s

11. Sınıf Felsefe 2. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Hayatın Anlamı Hukuk ve Felsefe
1
IVazgeçmekIIHazır biryanıta sığınmakIIIGerilimikabullenipyaşamayısürdürmek

Kartlarda saçma karşısındaki üç tutum numaralandırılmıştır. Bu tutumlardan hangisi, gerilimi ortadan kaldırmadan yaşamayı seçen tutumdur?

  1. A III
  2. B I
  3. C II
  4. D I ve II
  5. E Hiçbiri
2
Toplumsal değişimyaşanırYeni ihtiyaçdoğarYasadeğiştirilir

Şemada hukukun değişimi verilmiştir. Şemaya göre hukuk için en uygun ifade hangisidir?

  1. A Toplumdan bağımsızdır.
  2. B Hiç değişmeyen bir yapıdır.
  3. C Toplumsal değişimle etkileşim içinde gelişen bir yapıdır.
  4. D Yalnızca geçmişe bakar.
  5. E İhtiyaçlarla ilgisizdir.
3

Bir durum

Bir kişi mesleğini, arkadaş çevresini ve yaşam biçimini yalnızca başkaları öyle beklediği için sürdürdüğünü fark eder.

Yukarıdaki fark ediş, varoluşçu düşüncede hangi kavramla ilişkilidir?

  1. A Tümevarım
  2. B Nedensellik
  3. C Kendi olma (otantiklik) sorunu
  4. D Estetik yargı
  5. E Doğrulama
4
AnlayışMutluluğu neye bağlar?
BirinciHaz ve acıdan uzaklık
İkinciErdemli bir yaşam ve kendini gerçekleştirme

Tabloda iki mutluluk anlayışı karşılaştırılmıştır. Birinci anlayışa yöneltilebilecek en uygun eleştiri hangisidir?

  1. A Mutluluğun imkânsızlığı
  2. B Hazzın hiç yaşanmaması
  3. C Erdemin ölçülememesi
  4. D İkisinin aynı olması
  5. E Anlık hazların uzun vadeli tatmini her zaman sağlamaması
5

Yargı bağımsızlığının hukuk devleti için vazgeçilmez sayılmasının gerekçesi hangisidir?

  1. A Dava sayısının azalması
  2. B Yargılamanın hızlanması
  3. C Maliyetin düşmesi
  4. D Kararların dış etkiden bağımsız olarak yalnızca hukuka göre verilebilmesi
  5. E Cezaların artması
6
AnlayışCezanın amacı
Karşılıkİşlenen fiilin karşılığını vermek
CaydırmaYeni suçları önlemek
Islah?

Tabloda ceza anlayışları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?

  1. A Kanıtın çoğaltılması
  2. B Cezanın ağırlaştırılması
  3. C Yargının hızlandırılması
  4. D Kuralın kaldırılması
  5. E Kişinin topluma yeniden kazandırılması
7
Bu davranış yasaya aykırı değildir.O hâlde bu davranış ahlaken de doğrudur.

Yukarıdaki akıl yürütmede yapılan hata hangisidir?

  1. A Terimlerin çokluğu
  2. B Öncülün yanlış olması
  3. C Sonucun kısalığı
  4. D Öncül sayısının azlığı
  5. E Hukuka uygunluktan ahlaki doğruluk sonucu çıkarmak
8

Pozitif hukuk yaklaşımının, hukukun yalnızca konulmuş kurallarla tanımlanmasını savunmasının gerekçesi hangisidir?

  1. A Yargıyı kaldırması
  2. B Adaleti reddetmesi
  3. C Kuralları gizlemesi
  4. D Belirlilik ve öngörülebilirlik sağlaması
  5. E Cezayı artırması
9
Anlam hazırverilmezSeçimsorumlulukdoğururBağlar anlamıbesler

Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Anlam; kişinin seçimleri ve kurduğu bağlar aracılığıyla oluşturulan bir sorumluluk alanıdır.
  2. B Anlam tamamen dışarıdan verilir.
  3. C Seçimin sorumlulukla ilgisi yoktur.
  4. D Bağların anlamla ilgisi yoktur.
  5. E Anlam sorusu gereksizdir.
10
Kişi ancak önceden yasada tanımlanmış bir davranıştan sorumlu tutulabilir.Bu davranış işlendiği tarihte yasada tanımlanmamıştı.O hâlde kişi bu davranıştan cezalandırılamaz.

