11. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

1

Mikrodalga fırınların cam kapağında delikli metal bir ızgara bulunmaktadır. Bu ızgaranın işlevi nedir?

  1. A Camı sağlamlaştırmak
  2. B Isıyı içeride tutmak
  3. C Işığı yansıtmak
  4. D Yiyeceği görünür kılmak
  5. E Elektromanyetik dalgayı içeride tutup dışarı sızmasını engellemek
2

Yüklü ve dengeye gelmiş içi dolu bir iletken kürenin iç bölgesi incelenmektedir. Bu bölgedeki elektriksel alan için ne söylenir?

  1. A Merkezde en büyüktür.
  2. B Yüzeye yaklaştıkça azalır.
  3. C Yarıçapla doğru orantılıdır.
  4. D Yükle ters orantılıdır.
  5. E Her noktada sıfırdır.
3
1232468100uzaklık (d)alan (E)

Grafikte noktasal bir yükün alan şiddetinin uzaklıkla değişimi verilmiştir. Grafiğin bu biçimde olmasının nedeni nedir?

  1. A Alanın uzaklıkla doğru orantılı olması
  2. B Alanın uzaklıktan bağımsız olması
  3. C Alanın uzaklığın karesiyle ters orantılı olması
  4. D Yükün zamanla azalması
  5. E Ortamın değişmesi
4
+q+qd

Şekildeki iki noktasal yük arasındaki uzaklık iki katına çıkarılırsa aralarındaki elektriksel kuvvet nasıl değişir?

  1. A Dörtte birine iner.
  2. B Yarıya iner.
  3. C Değişmez.
  4. D İki katına çıkar.
  5. E Dört katına çıkar.
5
YükAlan çizgilerinin yönü
Pozitif yükYükten dışa doğru çıkar
Negatif yük?

Tabloda nokta yüklerin alan çizgileri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan yön hangisidir?

  1. A Yine dışa doğru çıkar
  2. B Çizgi oluşmaz
  3. C Yüke doğru içeri girer
  4. D Yüzeye paralel ilerler
  5. E Rastgele yönlenir
6

Hava direncinin önemsiz olduğu bir ortamda serbest düşen cisimlerin ivmesi sabittir ve kütleden bağımsızdır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A Hız zamanla düzgün olarak artar.
  2. B İvme hareket boyunca sabittir.
  3. C Kütle düşme süresini etkilemez.
  4. D Alınan yol zamanın karesiyle orantılıdır.
  5. E Ağır cisimler her zaman daha kısa sürede düşer.
7
F1 / F2 = d2² / d1²

İki yük arasındaki uzaklık yarıya indirilirken yükler değiştirilmemektedir. Buna göre yeni kuvvetin eskisine oranı kaçtır?

  1. A 1/4
  2. B 1/2
  3. C 2
  4. D 4
  5. E 8
8
CisimBırakılma yüksekliğiYere varış süresi
K20 m2 s
L80 m?

Tabloda iki cismin bırakılma yüksekliği ve yere varış süresi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluğa gelmesi gereken süre kaç saniyedir?

  1. A 2
  2. B 4
  3. C 6
  4. D 8
  5. E 16
9

Aynı yükseklikten aynı anda bırakılan 1 kg ve 4 kg kütleli iki demir bilye gözlenmektedir. Hava direncinin önemsiz olduğu bu ortamda bilyelerin yere varışı için ne söylenir?

  1. A Ağır olan önce varır.
  2. B İkisi aynı anda varır.
  3. C Hafif olan önce varır.
  4. D Ağır olan iki kat hızlı düşer.
  5. E İkisi de düşmez.
10

6 Ω ve 3 Ω’luk iki direnç paralel bağlanmıştır. Buna göre eşdeğer direnç kaç Ω’dur?

  1. A 2
  2. B 3
  3. C 4,5
  4. D 9
  5. E 18
11
Fₛ = k × N, k = 0,3, N = 50 N

Yukarıda sürtünme kuvveti bağıntısı ve veriler verilmiştir. Sürtünme kuvvetinin büyüklüğü sorulmaktadır. Buna göre bu değer kaç N'dir?

