11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Ölçüt | Kâğıt mektup | E-posta |
|---|---|---|
| Ulaşma süresi | Günler | Saniyeler |
| Ek gönderme | Sınırlı | Dosya eklenebilir |
Tabloda iki iletişim aracı karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre e-postanın resmî yazışmalarda yaygınlaşmasının temel nedeni hangisidir?
- A Daha pahalı olması
- B Daha uzun yazılabilmesi
- C Daha resmî görünmesi
- D İmza gerektirmemesi
- E Hız ve dosya eklenebilmesi gibi pratik üstünlükler taşıması
Yukarıdaki diyalogda güldürü öncelikle hangi yolla sağlanmıştır?
- A Belgesel anlatım
- B Uzun betimlemeler
- C Ölçü ve kafiye
- D Yanlış anlamaya dayalı söz oyunu
- E Sessizlik
Kartlarda günümüzde yaygın olan bazı elektronik içerik biçimleri verilmiştir. Bu içeriklerin geleneksel yazılı türlerden ayrılan en belirgin yönü hangisidir?
- A Hiç metin içermemeleri
- B Ses, görüntü ve metni bir arada kullanabilmeleri
- C Yalnızca resmî olmaları
- D Hiç okur bulamamaları
- E Yalnızca basılı olmaları
Kartlarda dilekçenin bölümleri numaralandırılmıştır. Dilekçenin hangi makama sunulduğunu belirten bölüm kaç numaralıdır?
- A I
- B II
- C III
- D IV
- E II ve III
Bir dilekçe üzerine
Bir öğrenci dilekçesinde isteğini yazmış; ancak tarih, imza ve iletişim bilgilerini eklememiştir.
Yukarıda anlatılan eksikliklerin dilekçenin işlem görmesi bakımından doğuracağı sonuç hangisidir?
- A Dilekçenin daha hızlı işleme alınması
- B Başvurunun sahibine ulaşılamaması ve işlemin yürütülememesi
- C İsteğin kendiliğinden kabul edilmesi
- D Dilekçenin daha resmî sayılması
- E Hiçbir sorun doğmaması
| Amaç | Uygun tür |
|---|---|
| Bir kurumdan izin istemek | Dilekçe |
| Bir aksaklığı güldürerek eleştirmek | ? |
Tabloda amaca göre tür seçimi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Tutanak
- B Resmî yazı
- C Mizahi oyun ya da skeç
- D Rapor
- E Genelge
| Mektup türü | Muhatabı ve amacı |
|---|---|
| Özel mektup | Yakın çevreye, kişisel |
| Resmî mektup | Kurumlara, iş amaçlı |
| Edebî mektup | ? |
Tabloda mektup türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?
- A Ticari sipariş bildiren
- B Yalnızca resmî kurumlara yazılan
- C Yalnızca aile içinde yazılan
- D Sanatçılar arasında, edebî konuların tartışıldığı
- E Askerî emir ileten
Bir oyun üzerine
Oyunda mahalleye yeni gelen görevlinin işleri sürekli ertelemesi, komşuların birbirine sitem etmesiyle gülünç bir biçimde ele alınmıştır.
Yukarıda anlatılan durumda mizahın üstlendiği işlev hangisidir?
- A Kişileri tanıtmak
- B Bilgi vermek
- C Belge sunmak
- D Ölçü öğretmek
- E Toplumsal bir aksaklığı güldürerek eleştirmek
Bir öğrencinin okul yönetimine yazdığı e-postada kısaltmalar ve emojiler kullanması neden uygun değildir?
- A İletişim ortamı değişse de resmî yazışmanın üslup kuralları değişmez.
- B E-posta hiçbir zaman resmî olamaz.
- C Emojiler hiçbir metinde kullanılmaz.
- D Kısaltmalar dilbilgisine aykırıdır.
- E E-postada yalnızca şiir yazılır.
İnternette karşılaşılan bir bilgiyi paylaşmadan önce kaynağını denetlemenin en önemli gerekçesi hangisidir?
