10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yukarıdaki tepkimede 2 mol azot gazı tam verimle harcandığında kaç mol amonyak elde edilir?
- A 1
- B 2
- C 4
- D 6
- E 8
Bir öğrenci hidrojen peroksit çözeltisine bir miktar toz manganez dioksit ekliyor ve gaz çıkışının belirgin biçimde hızlandığını görüyor. Tepkime bittiğinde manganez dioksitin kütlesinin değişmediğini ölçüyor. Buna göre manganez dioksit için ne söylenebilir?
- A Tepkimeye girmiş ve harcanmıştır.
- B Katalizördür; hızı artırır, kendisi değişmez.
- C Ürün miktarını artırmıştır.
- D Tepkimenin ısısını değiştirmiştir.
- E Sınırlayıcı bileşendir.
Mavi renkli bakır sülfat çözeltisine bir çinko çubuk daldırıldığında çubuğun üzerinde kırmızımsı bir tabaka oluşuyor ve çözeltinin mavi rengi soluyor. Bu gözleme uyan açıklama hangisidir?
- A Çinko çözünmemiş, yalnızca boyanmıştır.
- B Bakır çinkoyu çözeltiden ayırmıştır.
- C Çinko bakırın yerini almış, bakır metali açığa çıkmıştır.
- D İki metal birleşerek alaşım oluşturmuştur.
- E Çözeltide gaz çıkışı olmuştur.
| Atom | Girenler | Ürünler |
|---|---|---|
| Al | 2 | 2 |
| O | 3 | 3 |
| H | 6 | 6 |
Tabloda bir tepkimenin iki yanındaki atom sayıları verilmiştir. Buna göre tepkime hakkında ne söylenebilir?
- A Denkleşmemiştir; oksijen eksiktir.
- B Denkleşmemiştir; hidrojen fazladır.
- C Denkleşmiştir; kütle korunmuştur.
- D Denkleşmiştir ama kütle korunmamıştır.
- E Tablodan karar verilemez.
Grafikteki tepkimenin aktifleşme enerjisi hangi iki düzey arasındaki farktır?
- A Ürünler ile girenler
- B Aktifleşmiş kompleks ile girenler
- C Aktifleşmiş kompleks ile ürünler
- D Ürünler ile sıfır düzeyi
- E Girenler ile sıfır düzeyi
Bir laboratuvarda magnezyum şeridi yakıldığında parlak beyaz bir ışık çıkıyor ve geriye beyaz toz hâlinde magnezyum oksit kalıyor. Bu değişim hangi tepkime türüne örnektir?
- A Analiz (ayrışma)
- B Yer değiştirme
- C Nötrleşme
- D Sentez (birleşme)
- E Çökelme
Grafikte bir tepkimede oluşan ürün miktarının zamanla değişimi verilmiştir. Tepkime hızı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Başlangıçta en büyüktür, zamanla azalır.
- B Başlangıçta en küçüktür, zamanla artar.
- C Tüm süre boyunca sabittir.
- D Önce artar, sonra azalır.
- E Beşinci dakikadan sonra artmaya başlar.
Berrak gümüş nitrat çözeltisine berrak sodyum klorür çözeltisi eklendiğinde kapta beyaz bir bulanıklık oluşuyor ve bir süre sonra dibe çökelti iniyor. Bu gözlemin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Çözeltilerden biri buharlaşmıştır.
- B Suda çözünmeyen AgCl oluşmuştur.
- C Sıcaklık düştüğü için çözünürlük artmıştır.
- D Sodyum metali açığa çıkmıştır.
- E Gaz çıkışı olmuştur.
Mermer tozunun üzerine seyreltik hidroklorik asit döküldüğünde köpürme başlıyor ve kabın kütlesi açık terazide zamanla azalıyor. Kütle azalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kütlenin korunumu bu tepkimede geçerli değildir.
- B Asit buharlaşıp uçmuştur.
- C Mermer suda çözünmüştür.
- D Terazi hatalı ölçüm yapmıştır.
- E Oluşan CO₂ gazı kaptan ayrılmıştır.
Yukarıdaki denklem en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayılar sırasıyla hangileri olur?
- A 1 – 1 – 1 – 1
- B 1 – 2 – 1 – 2
- C 2 – 1 – 2 – 1
- D 1 – 3 – 1 – 2
- E 2 – 3 – 2 – 4
| Miktar | |
|---|---|
| Teorik ürün | 40 g |
| Elde edilen ürün | 34 g |
Tabloda bir tepkimeden beklenen ve gerçekte elde edilen ürün kütleleri verilmiştir. Tepkimenin yüzde verimi kaçtır?
- A %68
- B %74
- C %80
- D %85
- E %94
Grafikte bir tepkimenin enerji profili verilmiştir. Bu tepkime için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Endotermiktir; ortamdan ısı alır.
- B Endotermiktir; ürünler daha yüksek enerjilidir.
- C Enerji alışverişi yoktur.
- D Ekzotermiktir; ürünler daha yüksek enerjilidir.
