12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu sürecin en belirgin özelliği hangisidir?
- A Karşılaştırmanın bırakılması
- B Kaydın hiç yapılmaması
- C Kaydın denetlenerek ilerlemesi
- D Çoğaltmanın engellenmesi
- E Yazımın ertelenmesi
İslam kültüründe bilgi edinmeye büyük değer verildiği belirtilmektedir. Bu değerin göstergesi aranmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu değeri yansıtır?
- A Ticaretin yasaklanması
- B Okuma, düşünme ve araştırmaya çağıran bir anlayışın benimsenmesi
- C Seyahatin engellenmesi
- D Yazının kullanılmaması
- E Kitapların çoğaltılmaması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre metin okumada gözetilmesi gereken hangisidir?
- A Anlamın ölçülemezliği
- B Ayetin tek başına okunması
- C Bağlamın gereksizliği
- D Çıkarımın yasaklanması
- E Ayetin öncesi, sonrası ve indiği durumla birlikte okunması
| Anlatı türü | Amacı |
|---|---|
| Tarihî kayıt | Olayı belgelemek |
| Kıssa | ? |
Tabloda anlatı türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?
- A Kronoloji kurmak
- B Olayı belgelemek
- C Tarih yazmak
- D Anlatılandan ders ve ibret çıkarılmasını sağlamak
- E İstatistik üretmek
Cebir alanındaki eseriyle tanınan bir bilgin, adı bugün bir bilişim terimine kaynaklık etmiştir. Bu bilginin çalışma alanı aranmaktadır. Buna göre Hârizmî hangi alanda öne çıkmıştır?
- A Tıp
- B Matematik ve astronomi
- C Mimarlık
- D Coğrafya keşifleri
- E Müzik
Bir tanım
Vahiy metinlerinin iki kapak arasında toplanıp kitap hâline getirilmiş biçimi.
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?
- A Tefsir
- B Nüzul
- C Vahiy
- D Mushaf
- E Meal
| Kavram | İşlevi |
|---|---|
| Meal | Metnin başka bir dile yaklaşık çevirisi |
| Tefsir | ? |
Tabloda kavramlar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Ezberleme yöntemi
- B Yaklaşık çeviri
- C Metnin bağlamı ve anlamı üzerine yapılan ayrıntılı açıklama
- D Yazıya geçirme
- E Okuma kuralı
Bir çıkarım üzerine
Bir kişi, okuduğu bir meali göstererek "Bu metnin tek ve kesin anlamı budur." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Çeviriyi görmemek
- B Meali okumamak
- C Metni bulamamak
- D Kişiyi tanımamak
- E Yaklaşık bir çeviriyi, metnin kesin ve tek anlamı saymak
İslam medeniyetinde bilimin geliştiği dönemler incelendiğinde ortak koşullar görülmektedir. Bugüne ilişkin çıkarım sorulmaktadır. Buna göre hangisi söylenebilir?
- A Bilim yalnız tek bir dilde yapılabilir
- B Bilim için kuruma gerek yoktur
- C Bilim yalnız savaş dönemlerinde gelişir
- D Bilim tek başına bireysel bir uğraştır
- E Kurumsal destek, özgür tartışma ortamı ve birikime açıklık bilimi geliştirir
| Kurum | İşlevi |
|---|---|
| Medrese | eğitim |
| Dârüşşifâ | sağlık ve tıp eğitimi |
| Rasathane | ? |
Tabloda İslam medeniyetindeki bazı kurumlar ve işlevleri eşleştirilmiştir. Soru işaretiyle gösterilen işlev sorulmaktadır. Buna göre bu işlev hangisidir?
- A Ticaret
- B Konaklama
- C Gök gözlemi ve astronomi
- D Yemek dağıtımı
- E Su dağıtımı
İslam düşüncesinde akıl ile vahyin ilişkisi tartışılmaktadır. Yaygın kabul gören yaklaşım aranmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?
- A Akıl tümüyle geçersizdir
- B Vahiy hiç gerekli değildir
- C Akıl ve vahiy birbirini tamamlayan iki bilgi kaynağıdır
- D İkisi de aynı yöntemi kullanır
- E Akıl yalnız ticarette kullanılır
Kâğıt üretiminin İslam dünyasında yaygınlaşması bilim çalışmalarını etkilemiştir. Bu etki sorulmaktadır. Buna göre kâğıt ne sağlamıştır?
- A Eserlerin çoğaltılmasını ve bilginin hızla yayılmasını
- B Kitap yazımının durmasını
- C Kütüphanelerin kapanmasını
- D Eğitimin yalnız sözlü sürmesini
- E Çevirilerin durdurulmasını
Medrese, dârüşşifâ ve kütüphanelerin uzun yıllar ayakta kalmasını sağlayan bir mali düzen bulunmaktadır. Bu düzenin adı aranmaktadır. Buna göre kurum hangisidir?
