11. Sınıf Coğrafya 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir saptama
Maden yatakları, yer kabuğunun jeolojik geçmişine ve levha hareketlerine bağlı olarak belirli kuşaklarda toplanır.
Yukarıdaki saptamanın ülkeler arası ilişkilerdeki sonucu hangisidir?
- A Madenlerin her yerde bulunması
- B Tüm ülkelerin eşit rezerve sahip olması
- C Bazı madenlerde birkaç ülkenin belirleyici konuma gelmesi
- D Ticaretin gereksizleşmesi
- E Rezervlerin ölçülememesi
| Bölge | Potansiyel | Uygun kalkınma yolu |
|---|---|---|
| A | Zengin tarihî miras | Kültür turizmi |
| B | Yüksek rüzgâr potansiyeli | ? |
Tabloda bölgeler ve kalkınma yolları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Madencilik
- B Kültür turizmi
- C Yenilenebilir enerji yatırımı
- D Balıkçılık
- E Ormancılık
Kartlarda Türkiye'nin enerji coğrafyasındaki konumuna ilişkin özellikler verilmiştir. Bu özelliklerin ortaya çıkardığı rol hangisidir?
- A Enerjiden uzak kalma
- B Enerji üreticisi olma
- C Enerji koridoru ve terminal ülkesi olma
- D Ticaretin dışında kalma
- E Kaynak sahibi olma
| Geçit | Bağladığı |
|---|---|
| Süveyş Kanalı | Akdeniz - Kızıldeniz |
| Malakka Boğazı | Hint Okyanusu - Pasifik |
Tabloda iki deniz geçidi verilmiştir. Bu geçitlerin dünya ticaretindeki önemi hangi özellikten kaynaklanır?
- A Nüfuslarının kalabalık olması
- B Alternatif rotaları çok uzattıkları için akışı üzerlerinde toplamaları
- C Derinliklerinin fazla olması
- D İklimlerinin ılıman olması
- E Kıyılarının uzun olması
Kartlarda bölgesel ekonomik birliklerin uygulamaları verilmiştir. Bu uygulamaların ortak amacı hangisidir?
- A Gümrükleri yükseltmek
- B Ticareti durdurmak
- C Üyeler arasında ticaretin önündeki engelleri azaltmak
- D Dolaşımı yasaklamak
- E Standartları kaldırmak
Bir tanım
Bir merkezin dil, gelenek, sanat ve tarih bağlarıyla etkilediği, siyasi sınırlarla örtüşmeyen geniş alan.
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?
- A Yerleşme hiyerarşisi
- B Kıta sahanlığı
- C Münhasır ekonomik bölge
- D Kültürel hinterland
- E Mekânsal desen
Bir çıkarım üzerine
Bir kişi, bir ülkenin ihracat rakamının yüksek olduğunu görüp "Bu ülke kesinlikle dış ticaret fazlası veriyordur." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Rakamı okuyamamak
- B İhracatı ölçememek
- C Ülkeyi bulamamak
- D İhracatı, ithalatla birlikte değerlendirmeden sonuç çıkarmak
- E Ticareti tanımlayamamak
| Tarım türü | Özelliği |
|---|---|
| Ekstansif tarım | Geniş alan, düşük girdi, düşük verim |
| İntansif tarım | ? |
Tabloda tarım türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Geniş alan, düşük verim
- B Dar alan, yüksek girdi, yüksek verim
- C Girdisiz üretim
- D Yalnızca hayvancılık
- E Yalnızca ormancılık
Kartlarda sanayi bölgelerinin ortaya çıkışında etkili olan etkenler verilmiştir. Bu etkenlerin birlikte bulunduğu alanlarda görülen sonuç hangisidir?
