12. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
| Alan | Eğim | Toprak kalınlığı |
|---|---|---|
| Dik yamaç | Fazla | İnce |
| Vadi tabanı | Az | Kalın |
Tabloda eğim ile toprak kalınlığı karşılaştırılmıştır. Bu ilişkinin nedeni hangisidir?
- A Vadide ayrışmanın olmaması
- B Dik yamaçta ayrışmanın olmaması
- C Dik yamaçta ayrışan malzemenin taşınıp düz alanda birikmesi
- D Eğimin toprakla ilgisiz olması
- E Yağışın vadide olmaması
Türkiye'nin jeopolitik konumunun önemi tarih boyunca aynı kalmamıştır. Bu değişkenliğin nedeni aranmaktadır. Buna göre önem neye göre değişir?
- A Ülkenin yüz ölçümüne
- B Yalnız nüfusuna
- C Yalnız iklimine
- D Dönemin siyasi dengelerine, ticaret yollarına ve teknolojiye
- E Yalnız yer şekillerine
Bazı doğal ve kültürel varlıklar uluslararası bir listeye alınarak koruma altına alınmaktadır. Listeyi yürüten örgüt aranmaktadır. Buna göre bu örgüt hangisidir?
- A UNESCO
- B NATO
- C OPEC
- D Dünya Ticaret Örgütü
- E Uluslararası Para Fonu
Bazı çevre sorunları tek bir ülkenin çabasıyla çözülememektedir. Bu duruma örnek istenmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi küresel çözüm gerektirir?
- A Bir mahallenin çöp toplama düzeni
- B Bir köyün içme suyu şebekesi
- C Bir kentin otopark sorunu
- D Bir okulun ısınma sistemi
- E İklim değişikliği ve sera gazı salımı
Birden çok ülkeden geçen akarsuların kullanımı sorun yaratabilmektedir. Bu sorunun çözüm yolu aranmaktadır. Buna göre uygun yaklaşım nedir?
- A Kıyıdaş ülkelerin ortak yönetim ve paylaşım anlaşmaları yapması
- B Akarsuyun yatağının değiştirilmesi
- C Suyun tümüyle kullanılmaması
- D Yalnız yukarı kıyıdaş ülkenin karar vermesi
- E Akarsuyun kurutulması
Bir yörenin adıyla anılan mimari yapılar, el sanatları ve yemekler o yerin simgesi hâline gelmektedir. Bu ögelere verilen ad aranmaktadır. Buna göre bunlar nedir?
- A Doğal sembol
- B Kültürel sembol
- C İklim ögesi
- D Jeolojik yapı
- E Bitki örtüsü
| Uygulama | Toprak kaybına etkisi |
|---|---|
| Eğimli arazide teraslama | Azaltır |
| Anız yakma | ? |
Tabloda uygulamalar değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Azaltır
- B Artırır
- C Etkilemez
- D Toprağı zenginleştirir
- E Nemi artırır
İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünya barışını korumak amacıyla bir örgüt kurulmuştur. Bu örgütün adı aranmaktadır. Buna göre örgüt hangisidir?
- A NATO
- B OPEC
- C Avrupa Birliği
- D Dünya Sağlık Örgütü
- E Birleşmiş Milletler
Bir ülkenin siyasi ve ekonomik gücünü coğrafi konumuyla birlikte değerlendiren kavram bulunmaktadır. Bu kavramın adı sorulmaktadır. Buna göre kavram nedir?
- A Jeopolitik konum
- B Matematik konum
- C İklim kuşağı
- D Yükselti basamağı
- E Saat dilimi
Bir ülkede kara yolu ağının sıklığı bölgeden bölgeye değişmektedir. Bu farkı yaratan etkenler aranmaktadır. Buna göre hangileri etkilidir?
- A Yalnız nüfus yoğunluğu
- B Yalnız yağış miktarı
- C Yalnız toprak rengi
- D Yer şekilleri, nüfus yoğunluğu ve ekonomik etkinlikler
- E Yalnız denize uzaklık
| Yamaç | Kuzey yarım kürede bakı | Bitki örtüsü |
|---|---|---|
| Güneye bakan | Güneşli | Kuru ormanlar, seyrek |
| Kuzeye bakan | Gölgeli | Nemli ve gür |
Tabloda aynı dağın iki yamacı karşılaştırılmıştır. Bu farkın nedeni hangisidir?
- A Yükselti farkı
- B Güneş ışığı alma süresine bağlı nem farkı
- C Toprak farkı olmaması
- D Enlem farkı
- E Ana kaya farkı
Bir ülkede kırsal nüfus azalırken kent nüfusu hızla artmaktadır. Bu hareketin kentlerde yol açtığı sorun aranmaktadır. Buna göre hangi sorun doğar?
- A Kentte nüfusun azalması
- B Konut, altyapı ve iş bulma sorunlarının artması
- C Tarım alanlarının genişlemesi
- D Kentte hizmet talebinin azalması
- E Kırsalda nüfusun artması
Akdeniz kıyısındaki bir tatil beldesinde işletmeler yalnız yaz aylarında çalışmaktadır. Bu durumun ekonomik sonucu sorulmaktadır. Buna göre hangi sorun doğar?