- A İnternetin yavaş olması
- B Paylaşımın uzun sürmesi
- C Doğrulanmamış bilginin hızla yayılarak yanlış kanı oluşturabilmesi
- D Kaynakların hiç bulunamaması
- E Bilginin gereksiz olması
| Cümle | Uygunluk |
|---|---|
| "Gereğini arz ederim." | Uygun |
| "Bir an önce halledin artık." | ? |
Tabloda dilekçede kullanılan iki ifade değerlendirilmiştir. İkinci ifadenin uygunluğu ve gerekçesi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A Uygun; dilekçede duygular belirtilir.
- B Uygun; dilekçede günlük dil kullanılır.
- C Uygun değil; dilekçede saygılı ve resmî bir dil kullanılır.
- D Uygun değil; dilekçe çok kısa olmalıdır.
- E Uygun; dilekçede emir cümlesi tercih edilir.
| Kavram | Özelliği |
|---|---|
| Tip (figür) | Tek bir özelliği öne çıkan, değişmeyen |
| Karakter | Çok yönlü, olay içinde değişebilen |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmıştır. Geleneksel Türk tiyatrosundaki kişilerin çoğunlukla tip olarak kurulmasının nedeni hangisidir?
- A Oyunun uzun sürmesi
- B Kişilerin karmaşık olması
- C Seyircinin kişiyi ilk görüşte tanıyıp güldürüye odaklanabilmesi
- D Perde kullanılmaması
- E Metnin yazılı olması
Geleneksel Türk tiyatrosunda oyunun izleyicilerin ortasında, çevresi seyircilerle çevrili açık bir alanda oynanması, sahne düzeni bakımından hangi sonucu doğurur?
- A Oyuncu ile seyirci arasındaki mesafenin azalması
- B Dekorun zorunlu hâle gelmesi
- C Metnin yazılı olması
- D Işık kullanımının zorunluluğu
- E Seyircinin görememesi
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Elektronik iletişimde kural aranmaz.
- B Üslup hiçbir zaman değişmez.
- C Mizah eleştiri taşıyamaz.
- D İletişimde tür ve araç değişse de amaç, muhatap ve üslup uyumu belirleyici kalır.
- E Muhatabın üslupla ilgisi yoktur.
Mizahın eleştiri aracı olarak kullanılırken kişileri küçük düşürmemeye özen gösterilmesi gerektiği söylenir. Bu ölçünün gerekçesi hangisidir?
- A Eleştirinin davranışa yönelmesi, kişiyi hedef almaya dönüşmemesi gerektiği
- B Mizahın hiç kullanılmaması gerektiği
- C Eleştirinin gereksizliği
- D Güldürünün yasak olması
- E Kişilerin hiç anılmaması gerektiği
| Yazı | Muhatap | Beklenen dil |
|---|---|---|
| Arkadaşa mektup | Yakın çevre | Samimi |
| Kuruma dilekçe | Resmî makam | Resmî |
Tabloda iki yazının muhatabı ve dili karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yazıda dil seçimini belirleyen temel ölçüt hangisidir?
- A Kâğıdın rengi
- B Yazının uzunluğu
- C Yazının yazıldığı yıl
- D Muhatabın kim olduğu ve yazının amacı
- E Kelime sayısı
Yukarıdaki diyalogla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?
- A Kişilerden biri resmî yazışma kurallarını bilmemektedir.
- B Diyalogda güldürü ögesi vardır.
- C Konuşma günlük dille kurulmuştur.
- D Bir çözüm arayışı söz konusudur.
- E Dilekçe yazılmış ve sonuçlanmıştır.
| Ölçüt | Geleneksel Türk tiyatrosu | Modern tiyatro |
|---|---|---|
| Metin | Yazılı metne bağlı değil | Yazılı metne dayalı |
| Kişiler | Tip | Karakter |
| Sahne | Belirli bir dekor yok | Dekor ve sahne düzeni var |
Tabloda iki tiyatro anlayışı üç ölçütte karşılaştırılmıştır. Bu tabloya dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A Geleneksel tiyatroda doğaçlamaya yer vardır.
