11. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, ekranda daha ayrıntılı görünen haritayı gösterip "Bu harita daha doğrudur." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Rengi ayırt edememek
- B Haritayı görememek
- C Ölçeği okuyamamak
- D Ayrıntı düzeyini verinin doğruluğuyla karıştırmak
- E Lejantı bulamamak
Bir araştırma üzerine
Bir araştırmacı, "Şehirdeki yeşil alanların azalması yaz sıcaklıklarını yükseltiyor olabilir." demiştir.
Yukarıdaki cümle bilimsel araştırmanın hangi öğesidir?
- A Sonuç
- B Hipotez (denenceyi kurma)
- C Veri
- D Gözlem raporu
- E Kaynakça
| Ürün | Güncellenmesi |
|---|---|
| Basılı atlas | Yeni baskı gerekir |
| Yaşayan atlas | ? |
Tabloda iki atlas türü karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Elle yeniden çizilir
- B Hiç güncellenmez
- C Veri kaynağı değiştikçe kendiliğinden güncellenir
- D Yılda bir basılır
- E Güncellenemez
Bir CBS işlemi
Bir ilin 12 ilçesine ait ayrı ayrı hazırlanmış arazi kullanım verileri tek bir il katmanı hâline getirilmiştir.
Yukarıda anlatılan CBS işlemi hangisidir?
- A Sembolleştirme
- B Sorgulama
- C Genelleme
- D Birleştirme
- E Ölçeklendirme
| Katman | Aranan koşul |
|---|---|
| Eğim | %10'dan az |
| Fay hattına uzaklık | 2 km'den fazla |
| Arazi kullanımı | Tarım dışı |
Tabloda bir hastane yeri seçimi için üç katman ve koşulları verilmiştir. Bu üç katmanı üst üste getirerek ortak alanı bulma işlemine ne ad verilir?
- A Genelleme
- B Çakıştırma
- C Sembolleştirme
- D Veri girişi
- E Ölçeklendirme
Şemada coğrafi öngörünün basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu öngörülerin sınırlılığı hangisidir?
- A Eğilimin belirlenememesi
- B Verinin hiç toplanamaması
- C Eğilimi bozan yeni etkenler ortaya çıkabilmesi
- D Geleceğin var olmaması
- E Şemanın yanlış olması
| Gösterilecek | Uygun grafik |
|---|---|
| Bir bütünün parçalara oranı | Daire grafiği |
| Yıllara göre sıcaklık değişimi | ? |
Tabloda gösterim türleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Daire grafiği
- B Çizgi grafiği
- C Nüfus piramidi
- D Kroki
- E Blok diyagram
| Sorun | Ölçek |
|---|---|
| Bir mahallede çöp toplama sıklığı | Yerel |
| Sera gazı birikimi | ? |
Tabloda sorunlar ölçeklerine göre sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Mahalle ölçeği
- B Yerel
- C Küresel
- D Sokak ölçeği
- E Bina ölçeği
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, dondurma satışı ile boğulma vakalarının aynı aylarda arttığını görüp "Dondurma boğulmaya yol açıyor." sonucuna varmıştır.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Sayıların ölçülememesi
- B Verinin yanlış olması
- C Ayların karıştırılması
- D Birlikte artan iki olayı neden-sonuç sanmak
- E Örneklemin küçük olması
Bir coğrafi araştırmada kullanılan verilerin kaynağının açıkça belirtilmesinin temel gerekçesi hangisidir?
- A Verinin gizlenmesi
- B Metnin uzaması
- C Sonuçların başkalarınca denetlenebilir ve doğrulanabilir olması
- D Araştırmanın kısalması
- E Kaynağın gereksizliği
Bir uygulama
Bir belediye, park yapılacak alanı seçmeden önce mahalle sakinlerinin görüşünü toplamıştır.
Yukarıdaki uygulamanın mekânsal planlamaya kattığı en önemli değer hangisidir?
- A Planın gereksizleşmesi
- B Kararın gecikmesi
- C Maliyetin artması
- D Kararın, alanı kullanan insanların ihtiyacına uygun olması
- E Alanın küçülmesi
Bir CBS komutu
Nüfusu 50.000'den fazla VE denize uzaklığı 30 km'den az olan yerleşmeleri listele.
Yukarıdaki komut CBS'nin hangi işlevine örnektir?
