10. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

1
AlanTemel sorusu
Varlık felsefesi?
Bilgi felsefesiBilgi nasıl mümkündür?

Tabloda iki alanın temel sorusu verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?

  1. A Güzel nedir?
  2. B Var olan nedir, gerçekte ne vardır?
  3. C İyi nedir?
  4. D Devlet nasıl kurulur?
  5. E Bilim nedir?
2
ArgümanÖncüllerBiçim
BirinciDoğruGeçerli
İkinciYanlışGeçerli

Tabloda iki argüman karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre sonucun güvenilir sayılabilmesi için gereken koşul hangisidir?

  1. A Yalnızca biçimin geçerli olması
  2. B Hem öncüllerin doğru hem biçimin geçerli olması
  3. C Yalnızca öncüllerin doğru olması
  4. D Öncül sayısının fazla olması
  5. E Argümanın uzun olması
3
IMasaIIAdaletIIIAğaçIVSayı

Kartlarda dört varlık numaralandırılmıştır. Bunlardan hangileri duyularla algılanamayan varlıklardır?

  1. A II ve IV
  2. B I ve III
  3. C I ve II
  4. D III ve IV
  5. E Yalnız I
4

Bir görüş üzerine

Bir düşünüre göre hiçbir şey aynı kalmaz; her şey sürekli bir akış içindedir. Aynı ırmakta iki kez yıkanılamaz, çünkü hem ırmak hem yıkanan değişmiştir.

Yukarıda anlatılan görüş varlığı hangi kavramla açıklamaktadır?

  1. A Fenomen
  2. B Değişmez töz
  3. C İdea
  4. D Oluş (değişme)
  5. E Öz
5
KavramÖne çıkan yön
BilgiBir konuda edinilmiş içerik
Bilgelik?

Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?

  1. A Bilginin ezberlenmesi
  2. B Bilgiyi yaşamda doğru kullanma ve anlamlandırma yetisi
  3. C Bilginin yazıya geçirilmesi
  4. D Bilginin gizlenmesi
  5. E Bilginin sayısallaştırılması
6
TutumBilgi karşısında
DogmatikKesin bilgiye ulaşıldığını savunur
Kuşkucu?

Tabloda iki tutum karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?

  1. A Bilgiyi ölçer
  2. B Hiç düşünmez
  3. C Bilgiyi ezberler
  4. D Bilgiyi gizler
  5. E Kesin bilgiye ulaşılıp ulaşılamayacağını sorgular
7

Bir öğrenci "Felsefede kesin cevap yoksa uğraşmak gereksiz." demiştir. Bu değerlendirmeye verilebilecek en uygun karşılık hangisidir?

  1. A Felsefe yalnızca cevap üretmek içindir.
  2. B Doğrudur, felsefeyle uğraşmak gereksizdir.
  3. C Felsefede her sorunun kesin cevabı vardır.
  4. D Kesin cevap olmasa da gerekçeleri sınamak düşünmeyi geliştirir ve kararları temellendirir.
  5. E Gerekçelerin hiçbir değeri yoktur.
8
Gözlenen birinci kuğu beyazdır.Gözlenen ikinci kuğu beyazdır.Gözlenen üçüncü kuğu beyazdır.O hâlde bütün kuğular beyazdır.

Yukarıdaki akıl yürütmenin biçimi ve taşıdığı temel risk hangi seçenekte birlikte doğru verilmiştir?

  1. A Analoji – benzerlik yoktur.
  2. B Tümdengelim – sonuç kesindir.
  3. C Tümevarım – gözlenmeyen bir örnek sonucu çürütebilir.
  4. D Safsata – öncüller yoktur.
  5. E Gözlem – sonuç çıkarılmaz.
9

Bir tartışmaya başlamadan önce kullanılan temel kavramların tanımlanmasının sağladığı yarar hangisidir?

  1. A Görüşlerin gizlenmesi
  2. B Tartışmanın uzaması
  3. C Tarafların aynı şeyi konuştuğundan emin olunması
  4. D Gerekçenin gereksizleşmesi
  5. E Sonucun baştan belirlenmesi
10
Varlık görüşüDoğaya bakış
Doğayı yalnızca kaynak sayanSınırsız kullanım
Doğayı kendi başına değerli sayan?

