorunun çözümü
Kişisel duygulardan bağımsız olarak herkese aynı ölçütü uygulamak adaletin gereğidir.
- Yönetici kişisel duygusuna göre davranmıyor.
- Aynı ölçütü herkese uyguluyor.
- Bu tutum adalettir.
18. sorunun çözümü
Güvenilerek anlatılan özel bilgi bir emanettir; açığa vurulması hem emanete hem mahremiyete aykırıdır.
- Bilgi güvenilerek paylaşılmış.
- Bu, onu bir emanet hâline getirir.
- Aktarılması emanete ve mahremiyete aykırıdır.
19. sorunun çözümü
Dinlemeden reddetme, karşılıklı anlama imkânını ortadan kaldırır.
- Dinlemek ortak zemin aramayı mümkün kılıyor.
- Baştan reddetmek bunun tersidir.
- Bu durumda iletişim kesilir.
20. sorunun çözümü
Cihat kavramı, kökeni itibarıyla çaba ve gayret göstermeyi ifade eder; kişinin kendini geliştirme çabasını da kapsar.
- Kavramın kökeni çaba göstermeye dayanıyor.
- Kişinin kendini geliştirmesi de bu kapsamda.
- Bu kavram cihattır.