10. Sınıf Felsefe 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Şemada devletin ortaya çıkışını açıklayan bir kuram verilmiştir. Bu kuramın devlete yüklediği temel işlev hangisidir?
- A Din yaymak
- B Zenginlik biriktirmek
- C Sanat üretmek
- D Bireylerin güvenliğini ve haklarını korumak
- E Nüfus artırmak
| Ölçüt | Bilim | Sözde bilim |
|---|---|---|
| Sınama | Karşı kanıta açıktır | Karşı kanıtı dışlar |
| Yöntem | Açık ve yinelenebilir | Belirsiz |
Tabloda iki alan karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre bir savın sözde bilim sayılmasında belirleyici olan hangisidir?
- A Karşı kanıtı dışlaması ve yönteminin sınanamaz olması
- B Savın yeni olması
- C Savın popüler olması
- D Savın karmaşık olması
- E Savın uzun olması
Günlük dilde "kuram" sözcüğünün "kanıtsız tahmin" anlamında kullanılmasının bilim iletişimi açısından doğurduğu sorun hangisidir?
- A Kuramların çoğalması
- B Sınamalardan geçmiş açıklamaların dayanaksız sanılması
- C Hipotezlerin azalması
- D Ölçümlerin yavaşlaması
- E Verilerin kaybolması
| Eşitlik türü | Anlamı |
|---|---|
| Yasa önünde eşitlik | Herkese aynı kuralın uygulanması |
| Fırsat eşitliği | ? |
Tabloda iki eşitlik türü karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Herkesin aynı imkânlardan yararlanabilmesi
- B Herkesin aynı geliri alması
- C Herkesin aynı işi yapması
- D Herkesin aynı yerde oturması
- E Herkesin aynı yaşta olması
Kartlarda bilimsel bilginin nitelikleri verilmiştir. "Düzeltilebilir" niteliğinin anlamı hangisidir?
- A Yeni kanıtlar karşısında değiştirilebilmesi
- B Hiç değişmemesi
- C Kanıt gerektirmemesi
- D Tartışmaya kapalı olması
- E Yalnızca uzmanlarca bilinmesi
Yukarıdaki akıl yürütmenin din felsefesi tartışmalarında da geçersiz sayılmasının nedeni hangisidir?
- A Öncül sayısının azlığı
- B Öncülün yanlış olması
- C Sonucun uzun olması
- D Kabul edenlerin sayısının savın gerekçesini göstermemesi
- E Terimlerin çok olması
| Erk | Görevi |
|---|---|
| Yasama | Yasa yapmak |
| Yürütme | Yasayı uygulamak |
| Yargı | ? |
Tabloda erkler ve görevleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?
- A Okul açmak
- B Yasa yapmak
- C Vergi toplamak
- D Ordu kurmak
- E Uyuşmazlıkları yasaya göre çözmek
Bir metin üzerine
Bir düşünür, hiçbir yoksulluğun ve haksızlığın bulunmadığı, kurumları kusursuz işleyen bir toplum tasarlamıştır.
Yukarıda anlatılan tasarım hangi kavramla adlandırılır ve temel işlevi nedir?
- A İstatistik – veri sunmak
- B Anayasa – kuralları belirlemek
- C Tarih – geçmişi anlatmak
- D Ütopya – mevcut düzeni eleştirmek için ölçüt sunmak
- E Yasa – yaptırım getirmek
| Kavram | Dayanağı |
|---|---|
| Bilgi | Gerekçelendirme ve sınama |
| İman | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Deney verisi
- B Ölçüm sonucu
- C Kişinin benimseyip bağlandığı kabul
- D İstatistik
- E Gözlem kaydı
Şemada demokratik karar sürecinin işleyişi verilmiştir. Şemaya göre kamuoyu tartışmasının işlevi hangisidir?
- A Temsilcileri gereksiz kılmak
- B Kararı geciktirmek
- C Farklı görüşlerin karara yansımasını sağlamak
- D Sorunu gizlemek
- E Görüşleri sınırlamak
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde bilim hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Bilimsel çerçeve hiç değişmez.
- B Bilim mutlak ve değişmezdir.
- C Bilimde sınama aranmaz.
- D Bilimin toplumla ilgisi yoktur.
- E Bilim; sınanabilir, çerçevesi değişebilen ve toplumsal sorumluluk taşıyan bir etkinliktir.
Bilim insanının araştırmasının olası sonuçlarını da gözetmesi gerektiği görüşünün dayanağı hangisidir?
