11. Sınıf Felsefe 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Hem inanç hem bilgi alanında dogmatik tutumun ortak sakıncası hangisidir?
- A Karşıt kanıt ve gerekçelerin değerlendirilmesini engellemesi
- B Görüş üretilmesini sağlaması
- C Tartışmayı başlatması
- D Kaynak okumayı artırması
- E Kavramları netleştirmesi
Yukarıdaki akıl yürütmede yapılan hata hangisidir?
- A Öncül sayısının azlığı
- B Öncülün yanlış olması
- C Sonucun kısalığı
- D Şimdiye kadar bilinmemesinden hiç bilinemeyeceği sonucunu çıkarmak
- E Terimlerin tanımsızlığı
Şemada ortak kaynakların kullanımına ilişkin bir süreç verilmiştir. Şemanın ortaya koyduğu temel sorun hangisidir?
- A Kaynağın hiç kullanılmaması
- B Bireysel olarak akılcı davranışın toplu sonuçta herkese zarar verebilmesi
- C Otlağın çok büyük olması
- D Kimsenin kaynak istememesi
- E Kullanımın yasaklanması
Bir durum
Bir dönemde yürürlükte olan bir yasa, belirli bir grubu temel haklardan yoksun bırakmıştır.
Yukarıdaki durumda doğal hukuk yaklaşımının ileri süreceği sav hangisidir?
- A Kural hiç uygulanamaz.
- B Yürürlükte olduğu için haklıdır.
- C Yürürlükte olması, o kuralı haklı kılmaz; üstün ilkelerle sınanmalıdır.
- D Yasa kavramı yoktur.
- E Haklar ölçülemez.
Bir kavramın tanımı
Yasa tarafından önceden tanımlanmış ve karşılığında yaptırım öngörülmüş davranış.
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?
- A Ceza
- B Suç
- C Yargı
- D Hakkaniyet
- E İçtihat
| Aktör | Etki düzeyi |
|---|---|
| Birey | Sınırlı |
| Sanayi ve kamu politikaları | Yüksek |
Tabloda çevre sorunlarında aktörlerin etki düzeyi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yalnızca bireysel çabaya dayanan bir yaklaşımın sınırlılığı hangisidir?
- A Etkisi yüksek olan alanları değiştirmeden sonucu dönüştürememesi
- B Bireyin hiç etkisi olmaması
- C Politikaların etkisiz olması
- D Ölçümün imkânsızlığı
- E Sorunun var olmaması
Bir tanıklık
Bir kişi, çok zor koşullarda bile ulaşmak istediği bir amaç olduğu sürece dayanabildiğini; amacı kaybettiğinde çok daha çabuk yıprandığını söylemiştir.
Yukarıdaki tanıklık, anlam ile dayanıklılık arasındaki ilişki bakımından neyi göstermektedir?
- A Dayanıklılığın ölçülemezliğini
- B Amacın gereksizliğini
- C Koşulların değişmediğini
- D Bir amaç taşımanın zor koşullara dayanma gücünü artırabildiğini
- E Anlamın zararlı olduğunu
| Kavram | Kapsamı |
|---|---|
| Doğa | İnsandan bağımsız olarak var olan bütün |
| Çevre | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A Canlının içinde yaşadığı ve etkileşimde bulunduğu ortam
- B Yalnızca ormanlar
- C Yalnızca şehirler
- D Yalnızca denizler
- E Yalnızca hava
Varoluşçu düşüncede "seçim yapmamak da bir seçimdir" denmesinin gerekçesi hangisidir?
- A Sorumluluğun bulunmaması
- B Seçimin imkânsızlığı
- C Karar vermemenin de bir sonuca yol açması ve sorumluluk doğurması
- D Kararların önemsizliği
- E Sonucun değişmezliği
Bir şiir üzerine
Bir şiirde zamanın geçişi, bir nehir imgesiyle anlatılmış; okur kalıcılık ile geçicilik üzerine düşünmeye yöneltilmiştir.
