10. Sınıf Fizik 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yukarıda kinetik enerji bağıntısı ve veriler verilmiştir. Cismin kinetik enerjisi sorulmaktadır. Buna göre bu değer kaç joule'dür?
- A 25
- B 20
- C 100
- D 10
- E 50
Yukarıda iş bağıntısı verilmiştir. Bu bağıntının geçerli olması için kuvvet ile yer değiştirme arasındaki koşul sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultuda olmalıdır.
- B Kuvvet dik olmalıdır.
- C Yer değiştirme sıfır olmalıdır.
- D Kuvvet sıfır olmalıdır.
- E Koşul yoktur.
Kartlarda dört enerji kaynağı verilmiştir. Bu kaynaklardan yalnızca biri yenilenemez niteliktedir. Kartlara göre bu kaynak hangisidir?
- A Hiçbiri
- B Güneş
- C Rüzgâr
- D Jeotermal
- E Kömür
| Konum | Potansiyel | Kinetik |
|---|---|---|
| Tepe | 400 J | 0 J |
| Yarı yol | 200 J | ? |
Tabloda sürtünmesiz bir hareketin enerji değerleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Mekanik enerjinin korunumuna göre bu boşluğa gelmesi gereken değer hangisidir?
- A 200 J
- B 400 J
- C 0 J
- D 600 J
- E 100 J
Bir gözlem
Sürtünmeli bir yüzeyde kayan bir cisim bir süre sonra durmaktadır.
Yukarıdaki durumda kinetik enerjinin dönüştüğü enerji türü sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Yok olur.
- B Isı enerjisine dönüşür.
- C Potansiyel enerjiye dönüşür.
- D Işık enerjisine dönüşür.
- E Kütleye dönüşür.
| Aygıt | Enerji dönüşümü |
|---|---|
| Elektrik motoru | Elektrik → hareket |
| Güneş paneli | ? |
Tabloda aygıtlar ve enerji dönüşümleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Işık → elektrik
- B Elektrik → ışık
- C Isı → hareket
- D Hareket → ısı
- E Kimyasal → ısı
Yukarıda bir kuvvet ve yer değiştirme verilmiştir. Yapılan iş sorulmaktadır. Buna göre iş kaç joule'dür?
- A 46
- B 240
- C 6,7
- D 34
- E 120
| Durum | Kinetik enerji |
|---|---|
| Hız v | E |
| Hız 2v | ? |
Tabloda hız ile kinetik enerji ilişkisi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bağıntıdaki hız karesi dikkate alındığında bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A 4E
- B 2E
- C E
- D E/2
- E 8E
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| İş ve enerji | joule |
| Güç | ? |
Tabloda nicelikler ve birimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A pascal
- B joule
- C newton
- D watt
- E kelvin
Şemada serbest düşen bir cismin enerji değişimi verilmiş, son basamak boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Enerji yok olur
- B İki enerji de sıfırdır
- C Potansiyel enerji en büyüktür
- D Kinetik enerji sıfırdır
- E Kinetik enerji en büyük, potansiyel enerji en küçüktür
| Kişi | Yapılan iş | Süre |
|---|---|---|
| A | 600 J | 10 s |
| B | 600 J | 20 s |
Tabloda iki kişinin aynı işi farklı sürelerde yaptığı verilmiştir. Güçler karşılaştırılmak istenmektedir. Tabloya göre doğru yargı hangisidir?
- A Güçler eşittir.
- B B kişisinin gücü daha büyüktür.
- C A kişisinin gücü daha büyüktür.
- D Güç hesaplanamaz.
- E İş farklıdır.
| Enerji türü | Neye bağlı |
|---|---|
| Çekim potansiyel enerjisi | Kütle ve yükseklik |
| Esneklik potansiyel enerjisi | ? |
Tabloda potansiyel enerji türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Hız ve zaman
- B Kütle ve yükseklik
- C Yay sabiti ve uzanım miktarı
- D Sıcaklık ve basınç
- E Yalnızca kütle
Yukarıda yapılan iş ve geçen süre verilmiştir. Gücün değeri sorulmaktadır. Buna göre güç kaç watt'tır?