- A Vakıf
- B Lonca
- C Divan
- D Tımar
- E Kervan
| Çalışma | Kullandığı kaynaklar |
|---|---|
| A tefsiri | Ayet bütünlüğü, rivayetler, dil çözümlemesi |
| B yorumu | Yalnızca kişisel kanaat |
Tabloda iki çalışma karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre ilmî bakımdan hangisi daha güvenilirdir ve neden?
- A B; kişisel olduğu için
- B B; daha kısa olduğu için
- C İkisi eşittir
- D A; birden çok kaynağa ve yönteme dayandığı için
- E Hiçbiri güvenilir değildir
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre vahyin uzun bir süreye yayılmasının sağladığı yarar hangisidir?
- A Hükümlerin ezberlenememesi
- B Sürenin uzaması
- C Hükümlerin, karşılaşılan durumlarla birlikte anlaşılıp benimsenmesi
- D Uygulamanın zorlaşması
- E Anlamın kaybolması
| Grup | İndiği dönem |
|---|---|
| Mekkî sureler | Hicretten önce |
| Medenî sureler | ? |
Tabloda sure grupları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?
- A Hicretten önce
- B Hicretten sonra
- C Nüzulden önce
- D Mushaf sonrası
- E Belirsiz dönemde
Bir durum
Bir kişi, bir metinden yalnızca kendi görüşünü destekleyen bölümleri seçip aktarmıştır.
Yukarıdaki okuma biçiminin sakıncası hangisidir?
- A Metnin okunamaması
- B Metnin bütünlüğünü bozarak yanlış bir izlenim oluşturması
- C Görüşün anlaşılmaması
- D Bölümlerin bulunamaması
- E Aktarımın gecikmesi
Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde hastaların tedavi edildiği ve hekim yetiştirilen yapılar bulunmaktadır. Bu yapıların adı sorulmaktadır. Buna göre kurum hangisidir?
- A Dârüşşifâ
- B Arasta
- C Kervansaray
- D İmarethane
- E Bedesten
Kartlarda Kur'an'ın konu alanları verilmiştir. Bu alanların birlikte bulunmasının gösterdiği hangisidir?
- A Ahlakın kapsanmadığı
- B Metnin tek konulu olduğu
- C Metnin, insan hayatını bütün olarak ele aldığı
- D Kıssaların bulunmadığı
- E İbadetin dışlandığı
Bir saptama
Çeviride sözcükler aktarılırken kaynak dilin bazı vurgu ve çağrışımları tam olarak karşılanamayabilir.
Yukarıdaki saptamanın meal kavramı bakımından anlamı hangisidir?
- A Vurgunun önemsizliği
- B Mealin metnin aslıyla aynı olması
- C Çevirinin imkânsızlığı
- D Mealin, metnin aslının yerine geçmeyen yaklaşık bir aktarım olması
- E Sözcüklerin aktarılamaması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Şemadaki her basamakta kayıt yapılmakta ve karşılaştırmayla denetlenmektedir.
- Vahiy iner inmez kaydediliyor.
- Nüshalar karşılaştırılarak çoğaltılıyor.
- Bu, denetimli bir süreçtir.
2. sorunun çözümü
Kaynaklarda okumaya, düşünmeye ve araştırmaya yapılan çağrı bilgiye verilen değeri gösterir.
- Değer, davranışa yansıyan çağrılarla ölçülür.
- Okuma ve düşünmeye çağrı bu değeri yansıtır.
- Öbür seçenekler bilgiyle ilgili değildir.
3. sorunun çözümü
Bir metin parçası, öncesi-sonrası ve indiği durum göz önüne alınmadan doğru anlaşılamaz.
- Bağlamdan kopan ifade anlam kaybediyor.
- Kayan anlam yanlış sonuç doğuruyor.
- Bu yüzden bağlamla birlikte okunmalıdır.
4. sorunun çözümü
Kıssalarda amaç olayın kronolojik kaydı değil, anlatılandan ders çıkarılmasıdır.
- Tarihî kayıt belgeleme amacı taşır.
- Kıssa farklı bir amaç taşımalı.
- Bu amaç ders ve ibret çıkarmaktır.
5. sorunun çözümü
Hârizmî cebir ve astronomi alanındaki eserleriyle tanınır; adı "algoritma" teriminin kaynağıdır.
- Cebir bir matematik dalıdır.
- Bilgin ayrıca astronomi cetvelleri hazırlamıştır.
- Alanı matematik ve astronomidir.
6. sorunun çözümü
Kur'an metninin iki kapak arasında toplanmış kitap hâline Mushaf denir.
- Tanımda metinlerin toplanması var.
