s

10. Sınıf Fizik 1. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Elektrik Dirençlerin Bağlanması Dalgalar
1

Bir öğrenci paralel bağlamanın eşdeğer direnci düşürdüğünü göstermek istemektedir. En uygun yöntem hangisidir?

  1. A Dirençleri tartmak
  2. B Dirençleri boyamak
  3. C Dirençleri ısıtmak
  4. D Aynı üreteçle önce tek direnç, sonra ona paralel ikinci bir direnç bağlayıp devreden geçen akımı karşılaştırmak
  5. E Kabloları uzatmak
2
FrekansPeriyot
2 Hz0,5 s
5 Hz?

Tabloda frekans ve periyot değerleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Ters orantı dikkate alındığında bu boşluğa gelmesi gereken değer hangisidir?

  1. A 0,2 s
  2. B 5 s
  3. C 2 s
  4. D 0,5 s
  5. E 10 s
3

Bir gözlem

Depremde bazı binaların, yakınındaki farklı yükseklikteki binalardan daha çok hasar gördüğü gözlenmiştir.

Yukarıdaki durumu açıklayan olgu sorulmaktadır. Buna göre istenen değer hangisidir?

  1. A Binalar aynı frekansta titreşmez.
  2. B Binanın doğal frekansı deprem dalgasının frekansına yakınsa rezonans oluşur.
  3. C Deprem dalgaları binaları etkilemez.
  4. D Yükseklik önemsizdir.
  5. E Rezonans hasarı azaltır.
4

Bir gözlem

Bir dalga bir ortamdan başka bir ortama geçerken sürati ve dalga boyu değişmektedir.

Yukarıdaki geçişte değişmeyen büyüklük sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?

  1. A Frekans
  2. B Sürat
  3. C Dalga boyu
  4. D Genlik
  5. E Hiçbiri
5
T = 0,25 s

Yukarıda bir dalganın periyodu verilmiştir. Dalganın frekansı sorulmaktadır. Buna göre frekans kaç hertz'dir?

  1. A 0,25
  2. B 4
  3. C 25
  4. D 2,5
  5. E 0,5
6

Seri bağlı 2 Ω ve 8 Ω dirençlere toplam 20 V uygulanmaktadır. 8 Ω’luk direncin uçları arasındaki gerilim kaç V’tur?

  1. A 4
  2. B 8
  3. C 10
  4. D 16
  5. E 20
7
DirençDeğerAkım
R₁3 Ω2 A
R₂6 Ω2 A

Tabloda seri bağlı dirençlerin değerleri ve akım verilmiştir. R₂ direncinin uçları arasındaki gerilim sorulmaktadır. Tabloya göre bu değer kaç volttur?

  1. A 8
  2. B 6
  3. C 18
  4. D 3
  5. E 12
8
Koruma ögesiİşlevi
SigortaAkım aşırı büyüyünce devreyi keser
Topraklama?

Tabloda koruma ögeleri ve işlevleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

  1. A Kaçak akımı toprağa aktararak çarpılmayı önler
  2. B Devreyi keser
  3. C Gerilimi artırır
  4. D Direnci büyütür
  5. E Akımı artırır
9

Dirençleri eşit ve $R$ değerinde olan üç direnç paralel bağlanmıştır. Eşdeğer direnç kaçtır?

  1. A $3R$
  2. B $R$
  3. C $R/2$
  4. D $R/3$
  5. E $R/9$
10

Dirençleri 4 Ω ve 6 Ω olan iki direnç seri bağlanmıştır. Eşdeğer direnç kaç Ω’dur?

  1. A 2
  2. B 2,4
  3. C 10
  4. D 24
  5. E 5
11
DirençDeğer
R₁6 Ω
R₂3 Ω

Tabloda paralel bağlı iki direncin değerleri verilmiştir. Eşdeğer direnç sorulmaktadır. Tabloya göre bu değer kaç ohm'dur?

  1. A 3
  2. B 9
  3. C 18
  4. D 4,5
  5. E 2
12
NicelikBirimi
Elektrik akımıamper
Potansiyel fark?

Tabloda elektrik nicelikleri ve birimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

  1. A volt
  2. B amper
  3. C ohm
  4. D watt
  5. E joule
13
V = I × R, V = 24 V, R = 6 Ω

Yukarıda Ohm yasası ve devre verileri verilmiştir. Devreden geçen akım sorulmaktadır. Buna göre akım kaç amperdir?