- A Bilgi üretiminin toplumsal sonuçlar doğurabilmesi
- B Araştırmanın pahalı olması
- C Yayın sayısının önemi
- D Ölçümün zorluğu
- E Verinin çokluğu
| Görüş | Tanrı-evren ilişkisi |
|---|---|
| Teizm | Tanrı evrenden ayrıdır |
| Panteizm | ? |
Tabloda iki görüşün Tanrı-evren ilişkisi karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Evren yoktur
- B Tanrı yoktur
- C Tanrı ile evren özdeştir
- D Tanrı bilinemez
- E Evren sonludur
Bir tartışma sorusu
Bir tartışmada, dünyada acı ve haksızlığın bulunmasının, mutlak iyi ve güçlü bir varlık anlayışıyla nasıl bağdaştırılacağı sorulmuştur.
Yukarıda gündeme getirilen sorun din felsefesinde hangi başlıkla ele alınır?
- A Adalet problemi
- B Bilgi problemi
- C Özgürlük problemi
- D Kötülük problemi
- E Estetik problemi
Şemada bilimsel bilginin denetim süreci verilmiştir. Şemaya göre bu sürecin bilimsel bilgiye kattığı temel değer hangisidir?
- A Bilginin gizlenmesi
- B Bilginin topluluk denetiminden geçerek güvenilirlik kazanması
- C Sürecin kısalması
- D Araştırmanın ucuzlaması
- E Eleştirinin engellenmesi
Yukarıdaki akıl yürütmeye yöneltilebilecek en uygun eleştiri hangisidir?
- A Argümanda öncül olmadığı
- B Evrende düzen bulunmadığı
- C Düzenin amaçlı düzenleme dışında açıklamalarının da bulunabileceği
- D Sonucun öncülü tekrarladığı
- E Öncüllerin çelişik olduğu
Tanrı’nın var olup olmadığının insan aklıyla bilinemeyeceğini savunan yaklaşım hangisidir?
- A Teizm
- B Agnostisizm
- C Deizm
- D Panteizm
- E Ateizm
| Boyut | İçeriği |
|---|---|
| Haklar | Seçme, eğitim, sağlık |
| Ödevler | ? |
Tabloda vatandaşlığın iki boyutu verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Seçme ve seçilme
- B Yasaya uyma ve vergi verme
- C Eğitim alma
- D Sağlık hizmeti alma
- E Seyahat etme
| Alan | Tutumu |
|---|---|
| Teoloji | Bir dinin kendi ilkelerinden hareket eder |
| Din felsefesi | ? |
Tabloda iki alan karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A Bir dini savunur
- B Dinî kavram ve savları akıl yürütmeyle inceler
- C Bir dini çürütür
- D İbadetleri düzenler
- E Dinî metinleri yazar
Kartlarda bir yönetim anlayışının ilkeleri verilmiştir. Bu ilkelerin tanımladığı yapı hangisidir?
- A Ütopya
- B Mutlak monarşi
- C Doğa durumu
- D Hukuk devleti
- E Anarşi
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Sözleşme kuramında bireyler güvenlik ve hakların korunması karşılığında bazı yetkilerini devlete devreder.
- Şemada başlangıçta güvenlik yok.
- Anlaşmayla yetki devrediliyor.
- Devletin işlevi güvenliği ve hakları korumaktır.
2. sorunun çözümü
Bir savı sözde bilim yapan; karşı kanıtı hesaba katmaması ve yönteminin başkalarınca yinelenip sınanamamasıdır.
- Tabloda bilim karşı kanıta açık.
- Sözde bilim karşı kanıtı dışlıyor.
- Yöntemin belirsizliği de sınamayı engelliyor.
3. sorunun çözümü
İki farklı anlamın karıştırılması, güçlü kanıtlara dayanan bilimsel kuramların "yalnızca bir tahmin" gibi algılanmasına yol açar.
- Günlük dilde kuram tahmin anlamında kullanılıyor.
- Bilimde ise sınanmış açıklama sistemi demek.
- Karışıklık, kuramların dayanaksız sanılmasına yol açar.
4. sorunun çözümü
Fırsat eşitliği, kişilerin başlangıç koşullarından bağımsız olarak aynı imkânlara erişebilmesini ifade eder.
- Yasa önünde eşitlik kuralın aynılığıyla ilgili.
- Fırsat eşitliği ise imkânlara erişimle ilgilidir.
- Yani herkesin aynı imkânlardan yararlanabilmesidir.
5. sorunun çözümü
Bilimsel bilgi mutlak değildir; yeni kanıt ve gözlemler karşısında gözden geçirilip düzeltilebilir.
- Bilimsel bilgi sınanabilir niteliktedir.
- Sınama olumsuz sonuç verebilir.
- Bu durumda bilgi düzeltilir.
6. sorunun çözümü
Yaygın kabul, bir savın doğruluğunu değil ne kadar benimsendiğini gösterir; gerekçe ayrıca aranmalıdır.
- Öncül yalnızca benimseyen sayısını veriyor.
- Sayı, savın dayanağını göstermez.
- Bu yüzden çıkarım geçersizdir.