  1. A 30
  2. B 50,3
  3. C 167
  4. D 15
  5. E 5
12

Elektrikli ev aletlerinde topraklama yapılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Cihazın gövdesinde biriken kaçak akımı toprağa aktararak çarpılmayı önlemek
  2. B Cihazın daha hızlı çalışmasını sağlamak
  3. C Elektrik faturasını düşürmek
  4. D Cihazın direncini artırmak
  5. E Manyetik alan oluşturmak
13
BüyüklükYönü
Çizgisel hızÇembere teğet
Merkezcil ivme?

Tabloda çembersel hareketteki büyüklükler ve yönleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

  1. A Dışa doğru
  2. B Çembere teğet
  3. C Çemberin merkezine doğru
  4. D Yönsüz
  5. E Değişken
14
Eğim açısıYüzeye paralel bileşen
KüçükKüçük
Büyük?

Tabloda eğik düzlemde ağırlığın bileşeni verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?

  1. A Küçük
  2. B Büyük
  3. C Sıfır
  4. D Değişmez
  5. E Ölçülemez
15

Serbest düşen bir cismin ardışık eşit zaman aralıklarında aldığı yollar 1, 3, 5 sayılarıyla orantılıdır. Bu orantının fiziksel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Hızın zamanla düzgün biçimde artması
  2. B Kütlenin zamanla artması
  3. C Hava direncinin zamanla artması
  4. D Yer çekiminin yükseklikle azalması
  5. E Hızın sabit kalması
16
KuvvetYönü
AğırlıkAşağı
Normal kuvvet?

Tabloda yatay bir yüzeyde duran cisme etki eden kuvvetler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?

  1. A Aşağı
  2. B Yukarı, yüzeye dik
  3. C Yatay
  4. D Yönsüz
  5. E Belirsiz
17

Bir cam tüpün içindeki hava boşaltıldıktan sonra tüy ile madenî para aynı anda bırakılmıştır. Bu deneyde gözlenecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Para belirgin biçimde önce düşer.
  2. B Tüy önce düşer.
  3. C İkisi aynı anda düşer.
  4. D Tüy havada asılı kalır.
  5. E Para havada asılı kalır.
18

Boyutları özdeş ama kütleleri farklı iki top hava içinde aynı yükseklikten bırakılmıştır. Bu topların limit hızlarıyla ilgili olarak ne söylenebilir?

  1. A Kütlesi büyük olanın limit hızı daha büyüktür.
  2. B İkisinin limit hızı eşittir.
  3. C Kütlesi küçük olanın limit hızı daha büyüktür.
  4. D Limit hız kütleye hiç bağlı değildir.
  5. E İkisi de limit hıza ulaşamaz.
19
24 VR₁ = 6 ΩR₂ = 6 Ω

Şekildeki seri devrede her bir direncin uçları arasındaki potansiyel fark kaç V’tur?

  1. A 4
  2. B 6
  3. C 8
  4. D 12
  5. E 24
20
h = ½ × g × t², g = 10 m/s², t = 4 s

Yukarıda serbest düşmede alınan yol bağıntısı verilmiştir. Dört saniyede alınan yol sorulmaktadır. Buna göre yol kaç metredir?

  1. A 20
  2. B 40
  3. C 80
  4. D 160
  5. E 14
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. E 2. E 3. C 4. A 5. C 6. E 7. D 8. B 9. B 10. A 11. D 12. A 13. C 14. B 15. A 16. B 17. C 18. A 19. D 20. C
1. sorunun çözümü

Izgara bir Faraday kafesidir; delikler mikrodalganın dalga boyundan küçük olduğu için dalga dışarı çıkamaz.