  1. A 144
  2. B 4
  3. C 30
  4. D 18
  5. E 2
14
BağlamaAkım
SeriBütün elemanlarda aynıdır
Paralel?

Tabloda bağlama türlerinde akımın davranışı verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?

  1. A Kollara ayrılır, dirençlere göre paylaşılır
  2. B Bütün kollarda aynıdır
  3. C Sıfırdır
  4. D Ters yönde akar
  5. E Ölçülemez
15
paralel: 1/R_{e\c{s}} = 1/R_1 + 1/R_2

Paralel bağlı dirençlerde eşdeğer direncin, en küçük dirençten bile küçük çıktığı görülmektedir. Bu sonucun nedeni nedir?

  1. A Dirençlerin ısınması
  2. B Akıma birden çok yol açılması ve toplam geçişin kolaylaşması
  3. C Gerilimin artması
  4. D Akımın azalması
  5. E Dirençlerin değişmesi
16

Dirençleri 2 Ω, 3 Ω ve 5 Ω olan üç direnç seri bağlanmıştır. Eşdeğer direnç kaç Ω’dur?

  1. A 3,3
  2. B 1
  3. C 30
  4. D 10
  5. E 0,97
17
DeğişkenDirenç üzerindeki etkisi
Tel uzunluğu artarsaDirenç artar
Kesit alanı artarsa?

Tabloda telin direncini etkileyen değişkenler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?

  1. A Direnç artar
  2. B Direnç azalır
  3. C Direnç değişmez
  4. D Direnç sıfırlanır
  5. E Ölçülemez
18
Güç 2.000 W, süre 3 saat

Yukarıda bir aygıtın gücü ve çalışma süresi verilmiştir. Tüketilen enerji sorulmaktadır. Buna göre enerji kaç kWh'dir?

  1. A 6
  2. B 2.003
  3. C 600
  4. D 0,67
  5. E 3
19
V = I \cdot R

Eşdeğer direnci 10 Ω olan bir devreye 20 V gerilim uygulanmaktadır. Devreden geçen akım kaç A’dir?

  1. A 2
  2. B 0,5
  3. C 10
  4. D 200
  5. E 30
20
KavramTanımı
PeriyotBir tam salınım için geçen süre
Frekans?

Tabloda dalga kavramları tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

  1. A Birim zamandaki salınım sayısı
  2. B Bir salınımın süresi
  3. C Dalganın yüksekliği
  4. D Dalganın uzunluğu
  5. E Yayılma hızı
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. D 2. A 3. B 4. A 5. B 6. D 7. E 8. A 9. D 10. C 11. E 12. A 13. B 14. A 15. B 16. D 17. B 18. A 19. A 20. A
1. sorunun çözümü

En uygun yöntem, aynı üreteçle önce tek direnç, sonra ona paralel ikinci bir direnç bağlayıp devre akımını karşılaştırmaktır.

  1. Eşdeğer direnç doğrudan görülemez; gerilim sabit tutulup akım ölçülerek $R = V/I$ ile anlaşılır.
  2. Aynı üreteç kullanıldığı için gerilim iki ölçümde de aynıdır; değişen tek şey devreye eklenen paralel koldur.
  3. İkinci direnç paralel bağlandığında ampermetre daha büyük bir akım gösterir.
  4. Denetleyelim: gerilim sabitken akım arttıysa $R = V/I$ gereği eşdeğer direnç azalmıştır; paralel bağlamanın direnci düşürdüğü gösterilir ✓.

Sık yapılan hata: "Kabloları uzatmak" seçeneği. Kablo uzatmak paralel kol eklemez; üstelik kablonun direncini artırır. Deneyin değiştirmesi gereken tek şey paralel bir kol eklemektir, gerisi sabit kalmalıdır.

2. sorunun çözümü

Periyot frekansın tersidir; T = 1 / 5 = 0,2 s.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda frekans, sağda periyot. Dolu satır: 2 Hz → 0,5 s.
  2. Dolu satırdaki ilişkiyi çıkaralım: 1 / 2 = 0,5. Yani periyot frekansın tersi; T = 1 / f.
  3. Aynı bağıntıyı 5 Hz için uygulayalım: T = 1 / 5 = 0,2 s.
  4. Denetleyelim: frekans büyüdükçe periyot küçülüyor ✓ — 2 Hz’de 0,5 s iken 5 Hz’de 0,2 s; ters orantı korunuyor.