- B Modern tiyatro yazılı metne dayanır.
- C Kişi anlayışları farklıdır.
- D Sahne düzenleri farklıdır.
- E Geleneksel tiyatro modern tiyatrodan daha çok izlenmiştir.
Kartlarda geleneksel bir gösteri türünün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?
- A Modern tiyatro
- B Gölge oyunu (Karagöz)
- C Radyo tiyatrosu
- D Opera
- E Kukla filmi
Kartlarda bir yazı türünün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?
- A Anı
- B Dilekçe
- C Şiir
- D Fabl
- E Deneme
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Anında ulaşması ve belge eklenebilmesi, e-postayı resmî yazışmada pratik bir araç hâline getirmiştir.
- Tabloda e-posta saniyeler içinde ulaşıyor.
- Ayrıca dosya eklenebiliyor.
- Bu iki pratik üstünlük yaygınlaşmayı açıklar.
2. sorunun çözümü
Karagöz oyunlarında güldürü büyük ölçüde sözcüklerin yanlış anlaşılmasına dayalı söz oyunlarıyla kurulur.
- Hacivat ağdalı bir dil kullanıyor.
- Karagöz sözü başka anlamda anlıyor.
- Bu yanlış anlama güldürüyü doğuruyor.
3. sorunun çözümü
Elektronik içerikler metnin yanında ses ve görüntüyü de kullanabildiği için çok ortamlı bir anlatım sunar.
- Blog metin, podcast ses, video görüntü kullanıyor.
- Aynı platformda bunlar birleşebiliyor.
- Bu çok ortamlılık geleneksel yazılı türde yoktur.
4. sorunun çözümü
Dilekçenin en üstünde yer alan hitap bölümü, yazının hangi makama sunulduğunu belirtir.
- Dilekçe hitapla başlar.
- Hitapta muhatap makamın adı yazılır.
- Bu bölüm kartlarda I numaralıdır.
5. sorunun çözümü
İmza sorumluluğu, iletişim bilgisi ise geri dönüşü sağlar; bunlar olmadan başvuru sahibine ulaşılamaz ve işlem yürütülemez.
- İmza, başvurunun sahiplenildiğini gösterir.
- İletişim bilgisi geri dönüş için gereklidir.
- İkisi de yoksa işlem yürütülemez.
6. sorunun çözümü
Güldürerek eleştiri, mizahi oyun ya da skeç gibi türlerle yapılır; resmî yazı türleri bu amaca uygun değildir.
- İzin istemek resmî bir işlemdir; dilekçe uygundur.
- Güldürerek eleştirmek ise mizahi bir amaçtır.
- Bu amaca mizahi oyun ya da skeç uyar.
7. sorunun çözümü
Edebî mektup, çoğunlukla sanatçılar arasında yazılan ve edebî konuların ele alındığı mektup türüdür.
- Özel mektup kişisel, resmî mektup kurumsaldır.
- Edebî mektup bunlardan farklı bir alanı kapsar.
- Bu alan edebî konular ve sanatçı yazışmalarıdır.
8. sorunun çözümü
Mizah, eleştiriyi doğrudan suçlayıcı olmayan bir dille aktararak izleyicinin aksaklığı fark etmesini sağlar.
- Oyunda bir aksaklık ele alınıyor.
- Aksaklık gülünç bir biçimde sunuluyor.
- Bu, güldürerek eleştirme işlevidir.
9. sorunun çözümü
Araç değişse de muhatabın resmî olması üslubu belirler; resmî yazışmada ölçülü ve tam bir dil gerekir.
- Muhatap okul yönetimi, yani resmî bir makam.
- Üslubu belirleyen araç değil, muhataptır.
- Bu yüzden resmî yazışma kuralları geçerlidir.
