10. Sınıf Matematik 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yukarıda ikinci dereceden bir denklem verilmiştir. Bu denklemin köklerinin toplamı sorulmaktadır. Buna göre toplam kaçtır?
- A −5
- B 4
- C 5
- D 10
- E 8
Yukarıda harfleri birbirinden farklı beş harfli bir kelime verilmiştir. Bu harflerin kaç farklı biçimde sıralanabileceği sorulmaktadır. Buna göre çıkan sayı kaçtır?
- A 25
- B 120
- C 60
- D 20
- E 24
Yukarıda bir faktöriyel ifadesi verilmiştir. Bu ifadenin değeri sorulmaktadır. Buna göre sonuç kaçtır?
- A 60
- B 25
- C 120
- D 20
- E 720
| Kök | Değer |
|---|---|
| x₁ | −1 |
| x₂ | 7 |
Tabloda bir parabolün kökleri verilmiştir. Bu parabolün simetri doğrusunun denklemi sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yanıt hangisidir?
- A x = 4
- B x = 6
- C x = −3
- D x = 3
- E x = 0
Yukarıda bir seçme sayısı eşitliği verilmiştir. Bu eşitliği sağlayan n değeri sorulmaktadır. Buna göre n kaçtır?
- A 5
- B 6
- C 7
- D 15
- E 10
Yukarıda bir karekök fonksiyonu verilmiştir. Bu fonksiyonun gerçek sayılarda tanımlı olduğu aralık sorulmaktadır. Buna göre doğru aralık hangisidir?
- A (−∞, 5)
- B (5, ∞)
- C (−∞, 5]
- D Bütün gerçek sayılar
- E [5, ∞)
Şemada bir algoritma verilmiştir. Bu algoritmanın hesapladığı değer sorulmaktadır. Şemaya göre doğru yanıt hangisidir?
- A 5 sayısının karesi
- B 5 sayısının kendisi
- C 5! değeri, yani 120
- D 5 sayısının iki katı
- E 1 değeri
Yukarıda yukarı doğru atılan bir cismin yüksekliğini veren model verilmiştir. Cismin en yüksek noktaya ulaştığı zaman sorulmaktadır. Buna göre bu süre kaç saniyedir?
- A 5
- B 4
- C 1
- D 2
- E 20
Yukarıda bir denklem verilmiştir. Bu denklemin çözüm kümesi sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A {0}
- B {4}
- C {0, 4}
- D {−4, 4}
- E {2}
Yukarıda bir oturma durumu verilmiştir. Dönmeler aynı sayıldığında kaç farklı oturuş olabileceği sorulmaktadır. Buna göre hesaplanacak sayı kaçtır?
- A 120
- B 24
- C 20
- D 60
- E 5
Yukarıda bir hareket modeli ve zaman değeri verilmiştir. Bu anda cismin ulaştığı yükseklik sorulmaktadır. Buna göre yükseklik kaç metredir?
- A 10
- B 40
- C 15
- D 25
- E 20
Yukarıda harfleri birbirinden farklı dört harfli bir kelime verilmiştir. Bu harflerle kaç farklı dizilim yazılabileceği sorulmaktadır. Buna göre aranan sonuç kaçtır?
- A 24
- B 12
- C 16
- D 8
- E 4
Yukarıda bir rasyonel fonksiyon verilmiştir. Bu fonksiyonun tanımsız olduğu değer sorulmaktadır. Buna göre istenen değer kaçtır?
- A 3
- B −1
- C 0
- D 1
- E −3
Bir çözüm üzerine
Bir öğrenci, x² = 4x denkleminin iki tarafını x'e bölüp "x = 4" sonucuna varmıştır.
Yukarıdaki çözümde yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Diskriminantın hesaplanmaması
- B Denklemin yanlış yazılması
- C Karekök alınmaması
- D x = 0 kökünün elenmesi; sıfır olabilen bir ifadeye bölünmesi
- E Çarpanlara ayrılamaması
Yukarıda ikinci dereceden bir denklem verilmiştir. Bu denklemin köklerinin çarpımı sorulmaktadır. Buna göre çarpım kaçtır?
- A 2
- B 3
- C −2
- D −3
- E −9
| Ulaşım | Sefer sayısı |
|---|---|
| Otobüs | 5 |
| Tren | 3 |
Tabloda iki şehir arasındaki sefer sayıları verilmiştir. Bir yolcunun kaç farklı biçimde yolculuk yapabileceği sorulmaktadır. Tabloya göre bu sayı kaçtır?