  1. Izgaranın iki şeyi aynı anda yapması gerektiğini görelim: mikrodalgayı içeride tutmak ama yiyeceğin görülmesine izin vermek.
  2. İletken bir ağ, delikleri dalga boyundan yeterince küçük olduğu sürece kapalı bir kabuk gibi davranır ve o dalgayı perdeler.
  3. Mikrodalganın dalga boyu santimetreler mertebesindedir, delikler ise milimetrelerle ölçülür; dalga geçemez. Görünür ışığın dalga boyu ise deliklerden çok daha küçük olduğu için ışık rahatça geçer, içerisi görünür.
  4. Denetleyelim: ölçüt delik boyutunun dalga boyuna oranı ✓ — bu yüzden aynı ızgara ışığı tutmuyor.

Sık yapılan hata: "Isıyı içeride tutmak" demek. Fırın ısıyı yalıtımla tutar; delikli metal ızgaranın işi, dalga boyu deliklerden büyük olan MİKRODALGAYI perdelemektir.

2. sorunun çözümü

Dengedeki iletkenin iç bölgesinde elektriksel alan her noktada sıfırdır.

  1. İletkenin tanımından başlayalım: içinde serbestçe hareket edebilen yükler bulunur. Denge ise bu yüklerin artık hareket etmemesi demektir.
  2. Şimdi tersini varsayalım: iç bölgede sıfırdan farklı bir alan bulunsaydı, oradaki serbest yüklere kuvvet etkir ve yükler hareket ederdi.
  3. Hareket varsa denge yoktur. Öyleyse dengeye gelmiş bir iletkende iç alan her noktada sıfır olmak zorundadır; yükler yüzeye çıkıp orada durur.
  4. Denetleyelim: küre içi dolu ya da boş olsun sonuç değişmiyor ✓ — koşulu sağlayan şey iletkenlik ve denge, geometri değil.

Sık yapılan hata: "Merkezde en büyüktür" demek. İç bölgede sıfırdan farklı bir alan olsaydı yükler HAREKET ederdi; bu da cismin dengede olmadığı anlamına gelirdi.

3. sorunun çözümü

Uzaklık 3 katına çıkarken alan 9 kat azalmış; bu, ters kare bağlılığının işaretidir.

  1. Grafikten iki noktayı okuyalım: uzaklık 1 iken alan 9, uzaklık 3 iken alan 1.
  2. Değişimi oranlayalım: uzaklık 1’den 3’e, yani 3 katına çıkmış; alan 9’dan 1’e, yani 9 kat azalmış.
  3. Şimdi bağlılığı arayalım. Düz ters orantı olsaydı alan 3 kat azalırdı; 9 kat azalması, azalmanın 3² ile gerçekleştiğini gösterir. Öyleyse alan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
  4. Denetleyelim: uzaklık 2 iken grafik yaklaşık 2,4 veriyor ✓ — 9 / 2² = 2,25, ölçümle uyumlu.

Sık yapılan hata: "Alanın uzaklıkla doğru orantılı olması" demek. Doğru orantıda uzaklık artarken alan da ARTARDI; grafikte alan azalıyor, üstelik karesel biçimde.

4. sorunun çözümü

Coulomb kuvveti uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; uzaklık iki katına çıkınca kuvvet dörtte birine iner.

  1. Kullanılacak bağıntıyı yazalım: F = k · q₁ · q₂ / d². Uzaklık paydada ve karesi alınmış durumda.
  2. Değişimi uygulayalım: d yerine 2d yazıldığında payda (2d)² = 4d² olur. Pay değişmiyor, çünkü yükler aynı.
  3. Payda 4 katına çıktığında kesrin değeri 1/4 katına iner. Yani kuvvet dörtte birine düşer.
  4. Denetleyelim: uzaklık arttıkça kuvvetin azalması beklenir ✓ — sonuç bu beklentiyle uyumlu.

Sık yapılan hata: "Yarıya iner" demek. Yarıya inmesi için kuvvetin uzaklıkla ters orantılı olması gerekirdi; oysa bağıntıda uzaklığın KARESİ var.