- A Üretimin durması
- B Sanayinin her yere eşit dağılması
- C Sanayinin ortadan kalkması
- D Sanayinin belirli bölgelerde yoğunlaşması
- E İş gücünün gereksizleşmesi
| Bölge | Kişi başına gelir | Sanayi payı |
|---|---|---|
| Kuzey | Yüksek | Yüksek |
| Güney | Düşük | Düşük |
Tabloda bir ülkenin iki bölgesi karşılaştırılmıştır. Bu farkı azaltmak için izlenebilecek en uygun politika hangisidir?
- A Geliri ölçmemek
- B Gelişmiş bölgeye yatırım yoğunlaştırmak
- C Göçü yasaklamak
- D Sanayiyi durdurmak
- E Geri kalan bölgeye altyapı ve yatırım teşviki yönlendirmek
Şemada bir enerji nakil hattının işleyişi verilmiştir. Şemaya göre transit ülkenin kazandığı konum hangisidir?
- A Hiçbir kazanç sağlamaması
- B Hem gelir hem stratejik önem kazanması
- C Kaynağın sahibi olması
- D Tüketici konumuna geçmesi
- E Hattı kullanamaması
| Ülke | İhracat | İthalat |
|---|---|---|
| A | Ham madde ağırlıklı | Sanayi ürünü ağırlıklı |
| B | Sanayi ürünü ağırlıklı | Ham madde ağırlıklı |
Tabloda iki ülkenin dış ticaret yapısı verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A B ülkesinin ticaretten daha yüksek katma değer elde ettiği
- B A ülkesinin daha çok kazandığı
- C İki ülkenin eşit kazandığı
- D Ticaretin karşılıksız olduğu
- E Katma değerin ölçülemediği
Bir örnek
Bir cep telefonunun madenleri bir kıtadan, parçaları başka bir kıtadan, montajı bir başkasından gelir.
Yukarıdaki örnek küresel bağlantılar bakımından neyi göstermektedir?
- A Üretimin tek ülkede yapıldığını
- B Üretimin ülkeler arasında bölünmüş ve karşılıklı bağımlı olduğunu
- C Ticaretin gereksizliğini
- D Madenlerin her yerde bulunduğunu
- E Montajın gereksizliğini
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A İlişkiler rastgele kurulur.
- B Kaynaklar eşit dağılır.
- C Bağlantıların etkisi yoktur.
- D Kültür bağları ekonomiyle ilgisizdir.
- E Ülkeler arası ilişkiler; kaynak dağılışı, ulaşım bağlantıları ve kültürel bağların birlikte belirlediği bir ağdır.
Şemada uluslararası göçün oluşumu verilmiştir. Şemaya göre göçün temel mantığı hangisidir?
- A İş gücünün, ihtiyaç duyulan yere doğru hareket etmesi
- B Göçün rastgele olması
- C İş gücünün hareketsiz kalması
- D İhtiyacın etkisiz olması
- E Kaynak ülkenin belirleyici olmaması
| Bölge | Öne çıkan çekicilik |
|---|---|
| Akdeniz kıyıları | Deniz, güneş, tarihî miras |
| Alp kuşağı | ? |
Tabloda turizm bölgeleri ve çekicilikleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A Mercan resifleri
- B Deniz turizmi
- C Çöl safarisi
- D Kar ve dağ sporları
- E Yağmur ormanı gezisi
Kartlarda ülkeler arasındaki bağ türleri verilmiştir. Bu bağların ekonomik ilişkilere katkısı hangisidir?
- A İlişkileri durdurması
- B Ticareti zorlaştırması
- C İş birliğini engellemesi
- D Ekonomiyle ilgisiz olması
- E Ortak zeminin ticaret ve iş birliğini kolaylaştırması
| Bölge | Öne çıkan enerji kaynağı |
|---|---|
| Basra Körfezi çevresi | Petrol ve doğal gaz |
| Hazar çevresi | Petrol ve doğal gaz |
Tabloda iki enerji havzası verilmiştir. Bu havzaların dünya siyaseti bakımından önem taşımasının nedeni hangisidir?