- A Veri girişi
- B Çakıştırma
- C Sorgulama
- D Genelleme
- E Sembol seçimi
| Soru | İlgili olduğu coğrafya ilkesi |
|---|---|
| Bu olay nerelerde görülür? | Dağılış |
| Neden orada görülür? | Nedensellik |
| Başka olaylarla ilişkisi ne? | ? |
Tabloda coğrafyanın ilkeleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A Nedensellik
- B Dağılış
- C Bağlantı (ilgi)
- D Ölçek
- E Genelleme
Bir harita üzerine
Bir öğrenci nüfus yoğunluğu haritasında en düşük değere en koyu, en yüksek değere en açık rengi vermiştir.
Yukarıdaki uygulamanın yol açacağı sorun hangisidir?
- A Ölçeğin bozulması
- B Verinin silinmesi
- C Renk koyuluğunun değer büyüklüğüyle ters düşüp haritayı yanıltıcı kılması
- D Koordinatın kayması
- E Lejantın gereksizleşmesi
Bir proje
Bir öğrenci grubu, kaybolan sulak alanları anlatan bir sunum hazırlamış; metin, fotoğraf ve haritaları kaydırmalı tek bir web sayfasında birleştirmiştir.
Yukarıda anlatılan ürün hangi adla anılır?
- A Fiziki harita
- B Hikâye haritası
- C Nüfus piramidi
- D Blok diyagram
- E Kroki
| Amaç | Kullanılacak CBS işlemi |
|---|---|
| Sel riski taşıyan mahalleleri belirlemek | Eğim ve akarsu katmanlarını çakıştırma |
| Nüfusu 10.000'i geçen mahalleleri listelemek | ? |
Tabloda amaç ve işlem eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Genelleme
- B Katman çakıştırma
- C Öz nitelik tablosunda sorgulama
- D Sembol değiştirme
- E Ölçek büyütme
| Veri kaynağı | Türü |
|---|---|
| Arazide yapılan ölçüm | Birincil veri |
| Kurumun yayımladığı istatistik | ? |
Tabloda veri türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Gözlem
- B Birincil veri
- C Hipotez
- D Sonuç
- E İkincil veri
| Özellik | Masaüstü CBS | Web CBS |
|---|---|---|
| Erişim | Kurulu bilgisayardan | Tarayıcıdan, her yerden |
| Paylaşım | Dosya göndererek | ? |
Tabloda iki CBS ortamı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Elden teslimle
- B Yalnızca yazıcıdan
- C Paylaşım yapılamaz
- D Dosya göndererek
- E Bağlantı adresiyle anında
Haritalarda genelleme yapılmasının temel nedeni hangisidir?
- A Sınırlı yüzeyde okunabilirliği korumak
- B Veriyi gizlemek
- C Ölçeği büyütmek
- D Rengi değiştirmek
- E Koordinatı silmek
Kartlarda bir coğrafi araştırmanın basamakları sırasıyla verilmiştir. Bu sıralamanın gösterdiği en temel özellik hangisidir?
- A Coğrafyanın sonuca veriyle ve belirli bir düzenle ulaştığı
- B Coğrafyanın veriye ihtiyaç duymadığı
- C Sonucun baştan bilindiği
- D Sıralamanın önemsiz olduğu
- E Verinin sonradan üretildiği
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Bir harita çok ayrıntılı görünse de altındaki veri eski ya da hatalıysa doğru değildir; ayrıntı doğruluk demek değildir.
- Ayrıntı, gösterilen öğe sayısıyla ilgilidir.
- Doğruluk, verinin gerçeğe uygunluğuyla ilgilidir.
- İkisi farklı şeylerdir.
2. sorunun çözümü
Test edilmek üzere ileri sürülen, henüz doğrulanmamış açıklama önerisine hipotez denir.
- Cümlede bir açıklama önerisi var.
- Öneri "olabilir" diye kuruluyor: henüz sınanmamış.
- Sınanmak üzere kurulan öneriye hipotez denir.
3. sorunun çözümü
Yaşayan atlas, canlı veri kaynaklarına bağlı olduğu için kaynak güncellendiğinde harita da güncellenir.
- Basılı atlas sabittir, yeni baskı ister.
- Yaşayan atlas canlı veriye bağlıdır.
- Kaynak değişince harita kendiliğinden güncellenir.
4. sorunun çözümü
Aynı türden ayrı katmanların tek bir katmanda toplanmasına birleştirme denir.
- Başlangıçta 12 ayrı katman var.
- Sonunda tek katman elde ediliyor.
- Bu işleme birleştirme denir.
5. sorunun çözümü
Birden çok katmanın üst üste getirilerek tüm koşulları sağlayan alanların bulunmasına çakıştırma denir.
- Üç ayrı katman ve üç ayrı koşul var.
- Aranan, hepsini birden sağlayan alan.
- Bu işleme çakıştırma denir.
6. sorunun çözümü
Öngörü, mevcut eğilimin süreceği varsayımına dayanır; yeni bir etken devreye girerse eğilim değişir.
