10. Sınıf Fizik 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yukarıda bir dalganın periyodu verilmiştir. Dalganın frekansı sorulmaktadır. Buna göre frekans kaç hertz'dir?
- A 0,25
- B 4
- C 25
- D 2,5
- E 0,5
Bir gözlem
Bir dalga bir ortamdan başka bir ortama geçerken sürati ve dalga boyu değişmektedir.
Yukarıdaki geçişte değişmeyen büyüklük sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Frekans
- B Sürat
- C Dalga boyu
- D Genlik
- E Hiçbiri
Bir gözlem
Depremde bazı binaların, yakınındaki farklı yükseklikteki binalardan daha çok hasar gördüğü gözlenmiştir.
Yukarıdaki durumu açıklayan olgu sorulmaktadır. Buna göre istenen değer hangisidir?
- A Binalar aynı frekansta titreşmez.
- B Binanın doğal frekansı deprem dalgasının frekansına yakınsa rezonans oluşur.
- C Deprem dalgaları binaları etkilemez.
- D Yükseklik önemsizdir.
- E Rezonans hasarı azaltır.
| Frekans | Periyot |
|---|---|
| 2 Hz | 0,5 s |
| 5 Hz | ? |
Tabloda frekans ve periyot değerleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Ters orantı dikkate alındığında bu boşluğa gelmesi gereken değer hangisidir?
- A 0,2 s
- B 5 s
- C 2 s
- D 0,5 s
- E 10 s
Yukarıda bir salınım hareketinin verileri verilmiştir. Hareketin periyodu sorulmaktadır. Buna göre periyot kaç saniyedir?
- A 70
- B 2,5
- C 1.000
- D 30
- E 0,4
Bir durum
Bir cisme, kendi doğal titreşim frekansına eşit frekansta titreşim uygulanmaktadır.
Yukarıdaki durumda beklenen sonuç sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A Genlik büyür; rezonans oluşur.
- B Titreşim durur.
- C Frekans sıfırlanır.
- D Genlik küçülür.
- E Hiçbir değişiklik olmaz.
| Değişen | Dalga sürati |
|---|---|
| Ortam aynı kalıyor | Değişmez |
| Ortam değişiyor | ? |
Tabloda dalga süratinin ortama bağlılığı verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Ölçülemez
- B Yine değişmez
- C Sıfırlanır
- D İki katına çıkar
- E Değişir; sürati belirleyen ortamın özellikleridir
| Kavram | Tanımı |
|---|---|
| Periyot | Bir tam salınım için geçen süre |
| Frekans | ? |
Tabloda dalga kavramları tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Birim zamandaki salınım sayısı
- B Bir salınımın süresi
- C Dalganın yüksekliği
- D Dalganın uzunluğu
- E Yayılma hızı
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bir dalganın frekansı artınca yayılma süratinin de artacağını söylemiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Dalga boyu sabittir.
- B Frekans süratle ilgisizdir.
- C Sürat her zaman artar.
- D Aynı ortamda sürat sabittir; frekans artınca dalga boyu kısalır.
- E Hata yoktur.
Kartlarda elektromanyetik dalga türleri verilmiştir. Bu dalgaların ortak özelliği sorulmaktadır. Kartlara göre doğru yanıt hangisidir?
- A Aynı frekanstadırlar.
- B Boşlukta aynı süratle yayılırlar.
- C Aynı dalga boyundadırlar.
- D Madde ortamı gerektirirler.
- E Yalnızca havada yayılırlar.
| Dalga | Titreşim doğrultusu |
|---|---|
| Enine dalga | Yayılma doğrultusuna dik |
| Boyuna dalga | ? |
Tabloda dalga türleri ve titreşim doğrultuları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Doğrultusuzdur
- B Yayılma doğrultusuna dik
- C Rastgele
- D Yayılma doğrultusuyla aynı
- E Değişkendir
| Dalga | Genlik |
|---|---|
| I | Küçük |
| II | Büyük |
Tabloda iki dalganın genlikleri karşılaştırılmıştır. Taşıdıkları enerji bakımından karşılaştırma sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yargı hangisidir?