- A Yıl boyu istihdamın artması
- B Yatırımın hiç gerekmemesi
- C İşletme maliyetlerinin sıfırlanması
- D Turizm gelirinin yıla eşit dağılması
- E Gelirin ve istihdamın yılın kısa bir bölümünde toplanması
Bir gözlem
Bugün kurak olan bir bölgede, nemli iklim isteyen bir ağaç türünün küçük bir vadide varlığını sürdürdüğü görülmüştür.
Yukarıdaki gözlem hangi sonuca kanıt oluşturur?
- A Bölgenin geçmişte daha nemli bir iklime sahip olduğuna
- B Bölgenin hiç değişmediğine
- C Ağacın yeni dikildiğine
- D Vadide yağış olmadığına
- E Türün istilacı olduğuna
Bir olay
Bir göle dışarıdan getirilen bir balık türü hızla çoğalmış; yerli türlerin sayısı hızla azalmıştır.
Yukarıdaki olayın nedeni hangisidir?
- A Türün beslenmemesi
- B Gölün kuruması
- C Yerli türlerin çoğalması
- D Suyun ısınmaması
- E Gelen türün doğal düşmanının bulunmaması ve rekabette üstün gelmesi
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Endemik bitki | Yalnızca belirli bir bölgede yetişen tür |
| Relikt bitki | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A İstilacı tür
- B Yalnızca bir bölgede yetişen tür
- C Yeni gelen tür
- D Kültüre alınmış tür
- E Geçmiş iklim koşullarından kalan, bugünkü koşullarla uyuşmayan tür
Aynı beldede turizmin yıla yayılması hedeflenmektedir. Bunu sağlayacak yaklaşım aranmaktadır. Buna göre hangi uygulama uygundur?
- A Yalnız deniz turizmine yatırım yapmak
- B Kongre, sağlık, kültür ve doğa turizmi gibi türleri geliştirmek
- C Otel sayısını azaltmak
- D Ulaşımı zorlaştırmak
- E Yalnız yaz aylarında tanıtım yapmak
Bir kıyıda uluslararası liman kurulması planlanmaktadır. Yer seçiminde aranan özellik sorulmaktadır. Buna göre hangi özellik aranır?
- A Kıyının çok sığ olması
- B Kıyının dalgalara tümüyle açık olması
- C Ardında hiç yerleşme bulunmaması
- D Doğal korunaklı koy, yeterli derinlik ve gelişmiş ard bölge bağlantısı
- E Ulaşım bağlantısının bulunmaması
| Bitki örtüsü | İklim koşulu |
|---|---|
| Maki | Yazı sıcak ve kurak, kışı ılık ve yağışlı |
| Bozkır | ? |
Tabloda bitki örtüleri ve koşulları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Yıllık yağışın az, sıcaklık farkının yüksek olduğu karasal koşullar
- B Bol yağışlı ve ılıman koşullar
- C Sürekli donlu koşullar
- D Ekvatoral nemli koşullar
- E Muson yağışlı koşullar
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre koruma çalışmalarında gözetilmesi gereken hangisidir?
- A Çeşitliliğin azaltılması
- B Alanların daha çok bölünmesi
- C Popülasyonların ayrılması
- D Yaşam alanlarını birbirine bağlayan koridorların korunması
- E Koruma yapılmaması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Eğim arttıkça ayrışan malzeme yerinde kalamaz; aşağı taşınır ve düz alanlarda birikerek kalın toprak oluşturur.
- Dik yamaçta malzeme yerinde duramaz.
- Taşınan malzeme aşağıda birikir.
- Bu yüzden vadi tabanında toprak kalındır.
2. sorunun çözümü
Konum sabittir ama değeri; ticaret yollarına, siyasi dengelere ve ulaşım teknolojisine göre değişir.
- Coğrafi konum değişmez.
- Ticaret yolları ve siyasi dengeler değişir.
- Bu nedenle konumun değeri de değişir.
3. sorunun çözümü
Dünya Mirası Listesi UNESCO tarafından yürütülür.
- Liste kültürel ve doğal mirası korur.
- Bu alan eğitim, bilim ve kültür örgütünün görevidir.
- Örgüt UNESCO'dur.
4. sorunun çözümü
Sera gazları atmosferde dolaştığı için etki ve çözüm ülke sınırlarını aşar.
- Sera gazı salındığı yerde kalmaz.
- Etki bütün dünyada görülür.
- Çözüm için uluslararası iş birliği gerekir.
5. sorunun çözümü
Sınır aşan sularda kalıcı çözüm, kıyıdaş ülkelerin ortak yönetim ve paylaşım anlaşmalarıdır.
- Su birden çok ülkeyi ilgilendiriyor.
- Tek taraflı karar öbür ülkeyi etkiler.
