11. Sınıf Felsefe 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yukarıdaki akıl yürütmenin hoşgörüye getirdiği temellendirme hangisidir?
- A Farklılığın yokluğu
- B Bütün görüşlerin doğru olması
- C Tartışmanın gereksizliği
- D Görüşlerin ölçülemezliği
- E Bilgideki sınırlılığın karşılıklı saygıyı gerektirmesi
Kartlarda edebiyatın felsefeye katkıları verilmiştir. Bu kartların ortak yönü hangisidir?
- A Gerekçeyi kaldırmaları
- B Argümanın yerine geçmeleri
- C Kavramları gereksiz kılmaları
- D Tartışmayı bitirmeleri
- E Soyut düşünmeyi yaşantı düzeyinde destekleyip zenginleştirmeleri
Yukarıdaki akıl yürütmeye yöneltilebilecek en uygun eleştiri hangisidir?
- A Terimlerin çokluğu
- B Öncülün yanlış olması
- C Sonucun uzunluğu
- D Öncül sayısının azlığı
- E Sınırlı olmak ile güvenilmez olmanın aynı şey sayılamayacağı
Bir edebî metnin, felsefi bir savın doğruluğunu kanıtlamak için yeterli sayılamamasının nedeni hangisidir?
- A Metnin uzun olması
- B Kurgusal bir örneğin savı göstermesi ama gerekçelendirmemesi
- C Metnin okunmaması
- D Yazarın bilinmemesi
- E Metnin eski olması
Bir oyun üzerine
Bir oyunda kahraman, hangi seçeneği seçerse seçsin bir değeri çiğnemek zorunda kalmaktadır.
Yukarıdaki kurgunun ahlak felsefesi açısından gösterdiği durum hangisidir?
- A Ahlaki ikilemlerin her zaman kayıpsız çözülemeyebileceği
- B Ahlaki ilkelerin bulunmadığı
- C Seçimin kolay olduğu
- D Değerlerin çatışmadığı
- E Sorumluluğun olmadığı
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Akıl ve inanç; ölçütleri farklı olsa da birbirini dışlamadan ele alınabilecek iki alandır.
- B Akıl ve inanç aynıdır.
- C Biri ötekini geçersiz kılar.
- D İnanma yalnızca dinî alandadır.
- E Hoşgörü gerekçesizdir.
| Model | Bilim-din ilişkisi |
|---|---|
| Çatışma | Biri ötekini geçersiz kılar |
| Bağımsızlık | Farklı soruları yanıtlar |
| Diyalog | ? |
Tabloda ilişki modelleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?
- A Biri ötekini yasaklar
- B İkisi de gereksizdir
- C İkisi aynıdır
- D Ortak konularda karşılıklı olarak birbirinden yararlanabilir
- E İkisi de ölçülemez
Şemada birlikte yaşamanın basamakları verilmiştir. Şemaya göre ortak kuralın işlevi hangisidir?
- A Farklılıkları yok etmek
- B Farklılıkları ortadan kaldırmadan bir arada yaşamayı mümkün kılmak
- C Kuralları kaldırmak
- D Tartışmayı yasaklamak
- E Görüşleri birleştirmek
Kartlarda hem felsefenin hem edebiyatın ele aldığı konular verilmiştir. Bu ortaklığın gösterdiği temel gerçek hangisidir?
- A İki alanın aynı olduğu
- B İki alanın aynı temel sorunlara farklı yollardan yöneldiği
- C Edebiyatın felsefeyi kopyaladığı
- D Felsefenin edebiyattan doğduğu
- E Konuların ilgisiz olduğu
| Sunum | Örnek |
|---|---|
| Felsefi metin | "Yabancılaşma, kişinin kendi emeğine uzaklaşmasıdır." |
| Roman | Kahramanın işine yabancılaşmasının bir gün üzerinden anlatılması |
Tabloda aynı kavramın iki sunumu verilmiştir. Romanın sağladığı temel katkı hangisidir?
- A Soyut kavramı yaşanmış bir durum içinde görünür kılması
- B Kavramı tanımlaması
- C Kavramı ölçmesi
- D Kavramı yasaklaması
- E Kavramı sayısallaştırması
Bir roman üzerine
Bir romanda kahraman, doğru bildiği şeyi söylediğinde sevdiklerinin zarar göreceğini bilmektedir.
Yukarıdaki kurgunun etik tartışmalara katkısı hangisidir?
- A Ölçüt koyması
- B Doğru cevabı vermesi
- C Kuralı belirlemesi
- D Tartışmayı bitirmesi
- E İlkeler çatıştığında kararın ne kadar güç olduğunu somut olarak göstermesi
| Araç | Gücü | Sınırı |
|---|---|---|
| Kavram | Açık ve tartışılabilir | Yaşantıyı aktarmakta yetersiz |
| İmge | Yaşantıyı duyurur | ? |
Tabloda iki anlatım aracı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A Hiçbir sınırı yoktur
- B Anlamı çok yönlü olduğu için tartışmayı güçleştirebilir
- C Ölçülebilir olması
- D Kısa olması
- E Kesin olması
Bir roman üzerine
Bir romanda kahraman, hayatının anlamını sorgulamakta; olay örgüsü bu sorgulamanın farklı yanıtlarını denemek üzere kurulmaktadır.