- A 15
- B 8
- C 5
- D 3
- E 2
| Katsayı | Parabolün kolları |
|---|---|
| a > 0 | Yukarı doğru |
| a < 0 | ? |
Tabloda parabolün baş katsayısı ile kollarının yönü eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Belirsiz
- B Yukarı doğru
- C Yatay
- D Dikey
- E Aşağı doğru
| Durum | Kullanılan sayma |
|---|---|
| Başkan ve yardımcısı seçmek | Sıralama |
| İki temsilci seçmek | ? |
Tabloda durumlar ve uygun sayma yöntemleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Sıranın önemli olup olmadığına bakıldığında bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Seçme (kombinasyon)
- B Sıralama (permütasyon)
- C Faktöriyel
- D Toplama kuralı
- E Bölme kuralı
Yukarıda bir karesel fonksiyon verilmiştir. Bu fonksiyonun sıfırları, yani grafiğin x eksenini kestiği noktaların apsisleri sorulmaktadır. Buna göre bu değerler hangileridir?
- A 2 ve 3
- B −2 ve −3
- C 1 ve 6
- D 5 ve 6
- E −1 ve 6
Kartlarda sayma problemlerinde izlenen üç adım verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Sıra her zaman önemlidir.
- C Tekrar hiç olmaz.
- D Kural seçimi gereksizdir.
- E Sayma probleminde önce sıranın ve tekrarın durumu belirlenir, sonra uygun kural seçilir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kökler toplamı −b ÷ a = 10 ÷ 2 = 5'tir.
- a = 2, b = −10'dur.
- Kökler toplamı −b ÷ a formülüyle bulunur.
- 10 ÷ 2 = 5 elde edilir.
2. sorunun çözümü
Beş farklı harf beş yere dizilir; sıralama sayısı $5! = 120$ olur.
- KİTAP kelimesinde K, İ, T, A, P harflerinin hepsi farklıdır; tekrarlı harf olmadığı için bölme gerekmez.
- Birinci yer için 5, ikinci için 4, üçüncü için 3, dördüncü için 2, sonuncu için 1 harf kalır.
- $5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1 = 120$ dizilim bulunur.
- Denetleyelim: 4 harfli bir kelime $4! = 24$ dizilim verir; beşinci harf bunların her birine 5 farklı konumda girer, $24 \times 5 = 120$ ✓.
Sık yapılan hata: 25 cevabı, harf sayısını kendisiyle çarpan ($5 \times 5$) öğrencinin sonucudur. Her harf yalnızca bir kez kullanılabildiği için her adımda seçenek bir azalır; 24 ise $4!$, yani bir harfin eksik sayılmasıdır.
3. sorunun çözümü
Faktöriyel, sayıdan 1’e kadar bütün doğal sayıların çarpımıdır: $5! = 120$.
- Tanım: $5! = 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1$.
- Soldan çarpalım: $5 \times 4 = 20$, $20 \times 3 = 60$.
- $60 \times 2 = 120$, $120 \times 1 = 120$.
- Denetleyelim: $4! = 24$ ve $5! = 5 \times 4! = 5 \times 24 = 120$ ✓.
Sık yapılan hata: 60 cevabı, çarpımı 3’te bırakıp 2 ile çarpmayı unutan öğrencinin sonucudur; 720 ise $6!$ değeridir. Faktöriyelde 1’e kadar her çarpan eksiksiz alınmalıdır.
4. sorunun çözümü
Simetri doğrusu köklerin ortasından geçer: (−1 + 7) ÷ 2 = 3.
- Kökler −1 ve 7'dir.
- Ortalama alınır: (−1 + 7) ÷ 2.
- Simetri doğrusu x = 3 olur.
5. sorunun çözümü
$C(n,2) = \dfrac{n(n-1)}{2} = 15$ denkleminden $n(n-1) = 30$ ve $n = 6$ bulunur.
- İkili seçim formülü: $C(n,2) = \dfrac{n(n-1)}{2}$.
- Eşitliği kuralım: $\dfrac{n(n-1)}{2} = 15$, iki tarafı 2 ile çarparsak $n(n-1) = 30$.
- Çarpımı 30 olan ardışık iki doğal sayı aranır: $6 \times 5 = 30$, öyleyse $n = 6$ (negatif çözüm $n = -5$ sayma probleminde anlamsızdır).
- Denetleyelim: $C(6,2) = \dfrac{6 \times 5}{2} = 15$ ✓.