Sık yapılan hata: 5 s demek. 5, soruda verilen FREKANS değeridir ve birimi hertzdir; periyot ise bu değerin tersidir.

3. sorunun çözümü

Binanın doğal frekansı deprem dalgasının frekansına yakınsa rezonans oluşur ve hasar artar.

  1. Gözlemdeki ayrıntıyı tutalım: aynı depremde yan yana duran binalardan bazıları daha çok hasar görüyor. Deprem hepsine aynı biçimde ulaştığına göre fark binalarda olmalı.
  2. Her yapının kendi doğal titreşim frekansı vardır ve bu frekans yapının yüksekliğine, kütlesine ve taşıyıcı sistemine bağlıdır.
  3. Deprem dalgasının frekansı bir yapının doğal frekansına yakınsa o yapıda rezonans oluşur; salınım genliği büyür ve hasar artar. Farklı yükseklikteki binaların farklı etkilenmesinin nedeni budur.
  4. Denetleyelim: açıklama binaların yüksekliğiyle uyumlu ✓ — yükseklik doğal frekansı belirleyen etkenlerden biri.

Sık yapılan hata: "Rezonans hasarı azaltır." demek. Rezonans genliği BÜYÜTÜR; büyüyen salınım yapıyı daha çok zorlar, bu yüzden hasarı azaltmaz artırır.

4. sorunun çözümü

Frekansı kaynak belirlediği için ortam değişse de frekans değişmez.

  1. Soruda hangi büyüklüklerin değiştiği söyleniyor: sürat ve dalga boyu. Aranan, değişmeyen büyüklük.
  2. Her büyüklüğün neye bağlı olduğunu soralım. Sürati ortam belirler; ortam değiştiği için sürat de değişiyor.
  3. Frekansı ise kaynak belirler; saniyede kaç salınım üretildiği kaynağın işidir ve dalganın hangi ortamda ilerlediğiyle ilgisi yoktur. Bu yüzden frekans sabit kalır.
  4. Denetleyelim: v = λ · f bağıntısında v değişip f sabit kalınca λ da değişmek zorunda ✓ — soruda dalga boyunun değiştiği zaten söyleniyor.

Sık yapılan hata: Sürat demek. Sorunun kendisi süratin DEĞİŞTİĞİNİ söylüyor; değişmeyen büyüklük ise kaynağa bağlı olan frekanstır.

5. sorunun çözümü

Frekans periyodun tersidir; f = 1 / 0,25 = 4 Hz.

  1. Verilenleri yazalım: T = 0,25 s, istenen frekans f. Bağıntı f = 1 / T.
  2. Değeri yerleştirelim: f = 1 / 0,25.
  3. İşlemi yapalım: 0,25 = 1/4 olduğuna göre 1 / 0,25 = 4. Birim 1/s, yani hertz. Dalga saniyede 4 tam salınım yapıyor.
  4. Denetleyelim: 4 salınım × 0,25 s = 1 s ✓ — bir saniyede tam 4 salınım tamamlanıyor.

Sık yapılan hata: 0,25 demek. 0,25 soruda verilen PERİYOTTUR ve birimi saniyedir; frekans ise bu değerin tersidir.

6. sorunun çözümü

Seri devrede akım $I = 20/10 = 2$ A’dir; 8 Ω’luk direncin gerilimi $V = 2 \cdot 8 = 16$ V olur.

  1. Önce eşdeğer direnç: $R_{eş} = 2 + 8 = 10$ Ω.
  2. Devre akımı: $I = V/R_{eş} = 20/10 = 2$ A; seride bu akım iki dirençten de geçer.
  3. 8 Ω’luk direncin uçları arasındaki gerilim: $V_8 = I \cdot R = 2 \cdot 8 = 16$ V.
  4. Denetleyelim: 2 Ω’luk direnç $2 \cdot 2 = 4$ V alır; $16 + 4 = 20$ V, üretecin gerilimi ✓.