5. sorunun çözümü

Alan çizgileri pozitif yükten çıkıp negatif yükte son bulur; negatif yüke doğru içeri girer.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda yükün işareti, sağda alan çizgilerinin yönü. Dolu satır: pozitif yük → çizgiler dışa çıkar.
  2. Çizgi yönünün ne anlattığını belirleyelim: o noktaya konulan POZİTİF bir deneme yükünün iteceği yön.
  3. Negatif bir yükün yanına pozitif deneme yükü konursa çekilir, yani yüke doğru hareket eder. Öyleyse çizgiler negatif yüke doğru içeri girer.
  4. Denetleyelim: bir pozitif ve bir negatif yük yan yana ✓ — çizgiler pozitiften çıkıp negatifte bitiyor, iki satır birbirini tamamlıyor.

Sık yapılan hata: "Yine dışa doğru çıkar" demek. Dışa çıkma, ÜST SATIRDA pozitif yük için zaten yazılmış; negatif yük deneme yükünü çektiği için çizgiler içeri girer.

6. sorunun çözümü

İvme kütleden bağımsız olduğuna göre ağır cismin daha kısa sürede düşmesi verilen bilgiyle çelişir.

  1. Bilgi, ivmenin kütleden bağımsız olduğunu söylüyor.
  2. Aynı yükseklikte süre yalnız ivmeye bağlıdır.
  3. Ağır cismin önce düşmesi çelişkidir.
7. sorunun çözümü

Verilen oranda uzaklık yarıya indiğinde F₁ / F₂ = 4 çıkar; kuvvet dört katına yükselir.

  1. Verilen oranı yazalım: F₁ / F₂ = d₂² / d₁². Burada d₁ eski, d₂ yeni uzaklık olsun; d₂ = d₁ / 2.
  2. Yerleştirelim: F₂ / F₁ = d₁² / d₂² = d₁² / (d₁ / 2)² = d₁² / (d₁² / 4).
  3. Sadeleştirelim: d₁² terimleri gider ve oran 4 çıkar. Yeni kuvvet eskisinin 4 katıdır.
  4. Denetleyelim: uzaklık azaldığında kuvvetin artması gerekir ✓ — sonucun 1’den büyük çıkması bu beklentiyi doğruluyor.

Sık yapılan hata: 1/4 demek. 1/4, uzaklık İKİ KATINA çıkarıldığında bulunur; burada uzaklık yarıya indiği için oran tersine döner ve 4 olur.

8. sorunun çözümü

Yükseklik sürenin karesiyle orantılıdır; yükseklik 4 katına çıkarsa süre 2 katına çıkar ve 4 s olur.

  1. h = g × t² / 2 bağıntısında h, t ile karesel değişir.
  2. Yükseklik 20’den 80’e, yani 4 katına çıkmıştır.
  3. Süre 2 katına çıkar: 2 × 2 = 4 s.
9. sorunun çözümü

Serbest düşmede ivme kütleye bağlı değildir; aynı yükseklikten bırakılan cisimler aynı sürede yere ulaşır.

  1. İvme her iki cisim için de g’dir.
  2. Yükseklik ve ilk hız aynıdır.
  3. Düşme süresi de aynı olur.
10. sorunun çözümü

Paralel bağlıda terslerin toplamı alınır; 1/6 + 1/3 = 1/2 olduğundan eşdeğer direnç 2 Ω’dur.

  1. Bağıntıyı yazalım: paralel bağlıda 1/R_eş = 1/R₁ + 1/R₂. Verilenler R₁ = 6 Ω, R₂ = 3 Ω.
  2. Yerleştirelim ve paydaları eşitleyelim: 1/R_eş = 1/6 + 1/3 = 1/6 + 2/6 = 3/6 = 1/2.
  3. Tersini alalım: R_eş = 2 Ω. Paralel bağlamada eşdeğer direnç, en küçük dirençten bile küçük çıkar.
  4. Denetleyelim: 2 Ω < 3 Ω ✓ — paralel bağlamanın kuralına uygun.

Sık yapılan hata: 9 demek. 9 Ω, iki direncin TOPLAMIDIR ve seri bağlamada bulunur; paralel bağlamada terslerin toplamı alınır.

