12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Değerlendirme ölçütü | Sorduğu |
|---|---|
| Fayda-zarar dengesi | Uygulama neye yol açıyor? |
| Kaynak uygunluğu | ? |
Tabloda ölçütler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Ne zaman başladı?
- B Uygulama neye yol açıyor?
- C Kaç kişi yapıyor?
- D Uygulama temel ilkelerle bağdaşıyor mu?
- E Nerede yapılıyor?
| Durum | Gereken |
|---|---|
| Yalnızca kişisel bir kusur | Tövbe ve düzeltme |
| Başkasının hakkının ihlali | ? |
Tabloda durumlar ve gerekenler eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A Sadece niyet
- B Yalnızca tövbe
- C Hiçbir şey
- D Sadece pişmanlık
- E Hakkın sahibine iadesi ve helalleşme
Kartlarda korunması amaçlanan temel değerler verilmiştir. Bu değerlerin bütününe ne ad verilir?
- A Kıyas
- B Zaruratıdiniye
- C İcma
- D Zaruratıhamse
- E Tevil
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemadaki bu sürecin tasavvuf literatüründeki adı hangisidir?
- A İcma
- B İçtihat
- C Nefis terbiyesi
- D Tevil
- E Kıyas
| Yaklaşım | Değerlendirme |
|---|---|
| Temel dinî ölçütlere bağlı kalan yorum | Gelenek içinde kabul görür |
| Temel ölçütlerden kopan uygulama | ? |
Tabloda yaklaşımlar değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Gelenek içinde de eleştirilir
- B Kabul görür
- C Ölçüt sayılır
- D Örnek alınır
- E Yaygınlaşır
Bir çıkarım üzerine
Bir kişi, uzun süredir yapılan bir uygulamayı göstererek "Bu kadar yaygınsa dinen doğrudur." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Kaynağı okumamak
- B Uygulamayı görmemek
- C Kişiyi tanımamak
- D Süreyi ölçememek
- E Yaygınlığı, kaynağa uygunlukla aynı saymak
Bir çıkarım üzerine
Bir kişi, tasavvufun iç dünyayla ilgilendiğini duyup "Öyleyse ibadetin şeklî yönü önemsizmiş." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Şekli görmemek
- B Tasavvufu tanımamak
- C İbadeti bilmemek
- D Kişiyi bulamamak
- E Bir yönün vurgulanmasını, öteki yönün gereksizliği saymak
| Alan | Musikinin işlevi |
|---|---|
| Tasavvufi çevreler | Duygu ve düşüncenin ifade edilmesi |
| Darüşşifalar | ? |
Tabloda musikinin kullanım alanları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A Ticaretin düzenlenmesi
- B Duygunun ifade edilmesi
- C Tedaviye destek olarak kullanılması
- D Eğitimin verilmesi
- E Kayıt tutulması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre sohbet geleneğinin işlevi hangisidir?
- A Bilginin gizlenmesi
- B Aktarımın engellenmesi
- C Geleneğin sona ermesi
- D Bilgi ve deneyimin kuşaktan kuşağa aktarılması
- E Paylaşımın azalması
Kartlarda bir kurumun işlevleri verilmiştir. Bu işlevleri gören yapı hangisidir?
- A Darülkurra
- B Rasathane
- C Tekke ve dergâh
- D Bedesten
- E Medrese
Bir kavram üzerine
Belirli bir usul ve düzen içinde, topluca yapılan ve Anadolu kültüründe yer eden ritüel adlandırmalarından biri.
Yukarıdaki açıklamanın işaret ettiği kavram hangisidir?
- A Tevil
- B Semah
- C İcma
- D Kıyas
- E Bidat
| Görüş | Dayanağı |
|---|---|
| A | Kaynak, gerekçe ve benzer durumların karşılaştırması |
| B | Bir kişinin kişisel yorumu |
Tabloda iki görüş karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre ilmî bakımdan tercih edilmesi gereken hangisidir ve neden?
- A B; kişisel olduğu için
- B B; kısa olduğu için
- C İkisi eşittir
- D A; tanımlı bir yönteme ve kaynağa dayandığı için
- E Hiçbiri tercih edilemez
Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Tasavvufi yorumlar; iç dünyayı işleyen, davranışa yansıyan ve temel kaynaklarla ölçülen bir alandır.
- B Tasavvuf iç boyutla ilgilenmez.
- C Edep davranışa yansımaz.
- D Temel kaynaklar ölçüt değildir.