Sık yapılan hata: "4" seçeneği. Bu, 2 Ω’luk direncin gerilimidir. Seride gerilim dirençle orantılı paylaşılır; büyük direnç büyük payı alır, bu yüzden 8 Ω’luk direnç 20 V’un beşte dördünü, yani 16 V’u alır.

7. sorunun çözümü

V = I × R = 2 × 6 = 12 V'tur.

  1. Seri bağlamada akım aynıdır.
  2. V = I × R yazılır.
  3. 2 × 6 = 12 V bulunur.
8. sorunun çözümü

Topraklama, gövdeye kaçan akımı toprağa yönlendirerek insanın çarpılmasını önler.

  1. Sigorta aşırı akımda devreyi kesiyor.
  2. Topraklama farklı bir tehlikeye karşıdır.
  3. Kaçak akımı toprağa aktarır.
9. sorunun çözümü

Özdeş $R$ dirençlerinden üçü paralel bağlanınca $R_{eş} = R/3$ olur.

  1. Paralel kuralı: $\dfrac{1}{R_{eş}} = \dfrac{1}{R} + \dfrac{1}{R} + \dfrac{1}{R}$.
  2. Aynı paydalı kesirleri toplayalım: $\dfrac{1}{R_{eş}} = \dfrac{3}{R}$.
  3. Ters çevirelim: $R_{eş} = \dfrac{R}{3}$. Genel kural: $n$ özdeş direnç paralelde $R/n$ verir.
  4. Denetleyelim: $R = 6$ Ω alırsak $1/6 + 1/6 + 1/6 = 1/2$, yani $R_{eş} = 2$ Ω $= 6/3$ ✓.

Sık yapılan hata: "$3R$" seçeneği. Bu, üç direncin seri bağlanmasındaki eşdeğer dirençtir. Paralel bağlamada eşdeğer direnç tek bir direnci aşamaz, tersine ondan küçük olur; kol sayısı arttıkça $R/n$ biçiminde azalır.

10. sorunun çözümü

Seri bağlamada dirençler toplanır: $R_{eş} = 4 + 6 = 10$ Ω.

  1. İki direnç seri bağlı; akım ikisinden de sırayla geçer.
  2. Seri kuralı: $R_{eş} = R_1 + R_2$.
  3. Değerleri yerleştirelim: $R_{eş} = 4 + 6 = 10$ Ω.
  4. Denetleyelim: devreye 10 V uygulansa akım $10/10 = 1$ A olur; gerilimler $1 \cdot 4 = 4$ V ve $1 \cdot 6 = 6$ V çıkar, toplamı 10 V ✓.

Sık yapılan hata: "2,4" seçeneği. Bu, aynı dirençlerin paralel bağlanmasındaki eşdeğer dirençtir ($24/10$). Seri bağlamada eşdeğer direnç en büyük dirençten küçük olamaz; 2,4 Ω, 4 Ω’dan bile küçük olduğu için seri devreye uymaz.

11. sorunun çözümü

Paralel bağlamada 1/R = 1/6 + 1/3 = 1/2 → R = 2 Ω'dur.

  1. 1/R = 1/6 + 1/3 yazılır.
  2. Payda eşitlenir: 1/6 + 2/6 = 3/6 = 1/2.
  3. R = 2 Ω bulunur.
12. sorunun çözümü

Potansiyel farkın birimi volttur.

  1. Akımın birimi amperdir.
  2. Potansiyel fark gerilim olarak da anılır.
  3. Birimi volttur.
13. sorunun çözümü

I = V ÷ R = 24 ÷ 6 = 4 A'dir.

  1. Ohm yasası V = I × R biçimindedir.
  2. I = V ÷ R olarak düzenlenir.
  3. 24 ÷ 6 = 4 A bulunur.
14. sorunun çözümü

Paralel bağlamada akım kollara ayrılır; direnç küçük olan koldan daha çok akım geçer.

  1. Seri bağlamada tek yol vardır.
  2. Paralel bağlamada birden çok yol vardır.
  3. Akım bu yollara paylaşılır.
15. sorunun çözümü

Paralel bağlamada akıma birden çok yol açıldığı için toplam geçiş kolaylaşır ve eşdeğer direnç en küçük dirençten de küçük çıkar.