Yukarıdaki akıl yürütmenin dayandığı hukuk ilkesi hangisidir?

  1. A Kuvvetler ayrılığı
  2. B Hakkaniyet ilkesi
  3. C Suçta ve cezada kanunilik ilkesi
  4. D Çoğunluk ilkesi
  5. E Kamu yararı ilkesi
11
KişiYaşadığı
BirinciYarınki sınavdan çekiniyor
İkinciHayatının nereye gittiğini bilememekten tedirgin

Tabloda iki kişinin durumu verilmiştir. Kavramsal ayrım bakımından yapılabilecek en uygun değerlendirme hangisidir?

  1. A İkisi de kaygı yaşamaktadır.
  2. B Birinci kaygı, ikinci korku yaşamaktadır.
  3. C İkisi de korku yaşamaktadır.
  4. D Birinci korku, ikinci kaygı yaşamaktadır.
  5. E İkisi arasında fark yoktur.
12
GörüşAnlamın kurulduğu yer
BireyciKişinin kendi seçimlerinde
ToplumsalOrtak değer ve bağlarda

Tabloda iki yaklaşım karşılaştırılmıştır. Bu iki yaklaşımın birlikte değerlendirilmesinin sağladığı katkı hangisidir?

  1. A Seçimi kaldırmak
  2. B Birini seçip ötekini reddetmek
  3. C Anlamı ölçmek
  4. D Tartışmayı bitirmek
  5. E Anlamın hem kişisel seçimle hem toplumsal bağlarla kurulduğunu görebilmek
13
GörüşAnlamın kaynağı
BirinciAnlam insana dışarıdan verilmiştir
İkinci?

Tabloda iki görüş karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?

  1. A Anlamı kişinin kendisi kurar
  2. B Anlam yoktur
  3. C Anlam ölçülebilir
  4. D Anlam rastlantısaldır
  5. E Anlam değişmez
14

"Hayatın anlamı herkes için aynıdır." biçimindeki bir savunmaya yöneltilebilecek en uygun eleştiri hangisidir?

  1. A Tartışmanın imkânsızlığı
  2. B Anlamın var olmaması
  3. C Soruların gereksizliği
  4. D Değerlerin ölçülememesi
  5. E Kişilerin farklı bağ, değer ve koşullara sahip olmasının göz ardı edilmesi
15
Bağ kurmakÜretmekSorumluluküstlenmek

Kartlarda kişilerin hayatlarında anlam bulduklarını söyledikleri alanlar verilmiştir. Bu kartların ortak yönü hangisidir?

  1. A Anlamın yalnızca hazza bağlı olması
  2. B Anlamın kendi dışına yönelen bir etkinlikle bağlantılı görülmesi
  3. C Anlamın ölçülebilmesi
  4. D Anlamın verilmiş olması
  5. E Anlamın gereksizliği
16
Evren insana hazır bir amaç sunmaz.O hâlde hiçbir şeyin değeri yoktur.

Yukarıdaki akıl yürütmeye yöneltilebilecek en uygun eleştiri hangisidir?

  1. A Hazır bir amacın bulunmaması, değerin kurulamayacağı anlamına gelmez.
  2. B Öncülün yanlış olması
  3. C Sonucun kısalığı
  4. D Öncül sayısının azlığı
  5. E Terimlerin çokluğu
17
KavramKarşılığı
YasaYetkili organca konulan yazılı kural
Hukuk?

Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?

  1. A Kuralların yanı sıra ilkeler ve uygulamayı da kapsayan bütün
  2. B Yalnızca bir yasa maddesi
  3. C Yalnızca mahkeme binası
  4. D Yalnızca ceza
  5. E Yalnızca gelenek
18
Kavramİşlevi
AdaletGenel kuralın herkese eşit uygulanması
Hakkaniyet?

Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Buna göre boş bölüme ne gelmelidir?

  1. A Kuralın gizlenmesi
  2. B Kuralın kaldırılması
  3. C Cezanın artırılması
  4. D Yargının kapatılması
  5. E Genel kuralın somut durumun özelliklerine göre yumuşatılması
19

Suçluluğu kesinleşene kadar kişinin suçsuz sayılması ilkesinin temel gerekçesi hangisidir?

