12. Sınıf Fizik 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Değişken | Saçak aralığı |
|---|---|
| Yarıklar arası uzaklık artarsa | Azalır |
| Dalga boyu artarsa | ? |
Tabloda girişim deseninde saçak aralığını etkileyen değişkenler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Artar
- B Azalır
- C Değişmez
- D Sıfırlanır
- E Ölçülemez
Bir yay sarkacının genliği iki katına çıkarılmakta, yay ve kütle değiştirilmemektedir. En büyük hızın nasıl değişeceği sorulmaktadır. Buna göre maksimum hız ne olur?
- A Değişmez
- B Yarıya iner
- C Dört katına çıkar
- D İki katına çıkar
- E Sıfırlanır
Kütlesi 4 kg olan bir cisim 5 m/s hızla hareket etmektedir. Momentumunun büyüklüğü kaç kg × m/s’dir?
- A 9
- B 10
- C 15
- D 20
- E 25
Otomobillerdeki hava yastığının çarpışma anında sürücüye etkiyen kuvveti azalttığı bilinmektedir. Bu azalmanın fiziksel açıklaması nedir?
- A Momentum değişimini sıfırlaması
- B Sürücüyü hafifletmesi
- C Hızı artırması
- D Çarpışma süresini uzatarak aynı momentum değişimini daha küçük kuvvetle karşılaması
- E Kütleyi azaltması
| Dalga türü | Foton enerjisi |
|---|---|
| Mor ötesi | Yüksek |
| Kızıl ötesi | ? |
Tabloda dalga türleri ve foton enerjileri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Sıfır
- B Yüksek
- C Aynı
- D Düşük
- E Sonsuz
Bir yay sarkacının kütlesi ve yay sabiti yukarıda verilmiştir. Sarkacın periyodu hesaplanacaktır. Buna göre periyot yaklaşık kaç saniyedir?
- A 0,10
- B 0,31
- C 1,26
- D 0,63
- E 2,00
Bir yay belirli bir kuvvetle çekilerek uzatılmaktadır. Yayın yay sabiti hesaplanacaktır. Buna göre yay sabiti kaç newton bölü metredir?
- A 8
- B 20
- C 200
- D 400
- E 80
Sürtünme kuvvetinin yaptığı işin işareti sorulmaktadır. Bu iş için ne söylenir?
- A Daima pozitiftir
- B Daima sıfırdır
- C Daima negatiftir; kuvvet hareketin tersi yönde olduğu için enerji sistemden çıkar
- D Yönüne göre değişir
- E Belirlenemez
Bir tek yarık deneyinde merkezî maksimumun genişliği ölçülmüştür. Yarık genişliği yarıya indirildiğinde bu genişlik nasıl değişir?
- A Yarıya iner
- B Değişmez
- C İki katına çıkar
- D Dört katına çıkar
- E Sıfırlanır
Yukarıdaki değerlere göre kaynaktan yayılan foton sayısı kaçtır?
- A 3
- B 9
- C 15
- D 4
- E 36
Gözler kısıldığında uzak bir ışık kaynağının çevresinde ince ışınlar görüldüğü bilinmektedir. Bu görüntünün nedeni nedir?
- A Kirpikler ve daralan göz kapağı aralığının ışığı kırınıma uğratması
- B Işığın parlaması
- C Gözün yorulması
- D Gözyaşının merceklik yapması
- E Işığın yansıması
Bir cisim gidip aynı noktaya geri dönmektedir. Yer çekiminin ve sürtünmenin bu süreçte yaptığı toplam işler karşılaştırılmaktadır. Doğru karşılaştırma hangisidir?
