11. Sınıf Coğrafya 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Kaynak | Sınıfı |
|---|---|
| Jeotermal | Yenilenebilir |
| Doğal gaz | ? |
Tabloda enerji kaynakları sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A Temiz
- B Yenilenebilir
- C Sınırsız
- D Yenilenemez
- E Ücretsiz
Kartlarda üretimde kullanılan teknolojiler verilmiştir. Bu teknolojilerin birlikte adlandırıldığı kavram hangisidir?
- A Arazi kullanımı
- B Organize sanayi bölgesi
- C Tedarik zinciri
- D Gıda güvenliği
- E Endüstri 4.0
Bir tanım
Savunma, enerji ve ileri teknoloji üretiminde vazgeçilmez olan, arzı birkaç ülkede toplanmış madenler.
Yukarıda tanımı verilen maden grubu hangisidir?
- A Kritik (stratejik) madenler
- B Yapı taşları
- C Endüstriyel kum
- D Kireç taşı
- E Mermer
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Planlama gereksizdir.
- B Arazi sınırsızdır.
- C Üretim tek basamaklıdır.
- D Teknolojinin etkisi yoktur.
- E Ekonomik faaliyetler; sınırlı kaynakları, zincir yapısını ve teknolojik imkânları birlikte gözeterek planlanmalıdır.
Yenilenebilir enerji yatırımlarının bir ülkenin enerji politikasına sağladığı temel katkı hangisidir?
- A Dışa bağımlılığı azaltıp arz güvenliğini artırması
- B Enerji tüketimini yükseltmesi
- C Fiyatları belirsizleştirmesi
- D İthalatı artırması
- E Üretimi durdurması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre eşiklerin aşılmasının en tehlikeli yanı hangisidir?
- A Eşiğin ölçülememesi
- B Değişimin durması
- C Sistemin eski hâline dönmesi
- D Değişimin kendi kendini hızlandırıp geri dönüşü zorlaştırması
- E Sürecin yavaşlaması
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Yaklaşım gerekmez.
- B Sistemlerin eşiği yoktur.
- C Çeşitlilik gereksizdir.
- D Tüketim yalnızca doğrudandır.
- E Çevrenin korunması; eşikleri gözeten, çeşitliliği koruyan ve dolaylı tüketimi hesaba katan bir yaklaşım gerektirir.
Kartlarda atık yönetimi basamakları öncelik sırasıyla verilmiştir. Bu sıralamanın dayandığı ilke hangisidir?
- A Kaynak ve enerji tüketimi en az olan seçeneğe öncelik verilmesi
- B En pahalı seçeneğe öncelik verilmesi
- C Bertarafın önce gelmesi
- D Sıranın önemsiz olması
- E Geri dönüşümün ilk sırada olması
Kartlarda sulak alanların işlevleri verilmiştir. Bu işlevlerin gösterdiği sonuç hangisidir?
- A Yalnızca kuşlar için önemli olduğu
- B Sulak alanların işlevsiz olduğu
- C Kurutulmalarının yararlı olduğu
- D Sulak alanların korunmasının çok yönlü bir kazanç sağladığı
- E Karbonla ilgisiz olduğu
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu kaybın en önemli özelliği hangisidir?
- A Kaybın kolayca telafi edilebilmesi
- B Toprağın oluşumu çok uzun sürdüğü için kaybın geri döndürülemez olması
- C Toprağın hızla yenilenmesi
- D Üretimin etkilenmemesi
- E Yapılaşmanın geri alınabilirliği
| Kirlilik kaynağı | Türü |
|---|---|
| Fabrika deşarj borusu | Noktasal kaynak |
| Tarlalardan yıkanan gübre | ? |
Tabloda kirlilik kaynakları sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Gizli kaynak
- B Noktasal kaynak
- C Doğal kaynak
- D Yenilenebilir kaynak
- E Yayılı kaynak
| Su ayak izi türü | Kaynağı |
|---|---|
| Yeşil | Yağıştan gelen toprak nemi |
| Mavi | Yüzey ve yer altı suyu |
| Gri | ? |
Tabloda su ayak izi türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Kirlenen suyu seyreltmek için gereken temiz su
- B Yağış suyu
- C Deniz suyu
- D Buzul suyu
- E Kaynak suyu
| Sanayi türü | Örnek |
|---|---|
| Ağır sanayi | Demir-çelik, gemi inşa |
| Hafif sanayi | ? |
Tabloda sanayi türleri örneklendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Gemi inşa
- B Demir-çelik
- C Dokuma, gıda, elektronik montaj
- D Petrokimya
- E Alüminyum eritme
| Koşul | Kirletici birikimi |
|---|---|
| Rüzgârlı, açık hava | Düşük |
| Durgun hava, sıcaklık terselmesi | ? |
Tabloda hava koşulları ile kirlilik ilişkilendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Ölçülemez
- B Düşük
- C Sıfır
- D Değişmez
- E Yüksek
Bir politika
Su kıtlığı çeken bir ülke, üretimi çok su isteyen ürünleri kendisi yetiştirmek yerine ithal etmektedir.