  1. Paralel dirençlerin uçları aynı iki noktaya bağlıdır; akım bu noktada kollara ayrılır.
  2. Her kol, tek başına olsa da akım geçirecek bir yoldur; yeni kol eklemek mevcut yolları kapatmadan ek bir geçiş açar.
  3. Aynı gerilimde toplam akım büyüdüğü için $R_{eş} = V / I_{toplam}$ küçülür; formülde de $1/R_{eş} = 1/R_1 + 1/R_2 > 1/R_1$ olduğundan $R_{eş} < R_1$ bulunur.
  4. Denetleyelim: 6 Ω ile 3 Ω paralelde $R_{eş} = 18/9 = 2$ Ω; bu, en küçük direnç olan 3 Ω’dan da küçüktür ✓.

Sık yapılan hata: "Akımın azalması" seçeneği. Tersine, paralel kol eklendikçe üreteçten çekilen toplam akım artar. Direncin düşmesi ile akımın artması aynı olayın iki yüzüdür; akım azalsaydı direnç büyümüş olurdu.

16. sorunun çözümü

Seri bağlı dirençler toplanır: $R_{eş} = 2 + 3 + 5 = 10$ Ω.

  1. Üç direnç seri bağlı; akım sırayla üçünden de geçer.
  2. Seri kuralı direnç sayısı ne olursa olsun geçerlidir: $R_{eş} = R_1 + R_2 + R_3$.
  3. Toplayalım: $2 + 3 = 5$, $5 + 5 = 10$ Ω.
  4. Denetleyelim: 10 V uygulansa akım 1 A olur; gerilimler 2 V, 3 V ve 5 V çıkar, toplamları 10 V ✓.

Sık yapılan hata: "0,97" seçeneği. Bu, aynı üç direncin paralel bağlanmasıyla bulunan değerdir ($1/R = 1/2 + 1/3 + 1/5 = 31/30$, $R = 30/31 \approx 0{,}97$ Ω). Seride eşdeğer direnç en büyük dirençten (5 Ω) küçük olamaz.

17. sorunun çözümü

Kesit alanı büyüdükçe yüklerin geçişi kolaylaşır ve direnç azalır.

  1. Uzunluk arttıkça yol uzar, direnç artar.
  2. Kesit alanı geçiş kesitini büyütür.
  3. Direnç azalır.
18. sorunun çözümü

2.000 W = 2 kW'tır; 2 × 3 = 6 kWh.

  1. Güç kilowatta çevrilir: 2.000 W = 2 kW.
  2. Enerji = güç × süre biçimindedir.
  3. 2 × 3 = 6 kWh bulunur.
19. sorunun çözümü

Ohm yasasıyla $I = V/R = 20/10 = 2$ A bulunur.

  1. Verilenler: eşdeğer direnç $R = 10$ Ω, uygulanan gerilim $V = 20$ V.
  2. Ohm yasası: $V = I \cdot R$; akımı yalnız bırakalım: $I = V/R$.
  3. Değerleri yerleştirelim: $I = 20/10 = 2$ A.
  4. Denetleyelim: $2 \text{ A} \cdot 10 \text{ Ω} = 20$ V; uygulanan gerilim geri geliyor ✓.

Sık yapılan hata: "0,5" seçeneği. Bu, bölmeyi ters yapıp $R/V = 10/20$ hesaplamaktan gelir. Akım gerilimin dirence bölümüdür; 0,5 A olsaydı $0{,}5 \cdot 10 = 5$ V gerekirdi, oysa 20 V uygulanıyor.

20. sorunun çözümü

Frekans, birim zamanda gerçekleşen tam salınım sayısıdır.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda tanımı. İki kavram aynı olayı iki ayrı yönden ölçüyor.
  2. Dolu satır: periyot → bir tam salınım için geçen süre. Yani periyot bir SÜREDİR ve birimi saniyedir.
  3. Frekans ise tersini sorar: bir saniyede kaç salınım oluyor? Öyleyse frekans birim zamandaki salınım sayısıdır ve birimi hertzdir.
  4. Denetleyelim: iki büyüklük birbirinin tersi ✓ — f = 1/T bağıntısı bunu gösteriyor.

Sık yapılan hata: "Bir salınımın süresi" demek. Bu, ÜST SATIRDA periyot için zaten yazılmış; frekans ise süreyi değil, birim zamandaki salınım sayısını verir.

10. Sınıf Fizik diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.