  1. A Kanıt aramamak
  2. B Yargılamayı hızlandırmak
  3. C Cezayı ağırlaştırmak
  4. D Haksız yere cezalandırma riskini en aza indirmek
  5. E Davayı kapatmak
20
Geçerlilik ilehaklılıkayrıdırHakkaniyetdüzeltirGüvencelerdenetim sağlar

Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Hukuk; konulmuş kuralları adalet ölçütleriyle sınayan ve güvencelerle denetleyen bir düzendir.
  2. B Hukuk yalnızca yazılı kurallardan ibarettir.
  3. C Hakkaniyet gereksizdir.
  4. D Güvencelerin işlevi yoktur.
  5. E Geçerlilik haklılığı gösterir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. A 2. C 3. C 4. E 5. D 6. E 7. E 8. D 9. A 10. C 11. D 12. E 13. A 14. E 15. B 16. A 17. A 18. E 19. D 20. A
1. sorunun çözümü

Üçüncü tutum gerilimi ne inkâr eder ne de ondan kaçar; onu kabul ederek yaşamayı sürdürür.

  1. Kartlardaki üç tutumu gerilim karşısındaki konumlarına göre ayıralım.
  2. I. vazgeçmek: gerilim ortadan kalkar ama yaşam da sürdürülmez. II. hazır bir yanıta sığınmak: gerilim örtülür, yüzleşilmez.
  3. III. gerilimi kabullenip yaşamayı sürdürmek: gerilim duruyor ama kişi ondan kaçmadan yaşamaya devam ediyor. Aranan tutum bu.
  4. Denetleyelim: soru gerilimi ORTADAN KALDIRMADAN yaşamayı seçen tutumu istiyor ✓ — ilk iki tutum gerilimi bir biçimde ortadan kaldırıyor.

Sık yapılan hata: II demek. Hazır bir yanıta sığınmak gerilimi ÖRTER, yani ortadan kaldırmaya çalışır; soru ise gerilimi kaldırmadan yaşamayı sürdüren tutumu istiyor.

2. sorunun çözümü

Şema toplumsal değişimin yeni ihtiyaçlar doğurduğunu ve yasaların bu ihtiyaçlara göre güncellendiğini gösteriyor.

  1. Şemadaki üç basamağı izleyelim: toplumsal değişim yaşanır → yeni ihtiyaç doğar → yasa değiştirilir.
  2. Zincirin yönü toplumdan hukuka doğru. Yani hukuk toplumu izliyor ve ona göre güncelleniyor.
  3. Öyleyse hukuk ne toplumdan bağımsızdır ne de değişmez bir yapıdır; toplumsal değişimle etkileşim içinde gelişir.
  4. Denetleyelim: yeni teknolojilerle ilgili yasaların sonradan çıkması bunun örneği ✓ — ihtiyaç doğduğu için kural geliyor.

Sık yapılan hata: "Hiç değişmeyen bir yapıdır" demek. Şemanın son basamağı doğrudan "yasa DEĞİŞTİRİLİR" diyor; değişmezlik iddiası şemayla çelişiyor.

3. sorunun çözümü

Yaşamını başkalarının beklentisine göre kuran kişinin kendi olmaktan uzaklaşması, otantiklik sorunudur.

  1. Durumda kişinin fark ettiği şeye bakalım: mesleğini, çevresini ve yaşam biçimini yalnızca başkaları öyle beklediği için sürdürüyor.
  2. Yani tercihler kişinin kendisine ait değil; belirleyen şey dışarıdan gelen beklenti.
  3. Varoluşçu düşüncede kişinin kendi seçimleriyle var olması esastır. Bu bağın kopması kendi olma (otantiklik) sorunudur.
  4. Denetleyelim: kişi fark ediyor ✓ — otantiklik sorunu tam da bu fark edişle gündeme geliyor.

Sık yapılan hata: Nedensellik demek. Nedensellik olaylar arasındaki neden-sonuç bağıdır ve bir bilgi sorunudur; burada ise kişinin kendi seçimleriyle kurduğu ilişki tartışılıyor.

4. sorunun çözümü

Mutluluk yalnızca hazza bağlandığında, anlık doyumların ardından gelen boşluk ve uzun vadeli tatminsizlik açıklanamaz.