Tabloda varlık görüşlerinin doğaya bakışa yansıması verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?

  1. A Sınırsız kullanım
  2. B Hiç kullanmama
  3. C Koruyarak ve sınırlı kullanım
  4. D Doğayı yok sayma
  5. E Doğayı ölçme
11
AlanDayanağı
FelsefeAkıl yürütme ve gerekçelendirme
Dinİnanç ve vahiy

Tabloda iki alanın dayanağı verilmiştir. Bu tabloya göre din felsefesinin konumu için en uygun ifade hangisidir?

  1. A Bir inancı savunan alandır.
  2. B Dinî kavramları akıl yürütmeyle inceleyen bir felsefe alanıdır.
  3. C Bir inancı çürüten alandır.
  4. D Dinle hiç ilgilenmeyen alandır.
  5. E Yalnızca ibadetleri düzenler.
12
ÖlçütNeyle ilgili
GeçerlilikArgümanın biçimi
Doğruluk?

Tabloda iki ölçüt karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?

  1. A Kullanılan sözcükler
  2. B Argümanın uzunluğu
  3. C Öncül sayısı
  4. D Konuşanın kimliği
  5. E Öncüllerin gerçeğe uygunluğu
13
AlanÖnceki görüşlerin durumu
BilimÇürütülen görüş terk edilir
FelsefeEski görüşler tartışılmayı sürdürür

Tabloda iki alan karşılaştırılmıştır. Felsefede eski görüşlerin tartışılmayı sürdürmesinin nedeni hangisidir?

  1. A Felsefecilerin yeniliğe kapalı olması
  2. B Felsefi soruların deneyle kesin biçimde kapatılamaması
  3. C Felsefede görüş üretilmemesi
  4. D Eski görüşlerin doğrulanmış olması
  5. E Felsefede tartışmanın yasak olması
14

Bir tartışmadan

"Ya bizim önerimizi kabul edersin ya da bu projeyi hiç istemiyorsun demektir."

Yukarıdaki sözde hangi akıl yürütme hatasına düşülmüştür?

  1. A Acele genelleme
  2. B Kişiye yönelme
  3. C Otoriteye dayanma
  4. D Seçenekleri ikiye indirgeme (yanlış ikilem)
  5. E Kısır döngü
15
ITözIIÖzIIIFenomen

Kartlarda üç kavram numaralandırılmıştır. "Bize göründüğü biçimiyle şey" anlamına gelen kavram kaç numaralıdır?

  1. A III
  2. B I
  3. C II
  4. D I ve II
  5. E II ve III
16
Dünya ile bu gezegen büyüklük ve sıcaklık bakımından benzerdir.Dünya’da yaşam vardır.O hâlde bu gezegende de yaşam olabilir.

Yukarıdaki akıl yürütmenin biçimi ve sonucun niteliği hangi seçenekte birlikte doğru verilmiştir?

  1. A Safsata – öncül yoktur.
  2. B Tümdengelim – sonuç kesindir.
  3. C Tümevarım – sonuç kesindir.
  4. D Analoji – sonuç kesin değil, olasıdır.
  5. E Tanım – sonuç yoktur.
17

Felsefenin merakla başladığı söylenir. Bu ifadeyle anlatılmak istenen temel düşünce hangisidir?

  1. A Alışılmış olanın sorgulanmasının felsefi düşünmeyi başlattığı
  2. B Merakın gereksiz olduğu
  3. C Felsefenin yalnızca uzmanlara ait olduğu
  4. D Soruların yanıtsız kaldığı
  5. E Merakın bilimle ilgisiz olduğu
18

Bir tartışmadan

"İki kez geç kaldı; demek ki bu kişi hiçbir işine zamanında yetişemez."

Yukarıdaki söz değerlendirildiğinde ortaya çıkan mantık hatası hangisidir?

  1. A Kısır döngü
  2. B Kişiye yönelme
  3. C Yanlış ikilem
  4. D Otoriteye dayanma
  5. E Yetersiz örnekten genel sonuç çıkarma
19
KişiSöylediği iki görüş
Birinci"Her insan özgürdür." / "Kimsenin seçim şansı yoktur."
İkinci"Her insan özgürdür." / "Seçimlerinden sorumludur."

Tabloda iki kişinin görüşleri verilmiştir. Felsefede aranan tutarlılık ölçütü bakımından yapılabilecek en uygun değerlendirme hangisidir?