Yukarıda anlatılan roman türü hangisidir?
- A Tarihî roman
- B Polisiye roman
- C Felsefi roman
- D Macera romanı
- E Bilim kurgu
| Metin | Okurdan beklenen |
|---|---|
| Felsefi metin | Argümanı izlemek ve sınamak |
| Edebî metin | ? |
Tabloda iki metin türünün okurdan beklentisi karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Buna göre boş bölüme ne gelmelidir?
- A Durumu canlandırıp anlamı kendi kurmak
- B Ölçüm yapmak
- C Formül uygulamak
- D Veri toplamak
- E Kural ezberlemek
| Alan | Anlatım aracı |
|---|---|
| Felsefe | Kavram ve argüman |
| Edebiyat | ? |
Tabloda iki alanın anlatım aracı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A İmge, kurgu ve anlatı
- B Ölçüm ve tartım
- C İstatistik
- D Deney düzeneği
- E Formül
| Kişi | İnancını edinme biçimi |
|---|---|
| Birinci | Çevresinden devraldı, sorgulamadı |
| İkinci | Kaynakları inceleyip benimsedi |
Tabloda iki kişinin inancını edinme biçimi karşılaştırılmıştır. İkinci kişinin konumunun üstünlüğü hangisidir?
- A Daha az okuması
- B Daha hızlı karar vermesi
- C Konumunun gerekçelerini bilmesi ve itiraz karşısında dayanak gösterebilmesi
- D Tartışmadan kaçınması
- E Çevresine uyması
Bir tutum
Bir öğrenci inancıyla ilgili bir soruyla karşılaşmış; sorudan kaçmak yerine kaynak okuyup farklı görüşleri karşılaştırmıştır.
Yukarıdaki tutumun felsefi açıdan değeri hangisidir?
- A Karşılaştırmayı engellemesi
- B İnancı ortadan kaldırması
- C Soruyu geçersiz kılması
- D Kaynakları gereksiz kılması
- E İnancı gerekçeleriyle tanıyıp temellendirme imkânı vermesi
Kartlarda farklı inanma biçimleri verilmiştir. Bu kartların gösterdiği temel gerçek hangisidir?
- A İnancın gereksizliği
- B İnanmanın yalnızca dinî alana özgü olmadığı
- C Güvenin ölçülebilirliği
- D Bilginin yokluğu
- E Kartların ilgisizliği
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Edebiyat ve felsefe; aynı sorulara farklı yollardan yönelen ve birbirini besleyen iki alandır.
- B İki alan aynıdır.
- C İki alanın ilgisi yoktur.
- D Edebiyat felsefenin yerini alır.
- E Felsefe edebiyatı gereksiz kılar.
Hoşgörünün "bütün görüşler eşit derecede doğrudur" biçiminde anlaşılmasının sorunu hangisidir?
- A Yanlış olduğu gösterilebilen görüşleri de doğru saymayı gerektirmesi
- B Saygıyı engellemesi
- C Tartışmayı başlatması
- D Farklılığı azaltması
- E Bilgiyi artırması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Argüman, hoşgörüyü "her görüş doğrudur" savına değil; kimsenin mutlak bilgiye sahip olduğunu kanıtlayamamasına dayandırır.
- Öncüller bilgideki sınırlılığa işaret ediyor.
- Bu sınırlılık herkes için geçerli.
- Bu yüzden karşılıklı saygı gerekir.
2. sorunun çözümü
Üç katkı da argümanın yerini almaz; soyut düşünmeyi yaşantı düzeyinde besleyerek zenginleştirir.
- Kartlardaki katkılar somutlaştırma ve deneyimle ilgili.
- Hiçbiri gerekçelendirmenin yerini almıyor.
- Ortak yön, soyut düşünmeyi desteklemeleridir.
3. sorunun çözümü
Bir yetinin alanı sınırlı olabilir; bu, kendi alanı içinde güvenilir olmadığı anlamına gelmez.
- Öncül aklın sınırlarından söz ediyor.
- Sonuç güvenilmezlik iddia ediyor.
- Sınırlılık ile güvenilmezlik aynı şey değildir.
4. sorunun çözümü
Kurgusal örnek savı somutlaştırır ve akla yatkın kılar; ancak gerekçelendirme argüman gerektirdiği için tek başına kanıt sayılmaz.
- Edebî metin bir durumu gösteriyor.
- Gösterme, savın neden doğru olduğunu söylemez.
- Gerekçelendirme için argüman gerekir.
5. sorunun çözümü
Trajik kurgu, bazı durumlarda her seçeneğin bir bedel taşıdığını; ikilemlerin kayıpsız çözülemeyebileceğini gösterir.
- Kahramanın önünde birden çok seçenek var.
- Her seçenek bir değeri çiğniyor.
- Bu, kayıpsız çözümün her zaman bulunmadığını gösterir.
6. sorunun çözümü
Kartlar ölçüt farkını, inanmanın genişliğini ve hoşgörünün gerekçesini birlikte gösterir.