- A 870
- B 930
- C 27.000
- D 30
- E 3
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Enerji yok olur.
- C İş yer değiştirme gerektirmez.
- D Enerji türleri dönüşmez.
- E Enerji korunur; türler arasında dönüşür ve sürtünmede bir bölümü ısıya çevrilir.
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, duvarı var gücüyle iten ama duvarı hareket ettiremeyen kişi için "Çok iş yaptı." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Duvar hareket etmiştir.
- B Kuvvet uygulanmamıştır.
- C İş her zaman pozitiftir.
- D Yer değiştirme olmadığı için fizikteki anlamıyla iş sıfırdır.
- E Hata yoktur.
Yukarıda çekim potansiyel enerjisi bağıntısı ve veriler verilmiştir. Cismin potansiyel enerjisi sorulmaktadır. Buna göre bu değer kaç joule'dür?
- A 21
- B 240
- C 80
- D 30
- E 120
Bir durum
Bir kişi ağır bir çantayı elinde tutarak yatay bir yolda ilerlemektedir.
Yukarıdaki durumda taşıma kuvvetinin yaptığı iş sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Çantanın ağırlığına eşittir.
- B Çok büyüktür.
- C Sıfırdır; kuvvet düşey, yer değiştirme yataydır.
- D Yolun uzunluğuna eşittir.
- E Hesaplanamaz.
Yukarıda mekanik enerji tanımı verilmiştir. Sürtünmenin ihmal edildiği bir hareket için bu enerjinin durumu sorulmaktadır. Buna göre istenen değer hangisidir?
- A Sıfır olur.
- B Sürekli artar.
- C Sürekli azalır.
- D Toplam sabit kalır; türler arasında dönüşüm olur.
- E Yalnızca kinetik enerji kalır.
Yukarıda bir makinenin enerji verileri verilmiştir. Makinenin verimi sorulmaktadır. Buna göre verim yüzde kaçtır?
- A 150
- B 30
- C 70
- D 85
- E 35
| Yöntem | Uygulanan kuvvet | Yapılan iş |
|---|---|---|
| Doğrudan kaldırma | Büyük | W |
| Eğik düzlemle çıkarma | Küçük | ? |
Tabloda sürtünmesiz iki yöntem karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Basit makinelerin özelliği dikkate alındığında boş bırakılan bölüm nasıl yazılmalıdır?
- A W'den küçük
- B Yine W; basit makine işten kazandırmaz
- C W'den büyük
- D Sıfır
- E Belirsiz
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Eₖ = 0,5 × 4 × 25 = 50 J'dür.
- v² = 25 hesaplanır.
- 0,5 × 4 = 2 bulunur.
- 2 × 25 = 50 J olur.
2. sorunun çözümü
İş, kuvvetin yer değiştirme doğrultusundaki bileşeniyle hesaplanır.
- İş kuvvet ile yer değiştirmenin çarpımıdır.
- Bu biçimiyle kullanılabilmesi için doğrultular aynı olmalıdır.
- Dik durumda iş sıfır olur.
3. sorunun çözümü
Kömür fosil bir yakıttır ve tükenir; ötekiler yenilenebilir kaynaklardır.
- Güneş, rüzgâr ve jeotermal sürekli beslenir.
- Kömür milyonlarca yılda oluşur.
- Kullanım hızıyla yenilenemez.
4. sorunun çözümü
Toplam 400 J sabittir; potansiyel 200 J ise kinetik de 200 J olur.
- Tepede toplam enerji 400 J'dür.
- Sürtünme yoksa toplam sabit kalır.
- 400 − 200 = 200 J bulunur.
5. sorunun çözümü
Sürtünme kuvveti mekanik enerjiyi ısıya çevirir.
- Cisim yavaşlıyor, kinetik enerji azalıyor.