- A Küresel enerji arzının önemli bölümünün buralardan karşılanması
- B Buraların nüfusunun az olması
- C İklimlerinin sıcak olması
- D Yüz ölçümlerinin geniş olması
- E Ulaşımlarının zor olması
| Ürün | Yoğun üretildiği kuşak |
|---|---|
| Pirinç | Muson Asyası |
| Kahve | Tropikal yüksek yaylalar |
| Buğday | ? |
Tabloda ürünlerin üretim kuşakları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
- A Orta kuşağın yarı nemli ve karasal alanları
- B Kutup çevresi
- C Ekvatoral yağmur ormanları
- D Çöl iç kesimleri
- E Yüksek dağ zirveleri
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre sanayinin yer değiştirmesindeki temel etken hangisidir?
- A Pazarın kapanması
- B İklimin değişmesi
- C Ham maddenin tükenmesi
- D Ulaşımın imkânsızlaşması
- E Üretim maliyetlerinin ülkeler arasında farklılaşması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Yatakların belirli kuşaklarda toplanması, bazı madenlerin arzını sınırlı sayıda ülkenin elinde yoğunlaştırır.
- Yataklar jeolojik geçmişe bağlı olarak dağılıyor.
- Bu dağılış her ülkeye eşit pay vermiyor.
- Sonuçta birkaç ülke belirleyici konuma geliyor.
2. sorunun çözümü
Bölgesel kalkınmada izlenecek yol, bölgenin öne çıkan doğal ya da kültürel potansiyeline göre belirlenir.
- A bölgesinde tarihî miras var: kültür turizmi.
- B bölgesinde rüzgâr potansiyeli var.
- Buna uygun yol yenilenebilir enerji yatırımıdır.
3. sorunun çözümü
Üretici havzalarla tüketici pazarlar arasındaki konum, ülkeyi geçiş ve dağıtım noktası hâline getirir.
- Kartlarda havzalara ve pazarlara yakınlık var.
- Boğazlar geçişi sağlıyor.
- Bu üçü enerji koridoru rolünü doğurur.
4. sorunun çözümü
Bu geçitler kapandığında gemiler çok daha uzun rotalara zorlanır; bu da akışı geçitler üzerinde yoğunlaştırır.
- Geçitler iki büyük su kütlesini bağlıyor.
- Alternatif rota çok daha uzun.
- Bu yüzden ticaret akışı geçitlerde toplanır.
5. sorunun çözümü
Gümrük indirimi, ortak standart ve serbest dolaşım, üyeler arası mal ve hizmet akışını kolaylaştırmayı amaçlar.
- Kartlardaki uygulamalar engelleri azaltıyor.
- Hepsi akışı kolaylaştırmaya dönük.
- Ortak amaç ticaretin önünü açmaktır.
6. sorunun çözümü
Kültürel bağların ulaştığı ve siyasi sınırları aşan etki alanına kültürel hinterland denir.
- Tanımda dil, gelenek ve tarih bağları var.
- Alan siyasi sınırlarla örtüşmüyor.
- Bu tanım kültürel hinterlandı anlatır.
7. sorunun çözümü
Dış ticaret dengesi ihracat ile ithalatın farkıdır; ithalat bilinmeden fazla ya da açık belirlenemez.
- Veri yalnızca ihracatı gösteriyor.
- Denge iki değerin farkıdır.
- İthalat bilinmeden sonuç çıkarılamaz.
8. sorunun çözümü
İntansif tarımda birim alandan çok ürün almak için gübre, sulama ve iş gücü yoğun biçimde kullanılır.
- Ekstansif tarımda alan geniş, girdi düşük.
- İntansif tarım bunun tersidir.
- Yani dar alanda yüksek girdi ve verim vardır.
9. sorunun çözümü
Bu etkenlerin bir arada bulunduğu alanlar maliyet üstünlüğü sağladığı için sanayi oralarda yığılır.
