11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir küçürek hikâye
Telefonu kapattı. Otuz yıllık arkadaşıydı. "Yarın görüşürüz." demişti. Yarın hiç gelmedi.
Yukarıdaki metinde etkinin sağlanmasında en belirleyici olan hangisidir?
- A Ayrıntılı kişi tanıtımı
- B Uzun betimlemeler
- C Söylenmeyeni okura bırakan yoğun ve eksiltili anlatım
- D Geniş mekân anlatımı
- E Bol diyalog
Kartlarda sahnede kullanılan bazı ögeler verilmiştir. Olayın geçtiği yeri seyirciye gösteren bu ögelerin bütününe ne ad verilir?
- A Replik
- B Kostüm
- C Monolog
- D Perde
- E Dekor
| Ölçüt | Roman | Tiyatro |
|---|---|---|
| İç dünya | Anlatıcı doğrudan aktarır | Monolog ve davranışla sezdirilir |
| Mekân | Sınırsız betimlenebilir | Sahneyle sınırlıdır |
Tabloda iki tür karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaya göre tiyatro yazarının karşılaştığı temel güçlük hangisidir?
- A Diyalog yazamamak
- B Kişi bulamamak
- C Olay kuramamak
- D İç dünyayı ve geniş mekânı sahnenin sınırları içinde aktarabilmek
- E Perde açamamak
Bir oyunda kişiler arasında hiçbir görüş ayrılığı ya da engel bulunmaması durumunda oyunun yapısında ortaya çıkacak temel sorun hangisidir?
- A Kostümün seçilememesi
- B Dekorun eksik kalması
- C Çatışma olmadığı için dramatik örgünün kurulamaması
- D Perdenin açılamaması
- E Diyalogların uzaması
Aynı oyun metninin iki farklı yönetmen tarafından sahnelendiğinde farklı etkiler bırakmasının nedeni hangisidir?
- A Perdenin kaldırılması
- B Metnin değişmesi
- C Kişilerin çıkarılması
- D Diyalogların silinmesi
- E Dekor, ışık, oyunculuk ve yorum tercihlerinin farklı olması
Yukarıdaki bölümle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?
- A Diyalog kullanılmıştır.
- B Sahne yönergesi bulunmaktadır.
- C Zamanın geçişine gönderme vardır.
- D Kişilerin durumuna dair örtük bir ileti vardır.
- E Oyunun perde sayısı belirtilmiştir.
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Okurun katkısı yoktur.
- B Çatışma gereksizdir.
- C Dekorun anlamla ilgisi yoktur.
- D Sahne ve metin ögeleri; çatışma çevresinde kurulup izleyici ya da okuru anlamın oluşumuna katar.
- E Tiyatro ile hikâyenin hiçbir ortak yönü yoktur.
Yukarıdaki diyaloga göre kişilerle ilgili yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A İkinci kişinin sözü, birincinin kararsız yapısını sezdirmektedir.
- B İki kişi de kararlıdır.
- C Diyalogda mekân belirtilmiştir.
- D Kişiler anlatıcı tarafından tanıtılmıştır.
- E Diyalogda çatışma yoktur.
| Kavram | Karşılığı |
|---|---|
| Perde | Oyunun büyük bölümlerinden biri |
| Sahne | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?
- A Sahnedeki eşyalar
- B Oyunun tamamı
- C Oyuncuların giysisi
- D Kişilerin girip çıkmasıyla değişen küçük bölüm
- E Oyunun adı
Şemada tiyatronun işleyişi verilmiştir. Şemaya göre tiyatroyu öteki edebî türlerden ayıran özellik hangisidir?
- A Yalnızca okunması
- B Metninin bulunmaması
- C Kişilerinin olmaması
- D Aynı anda toplu bir seyirciye ulaşıp ortak bir tartışma zemini kurması
- E Hiç izleyici gerektirmemesi
Bir oyun metninden
(Sağdaki kapı yavaşça açılır. Işık kısılır. Kadın, elindeki mektubu masaya bırakır.)
Yukarıdaki parantez içi ifadelerin oyun metnindeki işlevi hangisidir?
- A Perde sayısını bildirmek
- B Kişilerin repliği olmak
- C Oyunun konusunu özetlemek
- D Seyirciyi selamlamak
- E Sahneleme için yönerge vermek
Bir oyun üzerine
Oyunun ilk perdesinde kişiler eski moda, yıpranmış giysiler giymekte; ikinci perdede aynı kişiler yeni ve gösterişli kıyafetlerle görünmektedir.
Yukarıda anlatılan kostüm değişikliğinin oyundaki işlevi hangisidir?
- A Kişilerin durumundaki değişimi seyirciye görsel olarak aktarmak
- B Oyunu kısaltmak
- C Dekoru gereksiz kılmak
- D Diyalogları azaltmak
- E Perde sayısını artırmak
Kartlarda bir oyunun kurulumundaki basamaklar numaralandırılmıştır. Bu basamakların oluşturduğu bütüne ne ad verilir?