  1. Tablodaki iki anlayışı karşılaştıralım. Birinci mutluluğu haz ve acıdan uzaklığa, ikincisi erdemli yaşam ve kendini gerçekleştirmeye bağlıyor.
  2. Eleştiri birinciye yöneltilecek; öyleyse hazzı ölçüt almanın zayıf yanını göstermeliyiz.
  3. Hazlar doğaları gereği anlıktır ve doyurulduklarında biterler. Bu yüzden haz ölçütü, anlık doyumların ardından gelen boşluğu ve uzun vadeli tatmini açıklamakta zorlanır.
  4. Denetleyelim: eleştiri hazzı reddetmiyor ✓ — söylediği şey hazzın TEK ölçüt olarak yetersiz kaldığı.

Sık yapılan hata: "Hazzın hiç yaşanmaması" demek. Eleştiri hazzın yaşanmadığını iddia etmiyor; söylediği şey anlık hazların uzun vadeli tatmini her zaman SAĞLAYAMAMASI.

5. sorunun çözümü

Yargı bağımsız değilse kararlar hukuka değil, etki eden güce göre şekillenir.

  1. Yargının işi kararları hukuka göre vermektir. Peki bağımsız olmasaydı ne olurdu?
  2. Bu durumda karar veren merci dışarıdan gelen isteklere açık olurdu; sonuç hukuka değil, en çok etki edenin isteğine göre çıkardı.
  3. Böyle bir düzende yasa metinleri yerinde dursa bile uygulaması güce bağlanır. Hukuk devleti fiilen ortadan kalkar.
  4. Denetleyelim: bu yüzden bağımsızlık bir ayrıcalık değil, kararların hukuka dayanmasının koşulu ✓.

Sık yapılan hata: "Yargılamanın hızlanması" demek. Bağımsızlık hız sağlamaz; sağladığı şey kararların dış etkiden korunarak yalnız hukuka göre verilebilmesidir.

6. sorunun çözümü

Islah anlayışı cezayı, kişinin davranışını değiştirip topluma yeniden kazandırma aracı olarak görür.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda ceza anlayışı, sağda o anlayışa göre cezanın amacı.
  2. Karşılık anlayışı GEÇMİŞE bakar: işlenen fiilin karşılığını vermek. Caydırma GELECEĞE ve BAŞKALARINA bakar: yeni suçları önlemek.
  3. Islah ise kişinin KENDİSİNE ve geleceğine bakar. Amaç davranışı değiştirmek ve kişiyi topluma yeniden kazandırmaktır.
  4. Denetleyelim: üç anlayış aynı cezayı farklı gerekçelerle savunabilir ✓ — ayrım cezanın miktarında değil, amacındadır.

Sık yapılan hata: "Cezanın ağırlaştırılması" demek. Ağırlaştırma bir amaç değil bir araçtır ve daha çok caydırma anlayışıyla ilişkilidir; ıslahın amacı kişiyi topluma kazandırmaktır.

7. sorunun çözümü

Hukuk ile ahlakın ölçütleri farklıdır; yasaya aykırı olmamak ahlaki doğruluğu göstermez.

  1. Akıl yürütmeyi ayıralım. Öncül hukuki bir bilgi veriyor: davranış yasaya aykırı değil.
  2. Sonuç ise ahlaki bir yargı içeriyor: davranış ahlaken doğrudur.
  3. İki alanın ölçütleri farklıdır. Hukuk dış davranışı, ahlak niyeti de değerlendirir. Bir alanın ölçütünden ötekinin sonucuna geçilemez.
  4. Denetleyelim: tersi de geçersiz olurdu ✓ — "ahlaken doğru, öyleyse yasaldır" çıkarımı da aynı hatayı taşır.

Sık yapılan hata: "Öncülün yanlış olması" demek. Öncül doğru olabilir; hata öncülün doğruluğunda değil, hukuki bir öncülden AHLAKİ bir sonuç çıkarılmasında.

8. sorunun çözümü

Konulmuş ve yazılı kurallar herkesin önceden bilebileceği bir çerçeve sunar; bu belirlilik keyfîliği azaltır.

  1. Pozitif hukuk hukuku yalnız konulmuş kurallarla tanımlar. Bunun bir bedeli var ama bir de kazancı.
  2. Kazanç şu: kurallar yazılıdır ve önceden bilinebilir. Herkes hangi davranışın hangi sonucu doğuracağını baştan görebilir.
  3. Bu belirlilik ve öngörülebilirlik, yargılamanın kişiye ya da ana göre değişmesini önler; keyfîliği azaltır.
  4. Denetleyelim: kural yazılı olmasaydı ne yapılacağı hâkimin kişisel yorumuna kalırdı ✓ — pozitif hukukun kaygısı bu.