Sık yapılan hata: 15 cevabı, $C(n,2)$ değerini $n$ ile karıştırmaktan gelir. 5 ise $n - 1$ değeridir: $5 \times 4 \div 2 = 10$ verir, 15 etmez.
6. sorunun çözümü
Kök içi negatif olamaz: x − 5 ≥ 0 → x ≥ 5.
- Karekökün içi negatif olamaz.
- x − 5 ≥ 0 eşitsizliği kurulur.
- x ≥ 5, yani [5, ∞) bulunur.
7. sorunun çözümü
Döngü $s$ değişkenini sırasıyla 5, 4, 3, 2 ile çarpar; algoritma $5! = 120$ değerini yazdırır.
- Başlangıç: $n = 5$, $s = 1$. Koşul $n > 1$ doğru: $s = 1 \times 5 = 5$, $n = 4$.
- $n = 4$: $s = 5 \times 4 = 20$, $n = 3$. $n = 3$: $s = 20 \times 3 = 60$, $n = 2$.
- $n = 2$: $s = 60 \times 2 = 120$, $n = 1$. Koşul $1 > 1$ yanlış; döngü biter ve 120 yazdırılır.
- Denetleyelim: $5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1 = 120 = 5!$ ✓; çarpımdaki son 1 sonucu değiştirmediği için döngünün 1’de durması bir şey kaybettirmez.
Sık yapılan hata: "1 değeri" cevabı, döngünün hiç çalışmadığını ya da $s$’nin başlangıç değerinin yazdırıldığını sanmaktan gelir. $n = 5$ iken $5 > 1$ koşulu doğrudur; döngü dört kez döner ve $s$ büyür.
8. sorunun çözümü
Tepe noktası t = −b ÷ 2a = 20 ÷ 10 = 2 saniyede alınır.
- a = −5, b = 20'dir.
- t = −b ÷ (2a) = 20 ÷ 10 hesaplanır.
- Sonuç 2 saniye bulunur.
9. sorunun çözümü
x² − 4x = 0 → x(x − 4) = 0 → x = 0 ya da x = 4.
- Bütün terimler bir tarafa toplanır: x² − 4x = 0.
- Ortak çarpan parantezine alınır: x(x − 4) = 0.
- Kökler 0 ve 4 bulunur.
10. sorunun çözümü
Yuvarlak masada dönmeler aynı sayıldığından dairesel sıralama kullanılır: $(5-1)! = 24$.
- Düz sırada 5 kişi $5! = 120$ biçimde dizilir.
- Masada herkes bir sandalye kayarsa oturuş aynı kalır; her oturuş bu 120’lik sayımda 5 kez (5 dönme) geçmiştir.
- Tekrarı atalım: $120 \div 5 = 24$, yani $(5-1)! = 4! = 24$.
- Denetleyelim: bir kişiyi sabitleyip kalan 4 kişiyi onun sağından başlayarak dizersek $4 \times 3 \times 2 \times 1 = 24$ ✓.
Sık yapılan hata: 120 cevabı, masayı düz bir sıra gibi saymaktan gelir. Yuvarlak masada başlangıç noktası yoktur; herkesin bir yana kayması yeni bir oturuş oluşturmaz, bu yüzden $5!$ değil $4!$ alınır.
11. sorunun çözümü
h(2) = −5 × 4 + 20 × 2 = −20 + 40 = 20 metredir.
- t = 2 değeri modelde yerine konur.
- −5 × 4 = −20 ve 20 × 2 = 40 hesaplanır.
- Toplam 20 metre bulunur.
12. sorunun çözümü
Dört farklı harf dört yere dizilir: $4! = 24$ dizilim.
- ELMA kelimesinde E, L, M, A harflerinin hepsi farklıdır; tekrar olmadığından bölme gerekmez.
- Birinci yere 4, ikinciye 3, üçüncüye 2, sonuncuya 1 harf seçilebilir.
- $4 \times 3 \times 2 \times 1 = 24$.
- Denetleyelim: E ile başlayan dizilimler kalan 3 harfin $3! = 6$ sıralamasıdır; 4 farklı başlangıç harfi için $6 \times 4 = 24$ ✓.
Sık yapılan hata: 16 cevabı $4 \times 4$, yani her harfin tekrar kullanılabildiği varsayımından gelir. Kelimenin her harfi bir kez kullanılır; bu yüzden her yerde seçenek bir azalır.
13. sorunun çözümü
Payda sıfır olamaz: x − 3 = 0 → x = 3 değerinde fonksiyon tanımsızdır.