Yukarıdaki şiirin felsefi nitelik taşımasının nedeni hangisidir?
- A Kısa olması
- B Ölçülü yazılmış olması
- C Kafiyeli olması
- D Bir varlık sorusunu imge yoluyla düşünmeye açması
- E Nehri betimlemesi
Bir roman üzerine
Bir romanda kahraman, kendisine hazır bir amaç verilmediğini fark eder; ne olacağına kendi seçimleriyle karar vermek zorunda kalır.
Yukarıdaki durum hangi felsefi düşünceyi örneklendirir?
- A Seçimin imkânsızlığı düşüncesini
- B İnsanın belirlenmiş olduğu düşüncesini
- C İnsanın kendini seçimleriyle kurduğu düşüncesini
- D Amacın doğuştan verildiği düşüncesini
- E Sorumluluğun bulunmadığı düşüncesini
Kartlarda bir düzenin ilkeleri verilmiştir. Bu ilkelerin tanımladığı düzen hangisidir?
- A Ütopya
- B Doğa durumu
- C Hukuk devleti
- D Teknokrasi
- E Anarşi
Bir görüş üzerine
Bir düşünüre göre teknoloji yalnızca araç üretmez; doğaya ve insana bakışımızı da biçimlendirerek her şeyi kullanılabilir bir kaynak olarak görmemize yol açar.
Yukarıdaki görüşün teknolojiye yüklediği anlam hangisidir?
- A Teknolojinin etkisiz olduğu
- B Teknolojinin yalnızca alet olduğu
- C Teknolojinin bir varlık kavrayışı biçimi olduğu
- D Teknolojinin doğal olduğu
- E Teknolojinin ölçülebilir olduğu
| Yaklaşım | Önerdiği değişim |
|---|---|
| Yüzeysel | Kirliliği azaltan teknik önlemler |
| Derin | ? |
Tabloda iki çevreci yaklaşım karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Yalnızca filtre takmak
- B İnsanın doğaya bakışını ve yaşam biçimini kökten değiştirmek
- C Yalnızca ölçüm yapmak
- D Yalnızca rapor yazmak
- E Hiçbir şey yapmamak
| Ortam | Kimliğin sunumu |
|---|---|
| Yüz yüze | Bütünlüklü ve doğrudan |
| Dijital | Seçilmiş ve düzenlenmiş |
Tabloda kimliğin iki ortamdaki sunumu karşılaştırılmıştır. Bu farkın felsefi bakımdan doğurduğu tartışma hangisidir?
- A Bağlantı hızı
- B Ortamların sayısı
- C Cihazların fiyatı
- D Sunulan kimlik ile gerçek kimlik arasındaki ilişkinin ne olduğu
- E Ekran boyutu
Bir kavramın kökeni
Yunancada hem el becerisini hem sanatı hem de bir işi bilerek yapmayı karşılayan; bilgiyle üretmeyi ifade eden kavram.
Yukarıda tanıtılan kavram hangisidir?
- A Tekhne
- B Logos
- C Ethos
- D Praksis
- E Doksa
| Kişi | Aynı fiil | Uygulanan işlem |
|---|---|---|
| Tanınmış biri | Var | Görmezden gelindi |
| Sıradan biri | Var | İşlem yapıldı |
Tabloda bir uygulama verilmiştir. Bu uygulamanın ihlal ettiği ilke hangisidir?
- A Masumiyet karinesi
- B Yasa önünde eşitlik
- C Kanunilik ilkesi
- D Ölçülülük ilkesi
- E Aleniyet ilkesi
| Kavram | Nesnesi |
|---|---|
| Korku | Belirli bir tehdit |
| Kaygı | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A Belirli bir kişidir
- B Belirli bir hayvandır
- C Belirli bir hastalıktır
- D Belirli bir nesnesi yoktur; varoluşun kendisiyle ilgilidir
- E Belirli bir yerdir
Kartlarda bir yetinin işlevleri verilmiştir. Bu işlevleri yerine getiren yeti hangisidir?