10. sorunun çözümü
Elektronik ortamda yayılma çok hızlıdır; doğrulanmamış bilgi kısa sürede geniş kesimlerde yanlış kanı oluşturabilir.
- Elektronik ortamda paylaşım anında yayılır.
- Yanlış bilgi de aynı hızla dolaşır.
- Bu yüzden paylaşmadan önce kaynak denetlenmelidir.
11. sorunun çözümü
Dilekçe resmî bir yazışmadır; ifadeler saygılı, ölçülü ve nesnel olmalıdır.
- Dilekçe resmî bir makama yazılır.
- Resmî yazışmada saygılı ve ölçülü dil gerekir.
- İkinci ifade emir kipiyle ve rahatsız edici bir tonla kurulmuştur.
12. sorunun çözümü
Değişmeyen ve tek özelliğiyle tanınan tipler, seyircinin kişiyi hemen tanımasını sağlar; böylece dikkat olay ve güldürüye yönelir.
- Tip tek bir özelliğiyle tanınır ve değişmez.
- Seyirci kişiyi hemen tanıyıp anlamaya vakit harcamaz.
- Bu da dikkati güldürüye ve olaya yöneltir.
13. sorunun çözümü
Çevresi seyirciyle sarılı açık alan, oyuncu ile seyirci arasındaki mesafeyi kaldırır ve doğrudan iletişimi kolaylaştırır.
- Oyun seyircinin ortasında oynanıyor.
- Arada yükseltilmiş bir sahne ya da perde yok.
- Bu düzen mesafeyi azaltır.
14. sorunun çözümü
Kartlar muhatap-üslup ilişkisini, araç değişse de kuralın sürdüğünü ve mizahın eleştirel işlevini birlikte gösterir.
- Birinci kart üslubu muhataba bağlıyor.
- İkinci kart aracın değişmesinin kuralı kaldırmadığını söylüyor.
- Üçüncü kart mizahın eleştirel işlevini ekliyor.
15. sorunun çözümü
Mizahın hedefi düzeltilmesi istenen davranış ya da aksaklıktır; kişiyi aşağılamaya dönüştüğünde eleştiri niteliğini kaybeder.
- Mizah bir eleştiri aracıdır.
- Eleştirinin hedefi davranıştır.
- Kişiyi küçük düşürmek eleştiriyi hakarete dönüştürür.
16. sorunun çözümü
Tabloda dil, muhatabın niteliğine göre değişmektedir; amaç ve muhatap üslubu belirler.
- Aynı kişi iki farklı yazı yazıyor.
- Dil, muhataba göre değişiyor.
- Demek ki belirleyici ölçüt muhatap ve amaçtır.
17. sorunun çözümü
Diyalogda dilekçe yazma önerisi vardır; yazıldığına ya da sonuçlandığına dair bir bilgi bulunmamaktadır.
- Kişiler dilekçe yazmayı öneriyor.
- Ünlem önerisi kural bilgisizliğini ve güldürüyü doğuruyor.
- Ancak dilekçenin yazıldığı söylenmiyor.
18. sorunun çözümü
Tabloda izlenme oranına ilişkin bir veri yoktur; bu yargı tablodan çıkarılamaz.
- Tabloda metin, kişi ve sahne ölçütleri var.
- Yazılı metne bağlı olmamak doğaçlamaya alan açar.
- Ancak izlenme oranına dair hiçbir satır bulunmuyor.
19. sorunun çözümü
Deriden yapılmış figürlerin perde arkasından oynatıldığı ve tek kişi tarafından seslendirildiği tür gölge oyunudur.
- Kartlarda perde ve deri figürler geçiyor.
- Seslendirmeyi tek kişi yapıyor.
- Bu özellikler gölge oyununu tanımlar.
20. sorunun çözümü
Resmî bir makama yazılan, istek bildiren ve biçim kuralları belirli olan yazı türü dilekçedir.
- Kartlarda muhatabın resmî makam olduğu belirtiliyor.
- Yazının amacı istek bildirmek.
- Biçimi belirli olan bu tür dilekçedir.