- E Yorum yapılamaz.
Kartlarda dinî hayatın farklı yönleri verilmiştir. Bu yönlerin birlikte ele alınmasının gerekçesi hangisidir?
- A Yalnızca şeklin önemli olması
- B Dinî hayatın hem dış hem iç boyutunun bulunması
- C İç hâlin önemsizliği
- D İnancın dışlanması
- E Boyutların ayrılamaması
Kartlarda bir yapının davranışları verilmiştir. Bu davranışların birlikte gösterdiği hangisidir?
- A Sağlıklı bir eğitim yöntemi
- B Dinî ve tasavvufi kavramların istismar edildiğine işaret eden göstergeler
- C İlmî bir yaklaşım
- D Geleneğe uygun bir tutum
- E Ahlaki bir olgunluk
Kartlarda dinî hükümlerden bazıları verilmiştir. Bu hükümlerin varlığının gösterdiği hangisidir?
- A Yalnızca iki hüküm bulunduğu
- B Tüm davranışların aynı sayıldığı
- C Davranışların tek bir ölçüte göre değil, farklı derecelere göre değerlendirildiği
- D Değerlendirme yapılamadığı
- E Ölçütün bulunmadığı
Bir durum
Bir kişi, çalıştığı yerde kendisine ait olmayan malzemeyi izinsiz olarak kişisel işlerinde kullanmaktadır.
Yukarıdaki davranış hangi kavramla değerlendirilir?
- A Bidat
- B İçtihat
- C İcma
- D Kul hakkı ihlali
- E Mekruh
Bir durum
Geçmişte bulunmayan bir teknoloji, dinî bakımdan nasıl değerlendirileceği sorusunu doğurmuştur.
Yukarıdaki durumda izlenmesi beklenen yol hangisidir?
- A Rastgele karar vermek
- B Soruyu yanıtsız bırakmak
- C Kaynaklardaki genel ilkelerden hareketle içtihatta bulunmak
- D Teknolojiyi yasaklamak
- E Kişisel isteğe göre hüküm vermek
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Helal | Yapılmasında dinen sakınca bulunmayan |
| Haram | ? |
Tabloda kavramlar tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?
- A Açık delille yasaklanmış olan
- B Sakıncası bulunmayan
- C Yapılması önerilen
- D Serbest bırakılan
- E Tercihe bırakılan
Bir kavram üzerine
Dinde açık ve kesin biçimde bilinen, üzerinde tartışma bulunmayan temel hususlar.
Bu tanımın karşılığı olan kavram hangisidir?
- A Bidat
- B Zaruratıhamse
- C İçtihat
- D Tevil
- E Zaruratıdiniye
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kaynak uygunluğu ölçütü, uygulamanın temel ilkelerle bağdaşıp bağdaşmadığını sorar.
- İlk ölçüt sonuçlara bakıyor.
- İkinci ölçüt kaynakla ilgili.
- Yani temel ilkelerle bağdaşmayı sorar.
2. sorunun çözümü
Kul hakkında hakkın sahibine ulaştırılması ve helalleşme gerekli görülür.
- Kişisel kusurda tövbe yeterli sayılıyor.
- Kul hakkında bir başkası zarar görmüş.
- Bu yüzden hakkın iadesi gerekir.
3. sorunun çözümü
Can, akıl, nesil, mal ve dinin korunmasını ifade eden beş temel değere zaruratıhamse denir.
- Kartlarda beş temel değer sayılmış.
- Hepsinin korunması amaçlanıyor.
- Bu bütüne zaruratıhamse denir.
4. sorunun çözümü
Kişinin olumsuz eğilimlerini fark edip dizginleyerek olgunlaşma sürecine nefis terbiyesi denir.
- Süreç kendini fark etmeyle başlıyor.
- Ardından eğilimler dizginleniyor.
- Bu sürece nefis terbiyesi denir.
5. sorunun çözümü
Tasavvuf geleneğinde de temel dinî ölçütlerden kopan uygulamalar eleştiri konusu olmuştur.
- Ölçütlere bağlı yorum kabul görüyor.
- Ölçütten kopan uygulama farklı sonuç doğurmalı.
- Bu uygulama gelenek içinde de eleştirilir.
6. sorunun çözümü
Bir uygulamanın yaygın olması onun kaynağa dayandığını göstermez; hurafeler de yaygınlaşabilir.
- Veri uygulamanın yaygınlığını gösteriyor.
- Sonuç kaynağa uygunluk hakkında.