  1. A Birinci kişinin görüşleri birbiriyle çelişmektedir.
  2. B İkinci kişinin görüşleri çelişmektedir.
  3. C İki kişi de tutarlıdır.
  4. D İki kişi de tutarsızdır.
  5. E Tutarlılık felsefede aranmaz.
20
Metinİçerdiği yargılar
Birinci"Tüm kurallara uyulmalı." / "Bu kurala uymayabiliriz."
İkinci"Tüm kurallara uyulmalı." / "Bu kurala da uyacağız."

Tabloda iki metnin içerdiği yargılar verilmiştir. Tutarlılık ölçütü bakımından yapılabilecek en uygun değerlendirme hangisidir?

  1. A Birinci metin kendi içinde çelişmektedir.
  2. B İkinci metin çelişmektedir.
  3. C İki metin de tutarlıdır.
  4. D İki metin de tutarsızdır.
  5. E Tutarlılık aranmaz.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. B 2. B 3. A 4. D 5. B 6. E 7. D 8. C 9. C 10. C 11. B 12. E 13. B 14. D 15. A 16. D 17. A 18. E 19. A 20. A
1. sorunun çözümü

Varlık felsefesi (ontoloji), var olanın ne olduğunu ve gerçekte nelerin var olduğunu sorar.

  1. Bilgi felsefesi bilgiyi konu ediyor.
  2. Varlık felsefesi ise var olanı konu edinir.
  3. Temel sorusu "var olan nedir" biçimindedir.
2. sorunun çözümü

Geçerli biçim yanlış öncüllerle yanlış sonuç verebilir; güvenilir sonuç için iki koşul birlikte sağlanmalıdır.

  1. İkinci argümanın biçimi geçerli ama öncülleri yanlış.
  2. Yanlış öncül yanlış sonuç doğurabilir.
  3. Bu yüzden iki koşul birlikte gerekir.
3. sorunun çözümü

Adalet ve sayı duyularla algılanamayan; düşünce yoluyla kavranan varlıklardır.

  1. Masa ve ağaç görülüp dokunulabilir.
  2. Adalet ve sayı ise duyularla algılanamaz.
  3. Bunlar düşünce yoluyla kavranır.
4. sorunun çözümü

Varlığın temeline sürekli değişimi koyan anlayış oluş düşüncesidir.

  1. Metinde hiçbir şeyin aynı kalmadığı söyleniyor.
  2. Sürekli akış vurgulanıyor.
  3. Bu anlayış varlığı oluş olarak açıklar.
5. sorunun çözümü

Bilgelik yalnızca bilgi sahibi olmak değil; bilgiyi yerinde, tutarlı ve anlamlı biçimde kullanabilmektir.

  1. Bilgi bir içerik olarak veriliyor.
  2. Bilgelik bu içerikten fazlasını gerektirir.
  3. Bu fazlalık, bilgiyi doğru kullanma ve anlamlandırmadır.
6. sorunun çözümü

Kuşkuculuk, kesin bilgiye ulaşma iddiasını sorgulayan ve ölçütünü tartışan bir tutumdur.

  1. Dogmatik tutum kesinliği savunuyor.
  2. Kuşkucu tutum bunun karşıtıdır.
  3. Yani kesinliğe ulaşılıp ulaşılamayacağını sorgular.
7. sorunun çözümü

Felsefenin değeri yalnızca varılan sonuçta değil; sorunun açıklığa kavuşturulması ve gerekçelerin sınanması sürecindedir.

  1. Felsefi sorular deneyle kapanmaz.
  2. Ancak süreçte kavramlar netleşir ve gerekçeler sınanır.
  3. Bu kazanım, kararların temellendirilmesini sağlar.
8. sorunun çözümü

Tek tek gözlemlerden genel bir yargıya varmaya tümevarım denir; gözlenmemiş tek bir karşıt örnek genellemeyi çürütebilir.

  1. Öncüller tek tek gözlemlerdir: özel.
  2. Sonuç bütün kuğuları kapsıyor: genel.
  3. Özelden genele geçiş tümevarımdır.
  4. Gözlenmemiş bir örnek sonucu çürütebilir.
9. sorunun çözümü

Aynı sözcüğe farklı anlamlar yükleyen taraflar aslında farklı şeyleri tartışır; tanım bu karışıklığı önler.