- Kartlardaki etkenler maliyeti belirliyor.
- Hepsinin bir arada olduğu yerde maliyet düşer.
- Bu da sanayinin oraya yoğunlaşmasını getirir.
10. sorunun çözümü
Bölgeler arası farkın azaltılması, geri kalan bölgenin üretim kapasitesini artıracak yatırımlarla mümkündür.
- Fark sanayi ve gelirde yoğunlaşmış.
- Gelişmiş bölgeye yatırım farkı büyütür.
- Çözüm geri kalan bölgeyi güçlendirmektir.
11. sorunun çözümü
Transit ülke geçiş geliri elde ederken, arz güvenliğindeki rolü nedeniyle stratejik ağırlık da kazanır.
- Transit ülke kaynağın sahibi değil.
- Ancak hat onun üzerinden geçiyor.
- Bu, hem gelir hem stratejik önem getirir.
12. sorunun çözümü
İşlenmiş ürünler ham maddeye göre daha yüksek katma değer taşır; bu ürünleri satan taraf daha çok kazanır.
- A ham madde satıp sanayi ürünü alıyor.
- B tam tersini yapıyor.
- İşlenmiş ürün daha yüksek değer taşır: B kazançlıdır.
13. sorunun çözümü
Tek bir ürünün farklı basamaklarının farklı ülkelerde gerçekleşmesi, üretimin küresel ölçekte bölündüğünü gösterir.
- Ürünün her basamağı başka kıtada.
- Hiçbir ülke tek başına üretmiyor.
- Bu, karşılıklı bağımlı küresel üretimdir.
14. sorunun çözümü
Kartlar kaynak dağılışını, bağlantıları ve kültürel zemini birlikte gösterir.
- Birinci kart kaynak dağılışını veriyor.
- İkinci kart bağlantıları ekliyor.
- Üçüncü kart kültürel zemini getiriyor.
15. sorunun çözümü
İtici ve çekici koşulların birlikte bulunması, iş gücünün açık bulunan alanlara yönelmesini doğurur.
- Kaynak ülkede iş imkânı azalıyor: itici.
- Hedef ülkede açık var: çekici.
- İş gücü ihtiyaç duyulan yere hareket ediyor.
16. sorunun çözümü
Yüksek ve karla kaplı dağ kuşaklarında kış sporlarına dayalı turizm gelişir.
- Akdeniz kıyısında deniz ve güneş öne çıkıyor.
- Alp kuşağı yüksek ve karlı bir dağ alanıdır.
- Buranın çekiciliği kar ve dağ sporlarıdır.
17. sorunun çözümü
Dil ve kültür ortaklığı iletişim maliyetini düşürür, güveni artırır ve ticari ilişkileri kolaylaştırır.
- Kartlarda dil, tarih ve program bağları var.
- Bu bağlar iletişimi ve güveni artırır.
- Kolaylaşan iletişim ticareti de kolaylaştırır.
18. sorunun çözümü
Dünya enerji tüketiminin büyük bölümünün bu havzalardan karşılanması, bölgeleri stratejik kılar.
- İki havza da petrol ve doğal gaz açısından zengin.
- Dünya enerjisinin önemli bölümü buradan geliyor.
- Bu da bölgeleri stratejik kılar.
19. sorunun çözümü
Buğday, kışı ılık geçen ya da karasal orta kuşak alanlarında geniş alanda yetiştirilir.
- Pirinç bol su, kahve yüksek tropik alan istiyor.
- Buğday ise ılıman ve yarı nemli koşul ister.
- Bu koşullar orta kuşakta bulunur.
20. sorunun çözümü
Maliyet üstünlüğü değiştiğinde üretim daha düşük maliyetli alanlara kayar.
- İlk basamakta iş gücü pahalanıyor.
- Bu maliyeti yükseltiyor.
- Üretim düşük maliyetli ülkelere kayıyor.