- A Bellek
- B Akıl
- C Hayal gücü
- D Duyu
- E Alışkanlık
Bir durum
Ağır bir hastalık geçiren bir kişi, iyileştikten sonra zamanını nasıl kullandığını yeniden gözden geçirmiştir.
Yukarıdaki durum, ölüm bilincinin hayata etkisi bakımından neyi örneklendirir?
- A Ölümün hiç düşünülmemesi gerektiğini
- B Sonluluğun fark edilmesinin öncelikleri yeniden düzenleyebilmesini
- C Zamanın sınırsız olduğunu
- D Önceliklerin değişmezliğini
- E Hastalığın anlamsızlığını
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Dogmatik tutum görüşü tartışmaya kapatır; bu, hem bilgi hem inanç alanında gelişmeyi ve düzeltmeyi engeller.
- Dogmatik tutum görüşü tartışmasız doğru sayar.
- Karşıt kanıt değerlendirilmez.
- Bu da düzeltme imkânını ortadan kaldırır.
2. sorunun çözümü
Bugün yanıtlanmamış olmak, ilkece yanıtlanamaz olmayı göstermez; bu bir bilgisizlikten kanıt çıkarma hatasıdır.
- Öncül yalnızca şimdiki durumu bildiriyor.
- Sonuç ise ilkesel bir imkânsızlık iddia ediyor.
- Bilgisizlik, imkânsızlığın kanıtı değildir.
3. sorunun çözümü
Her birey kendi payını artırmakta akılcı davranır; ancak bu davranışların toplamı ortak kaynağı tüketir.
- Her birey kendi yararını artırıyor.
- Tek tek bakıldığında bu akılcı görünüyor.
- Ancak toplam sonuç kaynağın tükenmesidir.
4. sorunun çözümü
Doğal hukuk anlayışı, geçerli olmakla haklı olmayı ayırır ve konulmuş kuralın üstün ilkelerle sınanmasını savunur.
- Kural yürürlükte, yani geçerlidir.
- Ancak temel haklardan yoksun bırakıyor.
- Doğal hukuk geçerlilik ile haklılığı ayırır.
5. sorunun çözümü
Yasada önceden tanımlanmış ve yaptırıma bağlanmış davranışa suç denir.
- Tanımda önceden belirlenmiş bir davranış var.
- Karşılığında yaptırım öngörülmüş.
- Bu tanım suç kavramını karşılar.
6. sorunun çözümü
Etkinin büyük bölümü politika ve üretim düzeyinde belirlendiği için yalnızca bireysel davranışa yüklenen çözüm sınırlı kalır.
- Tabloda bireyin etkisi sınırlı görünüyor.
- Asıl etki politika ve üretim düzeyinde.
- Bu düzey değişmeden sonuç dönüşmez.
7. sorunun çözümü
Anlam ve amaç, kişinin zorluğa katlanma kapasitesini artıran bir dayanak işlevi görebilir.
- Kişi amaç varken dayanabildiğini söylüyor.
- Amaç kaybolunca dayanma gücü azalıyor.
- Demek ki amaç bir dayanak işlevi görüyor.
8. sorunun çözümü
Doğa insandan bağımsız bütünü; çevre ise canlının içinde bulunduğu ve etkileşime girdiği ortamı ifade eder.
- Doğa geniş ve insandan bağımsız bir bütün olarak veriliyor.
- Çevre ise bir canlıyla ilişki içinde tanımlanır.
- Bu ilişki, içinde yaşanan ve etkileşilen ortamdır.
9. sorunun çözümü
Karar vermemek, mevcut durumun sürmesine yol açar; bu sonuç da kişiye sorumluluk yükler.
- Karar verilmediğinde durum kendi hâlinde sürer.
- Bu sürme de bir sonuçtur.
- Sonuç doğuran her tutum sorumluluk doğurur.