  1. Aynı sözcük farklı anlamlarda kullanılabilir.
  2. Bu durumda taraflar farklı şeyleri tartışır.
  3. Tanım, ortak bir zemin kurar.
10. sorunun çözümü

Doğaya kendinde değer atfeden bakış, kullanımın korumayla dengelenmesini gerektirir.

  1. İlk görüş doğayı yalnızca araç sayıyor: sınırsız kullanım.
  2. İkinci görüş doğaya kendinde değer veriyor.
  3. Bu bakış koruyarak ve sınırlı kullanımı gerektirir.
11. sorunun çözümü

Din felsefesi bir inancı savunmaz ya da çürütmez; dinî kavram ve savları akıl yürütme yoluyla inceler.

  1. Felsefenin dayanağı akıl yürütmedir.
  2. Din felsefesi de bu yöntemi kullanır.
  3. Konusu dinî kavramlar, yöntemi akıl yürütmedir.
12. sorunun çözümü

Doğruluk, öncüllerin gerçekle uyuşup uyuşmadığıyla ilgilidir; geçerlilik ise biçimsel bir ölçüttür.

  1. Geçerlilik biçimle ilgilidir.
  2. Doğruluk ise içerikle ilgili olmalıdır.
  3. İçerik ölçütü, öncüllerin gerçeğe uygunluğudur.
13. sorunun çözümü

Felsefi sorular gözlem ve deneyle nihai olarak çözülemediği için farklı yanıtlar geçerliliğini korur ve tartışma sürer.

  1. Bilimde bir görüş deneyle çürütülebilir.
  2. Felsefi sorularda böyle bir kesin sınama yoktur.
  3. Bu yüzden farklı yanıtlar tartışılmayı sürdürür.
14. sorunun çözümü

Aslında başka seçenekler bulunduğu hâlde durum iki seçeneğe indirgenmiştir; bu yanlış ikilem safsatasıdır.

  1. Söz yalnızca iki seçenek sunuyor.
  2. Oysa öneriyi değiştirmek gibi başka yollar da var.
  3. Seçenekleri yapay biçimde ikiye indirgemek hatadır.
15. sorunun çözümü

Fenomen, şeyin bilince göründüğü biçimini ifade eder.

  1. Töz değişenlerin altında kalan dayanaktır.
  2. Öz, şeyi o şey yapan vazgeçilmez niteliktir.
  3. Görünen hâli ifade eden kavram fenomendir.
16. sorunun çözümü

Benzerlikten hareketle sonuç çıkarmaya analoji denir; benzerlik her yönü kapsamadığı için sonuç olasıdır.

  1. Akıl yürütme iki şeyin benzerliğine dayanıyor.
  2. Bu biçim analojidir.
  3. Benzerlik her yönü kapsamadığı için sonuç kesin değildir.
17. sorunun çözümü

Olağan sayılan şeyleri "neden böyle?" diye sormak, felsefi düşünmenin başlangıç noktasıdır.

  1. Merak, alışılmış olanı sorgulamayı doğurur.
  2. Sorgulama felsefi düşünmenin ilk adımıdır.
  3. Bu yüzden felsefe merakla başlar denir.
18. sorunun çözümü

İki gözlemden bütün davranışları kapsayan bir sonuç çıkarılmıştır; örnek sayısı genellemeyi taşımaz.

  1. Gözlem sayısı yalnızca iki.
  2. Sonuç ise bütün işleri kapsıyor.
  3. Örnek sayısı sonucu desteklemiyor.
19. sorunun çözümü

Birinci kişi hem özgürlüğü hem seçim şansının yokluğunu savunmaktadır; bu iki görüş bir arada tutulamaz.

  1. Birinci kişi önce özgürlüğü kabul ediyor.
  2. Sonra seçim şansını tamamen reddediyor.
  3. Özgürlük seçim şansını gerektirdiği için görüşler çelişir.
20. sorunun çözümü

Birinci metinde genel kural ile ondan yapılan istisna bir arada savunulamaz; bu bir iç çelişkidir.

  1. Birinci metin önce tüm kurallara uymayı söylüyor.
  2. Sonra bir kurala uymamayı savunuyor.
  3. İki yargı bir arada tutulamaz.
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.