Sık yapılan hata: "Adaleti reddetmesi" demek. Pozitif hukuk adaleti reddetmez; adaletin en güvenilir biçimde yazılı ve önceden bilinen kurallarla sağlanacağını savunur.

9. sorunun çözümü

Kartlar anlamın verilmemişliğini, seçimin sorumluluk doğurmasını ve bağların katkısını birlikte gösteriyor.

  1. Üç kartı okuyalım: anlam hazır verilmez, seçim sorumluluk doğurur, bağlar anlamı besler.
  2. Birinci kart anlamın nereden GELMEDİĞİNİ, ikincisi kurulma sürecinin bedelini, üçüncüsü ise kaynağını söylüyor.
  3. Üçü birlikte şunu veriyor: anlam kişinin seçimleri ve kurduğu bağlar aracılığıyla oluşturulan bir sorumluluk alanıdır.
  4. Denetleyelim: soru "en kapsayıcı" sonucu istiyor ✓ — seçim, bağ ve sorumluluğu birlikte anan seçenek üç kartı da içine alıyor.

Sık yapılan hata: "Anlam tamamen dışarıdan verilir" demek. Birinci kart tam tersini söylüyor: anlam HAZIR VERİLMEZ; ünitenin kurucu fikri de budur.

10. sorunun çözümü

Bir davranışın suç sayılabilmesi için önceden yasada tanımlanmış olması gerekir; bu, suçta ve cezada kanunilik ilkesidir.

  1. Akıl yürütmenin öncüllerini okuyalım. Birinci öncül: kişi ancak önceden yasada tanımlanmış bir davranıştan sorumlu tutulabilir.
  2. İkinci öncül: bu davranış işlendiği tarihte yasada tanımlanmamıştı.
  3. Sonuç: kişi cezalandırılamaz. Birinci öncülün ifade ettiği kural, suçta ve cezada kanunilik ilkesidir.
  4. Denetleyelim: bu ilke sonradan çıkarılan yasanın geriye yürütülmesini de engeller ✓ — kişinin öngöremeyeceği bir kuraldan sorumlu tutulması önlenir.

Sık yapılan hata: "Hakkaniyet ilkesi" demek. Hakkaniyet, VAR OLAN bir kuralın somut olayda yumuşatılmasıdır; burada ise ortada henüz bir kural bile yok.

11. sorunun çözümü

Birinci kişinin tedirginliğinin belirli bir nesnesi var (sınav): korku. İkincisinde belirli bir nesne yok: kaygı.

  1. Ayırt edici ölçütü hatırlayalım: duygunun belirli bir nesnesi var mı?
  2. Birinci kişi yarınki sınavdan çekiniyor. Nesne belirli: sınav. Sınav geçtiğinde tedirginlik de biter. Bu korkudur.
  3. İkinci kişi hayatının nereye gittiğini bilememekten tedirgin. Burada gösterilebilecek tek bir nesne yok; kaynak varoluşun kendisi. Bu kaygıdır.
  4. Denetleyelim: birinci tedirginlik bir tarihte sona erer, ikincisi için böyle bir tarih yok ✓.

Sık yapılan hata: "İkisi de kaygı yaşamaktadır" demek. Birinci kişinin tedirginliğinin nesnesi BELLİ (yarınki sınav); nesnesi belirli olan duygu korkudur, kaygı değil.

12. sorunun çözümü

İki yaklaşım birbirini dışlamaz; anlam hem kişisel tercihlerle hem içinde bulunulan bağlarla kurulur.

  1. Tablodaki iki yaklaşımı okuyalım: bireyci anlamı kişinin kendi seçimlerinde, toplumsal ise ortak değer ve bağlarda arıyor.
  2. İkisi ilk bakışta karşıt görünüyor ama aslında farklı yönlere bakıyorlar: biri kişinin içine, öteki çevresine.
  3. Bir kişinin seçimleri de içinde bulunduğu bağlardan beslenir; bağlar da kişinin seçimleriyle sürdürülür. Birlikte değerlendirildiğinde daha bütünlüklü bir tablo çıkar.
  4. Denetleyelim: soru birini seçmeyi değil, birlikte değerlendirmenin KATKISINI soruyor ✓.