- Öngörü geçmiş eğilime dayanıyor.
- Eğilim sürerse tahmin tutar.
- Yeni bir etken eğilimi bozarsa tahmin şaşar.
7. sorunun çözümü
Zaman içindeki sürekli değişimi göstermek için çizgi grafiği kullanılır.
- Daire grafiği payları gösteriyor.
- İkinci satırda zaman içindeki değişim var.
- Süreklilik gösteren veri için çizgi grafiği uygundur.
8. sorunun çözümü
Sera gazları atmosferde karışıp tüm gezegeni etkilediği için sorun küresel ölçektedir.
- Çöp sorunu tek bir mahalleyi ilgilendiriyor.
- Sera gazı atmosferde her yere dağılıyor.
- Bu yüzden etkisi küresel ölçektedir.
9. sorunun çözümü
İki olay birlikte artıyor olabilir; ancak ortak bir üçüncü etken (yaz mevsimi) her ikisini birden yükseltmektedir.
- İki olay aynı aylarda artıyor.
- Bu, aralarında neden-sonuç olduğunu göstermez.
- Ortak neden yaz mevsimi olabilir.
10. sorunun çözümü
Bilimsel bilginin ayırt edici özelliği denetlenebilirliktir; kaynak gösterilmezse sonuç sınanamaz.
- Bilimsel sonuç sınanabilir olmalıdır.
- Sınama, kullanılan veriye ulaşmayı gerektirir.
- Bu yüzden kaynak açıkça belirtilir.
11. sorunun çözümü
Mekânı kullananların görüşü alındığında plan gerçek ihtiyaca daha iyi karşılık verir.
- Parkı kullanacak olanlar mahalle sakinleri.
- Görüşleri karar öncesinde alınmış.
- Bu, planın ihtiyaca uygunluğunu artırır.
12. sorunun çözümü
Belirli koşulları sağlayan verilerin veri tabanından süzülerek listelenmesine sorgulama denir.
- Komutta iki koşul birlikte veriliyor.
- Bu koşulları sağlayanlar listeleniyor.
- Bu işleme sorgulama denir.
13. sorunun çözümü
Bir olayın başka olaylarla kurduğu ilişkiyi araştıran ilkeye bağlantı (ilgi) ilkesi denir.
- İlk soru "nerede": dağılış.
- İkinci soru "neden": nedensellik.
- Üçüncü soru ilişki soruyor: bağlantı ilkesi.
14. sorunun çözümü
Okuyucu koyu rengi büyük değerle eşleştirir; ters kurgu haritayı yanlış okutur.
- Haritalarda koyu renk yüksek değeri anlatır.
- Burada tersi yapılmış.
- Bu, haritayı yanıltıcı kılar.
15. sorunun çözümü
Harita, metin ve görselleri bir anlatı akışında birleştiren web ürününe hikâye haritası denir.
- Üründe harita, metin ve görsel bir arada.
- Hepsi bir anlatı akışı içinde sunuluyor.
- Bu ürüne hikâye haritası denir.
16. sorunun çözümü
Sayısal bir eşiği aşan kayıtların listelenmesi öz nitelik verisi üzerinde yapılan bir sorgulamadır.
- İlk amaçta iki katman birleştiriliyor: çakıştırma.
- İkinci amaçta sayısal bir koşul aranıyor.
- Bu, öz nitelik tablosunda sorgulamadır.
17. sorunun çözümü
Araştırmacının kendi topladığı veri birincil, başkası tarafından toplanıp yayımlanan veri ikincildir.
- Arazi ölçümünü araştırmacı kendisi yapıyor.
- İstatistiği başka bir kurum toplamış.
- Başkasının topladığı veri ikincil veridir.
18. sorunun çözümü
Web CBS'de harita sunucuda barındığı için paylaşım bir bağlantı adresiyle anında yapılır.
- Web CBS tarayıcıdan erişiliyor.
- Harita sunucuda duruyor.
- Bu yüzden paylaşım bağlantı adresiyle olur.
19. sorunun çözümü
Tüm ayrıntı aktarılırsa harita okunamaz hâle gelir; genelleme okunabilirliği korumak için yapılır.
- Harita sınırlı bir yüzeydir.
- Tüm ayrıntı bu yüzeye sığmaz.
- Genelleme okunabilirliği korur.
20. sorunun çözümü
Bilimsel yaklaşımda sonuç, önceden kurulmuş bir düzen içinde toplanan veriden çıkarılır.
- Araştırma bir soruyla başlıyor.
- Sonra veri toplanıp çözümleniyor.
- Sonuç ancak bu düzenin sonunda geliyor.