7. sorunun çözümü
Yargı erki, ortaya çıkan uyuşmazlıkları yasalara göre karara bağlar.
- Yasama yasa yapıyor.
- Yürütme uyguluyor.
- Yargı ise uyuşmazlıkları yasaya göre çözer.
8. sorunun çözümü
Ütopya, gerçekleşmesi hedeflenen bir plan olmaktan çok, mevcut düzenin eksiklerini görünür kılan bir ölçüt işlevi görür.
- Tasarlanan toplum kusursuz olarak veriliyor.
- Böyle bir toplum fiilen kurulmuş değil.
- İşlevi, mevcut düzeni karşılaştırma yoluyla eleştirmektir.
9. sorunun çözümü
İman, kanıtla zorunlu kılınmış bir sonuç değil; kişinin benimseyerek bağlandığı bir kabuldür.
- Bilgi gerekçelendirme ve sınamaya dayanıyor.
- İman bu ölçütlerle tanımlanmıyor.
- Dayanağı kişinin benimseyip bağlanmasıdır.
10. sorunun çözümü
Kamuoyu tartışması, kararın yalnızca bir görüşe değil, farklı görüşlerin tartılmasına dayanmasını sağlar.
- Şemada karar öncesinde tartışma yer alıyor.
- Tartışmada farklı görüşler dile geliyor.
- Bu görüşler karara yansıma imkânı buluyor.
11. sorunun çözümü
Kartlar yöntem ölçütünü, tarihsel değişimi ve toplumsal boyutu birlikte gösterir.
- Birinci kart sınanabilirliği ölçüt sayıyor.
- İkinci kart çerçevenin değişebilirliğini ekliyor.
- Üçüncü kart toplumsal sorumluluğu getiriyor.
12. sorunun çözümü
Üretilen bilgi uygulamaya dönüştüğünde toplumu etkileyebildiği için, araştırmacının olası sonuçları gözetmesi beklenir.
- Bilgi yalnızca laboratuvarda kalmaz.
- Uygulamaya dönüşüp toplumu etkiler.
- Bu etki sorumluluk doğurur.
13. sorunun çözümü
Panteizm, Tanrı ile evreni ayrı iki varlık olarak değil, özdeş olarak düşünür.
- Teizmde Tanrı evrenden ayrı.
- Panteizm bu ayrımı ortadan kaldırır.
- Yani Tanrı ile evreni özdeş sayar.
14. sorunun çözümü
Acı ve kötülüğün varlığının Tanrı anlayışıyla bağdaştırılması sorusu kötülük problemi olarak adlandırılır.
- Soruda acı ve haksızlığın varlığı öne sürülüyor.
- Bu, mutlak iyi bir varlık anlayışıyla karşılaştırılıyor.
- Bu tartışma kötülük problemidir.
15. sorunun çözümü
Hakem incelemesi ve yayın sonrası eleştiri, bilginin tek bir araştırmacının denetiminden çıkıp topluluk tarafından sınanmasını sağlar.
- Araştırma önce hakem incelemesinden geçiyor.
- Yayınla birlikte topluluğa açılıyor.
- Süregelen eleştiri güvenilirliği artırıyor.
16. sorunun çözümü
İkinci öncül tartışmalıdır; düzenin doğal süreçlerle açıklanabileceği görüşü bu çıkarımı zorunlu olmaktan çıkarır.
- Argüman düzeni amaca bağlıyor.
- Ancak düzenin başka açıklamaları da öne sürülmüştür.
- Bu, çıkarımın zorunlu olmadığını gösterir.
17. sorunun çözümü
Bilginin bu konuda mümkün olmadığını savunan yaklaşım agnostisizmdir.
- Yaklaşım varlığı da yokluğu da öne sürmüyor.
- Bilinemezliği savunuyor.
- Bu tutum agnostisizmdir.
18. sorunun çözümü
Vatandaşlık yalnızca hak değil; yasaya uyma ve vergi verme gibi ödevleri de kapsar.
- Tabloda haklar sıralanmış.
- İkinci boyut ödevlerdir.
- Yasaya uyma ve vergi verme bu boyuta girer.
19. sorunun çözümü
Din felsefesi bir dini savunmaz ya da çürütmez; dinî kavram ve savları akıl yürütme yoluyla inceler.
- Teoloji bir dinin içinden hareket ediyor.
- Din felsefesi ise dışarıdan bir inceleme yapar.
- Yöntemi akıl yürütmedir.
20. sorunun çözümü
Yöneticinin de yasayla bağlı olması, yargı bağımsızlığı ve yetki sınırlaması hukuk devletinin temel ilkeleridir.
- Kartlarda yöneticinin yasayla bağlılığı var.
- Yargı bağımsızlığı ve yetki sınırı ekleniyor.
- Bu ilkeler hukuk devletini tanımlar.