Sık yapılan hata: "Birini seçip ötekini reddetmek" demek. Soru iki yaklaşımın BİRLİKTE değerlendirilmesinin katkısını istiyor; birini reddetmek bu katkıyı ortadan kaldırırdı.

13. sorunun çözümü

Karşıt görüşe göre hazır bir anlam bulunmaz; kişi anlamı kendi eylem ve bağlarıyla kurar.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda görüş, sağda o görüşe göre anlamın kaynağı.
  2. Dolu satır: birinci görüş → anlam insana DIŞARIDAN verilmiştir. Kişiye düşen onu bulmak ve ona uymaktır.
  3. İkinci görüş bunun karşıtı olmalı: hazır bir anlam yoktur, kişi anlamı kendisi kurar — seçimleriyle, eylemleriyle ve kurduğu bağlarla.
  4. Denetleyelim: bu, ünitenin kurucu ayrımı ✓ — anlam verilmiş midir yoksa kurulur mu?

Sık yapılan hata: "Anlam yoktur" demek. Karşıt görüş anlamın yokluğunu değil, HAZIR verilmediğini söyler; anlam vardır ama kişi tarafından kurulur.

14. sorunun çözümü

Anlam kişinin bağları, değerleri ve koşullarıyla kurulduğundan, herkes için tek ve aynı bir anlam savı bu farklılıkları göz ardı eder.

  1. Savı okuyalım: "Hayatın anlamı herkes için aynıdır." Bu, tek bir anlam öne sürüyor.
  2. Oysa kişilerin kurdukları bağlar, benimsedikleri değerler ve içinde bulundukları koşullar birbirinden farklı.
  3. Anlam bu ögelerle kurulduğuna göre, herkes için aynı olduğunu söylemek bu farklılıkları yok saymak olur. Eleştiri buraya yönelmeli.
  4. Denetleyelim: eleştiri anlamın varlığını reddetmiyor ✓ — reddettiği şey anlamın TEK ve herkes için aynı olduğu iddiası.

Sık yapılan hata: "Anlamın var olmaması" demek. Eleştiri anlamı reddetmiyor; söylediği şey anlamın kişiden kişiye DEĞİŞEBİLECEĞİ, tek bir kalıba sığmayacağıdır.

15. sorunun çözümü

Bağ kurmak, üretmek ve sorumluluk üstlenmek; üçü de kişiyi kendi dışına yönelten etkinliklerdir.

  1. Kartlardaki üç alanı okuyalım: bağ kurmak, üretmek, sorumluluk üstlenmek.
  2. Bağ kurmak bir başkasını gerektirir. Üretmek ortaya kişinin dışında duran bir şey çıkarır.
  3. Sorumluluk üstlenmek de kendinden başkasını gözetmektir. Üçünün ortak yönü, anlamın kendi dışına yönelen bir etkinlikle bağlantılı görülmesidir.
  4. Denetleyelim: hiçbiri yalnız kendine dönük bir haz değil ✓ — üçü de dışarıya doğru bir hareket.

Sık yapılan hata: "Anlamın yalnızca hazza bağlı olması" demek. Kartlardaki üç etkinlik haz da verebilir ama ortak yönleri haz değil; üçü de kişiyi KENDİ DIŞINA yöneltiyor.

16. sorunun çözümü

Öncül yalnızca dışarıdan verilmiş bir amacın bulunmadığını söyler; değerin kurulabileceği olasılığını dışlamaz.

  1. Akıl yürütmeyi ayıralım. Öncül: evren insana hazır bir amaç sunmaz. Sonuç: hiçbir şeyin değeri yoktur.
  2. Öncül yalnız bir kaynağı reddediyor: dışarıdan verilmiş amaç. Değerin başka bir yoldan doğup doğamayacağı konusunda hiçbir şey söylemiyor.
  3. Oysa sonuç bütün değerleri birden reddediyor. Bu, öncülün söylediğinden fazlasını iddia etmektir; değer kişi ve toplulukça kurulabilir.
  4. Denetleyelim: ünitenin kurucu ayrımı da bu ✓ — anlam verilmemiş olabilir ama kurulabilir.