- A İkisi de sıfırdır
- B İkisi de negatiftir
- C Yer çekiminin işi sıfırdır, sürtünmeninki negatiftir
- D Yer çekiminin işi negatiftir, sürtünmeninki sıfırdır
- E İkisi de pozitiftir
| Yarık | Perdede oluşan |
|---|---|
| Tek yarık | Merkezi geniş bir aydınlık bölge |
| Çift yarık | ? |
Tabloda yarık düzenekleri ve sonuçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Hiçbir desen
- B Tek bir aydınlık nokta
- C Düzenli aralıklı aydınlık ve karanlık saçaklar
- D Sürekli karanlık
- E Renkli halkalar
Şekilde elektromanyetik tayfın bir bölümü sırayla verilmiştir. Soldan sağa gidildikçe hangi büyüklüğün nasıl değiştiği sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Frekans artar, dalga boyu azalır
- B Frekans azalır, dalga boyu azalır
- C İkisi de artar
- D İkisi de azalır
- E Hiçbiri değişmez
Bir metalin bağlanma enerjisi yukarıdaki büyüklükler cinsinden hangisidir?
- A h / f₀
- B f₀ / h
- C h × f₀
- D h + f₀
- E h × f₀²
Tek yarık kırınımında desen genişliği dalga boyuyla doğru, yarık genişliğiyle ters orantılıdır; merkezî maksimum en geniş ve en parlak bölgedir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A Kırmızı ışıkla desen maviden geniştir.
- B Yarığı daraltmak deseni genişletir.
- C Perde uzaklaştırılırsa desen büyür.
- D Kırınım ışığın dalga doğasını gösterir.
- E Yarığı daraltmak ışık lekesini keskinleştirir.
| Metal | Bağlanma enerjisi (eV) |
|---|---|
| Sezyum | 2,1 |
| Çinko | 4,3 |
| Platin | 6,4 |
Tabloda üç metalin bağlanma enerjileri verilmiştir. Enerjisi 4,0 eV olan fotonlar hangi metal ya da metallerden elektron koparabilir?
- A Yalnız platin
- B Çinko ve platin
- C Yalnız sezyum
- D Üçü de
- E Hiçbiri
| Karşılaşma | Sonuç |
|---|---|
| Tepe ile tepe | Yapıcı girişim, genlik büyür |
| Tepe ile çukur | ? |
Tabloda girişim türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Dalga yok olur
- B Yapıcı girişim
- C Genlik değişmez
- D Yıkıcı girişim, genlik küçülür
- E Frekans artar
Aynı kaynak bu kez gözlemciden uzaklaşmaktadır. Gözlemciye ulaşan dalgaların dalga boyu ele alınmaktadır. Buna göre dalga boyu nasıl değişir?
- A Küçülür
- B Büyür
- C Değişmez
- D Sıfırlanır
- E Önce büyür sonra küçülür
Su dalgaları bir engeldeki yarıktan geçirilmektedir. Yarık genişliği azaltıldığında kırınımın nasıl değiştiği incelenmektedir. Buna göre kırınım nasıl etkilenir?
- A Azalır
- B Artar
- C Değişmez
- D Tamamen durur
- E Dalga boyu değişir
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Dalga boyu artarsa saçak aralığı artar; çünkü $\Delta x = L\lambda / d$ bağıntısında saçak aralığı dalga boyuyla doğru orantılıdır.
- Çift yarıkta ardışık iki aydınlık saçak arasındaki uzaklık: $\Delta x = \dfrac{L \lambda}{d}$ (L: perde uzaklığı, λ: dalga boyu, d: yarıklar arası uzaklık).
- d kesrin paydasındadır (altında): d artarsa $\Delta x$ azalır. Tablonun ilk satırı bunu doğruluyor.
- λ ise kesrin payındadır (üstünde): L ve d sabitken λ iki katına çıkarsa $\Delta x$ de iki katına çıkar; saçak aralığı artar.
- Denetleyelim: aynı düzenekte kırmızı ışığın (uzun λ) saçakları mavininkinden (kısa λ) daha geniştir ✓.
Sık yapılan hata: "Azalır" demek. Bu, yarık aralığı için geçerli ters orantıyı dalga boyuna taşımaktır; d kesrin paydasında, λ ise payındadır; bu yüzden iki büyüklük saçak aralığını zıt yönde etkiler.
2. sorunun çözümü
Maksimum hız v = ω · A bağıntısıyla verilir; ω değişmediği için genlik iki katına çıkınca hız da iki katına çıkar.