- A Enerjiler eşittir.
- B I. dalganın enerjisi daha büyüktür.
- C II. dalganın enerjisi daha büyüktür.
- D Enerji genlikten bağımsızdır.
- E Karşılaştırma yapılamaz.
| Kavram | Neyi gösterir |
|---|---|
| Genlik | Denge konumundan en büyük uzaklaşma |
| Dalga boyu | ? |
Tabloda dalga büyüklükleri açıklanmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Salınım sayısı
- B Salınım süresi
- C Ardışık iki tepe arasındaki uzaklık
- D Yayılma hızı
- E Titreşim doğrultusu
| Dalga türü | Yayılma koşulu |
|---|---|
| Mekanik dalga | Madde ortamı gerektirir |
| Elektromanyetik dalga | ? |
Tabloda dalga türleri ve yayılma koşulları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Madde ortamı gerektirir
- B Boşlukta da yayılabilir
- C Yayılamaz
- D Yalnızca suda yayılır
- E Yalnızca katıda yayılır
Yukarıda dalga bağıntısı ve veriler verilmiştir. Dalganın yayılma sürati sorulmaktadır. Buna göre bu değer kaç m/s'dir?
- A 13
- B 17
- C 7,5
- D 30
- E 0,13
Bir deney
Havası boşaltılmış bir fanusun içindeki zilin sesi duyulmazken ışığı görülebilmektedir.
Yukarıdaki deneyin gösterdiği sonuç sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Işık mekanik dalgadır.
- B Ses ışıktan hızlıdır.
- C Ses mekanik dalgadır, boşlukta yayılamaz; ışık yayılabilir.
- D İkisi de boşlukta yayılır.
- E İkisi de yayılamaz.
Bir uygulama
Bir denizaltı, gönderdiği ses dalgasının yankısının dönüş süresini ölçerek dip derinliğini bulmaktadır.
Yukarıdaki uygulamada kullanılan dalga olayı sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Girişim
- B Kırılma
- C Yansıma
- D Rezonans
- E Kırınım
| Bölge | Su derinliği | Dalga sürati |
|---|---|---|
| Derin | Fazla | Büyük |
| Sığ | Az | ? |
Tabloda su dalgalarının derinliğe göre davranışı verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Sıfır
- B Büyük
- C Aynı
- D Küçük
- E Ölçülemez
| Açı | Değer |
|---|---|
| Gelme açısı | 35° |
| Yansıma açısı | ? |
Tabloda bir yansıma olayının açıları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Yansıma yasası uygulandığında bu boşluğa gelmesi gereken değer hangisidir?
- A 90°
- B 55°
- C 70°
- D 145°
- E 35°
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Frekansı ortam belirler.
- C Sürati kaynak belirler.
- D Dalga boyu bağımsızdır.
- E Dalgalarda frekansı kaynak, sürati ortam belirler; dalga boyu bu ikisinin oranıdır.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
f = 1 ÷ T = 1 ÷ 0,25 = 4 Hz'dir.
- Frekans periyodun tersidir.
- 1 ÷ 0,25 hesaplanır.
- Sonuç 4 Hz bulunur.
2. sorunun çözümü
Frekans kaynağa bağlıdır; ortam değişse de değişmez.
- Frekansı kaynak belirler.
- Ortam değişimi kaynağı etkilemez.
- Frekans sabit kalır.
3. sorunun çözümü
Yapının doğal frekansı zemin titreşim frekansına yaklaştığında genlik büyür ve hasar artar.
- Her yapının doğal frekansı farklıdır.
- Deprem dalgasının frekansı bunlardan birine yakın olabilir.
- Rezonans o yapıda hasarı artırır.
4. sorunun çözümü
T = 1 ÷ f = 1 ÷ 5 = 0,2 s'dir.
- Periyot frekansın tersidir.
- 1 ÷ 5 hesaplanır.
- Sonuç 0,2 s bulunur.
5. sorunun çözümü
T = 20 ÷ 50 = 0,4 s'dir.