Sık yapılan hata: "Öncülün yanlış olması" demek. Öncül doğru olabilir; hata öncülde değil, ondan çıkarılan SONUCUN öncülün söylediğini aşmasında.

17. sorunun çözümü

Yasa tek tek konulan kuralları; hukuk ise kuralların yanında ilkeleri, yorumu ve uygulamayı da kapsayan bütünü ifade eder.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda karşılığı.
  2. Dolu satır: yasa → yetkili organca konulan yazılı kural. Yani yasa somut ve tekil bir metindir.
  3. Hukuk ise daha geniştir. Yalnız yazılı kuralları değil, o kuralların dayandığı ilkeleri, mahkemelerin yorumunu ve günlük uygulamayı da içine alır.
  4. Denetleyelim: bir yasa değişebilir ama hukuk düzeni sürer ✓ — bu, hukukun yasadan geniş olduğunu gösteriyor.

Sık yapılan hata: "Yalnızca bir yasa maddesi" demek. Bu, tablonun ÜST SATIRINDA yasa için zaten yazılmış; hukuku yasadan ayıran şey tam olarak kapsamının daha geniş olmasıdır.

18. sorunun çözümü

Hakkaniyet, genel kuralın somut olayda haksız sonuç doğurduğu durumlarda düzeltici bir işlev görür.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda işlevi.
  2. Dolu satır: adalet → genel kuralın herkese eşit uygulanması. Bu eşitlik hukukun temelidir.
  3. Ama genel kural her somut duruma tam oturmaz; bazen eşit uygulama haksız bir sonuç doğurur. Hakkaniyet tam burada devreye girer ve kuralı somut durumun özelliklerine göre yumuşatır.
  4. Denetleyelim: hakkaniyet kuralı KALDIRMAZ, uygulanma biçimini düzeltir ✓ — ikisi karşıt değil, tamamlayıcıdır.

Sık yapılan hata: "Kuralın kaldırılması" demek. Hakkaniyet kuralı ortadan kaldırmaz; onu somut olayın koşullarına göre yumuşatır — kural yürürlükte kalmayı sürdürür.

19. sorunun çözümü

İspat yükünü iddia edene bırakan masumiyet karinesi, kanıtlanmamış bir isnatla cezalandırmayı önler.

  1. İlkeyi tersinden düşünelim: kişi suçlu sayılarak başlansaydı, suçsuzluğunu kendisi kanıtlamak zorunda kalırdı.
  2. Bir şeyin yapılmadığını kanıtlamak çoğu zaman olanaksızdır. Bu durumda kanıtı olmayan her isnat cezaya dönüşebilirdi.
  3. İlke bu yüzden ispat yükünü iddia edene bırakır. Suçluluk kesinleşene kadar kişi suçsuz sayılır; böylece haksız cezalandırma riski en aza iner.
  4. Denetleyelim: ilke suçluların cezasız kalmasını istemez ✓ — istediği tek şey cezanın KANITA dayanmasıdır.

Sık yapılan hata: "Yargılamayı hızlandırmak" demek. Masumiyet karinesi yargılamayı hızlandırmaz, hatta kanıt aranmasını gerektirdiği için uzatabilir; amacı hız değil, haksız cezalandırmayı önlemektir.

20. sorunun çözümü

Kartlar geçerlilik-haklılık ayrımını, hakkaniyetin düzeltici işlevini ve güvencelerin denetim rolünü birlikte gösteriyor.

  1. Üç kartı okuyalım: geçerlilik ile haklılık ayrıdır, hakkaniyet düzeltir, güvenceler denetim sağlar.
  2. Birinci kart hukukun SINANABİLİR olduğunu söylüyor; kural yürürlükte diye haklı sayılmaz.
  3. İkinci kart bu sınamanın somut olayda nasıl işlediğini, üçüncüsü ise sürecin nasıl denetlendiğini ekliyor.
  4. Denetleyelim: soru "en kapsayıcı" sonucu istiyor ✓ — kuralları adalet ölçütleriyle sınayan ve güvencelerle denetleyen bir düzen tanımı üç kartı da içine alıyor.

Sık yapılan hata: "Geçerlilik haklılığı gösterir" demek. Birinci kart tam tersini söylüyor: geçerlilik ile haklılık AYRIDIR; bu ayrım ünitenin kurucu fikridir.

11. Sınıf Felsefe diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.