- Çözüm ortak yönetim ve anlaşmadır.
6. sorunun çözümü
İnsan eliyle üretilmiş ve mekânla özdeşleşmiş ögeler kültürel semboldür.
- Ögeler insan üretimidir.
- Belirli bir mekânla özdeşleşmiştir.
- Bunlar kültürel sembollerdir.
7. sorunun çözümü
Anız yakmak toprağı örtüsüz bırakır ve organik maddeyi yok eder; bu da yağmur ve rüzgâr aşındırmasını artırır.
- Teraslama suyun hızını kesip kaybı azaltıyor.
- Anız yakma toprağı örtüsüz bırakıyor.
- Örtüsüz toprak daha kolay taşınır: kayıp artar.
8. sorunun çözümü
Birleşmiş Milletler 1945'te uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla kurulmuştur.
- Örgüt savaş sonrasında kurulmuştur.
- Amacı barış ve güvenliği korumaktır.
- Bu örgüt Birleşmiş Milletler'dir.
9. sorunun çözümü
Ülkenin konumunun siyasi, askerî ve ekonomik anlamını inceleyen kavram jeopolitik konumdur.
- Matematik konum enlem ve boylamla ilgilidir.
- Burada aranan siyasi ve ekonomik anlamdır.
- Bu kavram jeopolitik konumdur.
10. sorunun çözümü
Ulaşım ağının sıklığını yer şekilleri, nüfus ve ekonomik etkinlikler birlikte belirler.
- Engebeli alanlarda yol yapımı zor ve pahalıdır.
- Nüfus ve ekonomik etkinlik yol talebini doğurur.
- Üç etken birlikte ağın sıklığını belirler.
11. sorunun çözümü
Güneşli yamaçta buharlaşma fazla olduğu için toprak nemi azalır; gölgeli yamaçta nem korunur.
- İki yamaç aynı dağda ve aynı enlemde.
- Fark güneş alma süresinde.
- Bu da buharlaşma ve nem farkı doğurur.
12. sorunun çözümü
Hızlı kentleşme konut, altyapı ve istihdam üzerinde baskı yaratır.
- Kente kısa sürede çok sayıda insan gelir.
- Konut ve altyapı aynı hızda büyüyemez.
- Konut, altyapı ve iş sorunları doğar.
13. sorunun çözümü
Mevsimlik yoğunlaşma geliri ve istihdamı birkaç aya sıkıştırır; yılın kalanında atıl kapasite doğar.
- Ziyaretçi yalnız yaz aylarında geliyor.
- İşletmeler yılın kalanında kapalı kalıyor.
- Gelir ve istihdam kısa bir döneme toplanıyor.
14. sorunun çözümü
Bugünkü koşullarla uyuşmayan bir türün varlığı, geçmişteki farklı iklim koşullarının kanıtıdır.
- Tür nemli iklim istiyor.
- Bugünkü bölge iklimi kurak.
- Türün varlığı geçmişte nemli iklimin işaretidir.
15. sorunun çözümü
Yeni ortamda doğal düşmanı bulunmayan tür denetimsiz çoğalır ve kaynaklar için yerli türleri geriletir.
- Tür dışarıdan getirilmiş.
- Yeni ortamda doğal düşmanı yok.
- Denetimsiz çoğalıp yerli türleri geriletiyor.
16. sorunun çözümü
Relikt bitkiler, geçmişteki farklı iklim koşullarının kalıntısı olarak sınırlı alanlarda varlığını sürdüren türlerdir.
- Endemik kavramı dağılışla ilgili.
- Relikt kavramı zamanla ilgili olmalı.
- Yani geçmiş iklimden kalan türleri anlatır.
17. sorunun çözümü
Mevsime bağlı olmayan turizm türleri geliştirilirse ziyaretçi akışı yıla yayılır.
- Deniz turizmi mevsime bağlıdır.
- Kongre ve sağlık turizmi mevsimden bağımsızdır.
- Tür çeşitlendirme akışı yıla yayar.
18. sorunun çözümü
Liman için korunaklı ve derin bir kıyı ile ard bölgeye güçlü kara bağlantısı gerekir.
- Gemilerin güvenli yanaşması için korunaklı koy gerekir.
- Büyük gemiler için yeterli derinlik şarttır.
- Yükün dağıtımı için ard bölge bağlantısı gerekir.
19. sorunun çözümü
Bozkır, ağaç yetişmesine yetmeyen az yağışlı ve karasal alanların otsu bitki örtüsüdür.
- Maki Akdeniz iklimine bağlı.
- Bozkırda ağaç yetişmiyor.
- Demek ki yağış az ve iklim karasaldır.
20. sorunun çözümü
Parçalanmış alanlar arasında geçiş sağlayan koridorlar, popülasyonların karışmasını ve genetik çeşitliliğin korunmasını sağlar.
- Sorun alanların parçalanmasıyla başlıyor.
- Kopan popülasyonlarda çeşitlilik azalıyor.
- Çözüm alanları bağlayan koridorlardır.