11. sorunun çözümü

Sürtünme kuvveti Fₛ = k · N bağıntısıyla bulunur; 0,3 × 50 = 15 N.

  1. Verilenleri yazalım: k = 0,3 (sürtünme katsayısı, birimsiz), N = 50 N, istenen Fₛ. Bağıntı Fₛ = k · N.
  2. Değerleri yerleştirelim: Fₛ = 0,3 × 50.
  3. İşlemi yapalım: Fₛ = 15. Birim newton; k birimsiz olduğu için sonuç yine kuvvet birimindedir.
  4. Denetleyelim: k < 1 olduğu için sürtünme normal kuvvetten küçük çıkmalı ✓ — 15 N < 50 N, sonuç tutarlı.

Sık yapılan hata: 50,3 demek. 50,3, sayıların ÇARPILMASI yerine toplanmasından çıkar (0,3 + 50); üstelik katsayı birimsiz olduğu için böyle bir toplama anlamlı da olmaz.

12. sorunun çözümü

Topraklama, gövdeye kaçan akıma insandan çok daha düşük dirençli bir yol sunarak çarpılmayı önler.

  1. Tehlikenin nasıl doğduğunu görelim: yalıtım bozulduğunda cihazın metal gövdesine akım kaçabilir.
  2. Gövdeye dokunan kişi bu durumda akım için bir yol oluşturur; akım insan üzerinden toprağa geçer ve çarpılma olur.
  3. Topraklama teli araya çok düşük dirençli ikinci bir yol koyar. Akım en az dirençli yolu tercih ettiği için insan yerine bu telden geçer.
  4. Denetleyelim: önlem akımı ortadan kaldırmıyor ✓ — yalnız izleyeceği yolu değiştiriyor.

Sık yapılan hata: "Elektrik faturasını düşürmek" demek. Topraklama teli normal çalışmada akım TAŞIMAZ; devreye girdiği an bir arıza anıdır, tüketimi ilgilendirmez.

13. sorunun çözümü

Merkezcil ivme her zaman dönme merkezine doğrudur.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda büyüklük, sağda yönü. Dolu satır: çizgisel hız → çembere teğet.
  2. İvmenin işini hatırlayalım: hızı değiştirmek. Çembersel harekette sürat değişmediğine göre ivmenin değiştirdiği tek şey hızın yönüdür.
  3. Bir vektörün büyüklüğünü değiştirmeden yönünü çevirmek için ivmenin ona dik olması gerekir. Teğete dik doğrultu ise yarıçap doğrultusudur ve ivme merkeze doğrudur.
  4. Denetleyelim: ivme dışa doğru olsaydı cisim çemberden uzaklaşırdı ✓ — oysa cisim çember üzerinde kalıyor.

Sık yapılan hata: "Çembere teğet" demek. Bu, ÜST SATIRDA çizgisel hız için zaten yazılmış; ivme hıza dik olmak zorunda olduğu için merkeze doğrudur.

14. sorunun çözümü

Eğim açısı büyüdükçe ağırlığın yüzeye paralel bileşeni büyür.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda eğim açısı, sağda ağırlığın yüzeye paralel bileşeni. Dolu satır: küçük açı → küçük bileşen.
  2. Eğik düzlemde ağırlık iki bileşene ayrılır: yüzeye dik olan ve yüzeye paralel olan. Cismi kaydırmaya çalışan, paralel bileşendir.
  3. Bu bileşen açının sinüsüyle orantılıdır; açı büyüdükçe sinüs de büyür. Öyleyse eğim arttıkça paralel bileşen büyür ve cisim daha kolay kayar.
  4. Denetleyelim: dik bir yamaçta durmak daha zordur ✓ — paralel bileşenin büyümesinin günlük karşılığı.

Sık yapılan hata: Küçük demek. Bu, ÜST SATIRDA küçük eğim açısı için zaten yazılmış; açı büyüdükçe paralel bileşen de büyür.

15. sorunun çözümü

Sabit ivmeyle hız düzgün arttığı için her yeni aralıkta ortalama hız da düzgün artar; alınan yollar tek sayılarla orantılı olur.