- Bağıntıyı yazalım: v(maks) = ω · A. Değişen büyüklük genlik, öteki çarpan açısal frekans.
- Açısal frekansın neye bağlı olduğuna bakalım: ω = √(k / m). İçinde yalnız yay sabiti ve kütle var, genlik yok. Soruda ikisi de değiştirilmediğine göre ω sabittir.
- Sabit bir çarpanla çarpılan büyüklük iki katına çıkarsa çarpım da iki katına çıkar. Öyleyse maksimum hız iki katına çıkar.
- Denetleyelim: cisim aynı sürede iki kat uzun yol alıyor ✓ — periyot değişmediği için hızın iki katına çıkması gerekiyordu.
Sık yapılan hata: "Dört katına çıkar" demek. Dört kat, ENERJİ için doğru olurdu (enerji genliğin karesiyle artar); hız ise genlikle doğru orantılıdır.
3. sorunun çözümü
Momentum kütle ile hızın çarpımıdır ve hızla aynı yönlü bir vektördür.
- $p = m \cdot v$
- $p = 4 \cdot 5$
- $p = 20$ kg × m/s
4. sorunun çözümü
Momentum değişimi çarpışmanın başında ve sonunda belirlidir, yastık onu değiştiremez. Yastık $\Delta t$’yi uzatır; $F = \Delta p / \Delta t$ olduğu için kuvvet küçülür.
- $\Delta p$ çarpışmada sabittir.
- $F = \Delta p / \Delta t$
- $\Delta t$ büyürse $F$ küçülür.
5. sorunun çözümü
Kızıl ötesi ışınların foton enerjisi düşüktür; foton enerjisi frekansla doğru orantılıdır ve kızıl ötesinin frekansı mor ötesinden küçüktür.
- Foton enerjisi: $E = hf$; h sabit olduğundan enerji frekansla doğru orantılıdır.
- Spektrumda kızıl ötesi, görünür ışığın düşük frekanslı (kırmızı) tarafındadır; mor ötesi ise yüksek frekanslı (mor) tarafındadır.
- Frekansı küçük olan kızıl ötesinin fotonları, frekansı büyük olan mor ötesininkilerden daha az enerji taşır.
- Denetleyelim: mor ötesi deri hücrelerinde bağ koparıp yanık yapabilirken kızıl ötesi yalnız ısıtır ✓ — foton enerjisi düşük.
Sık yapılan hata: "Yüksek" demek. Kızıl ötesinin ısı hissi vermesi foton enerjisinin yüksek olduğunu göstermez; ısınma çok sayıda düşük enerjili fotonun moleküllerin titreşimini artırmasından kaynaklanır.
6. sorunun çözümü
T = 2π · √(m / k) bağıntısında √(0,5 / 50) = 0,1 olduğu için T ≈ 0,63 s.
- Verilenleri yazalım: m = 0,5 kg, k = 50 N/m, istenen periyot T. Bağıntı T = 2π · √(m / k).
- Önce karekökün içindeki oranı bulalım: 0,5 / 50 = 0,01. Kareköke girecek sayı bu.
- Karekökü alalım: √0,01 = 0,1. Sonra 2π ile çarpalım: T ≈ 6,28 × 0,1 ≈ 0,63 saniye. Yay sarkacı bir salınımı 0,63 saniyede tamamlıyor.
- Denetleyelim: kütle küçük, yay sert ✓ — böyle bir sistemin hızlı salınması, yani periyodun bir saniyenin altında çıkması bekleniyordu.
Sık yapılan hata: 0,10 demek. 0,10, karekökün sonucudur; periyot bulmak için bu değerin ayrıca 2π ile ÇARPILMASI gerekir.
7. sorunun çözümü
Yay sabiti kuvvetin uzanıma oranıdır; k = 40 / 0,2 = 200 N/m.
- Verilenleri yazalım: F = 40 N, x = 0,2 m, istenen yay sabiti k. Bağıntı F = k · x, buradan k = F / x.
- Değerleri yerleştirelim: k = 40 / 0,2.