Yukarıdaki politikanın su yönetimi bakımından sağladığı yarar hangisidir?
- A Su tüketimini artırması
- B Kendi su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltması
- C Üretimi yasaklaması
- D Yağışı artırması
- E İthalatı gereksizleştirmesi
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemadaki bu sürecin adı hangisidir?
- A Ötrofikasyon
- B Erozyon
- C Çölleşme
- D Karstlaşma
- E Tuzlanma
Bir saptama
Sera gazları atmosferde karışır; bir ülkenin saldığı gaz bütün gezegenin iklimini etkiler.
Yukarıdaki saptamanın çevre politikaları bakımından doğurduğu sonuç hangisidir?
- A Her ülkenin tek başına çözebilmesi
- B Çözümün uluslararası iş birliği gerektirmesi
- C Sorunun yerel kalması
- D Politikanın gereksizliği
- E Ölçümün imkânsızlığı
| Tesis | Arıtma durumu | Aşağı havzadaki su kalitesi |
|---|---|---|
| A | Arıtma var | İyi |
| B | Arıtma yok | Kötü |
Tabloda iki tesis karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre sanayi yatırımlarında zorunlu tutulması gereken uygulama hangisidir?
- A Üretimin durdurulması
- B Atık suyun arıtılarak deşarj edilmesi
- C Tesisin kapatılması
- D Suyun kullanılmaması
- E Havzanın kurutulması
Kartlarda bir kavramın öğeleri verilmiştir. Bu öğelerin oluşturduğu bütüne ne ad verilir?
- A Ekosistem
- B Biyoçeşitlilik
- C Habitat
- D Popülasyon
- E Biyom
| Kişi başına yıllık su | Sınıf |
|---|---|
| 1.000-1.700 m³ | Su stresi |
| 500 m³ altı | ? |
Tabloda su durumu sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere ne gelmelidir?
- A Su dengesi
- B Su zenginliği
- C Su stresi
- D Su fazlası
- E Mutlak su kıtlığı
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Doğal gaz jeolojik süreçlerle çok uzun sürede oluştuğu için insan ölçeğinde yenilenemez kabul edilir.
- Jeotermal yer altı ısısıyla sürekli beslenir.
- Doğal gaz jeolojik süreçlerin ürünüdür.
- Oluşum süresi insan ölçeğini aşar: yenilenemez.
2. sorunun çözümü
Üretim süreçlerinin veri, otomasyon ve yapay zekâ ile birbirine bağlanmasına Endüstri 4.0 denir.
- Kartlarda dijital üretim teknolojileri var.
- Hepsi üretimi veriyle bağlıyor.
- Bu dönüşüme Endüstri 4.0 denir.
3. sorunun çözümü
İleri teknolojide vazgeçilmez olan ve arzı sınırlı sayıda ülkede toplanan madenlere kritik ya da stratejik maden denir.
- Tanımda vazgeçilmezlik vurgulanıyor.
- Arz birkaç ülkede toplanmış.
- Bu iki özellik kritik madenleri tanımlar.
4. sorunun çözümü
Kartlar kaynak sınırını, tedarik zincirini ve teknolojik dönüşümü birlikte gösterir.
- Birinci kart kaynak sınırını veriyor.
- İkinci kart zincir yapısını ekliyor.
- Üçüncü kart teknolojiyi getiriyor.
5. sorunun çözümü
Ülke içindeki güneş, rüzgâr ve su potansiyelinin kullanılması ithal kaynak ihtiyacını azaltır.
- Yenilenebilir kaynaklar ülke içindedir.
- İçeriden karşılanan enerji ithalatı azaltır.
- Bu da arz güvenliğini artırır.
6. sorunun çözümü
Geri besleme döngüsüne giren bir sistemde değişim kendini besler; müdahale kesilse bile süreç sürer.
- Eşik aşılınca geri besleme başlıyor.
- Geri besleme değişimi hızlandırıyor.
- Bu da geri dönüşü zorlaştırır.