- A Dekor
- B Dramatik örgü
- C Kostüm
- D Perde
- E Monolog
Yukarıdaki repliğin oyundaki işlevi hangisidir?
- A Perdeyi kapatmak
- B Dekoru tanıtmak
- C Kişinin iç çatışmasını seyirciye doğrudan duyurmak
- D Kostümü değiştirmek
- E Oyunu bitirmek
Kartlarda bir türün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?
- A Roman
- B Küçürek hikâye
- C Destan
- D Tezkire
- E Mesnevi
| Tür | Hacim | Anlatım |
|---|---|---|
| Roman | Geniş | Ayrıntılı |
| Küçürek hikâye | Çok kısa | Yoğun ve eksiltili |
Tabloda iki tür karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaya göre küçürek hikâyede okurun rolü için en uygun ifade hangisidir?
- A Okur yalnızca izler.
- B Okurun hiçbir katkısı yoktur.
- C Okur, anlatılmayan bölümleri kendi tamamlayarak anlamı kurar.
- D Okur metni uzatır.
- E Okur kişileri belirler.
| Sahneleme | Dekor | Uyandırdığı duygu |
|---|---|---|
| Birinci | Dolu, ayrıntılı | Gerçekçilik |
| İkinci | Boş, tek sandalye | Yalnızlık |
Tabloda aynı oyunun iki farklı dekor tercihi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre dekorun oyundaki işlevi hangisidir?
- A Metni değiştirmesi
- B Anlamı ve duyguyu görsel olarak yönlendirmesi
- C Kişileri artırması
- D Diyalogları yazması
- E Perdeyi belirlemesi
| Ölçüt | Geleneksel tiyatro | Modern tiyatro |
|---|---|---|
| Metin | Doğaçlamaya açık | Yazılı metne dayalı |
| Kişi | Tip | Karakter |
Tabloda iki tiyatro anlayışı karşılaştırılmıştır. Modern tiyatroda karakterin tercih edilmesinin oyun açısından sağladığı yarar hangisidir?
- A Kişilerin olay içinde değişebilmesi ve derinlik kazanması
- B Oyunun kısalması
- C Dekorun kalkması
- D Seyircinin azalması
- E Metnin gereksizleşmesi
| Kavram | Konuşan ve muhatap |
|---|---|
| Diyalog | İki ya da daha çok kişi karşılıklı |
| Monolog | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?
- A Üç kişinin konuşması
- B Tek kişinin kendi kendine ya da seyirciye konuşması
- C Kimsenin konuşmaması
- D Koronun konuşması
- E Yazarın konuşması
| Tür | Sunum biçimi |
|---|---|
| Roman | Anlatıcı olayları anlatır |
| Tiyatro | Olaylar sahnede gösterilir |
Tabloda iki türün sunum biçimi karşılaştırılmıştır. Tiyatronun kullandığı bu yola ne ad verilir?
- A Gösterme tekniği
- B Anlatma tekniği
- C Özetleme
- D Geriye dönüş
- E İç monolog
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Küçürek hikâyede etki, anlatılmayanın okur tarafından tamamlanmasıyla doğar; anlatım yoğun ve eksiltilidir.
- Metinde ayrıntı ve betimleme yok.
- Ne olduğu doğrudan söylenmiyor.
- Okur boşluğu kendisi tamamlıyor; etki buradan doğuyor.
2. sorunun çözümü
Sahnede olayın geçtiği yeri canlandıran eşya ve düzenlemelerin bütününe dekor denir.
- Kartlardaki ögeler sahnedeki eşyalar.
- Bu eşyalar olayın geçtiği yeri gösteriyor.
- Bu bütüne dekor denir.
3. sorunun çözümü
Romanda anlatıcının doğrudan yaptığı işleri tiyatro yazarı sahne, davranış ve söz aracılığıyla sezdirmek zorundadır.
- Romanda anlatıcı iç dünyayı doğrudan aktarabiliyor.
- Tiyatroda böyle bir anlatıcı yok.
- Ayrıca mekân sahneyle sınırlı; güçlük buradan doğar.
4. sorunun çözümü
Tiyatroda gerilim ve ilerleme çatışmadan doğar; çatışma yoksa dramatik örgü kurulamaz.
- Dramatik örgünün merkezinde çatışma vardır.
- Çatışma yoksa gerilim ve ilerleme oluşmaz.
- Bu durumda örgü kurulamaz.
5. sorunun çözümü
Oyun metni sabit kalsa da sahneleme; dekor, ışık, oyunculuk ve yorum tercihleriyle metne yeni bir okuma katar.
- Metin iki sahnelemede de aynıdır.
- Değişen şey sahneleme tercihleridir.
- Bu tercihler farklı etki doğurur.
6. sorunun çözümü
Bölümde perde sayısına ilişkin hiçbir bilgi yoktur.
- Metinde karşılıklı konuşma, yani diyalog var.