- Yaygınlık kaynak dayanağının kanıtı değildir.
7. sorunun çözümü
Tasavvuf iç boyutu vurgular; bu vurgu, uygulamanın biçimsel yönünün terk edilebileceği anlamına gelmez.
- Tasavvuf iç dünyaya odaklanıyor.
- Bu bir vurgudur, dışlama değildir.
- İki boyut birlikte ele alınır.
8. sorunun çözümü
Tarihî kaynaklarda musikinin darüşşifalarda tedaviye destek olarak kullanıldığı aktarılır.
- Tasavvufi çevrede musiki ifade aracı.
- Darüşşifa sağlıkla ilgili bir kurum.
- Burada musiki tedaviye destek olur.
9. sorunun çözümü
Sohbet meclisleri, birikimin sözlü olarak yeni kuşaklara aktarılmasını sağlamıştır.
- Mecliste bilgi paylaşılıyor.
- Yeni kuşak bu bilgiyi alıyor.
- Böylece gelenek sürüyor.
10. sorunun çözümü
Tekke ve dergâhlar; eğitim, konaklama ve yardım işlevlerini bir arada yürütmüştür.
- Kartlarda eğitim ve sosyal hizmet var.
- İkisi aynı yapıda buluşuyor.
- Bu yapı tekke ve dergâhtır.
11. sorunun çözümü
Semah; belirli usul ve düzen içinde topluca yapılan, Anadolu kültüründe yer eden bir ritüeldir.
- Kavram topluca yapılan bir uygulamayı anlatıyor.
- Belirli bir usulü var.
- Bu kavram semahtır.
12. sorunun çözümü
Tanımlı yönteme ve kaynağa dayanan görüş, kişisel yorumdan daha güçlü bir dayanağa sahiptir.
- A görüşü kaynak ve gerekçeye dayanıyor.
- B görüşü yalnızca kişisel yoruma dayanıyor.
- İlmî ölçüt yöntem ve kaynaktır.
13. sorunun çözümü
Kartlar iç boyutu, davranışa yansımayı ve kaynak ölçütünü birlikte gösterir.
- Birinci kart iç boyutu veriyor.
- İkinci kart davranışa yansımayı ekliyor.
- Üçüncü kart kaynak ölçütünü getiriyor.
14. sorunun çözümü
Dinî hayat hem uygulamanın biçimini hem de kişinin iç hâlini kapsayan bir bütün olarak ele alınır.
- Kartlarda inanç, şekil ve iç hâl var.
- Bunlar farklı boyutları temsil ediyor.
- Birlikte ele alınmaları bütünlüğü gösterir.
15. sorunun çözümü
Sorgulamanın yasaklanması, mutlak bağlılık talebi ve maddi çıkar; istismarın tipik göstergeleridir.
- Sorgulama yasağı denetimi kaldırıyor.
- Mutlak bağlılık eleştiriyi kapatıyor.
- Maddi çıkar amacı gösteriyor.
16. sorunun çözümü
Hükümlerin çeşitliliği, davranışların yalnızca "yapılır ya da yapılmaz" biçiminde değil, farklı derecelerde değerlendirildiğini gösterir.
- Kartlarda beş farklı hüküm var.
- Her biri farklı bir bağlayıcılık taşıyor.
- Bu, derecelendirilmiş bir değerlendirmedir.
17. sorunun çözümü
Başkasına ait bir değeri izinsiz kullanmak kul hakkı ihlali kapsamına girer.
- Malzeme kişiye ait değil.
- İzin alınmadan kullanılıyor.
- Bu, kul hakkı ihlalidir.
18. sorunun çözümü
Yeni meselelerde, kaynaklardaki genel ilkelerden yararlanılarak içtihat yöntemine başvurulur.
- Konu hakkında doğrudan hüküm yok.
- Kaynaklarda genel ilkeler bulunuyor.
- Bu ilkelerden hareketle içtihat yapılır.
19. sorunun çözümü
Haram; hakkında açık delil bulunan ve yapılması yasaklanmış olan davranışı ifade eder.
- Helal sakıncası bulunmayanı anlatıyor.
- Haram bunun karşıtı olmalı.
- Yani açık delille yasaklanmış olandır.
20. sorunun çözümü
Dinde açık, kesin ve tartışmasız biçimde bilinen hususlara zaruratıdiniye denir.
- Kavramda açıklık ve kesinlik vurgulanıyor.
- Üzerinde tartışma bulunmuyor.
- Bu kavram zaruratıdiniyedir.