- Periyot bir salınımın süresidir.
- Toplam süre salınım sayısına bölünür.
- 20 ÷ 50 = 0,4 s bulunur.
6. sorunun çözümü
Uygulanan frekans doğal frekansa eşit olduğunda genlik hızla büyür; buna rezonans denir.
- Her cismin bir doğal frekansı vardır.
- Aynı frekansta zorlama enerji biriktirir.
- Genlik büyür, rezonans oluşur.
7. sorunun çözümü
Bir dalganın yayılma sürati ortamın özelliklerine bağlıdır.
- Aynı ortamda sürat sabittir.
- Ortam değişince özellikler değişir.
- Sürat de değişir.
8. sorunun çözümü
Frekans, birim zamanda gerçekleşen tam salınım sayısıdır.
- Periyot bir salınımın süresidir.
- Frekans bunun tersidir.
- Birim zamandaki salınım sayısını verir.
9. sorunun çözümü
v = λ × f bağıntısında sürat ortama bağlıdır; frekans artınca dalga boyu küçülür.
- Sürati ortam belirler.
- v sabitken λ ile f ters orantılıdır.
- Frekans artınca dalga boyu kısalır.
10. sorunun çözümü
Bütün elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık süratiyle yayılır; frekans ve dalga boyları farklıdır.
- Üçü de elektromanyetik dalgadır.
- Frekansları birbirinden farklıdır.
- Boşluktaki süratleri aynıdır.
11. sorunun çözümü
Boyuna dalgalarda tanecikler yayılma doğrultusu boyunca titreşir; ses buna örnektir.
- Enine dalgada titreşim diktir.
- Boyuna dalgada tanecikler ileri geri gider.
- Doğrultu yayılmayla aynıdır.
12. sorunun çözümü
Dalganın taşıdığı enerji genlikle birlikte artar.
- Genlik salınımın büyüklüğüdür.
- Büyük genlik daha çok enerji taşır.
- II. dalganın enerjisi büyüktür.
13. sorunun çözümü
Dalga boyu ardışık iki tepe (ya da iki çukur) arasındaki uzaklıktır.
- Genlik düşey uzaklığı veriyor.
- Dalga boyu yatay bir uzaklıktır.
- Ardışık iki tepe arasını ölçer.
14. sorunun çözümü
Elektromanyetik dalgalar boşlukta da yayılabilir; ses gibi mekanik dalgalar yayılamaz.
- Mekanik dalga taneciklerle taşınır.
- Elektromanyetik dalga alan titreşimidir.
- Boşlukta da yayılabilir.
15. sorunun çözümü
v = 2 × 15 = 30 m/s'dir.
- Bağıntı v = λ × f biçimindedir.
- 2 × 15 hesaplanır.
- Sonuç 30 m/s bulunur.
16. sorunun çözümü
Ses taneciklerin titreşimiyle taşınır; boşlukta tanecik olmadığı için yayılamaz.
- Fanusta hava yoktur.
- Ses tanecik gerektirir, duyulmaz.
- Işık boşlukta yayılabilir, görülür.
17. sorunun çözümü
Ses dalgasının dipten geri dönmesi yansıma olayıdır.
- Dalga gönderiliyor ve geri dönüyor.
- Geri dönüş bir yüzeyden olur.
- Bu olay yansımadır.
18. sorunun çözümü
Su dalgalarının sürati derinlik azaldıkça küçülür.
- Derin bölgede sürat büyüktür.
- Sığ bölgede derinlik azalır.
- Sürat de küçülür.
19. sorunun çözümü
Yansıma yasasına göre gelme açısı yansıma açısına eşittir.
- Açılar normalle ölçülür.
- Yansıma yasası eşitlik verir.
- Yansıma açısı 35° olur.
20. sorunun çözümü
Kartlar kaynağın, ortamın ve dalga boyunun rolünü birlikte gösterir.
- Birinci kart frekansın kaynağını veriyor.
- İkinci kart sürati ortama bağlıyor.
- Üçüncü kart dalga boyunu ikisine bağlıyor.