10. sorunun çözümü
Şiiri felsefi kılan, kalıcılık-geçicilik gibi bir varlık sorusunu imge aracılığıyla okurun düşünmesine açmasıdır.
- Şiirde nehir imgesi kullanılıyor.
- İmge zamanın geçişine bağlanıyor.
- Böylece bir varlık sorusu düşünmeye açılıyor.
11. sorunun çözümü
Hazır bir amacın bulunmaması ve kişinin kendini seçimleriyle kurması, varoluşçu düşüncenin merkezî savıdır.
- Kahramana hazır bir amaç verilmemiş.
- Ne olacağına kendisi karar veriyor.
- Bu, kendini seçimleriyle kurma düşüncesidir.
12. sorunun çözümü
Eşit uygulama, yöneticinin de yasayla bağlı olması ve yargı bağımsızlığı hukuk devletinin temel ilkeleridir.
- Kartlarda eşit uygulama var.
- Yöneticinin bağlılığı ve yargı bağımsızlığı ekleniyor.
- Bu ilkeler hukuk devletini tanımlar.
13. sorunun çözümü
Bu yaklaşım teknolojiyi araç düzeyinin ötesine taşır; onu varlığı belirli bir biçimde açan bir kavrayış tarzı olarak ele alır.
- Görüş teknolojiyi araç üretmeye indirgemiyor.
- Bakış açımızı biçimlendirdiğini söylüyor.
- Bu, bir varlık kavrayışı düzeyidir.
14. sorunun çözümü
Derin yaklaşım, teknik önlemleri yeterli görmez; insanın doğayla ilişkisini kuran değer anlayışının değişmesini savunur.
- Yüzeysel yaklaşım teknik önlemlerle sınırlı.
- Derin yaklaşım daha köklü bir değişim önerir.
- Bu değişim bakış açısı ve yaşam biçimini kapsar.
15. sorunun çözümü
Dijital ortamda kimlik seçilerek sunulduğu için, gösterilen ile yaşanan arasındaki ilişki felsefi bir tartışma konusu olur.
- Yüz yüze sunum bütünlüklü.
- Dijital sunum seçilerek düzenleniyor.
- Bu fark, sunulan ile gerçek kimlik ilişkisini tartışmaya açar.
16. sorunun çözümü
Tekhne; bilgiyle birleşmiş üretme ve yapma becerisini ifade eden, teknoloji sözcüğünün kökeninde bulunan kavramdır.
- Tanımda beceri ve bilgi birlikte anılıyor.
- Üretme ve yapma vurgusu var.
- Bu kavram tekhnedir.
17. sorunun çözümü
Aynı fiil için kişiye göre farklı işlem yapılması, yasa önünde eşitlik ilkesini ihlal eder.
- İki kişi aynı fiili işlemiş.
- Farklı işlem uygulanmış.
- Ayrım kişinin konumuna dayanıyor; bu eşitliğe aykırıdır.
18. sorunun çözümü
Korkunun belirli bir nesnesi vardır; kaygı ise belirli bir nesneye bağlanamayan, varoluşun kendisinden doğan bir duygudur.
- Korkunun nesnesi belirli.
- Kaygıda böyle bir nesne gösterilemez.
- Kaynağı varoluşun kendisidir.
19. sorunun çözümü
Kavram oluşturma, çıkarım yapma ve yargıları sınama aklın temel işlevleridir.
- Kartlarda kavram ve çıkarım işlevleri var.
- Yargıları sınama da ekleniyor.
- Bu işlevler akla aittir.
20. sorunun çözümü
Sonluluğun somut biçimde fark edilmesi, kişinin zamanını neye ayırdığını sorgulamasına ve öncelikleri değiştirmesine yol açabilir.
- Kişi sonluluğunu somut biçimde deneyimlemiş.
- Ardından zamanını gözden geçirmiş.
- Bu, önceliklerin yeniden düzenlenmesidir.