  1. İvme sabittir, hız düzgün artar.
  2. Her aralığın ortalama hızı bir öncekinden büyüktür.
  3. Alınan yollar 1, 3, 5 biçiminde ilerler.
16. sorunun çözümü

Normal kuvvet, yüzeyin cisme uyguladığı ve yüzeye dik olan yukarı yönlü kuvvettir.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda kuvvet, sağda yönü. Cisim yatay bir yüzeyde duruyor ve dengede.
  2. Dolu satır: ağırlık → aşağı. Cisim dengede olduğuna göre bileşke kuvvet sıfır olmalı; öyleyse ağırlığı dengeleyen yukarı yönlü bir kuvvet bulunmalı.
  3. Bu kuvvet yüzeyin cisme uyguladığı tepkidir ve yüzeye diktir. Yatay bir yüzeyde bu doğrultu yukarıdır.
  4. Denetleyelim: eğik bir yüzeyde normal kuvvet tam yukarı değil, yüzeye dik olurdu ✓ — tanımdaki ölçüt "yüzeye dik" olması.

Sık yapılan hata: Aşağı demek. Aşağı yön, ÜST SATIRDA ağırlık için zaten yazılmış; normal kuvvet ağırlığı dengelediği için ters yönde, yüzeye dik olmalıdır.

17. sorunun çözümü

Tüyün geride kalmasının nedeni hava direncidir; hava boşaltılınca tek etki yer çekimi kalır ve ikisi birlikte düşer.

  1. Normalde tüyü yavaşlatan hava direncidir.
  2. Tüpte hava yoktur.
  3. Geriye yalnız yer çekimi kalır, ikisi birlikte düşer.
18. sorunun çözümü

Direnç kuvveti ancak daha büyük hızda daha büyük ağırlığa eşitlenebilir; kesitleri aynıysa ağır olanın limit hızı büyüktür.

  1. Limit hızda direnç ağırlığa eşittir.
  2. Ağırlık büyükse eşitlik için direnç de büyük olmalıdır.
  3. Direnç hızla arttığından limit hız büyür.
19. sorunun çözümü

Eşit dirençler seri bağlıysa gerilim eşit paylaşılır; her dirençte 2 A × 6 Ω = 12 V düşer.

  1. Verilenleri yazalım: V = 24 V, R₁ = R₂ = 6 Ω, bağlantı seri. Önce eşdeğer direnç: R_eş = 6 + 6 = 12 Ω.
  2. Akımı bulalım: i = V / R_eş = 24 / 12 = 2 A. Seri devrede bu akım iki dirençten de geçer.
  3. Her direncin uçlarındaki gerilimi bulalım: V = i × R = 2 × 6 = 12 V. Dirençler eşit olduğu için gerilim de eşit paylaşılıyor.
  4. Denetleyelim: 12 + 12 = 24 V ✓ — iki direncin gerilimleri toplamı kaynak gerilimini veriyor.

Sık yapılan hata: 24 demek. 24 V kaynağın TAMAMIDIR; seri bağlamada bu gerilim dirençler arasında paylaşılır, tek bir dirence düşmez.

20. sorunun çözümü

Serbest düşmede h = ½ · g · t²; ½ × 10 × 16 = 80 m.

  1. Verilenleri yazalım: g = 10 m/s², t = 4 s, istenen yol h. Bağıntı h = ½ · g · t².
  2. Önce zamanın karesini alalım: t² = 4² = 16.
  3. Sonra çarpanları sırayla uygulayalım: ½ × 10 = 5 ve 5 × 16 = 80. Birim (m/s²) × s² = m. Cisim 4 saniyede 80 metre düşüyor.
  4. Denetleyelim: zaman iki katına çıksa yol dört katına çıkardı ✓ — bağıntıda zamanın karesi var.

Sık yapılan hata: 40 demek. 40, aynı verilerle bulunan SON HIZDIR (v = g · t = 10 × 4 = 40 m/s); sorulan ise alınan yol.

Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.