11. Sınıf Fizik 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, ışığın her ortam geçişinde mutlaka kırılacağını söylemiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Hata yoktur.
- B Işık hiç kırılmaz.
- C Kırılma yalnızca suda olur.
- D Kırma indisi önemsizdir.
- E Yüzeye dik gelen ışın doğrultu değiştirmeden geçer.
| Kaynak | Oluşan gölge |
|---|---|
| Nokta kaynak | Yalnızca tam gölge |
| Yaygın kaynak | ? |
Tabloda kaynak türleri ve gölge oluşumu eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Tam gölge ve yarı gölge birlikte
- B Yalnızca tam gölge
- C Gölge oluşmaz
- D Yalnızca yarı gölge
- E Renkli gölge
| Ortam | Kırma indisi | Işığın sürati |
|---|---|---|
| Hava | 1,00 | Büyük |
| Cam | 1,50 | ? |
Tabloda ortamlar ve kırma indisleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
- A Aynı
- B Büyük
- C Küçük
- D Sıfır
- E Sonsuz
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Gerçek derinlik | 120 cm |
| Suyun kırma indisi | 4/3 |
Tabloda bir havuzun verileri bulunmaktadır. Yukarıdan bakan bir gözlemcinin gördüğü görünür derinlik sorulmaktadır. Tabloya göre bu değer kaç santimetredir?
- A 160
- B 90
- C 120
- D 80
- E 40
| Uzaklık | Aydınlanma şiddeti |
|---|---|
| d | E |
| 2d | ? |
Tabloda bir kaynaktan uzaklaştıkça aydınlanmanın değişimi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Ters kare yasası uygulandığında bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A E/2
- B E/4
- C 2E
- D 4E
- E E
| Geçiş | Işının davranışı |
|---|---|
| Az yoğun ortamdan çok yoğuna | Normale yaklaşır |
| Çok yoğundan az yoğuna | ? |
Tabloda kırılma davranışı verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Normalden uzaklaşır
- B Normale yaklaşır
- C Doğrultusu değişmez
- D Geri döner
- E Kaybolur
| Ayna | Görüntü özelliği |
|---|---|
| Düzlem ayna | Cisimle aynı boyda, sanal, ters çevrilmiş |
| Cisim-ayna uzaklığı | ? |
Tabloda düzlem aynada görüntü özellikleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Görüntü-ayna uzaklığının yarısıdır
- B Görüntü-ayna uzaklığının iki katıdır
- C Görüntü-ayna uzaklığına eşittir
- D Sıfırdır
- E Belirsizdir
Yukarıda kırılma yasası verilmiştir. Bu bağıntıdaki n büyüklüğünün adı sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Gelme açısı
- B Ortamın kırma indisi
- C Kırılma açısı
- D Işık şiddeti
- E Odak uzaklığı
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Işık akısı | 600 lümen |
| Aydınlanan yüzey | 3 m² |
Tabloda bir aydınlatmanın verileri bulunmaktadır. Yüzeydeki aydınlanma şiddeti sorulmaktadır. Tabloya göre bu değer kaç lükstür?
- A 1.800
- B 200
- C 603
- D 597
- E 2
| Mercek | Paralel ışınlara etkisi |
|---|---|
| İnce kenarlı | Toplar |
| Kalın kenarlı | ? |
Tabloda mercek türleri ve davranışları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Değiştirmez
- B Toplar
- C Dağıtır
- D Yansıtır
- E Soğurur
Şemada bir olayın basamakları verilmiş, sonuç boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Işın hızlanır
- B Işın normale yaklaşır
- C Işın kaybolur
- D Işın ortamı terk edemez, tümüyle yansır
- E Işın soğurulur
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Optik olaylar; aydınlanma, yansıma-kırılma ve sınır açısı kavramlarıyla birlikte açıklanır.
- B Aydınlanma uzaklıktan bağımsızdır.
- C Ayna ve mercek aynı işi görür.
- D Tam yansıma her açıda olur.
- E Kartlar birbirinden bağımsızdır.