7. sorunun çözümü
Kartlar eşik kavramını, biyoçeşitliliği ve gizli tüketimi birlikte gösterir.
- Birinci kart eşikleri veriyor.
- İkinci kart çeşitliliği ekliyor.
- Üçüncü kart dolaylı tüketimi getiriyor.
8. sorunun çözümü
Basamaklar aşağı indikçe daha çok kaynak ve enerji harcanır; bu yüzden en üstteki seçenek tercih edilir.
- Önlemek hiç kaynak harcamaz.
- Geri dönüşüm bile enerji ister.
- Bertaraf en çok kaybı doğurur; sıra bu ilkeye dayanır.
9. sorunun çözümü
Sulak alanlar aynı anda taşkın denetimi, su arıtımı, biyoçeşitlilik ve karbon depolama işlevi görür.
- Kartlarda dört farklı işlev var.
- Her biri farklı bir alanda kazanç sağlıyor.
- Korumak bu kazançların hepsini korumaktır.
10. sorunun çözümü
Bir santimetre toprağın oluşması yüzlerce yıl aldığı için yapılaşmaya açılan verimli toprak pratikte geri kazanılamaz.
- Ova yapılaşınca tarım alanı azalıyor.
- Toprak çok yavaş oluşan bir varlıktır.
- Bu yüzden kayıp geri döndürülemez.
11. sorunun çözümü
Belirli bir çıkış noktası olmayan, geniş alandan yıkanarak gelen kirlilik yayılı kaynaklıdır.
- Deşarj borusunun tek bir çıkış noktası var.
- Gübre geniş bir alandan yıkanıyor.
- Bu tür kirliliğe yayılı kaynak denir.
12. sorunun çözümü
Gri su ayak izi, üretim sırasında kirlenen suyun kabul edilebilir düzeye seyreltilmesi için gereken temiz su miktarıdır.
- Yeşil ayak izi yağış suyunu sayıyor.
- Mavi ayak izi çekilen suyu sayıyor.
- Gri ayak izi ise kirliliğin seyreltilme maliyetidir.
13. sorunun çözümü
Hafif sanayi, tüketiciye yönelik ve nispeten küçük ölçekli üretim yapan kollardan oluşur.
- Ağır sanayi büyük ölçekli ve ham madde yoğun.
- Hafif sanayi tüketiciye dönük üretim yapar.
- Dokuma, gıda ve elektronik bu gruba girer.
14. sorunun çözümü
Sıcaklık terselmesinde üstteki sıcak hava tabakası kirleticilerin yükselmesini engeller; kirlilik yer düzeyinde birikir.
- Rüzgâr kirleticiyi dağıtır.
- Durgun havada dağılma olmaz.
- Terselme yükselmeyi de engellediği için birikim yüksek olur.
15. sorunun çözümü
Ürün ithal edildiğinde, o ürünün üretiminde harcanan su da başka ülkede harcanmış olur; yerel kaynak korunur.
- Ürün çok su isteyen bir üründür.
- İthal edildiğinde su başka yerde harcanır.
- Bu, yerel kaynak üzerindeki baskıyı azaltır.
16. sorunun çözümü
Aşırı besin maddesi girişiyle yosunların çoğalması ve suyun oksijensiz kalması sürecine ötrofikasyon denir.
- Göle besin maddesi karışıyor.
- Yosun çoğalınca oksijen tükeniyor.
- Bu sürece ötrofikasyon denir.
17. sorunun çözümü
Etkisi sınır tanımayan bir sorun, tek ülkenin çabasıyla çözülemez; ortak yükümlülük gerekir.
- Salım bir ülkede, etki tüm gezegende.
- Tek ülkenin azaltımı sorunu çözmez.
- Bu yüzden uluslararası iş birliği gerekir.
18. sorunun çözümü
Arıtma, üretimi sürdürürken su kaynağının korunmasını sağlayan uygulamadır.
- Arıtması olan tesiste su kalitesi iyi.
- Olmayanda kötü.
- Belirleyici uygulama arıtmadır.
19. sorunun çözümü
Canlılar, cansız çevre ve aralarındaki madde-enerji alışverişinin oluşturduğu bütüne ekosistem denir.
- Kartlarda canlı ve cansız öğeler var.
- Aralarında madde ve enerji akışı da bulunuyor.
- Bu bütüne ekosistem denir.
20. sorunun çözümü
Kişi başına yıllık su 500 m³'ün altına indiğinde ülke mutlak su kıtlığı sınıfına girer.
- 1.000-1.700 arası su stresi.
- 500'ün altı en ağır durum.
- Bu duruma mutlak su kıtlığı denir.