- Parantez içi ifade sahne yönergesidir.
- "Otuz yıl" zaman geçişini, "değişen biz olduk" örtük iletiyi verir.
- Ancak perde sayısı hiç anılmıyor.
7. sorunun çözümü
Kartlar çatışmayı, sahne ögelerinin anlam yükünü ve alımlayanın katkısını birlikte gösterir.
- Birinci kart çatışmanın kurucu rolünü söylüyor.
- İkinci kart sahne ögelerinin anlam taşıdığını ekliyor.
- Üçüncü kart alımlayanın katkısını getiriyor.
8. sorunun çözümü
İkinci kişinin sözü, birincinin kararlarını sürdürmediğine işaret eder; kişi dolaylı biçimde tanıtılmıştır.
- Birinci kişi kesin bir karar açıklıyor.
- İkinci kişi bunun alışkanlık olduğunu söylüyor.
- Bu söz, birincinin kararsızlığını sezdirir.
9. sorunun çözümü
Perde oyunun büyük bölümüdür; sahne ise kişilerin girip çıkmasıyla değişen daha küçük birimdir.
- Perde büyük bölüm olarak veriliyor.
- Sahne ondan daha küçük bir birimdir.
- Kişi giriş çıkışlarıyla değişen bölüm sahnedir.
10. sorunun çözümü
Tiyatro, aynı mekânda toplanan bir topluluğa aynı anda ulaşır; bu ortak deneyim tartışma zemini oluşturur.
- Oyun aynı anda toplu bir seyirciye sunuluyor.
- Herkes aynı deneyimi paylaşıyor.
- Bu paylaşım ortak bir tartışma zemini kuruyor.
11. sorunun çözümü
Parantez içindeki bu ifadeler seslendirilmez; oyuncuya ve yönetmene hareket, ışık ve düzen konusunda yönerge verir.
- İfadeler parantez içinde veriliyor.
- İçerikleri hareket ve ışıkla ilgili.
- Bunlar sahneleme yönergeleridir.
12. sorunun çözümü
Kostüm; kişinin dönemini, toplumsal konumunu ve durumundaki değişimi söze gerek kalmadan gösterir.
- İki perde arasında giysiler değişiyor.
- Değişim eski ve yıpranmıştan yeni ve gösterişliye doğru.
- Bu görsel fark kişilerin durumundaki değişimi anlatır.
13. sorunun çözümü
Oyunda olayların çatışma çevresinde kurulup gelişmesini sağlayan yapıya dramatik örgü denir.
- Kartlarda olayların gelişim basamakları var.
- Merkezde çatışma bulunuyor.
- Bu yapıya dramatik örgü denir.
14. sorunun çözümü
Monolog, tiyatroda kişinin iç dünyasını ve kararsızlığını seyirciye açmanın başlıca yoludur.
- Kişi kendi kendine konuşuyor.
- Konuşmanın içeriği bir kararsızlık.
- Bu, iç çatışmanın seyirciye duyurulmasıdır.
15. sorunun çözümü
Birkaç cümlelik hacimde tek bir anı işleyen ve çarpıcı bir kapanışla biten türe küçürek hikâye denir.
- Kartlarda metnin çok kısa olduğu belirtiliyor.
- Tek bir an işleniyor.
- Güçlü kapanış da eklenince tür küçürek hikâyedir.
16. sorunun çözümü
Eksiltili anlatım okura boşluk bırakır; okur bu boşlukları doldurarak anlamı tamamlar.
- Romanda ayrıntı verilir, boşluk azdır.
- Küçürek hikâyede anlatım eksiltilidir.
- Boşlukları okur tamamlar.
17. sorunun çözümü
Dekor yalnızca yer göstermez; seyircinin oyunu nasıl duyumsayacağını da yönlendirir.
- İki sahnelemede metin aynı, dekor farklı.
- Farklı dekor farklı duygu uyandırıyor.
- Demek ki dekor anlamı ve duyguyu yönlendirir.
18. sorunun çözümü
Karakter, olaylar karşısında değişebilen çok yönlü bir kişidir; bu da oyuna derinlik ve gerçeklik duygusu katar.
- Tip tek özellikli ve değişmezdir.
- Karakter çok yönlüdür ve değişebilir.
- Bu değişim oyuna derinlik kazandırır.
19. sorunun çözümü
Monolog, bir kişinin kendi kendine ya da doğrudan seyirciye seslenerek konuşmasıdır.
- Diyalogda karşılıklı konuşma var.
- Monolog bunun karşıtıdır.
- Tek kişinin konuşması monologdur.
20. sorunun çözümü
Olayların bir anlatıcı aracılığıyla değil, doğrudan seyirci önünde canlandırılmasına gösterme tekniği denir.
- Romanda araya anlatıcı giriyor.
- Tiyatroda olay doğrudan sahnede yaşanıyor.
- Bu doğrudan sunuma gösterme tekniği denir.