- Payda sıfıra eşitlenir: x − 3 = 0.
- x = 3 bulunur.
- Bu değerde fonksiyon tanımsızdır.
14. sorunun çözümü
Sıfır olabilen bir ifadeye bölmek kök kaybına yol açar; x = 0 da bir çözümdür.
- x değişkeni sıfır olabilir.
- Sıfıra bölme tanımsızdır.
- Bu işlem x = 0 kökünü yok eder.
15. sorunun çözümü
Kökler çarpımı c ÷ a = −9 ÷ 3 = −3'tür.
- a = 3, c = −9'dur.
- Kökler çarpımı c ÷ a formülüyle bulunur.
- −9 ÷ 3 = −3 elde edilir.
16. sorunun çözümü
Yolcu otobüs ya da trenden yalnızca birini seçer; alternatif seçimlerde toplama kuralıyla $5 + 3 = 8$ yol vardır.
- Yolculuk tek bir seçimle biter: ya otobüs seferlerinden biri ya da tren seferlerinden biri alınır.
- Bu iki grubun ortak elemanı yoktur ve aynı anda ikisi kullanılmaz; bu durumda toplama kuralı uygulanır.
- Seçenek sayısı $5 + 3 = 8$ bulunur.
- Denetleyelim: seferleri tek tek sayarsak 5 otobüs + 3 tren = 8 ayrı seçim vardır ✓.
Sık yapılan hata: 15 cevabı yanlıştır: 5 × 3 çarpımı, yolcu hem otobüse hem trene art arda binseydi geçerli olurdu. Tek bir yolculukta ikisinden biri seçildiği için sayılar toplanır.
17. sorunun çözümü
Baş katsayı negatifse parabolün kolları aşağı doğrudur.
- a > 0 iken kollar yukarıdadır.
- a < 0 durumu bunun tersidir.
- Kollar aşağı doğru olur.
18. sorunun çözümü
İki temsilcinin görevleri aynı olduğu için sıra önemsizdir; boşluğa seçme (kombinasyon) gelir.
- Tablodaki ölçüt şudur: sıra önemliyse sıralama, önemsizse seçme kullanılır.
- Başkan ve yardımcı farklı görevlerdir; A başkan B yardımcı ile B başkan A yardımcı ayrı sonuçlardır, bu yüzden sıralama yazılmıştır.
- İki temsilcide görev farkı yoktur; A-B ikilisi ile B-A ikilisi aynı temsilci çiftidir. Bu durumda seçme (kombinasyon) kullanılır.
- Denetleyelim: 4 kişilik bir sınıfta başkan-yardımcı $4 \times 3 = 12$, iki temsilci ise $12 \div 2 = 6$ yolla seçilir ✓; sonuçların farklı olması eşleştirmenin doğru olduğunu gösterir.
Sık yapılan hata: "Sıralama (permütasyon)" cevabı yanlıştır: iki kişi seçildiği için üstteki satıra benzese de temsilciler arasında görev ayrımı yoktur. Aynı ikiliyi iki kez saymak sonucu iki katına çıkarır.
19. sorunun çözümü
x² − 5x + 6 = (x − 2)(x − 3) olduğundan kökler 2 ve 3'tür.
- İfade çarpanlarına ayrılır: (x − 2)(x − 3).
- Her çarpan sıfıra eşitlenir.
- Kökler 2 ve 3 bulunur.
20. sorunun çözümü
Kartlar bir karar sırasını anlatır: önce sıranın ve tekrarın durumu belirlenir, sonra ona uygun sayma kuralı seçilir.
- Birinci kart "Sıra önemli mi?" diye sorar; cevap permütasyon ile kombinasyon arasında seçim yaptırır.
- İkinci kart "Tekrar var mı?" diye sorar; cevap her adımda seçeneğin azalıp azalmayacağını belirler ($4 \times 3 \times 2$ mi, $4 \times 4 \times 4$ mü).
- Üçüncü kart iki cevaba göre formülün seçildiğini söyler. Üç kart birlikte bir yöntem akışı oluşturur.
- Denetleyelim: tokalaşma sorusunda sıra önemsiz, tekrar yok → $C(8,2) = 28$; akış somut bir soruda doğru kuralı veriyor ✓.
Sık yapılan hata: "Sıra her zaman önemlidir" yargısı yanlıştır: kart bunu soru olarak sorar, çünkü takım seçme ya da tokalaşma gibi durumlarda sıra önemsizdir. Kartları tek tek okuyan bu genellemeye kapılır.