- Enerji yok olmaz, dönüşür.
- Sürtünme yüzeyleri ısıtır.
6. sorunun çözümü
Güneş paneli ışık enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
- Motor elektriği harekete çeviriyor.
- Panel güneş ışığını alıyor.
- Çıktısı elektrik enerjisidir.
7. sorunun çözümü
W = 40 × 6 = 240 J'dür.
- Bağıntı W = F × x biçimindedir.
- 40 × 6 hesaplanır.
- Sonuç 240 J bulunur.
8. sorunun çözümü
Kinetik enerji hızın karesiyle orantılıdır; hız iki katına çıkarsa enerji dört katına çıkar.
- Bağıntıda v² bulunur.
- v yerine 2v yazılır: (2v)² = 4v².
- Enerji dört katına çıkar.
9. sorunun çözümü
Gücün SI birimi watt'tır (J/s).
- Güç işin zamana oranıdır.
- Birimi J/s olur.
- Bu birime watt adı verilir.
10. sorunun çözümü
Yükseklik sıfırlanırken potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür.
- Yükseklik azaldıkça potansiyel enerji düşer.
- Hız arttıkça kinetik enerji yükselir.
- Yerde kinetik enerji en büyüktür.
11. sorunun çözümü
Aynı iş daha kısa sürede yapıldığında güç büyüktür: 60 W ve 30 W.
- A için 600 ÷ 10 = 60 W'tır.
- B için 600 ÷ 20 = 30 W'tır.
- A kişisinin gücü büyüktür.
12. sorunun çözümü
Esneklik potansiyel enerjisi yayın sertliğine ve ne kadar gerildiğine bağlıdır.
- Çekim enerjisi yükseklikle ilgilidir.
- Esneklik enerjisi yayla ilgilidir.
- Yay sabiti ve uzanım belirleyicidir.
13. sorunun çözümü
P = W ÷ t = 900 ÷ 30 = 30 W'tır.
- Güç, işin zamana oranıdır.
- 900 ÷ 30 hesaplanır.
- Sonuç 30 W bulunur.
14. sorunun çözümü
Kartlar iş tanımını, enerji dönüşümünü ve sürtünmenin rolünü birlikte gösterir.
- Birinci kart iş tanımını veriyor.
- İkinci kart dönüşümü ekliyor.
- Üçüncü kart sürtünmenin etkisini getiriyor.
15. sorunun çözümü
Fizikte iş için kuvvet doğrultusunda yer değiştirme gerekir.
- Kuvvet uygulanmıştır.
- Ancak yer değiştirme sıfırdır.
- W = F × 0 = 0 olur.
16. sorunun çözümü
Eₚ = 3 × 10 × 8 = 240 J'dür.
- 3 × 10 = 30 hesaplanır.
- 30 × 8 = 240 bulunur.
- Potansiyel enerji 240 J olur.
17. sorunun çözümü
Kuvvet ile yer değiştirme birbirine dik olduğunda iş sıfırdır.
- Taşıma kuvveti yukarı doğrudur.
- Yer değiştirme yataydır.
- Dik doğrultularda iş sıfır olur.
18. sorunun çözümü
Sürtünmesiz ortamda mekanik enerji korunur; kinetik ile potansiyel birbirine dönüşür.
- Sürtünme yoksa enerji kaybı olmaz.
- Yükseklik azalırken hız artar.
- Toplam mekanik enerji sabit kalır.
19. sorunun çözümü
Verim = 350 ÷ 500 = 0,70 yani %70'tir.
- Verim yararlı işin verilen enerjiye oranıdır.
- 350 ÷ 500 = 0,70 hesaplanır.
- Yüzde olarak %70 bulunur.
20. sorunun çözümü
Basit makineler kuvvetten kazandırır ama yapılan işi azaltmaz.
- Eğik düzlemde kuvvet küçülür.
- Ancak yol uzar.
- Kuvvet ile yolun çarpımı, yani iş değişmez.