- Birinci kart ölçüt farkını veriyor.
- İkinci kart inanmanın kapsamını genişletiyor.
- Üçüncü kart hoşgörünün gerekçesini ekliyor.
7. sorunun çözümü
Diyalog modeline göre iki alan birbirini geçersiz kılmaz; ortak ilgi alanlarında karşılıklı katkı sağlayabilir.
- Çatışma modeli karşılıklı dışlama öngörüyor.
- Bağımsızlık modeli tam ayrılık öngörüyor.
- Diyalog ise ikisinin ortasında, karşılıklı katkıyı öngörür.
8. sorunun çözümü
Ortak kural, farklılıkların yok edilmesini değil; onların bir arada var olabileceği bir çerçeve kurulmasını sağlar.
- Şemada önce farklılık kabul ediliyor.
- Sonra ortak kural benimseniyor.
- Kural, farklılığı korurken birlikte yaşamayı sağlar.
9. sorunun çözümü
Konular ortak olsa da yöntemler farklıdır; edebiyat somut bir durumda gösterir, felsefe kavramla çözümler.
- Kartlardaki konular her iki alanda da işleniyor.
- Ancak ele alış biçimleri farklı.
- Yani aynı sorunlara farklı yollardan yöneliyorlar.
10. sorunun çözümü
Roman kavramı tanımlamaz; onu bir yaşantı içinde göstererek okurun sezgisel olarak kavramasını sağlar.
- Felsefi metin kavramı tanımlıyor.
- Roman ise onu bir gün üzerinden gösteriyor.
- Bu, soyutu somut bir durumda görünür kılar.
11. sorunun çözümü
Roman bir çözüm dayatmaz; ilkeler çatıştığında kararın ağırlığını okura yaşatarak etik tartışmayı derinleştirir.
- Kahraman iki ilke arasında sıkışmış.
- Roman bir çözüm dayatmıyor.
- Kararın ağırlığını okura duyuruyor.
12. sorunun çözümü
İmge birden çok okumaya açıktır; bu güç, aynı zamanda ortak bir tartışma zemini kurmayı güçleştirir.
- Kavramın gücü açıklık, sınırı yaşantıyı aktaramamak.
- İmgenin gücü yaşantıyı duyurmak.
- Sınırı ise anlamının çok yönlü olmasıdır.
13. sorunun çözümü
Olay örgüsü felsefi bir sorunun tartışılması üzerine kurulan romanlara felsefi roman denir.
- Romanda merkezde bir sorgulama var.
- Olay örgüsü bu sorgulamaya göre kuruluyor.
- Bu yapı felsefi romanı tanımlar.
14. sorunun çözümü
Edebî metin okurdan durumu zihninde canlandırmasını ve anlamı kendi kurmasını bekler.
- Felsefi metin argüman izlemeyi bekliyor.
- Edebî metin argüman sunmaz.
- Okurdan durumu canlandırıp anlam kurmasını bekler.
15. sorunun çözümü
Felsefe kavram ve argümanla; edebiyat ise imge, kurgu ve anlatı yoluyla ilerler.
- Felsefe kavramla çalışıyor.
- Edebiyatın aracı farklı olmalı.
- Bu araç imge, kurgu ve anlatıdır.
16. sorunun çözümü
Gerekçesini bilen kişi, bir itirazla karşılaştığında dayanak gösterebilir; devralınmış konum bu imkândan yoksundur.
- Birinci kişi gerekçesini bilmiyor.
- İkinci kişi kaynakları incelemiş.
- İtiraz karşısında yalnızca ikinci kişi dayanak gösterebilir.
17. sorunun çözümü
Sorudan kaçmak yerine kaynaklara ve farklı görüşlere yönelmek, kişinin kendi konumunu gerekçeleriyle tanımasını sağlar.
- Öğrenci soruyu bastırmıyor.
- Farklı görüşleri karşılaştırıyor.
- Bu, kendi konumunu gerekçeleriyle tanımasını sağlar.
18. sorunun çözümü
Günlük hayat, kanıtla tam olarak temellendirilmemiş pek çok kabule dayanır; inanma dinî alanla sınırlı değildir.
- Kartlardan biri doğa olayıyla, biri kişiler arası güvenle ilgili.
- Yalnızca biri dinî alana ait.
- Demek ki inanma daha geniş bir alanı kapsar.
19. sorunun çözümü
Kartlar konu ortaklığını, yöntem farkını ve karşılıklı katkıyı birlikte gösterir.
- Birinci kart konu ortaklığını veriyor.
- İkinci kart yöntem farkını ekliyor.
- Üçüncü kart karşılıklı katkıyı getiriyor.
20. sorunun çözümü
Hoşgörü, kişiye saygıyı gerektirir; her savın doğru sayılmasını değil. Aksi hâlde açıkça yanlışlanmış savlar da doğru kabul edilirdi.
- Hoşgörü kişiye ve görüş belirtme hakkına yöneliktir.
- Savların doğruluğu ayrı bir sorundur.
- İkisi karıştırılırsa yanlışlanmış savlar da doğru sayılır.