- Kitap hâline getirilmiş biçim soruluyor.
- Bu biçime Mushaf denir.
7. sorunun çözümü
Tefsir; metnin bağlamını, ilgili rivayetleri ve anlamını ayrıntılı biçimde açıklayan çalışmadır.
- Meal bir çeviri çalışmasıdır.
- Tefsir bunun ötesine geçer.
- Bağlamı ve anlamı ayrıntılı açıklar.
8. sorunun çözümü
Meal yaklaşık bir aktarımdır; metnin bağlamı ve dilsel incelikleri göz önüne alınmadan kesin tek anlam iddia edilemez.
- Meal bir çeviridir.
- Çeviride bazı anlamlar tam karşılanmaz.
- Bu yüzden tek ve kesin anlam iddia edilemez.
9. sorunun çözümü
Gelişme dönemlerinde kurumsal destek, tartışma özgürlüğü ve başka birikimlere açıklık ortaktır.
- Medrese, rasathane ve kütüphaneler kurumsal desteği gösterir.
- Çeviri hareketi birikime açıklığı gösterir.
- Bu koşullar bugün için de geçerlidir.
10. sorunun çözümü
Rasathaneler gök cisimlerini gözleyerek astronomi verisi üretir.
- Tabloda her kuruma bir işlev karşılık geliyor.
- Rasathanede gök gözlemi yapılır.
- İşlev astronomidir.
11. sorunun çözümü
Yaygın kabule göre akıl ve vahiy birbirini dışlamaz; birlikte anlamayı derinleştirir.
- Vahiy anlaşılmak için akla seslenir.
- Akıl da yol gösterilmeye açıktır.
- İki kaynak birbirini tamamlar.
12. sorunun çözümü
Ucuz ve kolay üretilen kâğıt, eserlerin çoğaltılmasını ve bilginin yayılmasını hızlandırmıştır.
- Kâğıt öncesi yazı malzemeleri pahalı ve sınırlıydı.
- Kâğıtla çoğaltma kolaylaştı.
- Bilgi daha geniş bir çevreye yayıldı.
13. sorunun çözümü
Vakıflar, gelir getiren mülkleri hayır kurumlarının giderlerine bağlayarak sürekliliği sağlamıştır.
- Kurumların düzenli gelire gereksinimi vardır.
- Vakıf, geliri belirli bir hizmete bağlar.
- Bu düzen sürekliliği sağlar.
14. sorunun çözümü
Birden çok kaynağa ve tanımlı bir yönteme dayanan çalışma, tek kişinin kanaatinden daha güvenilirdir.
- A çalışması üç ayrı dayanak kullanıyor.
- B çalışması yalnızca kanaate dayanıyor.
- Çok kaynak ve yöntem güvenilirliği artırır.
15. sorunun çözümü
Vahyin duruma bağlı ve zamana yayılarak inmesi, hükümlerin bağlamıyla anlaşılmasını ve benimsenmesini kolaylaştırmıştır.
- Vahiy uzun bir süreye yayılmış.
- Her bölüm bir duruma karşılık gelmiş.
- Bu, anlaşılmayı ve uygulamayı kolaylaştırır.
16. sorunun çözümü
Mekkî ve Medenî ayrımı, ayet ve surelerin hicretten önce mi sonra mı indiğine göre yapılır.
- Mekkî sureler hicretten önce inmiş.
- Medenî sureler bunun karşıtı olmalı.
- Yani hicretten sonra inmiştir.
17. sorunun çözümü
Seçici okuma, metnin bütününde verilen anlamı gizleyerek yanıltıcı bir izlenim üretir.
- Yalnızca destekleyen bölümler seçilmiş.
- Öteki bölümler dışarıda bırakılmış.
- Bu, bütünlüğü bozup yanıltır.
18. sorunun çözümü
Dârüşşifâlar hem hastane hem tıp eğitimi kurumu olarak çalışmıştır.
- İmarethane yemek dağıtan yapıdır.
- Arasta ve bedesten ticaret yapılarıdır.
- Sağlık ve tıp eğitimi kurumu dârüşşifâdır.
19. sorunun çözümü
İnanç, ibadet, ahlak ve kıssaların bir arada bulunması metnin hayatı bütün olarak ele aldığını gösterir.
- Kartlarda dört ayrı alan var.
- Her biri hayatın farklı bir yanına dokunuyor.
- Bu, bütünlüklü bir ele alışı gösterir.
20. sorunun çözümü
Meal yaklaşık bir aktarımdır; bu yüzden metnin aslının yerine geçtiği söylenemez.
- Çeviride bazı vurgular tam karşılanamıyor.
- Bu, aktarımın yaklaşık olduğunu gösteriyor.
- Meal aslın yerine geçmez.