Bir uygulama
Araçların yan aynalarında "cisimler göründüğünden daha yakındır" uyarısı bulunmaktadır.
Yukarıdaki uyarının nedeni sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Ayna ışığı soğurur.
- B Ayna düzlemdir.
- C Ayna görüntüyü büyütür.
- D Tümsek ayna görüntüyü küçülttüğü için cisim uzak sanılır.
- E Uyarı gereksizdir.
| Nicelik | Birimi |
|---|---|
| Işık şiddeti | kandela |
| Aydınlanma şiddeti | ? |
Tabloda optik nicelikler ve birimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A lüks
- B kandela
- C lümen
- D watt
- E joule
Yukarıda küresel bir aynanın eğrilik yarıçapı verilmiştir. Aynanın odak uzaklığı sorulmaktadır. Buna göre bu değer kaç santimetredir?
- A 4
- B 40
- C 80
- D 10
- E 20
Bir gözlem
Suya batırılan bir çubuk, yüzeyde kırılmış gibi görünmektedir.
Yukarıdaki gözlemin nedeni sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A Işığın ortam değiştirirken kırılması
- B Çubuğun gerçekten kırılması
- C Suyun renginin değişmesi
- D Işığın soğurulması
- E Gözün yanılması dışında bir neden yoktur.
Bir deney
Beyaz ışık bir prizmadan geçirildiğinde renklere ayrılmaktadır.
Yukarıdaki olayın nedeni sorulmaktadır. Buna göre istenen değer hangisidir?
- A Prizmanın ısınması
- B Prizmanın renkli olması
- C Işığın soğurulması
- D Işığın yansıması
- E Her rengin kırma indisinin farklı olması
| Göz kusuru | Kullanılan mercek |
|---|---|
| Miyop | Kalın kenarlı |
| Hipermetrop | ? |
Tabloda göz kusurları ve düzeltici mercekler eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A Çukur ayna
- B Kalın kenarlı
- C Düzlem ayna
- D İnce kenarlı
- E Prizma
Bir uygulama
Fiber optik kablolarda ışık, kablo boyunca kayıpsıza yakın biçimde iletilmektedir.
Yukarıdaki uygulamanın dayandığı optik olay sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Kutuplanma
- B Kırınım
- C Girişim
- D Soğurulma
- E Tam yansıma
| Ayna türü | Paralel ışınları |
|---|---|
| Çukur ayna | Bir noktada toplar |
| Tümsek ayna | ? |
Tabloda küresel aynaların davranışı verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Yok eder
- B Bir noktada toplar
- C Değiştirmez
- D Dağıtır; uzantıları bir noktada kesişir
- E Ters çevirir
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Gelme açısı sıfırken kırılma açısı da sıfırdır; ışın doğrultu değiştirmez.
- Snell yasasında açılar yer alır.
- Gelme açısı sıfırsa sinüs de sıfırdır.
- Işın doğrultusunu korur.
2. sorunun çözümü
Yaygın kaynakta ışık farklı noktalardan geldiği için tam gölgenin çevresinde yarı gölge oluşur.
- Nokta kaynakta ışık tek noktadan gelir.
- Yaygın kaynakta birden çok noktadan gelir.
- Kısmi engellenme yarı gölge oluşturur.
3. sorunun çözümü
Kırma indisi büyüdükçe ışığın o ortamdaki sürati küçülür.
- Kırma indisi ışık süratiyle ters ilişkilidir.
- Camın indisi havadan büyüktür.
- Camda sürat daha küçüktür.
4. sorunun çözümü
Görünür derinlik = gerçek derinlik ÷ n = 120 ÷ (4/3) = 90 cm'dir.
- Bağıntı h' = h ÷ n biçimindedir.
- 120 ÷ (4/3) = 120 × 3/4 hesaplanır.
- Sonuç 90 cm bulunur.
5. sorunun çözümü
Aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; uzaklık iki katına çıkınca dörtte bire iner.
- E ile d² ters orantılıdır.
- d yerine 2d yazılır: (2d)² = 4d².
- Aydınlanma E/4 olur.