- E Ekzotermiktir; ortama ısı verir.
| Madde | Verilen | Gerekli oran |
|---|---|---|
| H₂ | 5 mol | 2 mol |
| O₂ | 1 mol | 1 mol |
Tabloda 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesine giren maddelerin miktarları verilmiştir. Tepkime tamamlandığında hangi madde artar ve kaç mol artar?
- A O₂ artar, 1 mol
- B H₂ artar, 1 mol
- C O₂ artar, 3 mol
- D H₂ artar, 3 mol
- E Hiçbiri artmaz
Yukarıdaki bileşikte manganezin yükseltgenme basamağı kaçtır?
- A +2
- B +4
- C +7
- D +6
- E −1
Yukarıdaki tepkime türü ve ürünleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Analiz tepkimesidir, tek madde ayrışmıştır.
- B Yanma tepkimesidir, oksijen harcanmıştır.
- C Çökelme tepkimesidir, katı oluşmuştur.
- D Sentez tepkimesidir, tek ürün vardır.
- E Nötrleşme tepkimesidir, tuz ve su oluşmuştur.
Kapalı bir kapta 12 gram karbon, 32 gram oksijenle tam olarak tepkimeye giriyor. Tepkime sonunda kapta kalan toplam kütle kaç gramdır?
- A 44
- B 20
- C 32
- D 12
- E 56
Şemadaki değişim incelendiğinde bu tepkimenin türü hangisi olmalıdır?
- A Sentez
- B Nötrleşme
- C Çökelme
- D Analiz
- E Yer değiştirme
Kek yaparken hamura kabartma tozu ekleniyor ve fırında hamurun belirgin biçimde kabardığı görülüyor. Kabartma tozunun ısı etkisiyle ayrışıp gaz vermesi bu olayı açıklamaktadır. Buna göre gerçekleşen değişim için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Fiziksel değişimdir; yalnız hâl değişmiştir.
- B Kimyasal değişim değildir, çünkü hamurun rengi değişmemiştir.
- C Sentez tepkimesidir; iki madde birleşmiştir.
- D Nötrleşmedir; tuz ve su oluşmuştur.
- E Kimyasal değişimdir; ısıyla ayrışma sonucu gaz oluşmuştur.
Yukarıdaki bileşikten 250 gram alındığında kaç mol madde alınmış olur?
- A 2,5
- B 25
- C 0,4
- D 4
- E 1,5
Şemada bir tepkimenin tanecik modeli verilmiştir. Bu tepkimenin denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A 2H₂ + O₂ → 2H₂O
- B H₂ + O₂ → H₂O
- C H₂ + O → H₂O
- D 2H₂ + 2O₂ → 2H₂O
- E 4H + 2O → 2H₂O
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Katsayılar mol oranını verir: 1 mol N₂ başına 2 mol NH₃.
- Denklemde N₂ : NH₃ oranı 1 : 2
- 2 mol N₂ için orantı kurulur.
- 1 mol N₂ → 2 mol NH₃ ise 2 mol N₂ → 4 mol NH₃
- Sonuç: 4 mol amonyak
2. sorunun çözümü
Katalizör aktifleşme enerjisini düşürür; tepkime sonunda miktarı değişmez.
- Gaz çıkışı hızlanmış → tepkime hızı artmış.
- Kütlesi değişmemiş → harcanmamış.
- Hızı artıran ama tükenmeyen madde katalizördür.
- Katalizör ürün miktarını değil, ulaşma süresini değiştirir.
3. sorunun çözümü
Etkinliği yüksek metal, bileşikteki etkinliği düşük metalin yerini alır.
- Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu
- Çinko çözeltiye geçmiş, mavi renk solmuştur.
- Açığa çıkan bakır çubuğun üzerine kırmızımsı tabaka olarak birikmiştir.
- Bu bir yer değiştirme tepkimesidir.
4. sorunun çözümü
Her atomun sayısı iki yanda eşitse denklem denkleşmiştir ve kütle korunur.
- Al: 2 = 2 ✓
- O: 3 = 3 ✓
- H: 6 = 6 ✓
- Tüm atomlar eşit → denkleşmiş; atom korunduğu için kütle de korunur.
5. sorunun çözümü
Aktifleşme enerjisi, girenlerin tepeye çıkmak için almak zorunda olduğu enerjidir.
- Tepkimenin başlaması için girenler tepe noktasına çıkmalıdır.
- Tepe noktası aktifleşmiş kompleksin enerjisidir.
- Aradaki fark = aktifleşme enerjisi
- Ürünler ile girenler farkı ise tepkime ısısını verir, aktifleşme enerjisini değil.
6. sorunun çözümü
İki maddeden tek bir madde oluşuyorsa sentez (birleşme) tepkimesidir.
- Girenler: Mg ve O₂ (iki ayrı madde)
- Ürün: MgO (tek madde)
- Denklem: 2Mg + O₂ → 2MgO
- Çok maddeden tek madde → sentez (birleşme)
7. sorunun çözümü
Eğrinin eğimi hızı verir; eğim başta dik, sonra yatıklaşıyor.