6. sorunun çözümü
Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçen ışın normalden uzaklaşır.
- Az yoğundan çok yoğuna geçişte ışın normale yaklaşıyor.
- Ters geçişte davranış tersine döner.
- Işın normalden uzaklaşır.
7. sorunun çözümü
Düzlem aynada cisim ve görüntü aynaya eşit uzaklıktadır.
- Görüntü aynanın arkasında oluşur.
- Yansıma yasası simetri kurar.
- İki uzaklık eşittir.
8. sorunun çözümü
n, ortamın ışığı kırma indisidir ve ışığın o ortamdaki süratini belirler.
- θ açıları göstermektedir.
- Kalan n katsayısı ortama özgüdür.
- Bu, kırma indisidir.
9. sorunun çözümü
E = 600 ÷ 3 = 200 lükstür.
- Aydınlanma, akının alana oranıdır.
- 600 ÷ 3 hesaplanır.
- Sonuç 200 lüks bulunur.
10. sorunun çözümü
Kalın kenarlı (ıraksak) mercek paralel ışınları dağıtır.
- İnce kenarlı mercek ışınları topluyor.
- Kalın kenarlı mercek ters davranır.
- Işınları dağıtır.
11. sorunun çözümü
Sınır açısı aşıldığında kırılma gerçekleşmez ve ışın tam yansımaya uğrar.
- Işın az yoğun ortama geçmeye çalışıyor.
- Gelme açısı sınır açısını aşıyor.
- Kırılma olmaz, ışın tümüyle yansır.
12. sorunun çözümü
Kartlar aydınlanmayı, yansıma-kırılma ayrımını ve tam yansımayı birlikte gösterir.
- Birinci kart aydınlanmayı veriyor.
- İkinci kart yansıma-kırılma ayrımını ekliyor.
- Üçüncü kart tam yansımayı getiriyor.
13. sorunun çözümü
Geniş görüş alanı için kullanılan tümsek ayna küçük görüntü verir; bu, cismi uzak gösterir.
- Yan aynalar tümsek aynadır.
- Tümsek ayna küçük görüntü verir.
- Küçük görüntü cismi uzak gösterir.
14. sorunun çözümü
Aydınlanma şiddetinin birimi lükstür (lümen/m²).
- Işık şiddeti kandela ile ölçülür.
- Aydınlanma birim yüzeye düşen ışık akısıdır.
- Birimi lükstür.
15. sorunun çözümü
Odak uzaklığı eğrilik yarıçapının yarısıdır: 40 ÷ 2 = 20 cm.
- f = r ÷ 2 bağıntısı yazılır.
- 40 ÷ 2 hesaplanır.
- Sonuç 20 cm bulunur.
16. sorunun çözümü
Sudan havaya geçen ışınlar kırıldığı için çubuk kırık görünür.
- Işık sudan havaya geçiyor.
- Ortam değişince doğrultu kırılır.
- Göz kırılan ışınları uzatarak yorumlar.
17. sorunun çözümü
Farklı dalga boylarındaki ışıklar farklı oranda kırıldığı için renkler ayrışır.
- Beyaz ışık farklı renkleri içerir.
- Her rengin kırma indisi farklıdır.
- Kırılma açıları farklı olunca renkler ayrışır.
18. sorunun çözümü
Hipermetropta görüntü retinanın arkasında oluşur; ince kenarlı mercek ışınları öne toplar.
- Miyopta görüntü retinanın önünde oluşur.
- Hipermetropta arkada oluşur.
- Toplayıcı ince kenarlı mercek gerekir.
19. sorunun çözümü
Fiber optikte ışık, çeper boyunca ardışık tam yansımalarla ilerler.
- Işık kablonun içinde kalıyor.
- Dışarı çıkmasını engelleyen bir olay vardır.
- Bu olay tam yansımadır.
20. sorunun çözümü
Tümsek ayna paralel ışınları dağıtır; uzantıları odakta kesişir.
- Çukur ayna ışınları toplar.
- Tümsek ayna dışa doğru şişkindir.
- Işınlar dağılır, uzantıları odakta buluşur.