- 0–1 dk arası ürün 2,6 mol artmış → eğim büyük.
- 4–5 dk arası ürün yalnız 0,1 mol artmış → eğim küçük.
- Eğim azalıyorsa hız da azalıyordur.
- Girenler tükendikçe hız düşer.
8. sorunun çözümü
İki berrak çözelti karıştığında katı oluşuyorsa çökelme tepkimesi olmuştur.
- AgNO₃ + NaCl → AgCl + NaNO₃
- AgCl suda çözünmez, katı hâlde kalır.
- Çözünmeyen katı önce bulanıklık, sonra çökelti verir.
- Gözlemin nedeni AgCl çökeleğidir.
9. sorunun çözümü
Açık kapta oluşan gaz ortamdan ayrılır; tartılan kütle azalır ama madde yok olmaz.
- CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂
- Ürünlerden CO₂ gaz hâlindedir.
- Kap açık olduğu için gaz dışarı çıkar.
- Çıkan gazın kütlesi kadar tartım azalır; kütle yine korunur.
10. sorunun çözümü
Önce karbon, sonra hidrojen, en son oksijen denkleştirilir.
- C: solda 1, sağda 1 → CO₂ katsayısı 1
- H: solda 4, sağda 2 olmalı → H₂O katsayısı 2
- O: sağda 2 (CO₂) + 2 (2H₂O) = 4 tane
- Solda 4 O için O₂ katsayısı 2 → 1 – 2 – 1 – 2
11. sorunun çözümü
Yüzde verim, elde edilenin teorik değere oranının yüzde karşılığıdır.
- Verim = (elde edilen / teorik) × 100
- = (34 / 40) × 100
- = 0,85 × 100
- = %85
12. sorunun çözümü
Ürünlerin enerjisi girenlerden düşükse aradaki fark ortama ısı olarak verilir.
- Girenlerin enerji düzeyi ürünlerinkinden yüksek.
- Fark = girenler − ürünler > 0
- Bu fark ortama ısı olarak salınır.
- Ortama ısı veren tepkime ekzotermiktir.
13. sorunun çözümü
Az olan madde tepkimeyi sınırlar; fazla olan artar.
- 1 mol O₂ için 2 mol H₂ gerekir.
- Elimizde 5 mol H₂ var, 2 mol yeter → O₂ sınırlayıcıdır.
- Harcanan H₂ = 2 mol
- Artan H₂ = 5 − 2 = 3 mol
14. sorunun çözümü
Bileşiğin toplam yükü sıfırdır; bilinen değerlerden manganez çekilir.
- K için +1, O için −2 alınır.
- Toplam: (+1) + Mn + 4 × (−2) = 0
- Mn − 7 = 0
- Mn = +7
15. sorunun çözümü
Asit ile bazın tepkimesinden tuz ve su oluşur; buna nötrleşme denir.
- HCl bir asit, NaOH bir bazdır.
- Ürünlerden NaCl bir tuzdur.
- Diğer ürün sudur.
- Asit + baz → tuz + su ise tepkime nötrleşmedir.
16. sorunun çözümü
Kapalı kapta atomlar korunur; toplam kütle değişmez.
- Giren toplam kütle = 12 g + 32 g
- = 44 g
- Kapalı kapta madde dışarı çıkamaz.
- Kütlenin korunumu gereği ürünlerin kütlesi de 44 g
17. sorunun çözümü
Tek bir bileşikten birden çok madde oluşuyorsa analiz (ayrışma) tepkimesidir.
- Girenler kutusunda tek tür tanecik var (NH₃).
- Ürünler kutusunda iki farklı tanecik var (N₂ ve H₂).
- Bir maddeden çok madde oluşmuş.
- Bu, analiz (ayrışma) tepkimesidir: 2NH₃ → N₂ + 3H₂
18. sorunun çözümü
Yeni madde (gaz) oluşuyorsa değişim kimyasaldır; ısıyla ayrışma bir analiz tepkimesidir.
- Kabartma tozu ısındığında ayrışır.
- Ayrışma sonucu karbondioksit gazı oluşur.
- Oluşan gaz hamuru kabartır.
- Yeni madde oluştuğu için değişim kimyasaldır.
19. sorunun çözümü
Mol sayısı, kütlenin mol kütlesine bölünmesiyle bulunur.
- n = m / M
- n = 250 / 100
- n = 2,5
- Sonuç: 2,5 mol
20. sorunun çözümü
Tanecikler sayılır: girenlerde 2 tane H₂ ve 1 tane O₂, ürünlerde 2 tane H₂O vardır.
- Girenler kutusunda 2 tane iki atomlu hidrojen taneciği var → 2H₂
- Girenler kutusunda 1 tane iki atomlu oksijen taneciği var → O₂
- Ürünler kutusunda 2 tane su taneciği var → 2H₂O
- Denklem: 2H₂ + O₂ → 2H₂O (her iki yanda 4 H ve 2 O)