- İşlemi yapalım: k = 200. Birim N / m; sonuç 200 N/m. Bu yayı 1 metre uzatmak için 200 N’luk kuvvet gerekir.
- Denetleyelim: 0,2 metre için 40 N ✓ — 200 × 0,2 = 40, bulunan sabit veriyi doğruluyor.
Sık yapılan hata: 8 demek. 8, bölme yerine ÇARPMA yapmaktan çıkar (40 × 0,2); yay sabiti ise kuvvetin uzanıma bölümüdür.
8. sorunun çözümü
Sürtünme kuvveti harekete zıt yönde olduğu için yaptığı iş daima negatiftir.
- İşin işaretini belirleyen şey kuvvet ile yer değiştirme arasındaki açıdır: $W = F \cdot d \cdot \cos\theta$.
- Sürtünme kuvveti, cismin kaydığı yönün tam tersine bakar; yani $\theta = 180^\circ$ ve $\cos 180^\circ = -1$.
- Öyleyse $W_{\text{sürt}} = -f \cdot d$ olur; $f$ ile $d$ pozitif büyüklükler olduğundan çarpımın önündeki eksi işareti hiçbir durumda kaybolmaz.
- Denetleyelim: negatif iş, sistemden enerji çıkması demektir ✓ — sürtünen cisim gerçekten de yavaşlıyor ve yüzeyler ısınıyor.
Sık yapılan hata: "Yönüne göre değişir" demek. Sürtünmenin yönü hareketin yönüne göre değişir ama her zaman ONUN TERSİNE döner; bu yüzden iki büyüklük arasındaki açı hep $180^\circ$ kalır ve iş işaret değiştirmez.
9. sorunun çözümü
Merkezî aydınlığın genişliği $\lambda/a$ ile orantılıdır; yarık genişliği yarıya inince genişlik iki katına çıkar.
- Merkezî aydınlık iki ilk karanlık arasındadır; ilk karanlık $\sin\theta = \lambda/a$ doğrultusundadır.
- Genişlik $\propto \lambda/a$; dalga boyu değişmiyor.
- Yeni yarık $a/2$: $\lambda/(a/2) = 2\lambda/a$. Oran iki katına çıkar, merkezî aydınlığın genişliği de iki katına çıkar.
- Denetleyelim: genişlik ile yarık genişliğinin çarpımı sabit kalmalı; $2w \cdot a/2 = w \cdot a$ ✓.
Sık yapılan hata: "Yarıya iner" demek. Bu, genişliği yarıkla doğru orantılı sanmaktır; oysa yarık genişliği paydadadır ve yarık daraldıkça desen genişler.
10. sorunun çözümü
Foton sayısı, toplam enerjinin tek foton enerjisine bölümüdür: $12 \div 3 = 4$ foton.
- Kaynaktan yayılan enerji eş büyüklükte paketler (fotonlar) hâlindedir; toplam enerji = foton sayısı × foton enerjisi.
- Bağıntı: $E_{toplam} = n \cdot E_{foton}$ → $n = E_{toplam} / E_{foton}$.
- Değerler: $n = 12\ \text{eV} \div 3\ \text{eV} = 4$.
- Denetleyelim: $4 \times 3 = 12$ eV ✓ — dört fotonun enerjisi toplam enerjiyi veriyor.
Sık yapılan hata: Sonucu 36 bulmak, yani iki değeri ÇARPMAK. Çarpım toplam enerjiden bile büyük bir sayı verir; toplam enerji zaten foton sayısı ile foton enerjisinin çarpımı olduğundan sayı bölmeyle bulunur.
11. sorunun çözümü
Kısılan göz kapakları dar bir aralık, kirpikler de ince engeller oluşturur; ışık bunlarda kırınıma uğrar ve ışınlar hâlinde yayılır.
- Gözler kısıldığında göz kapaklarının arası dar bir yarığa dönüşür.
- Kirpikler de ince tellere benzer engellerdir; ışık hem dar aralıktan hem kirpik kenarlarından geçerken bükülür.
- Açıklık daraldıkça $\lambda/a$ oranı büyür ve kırınım belirginleşir; uzak kaynağın ışığı yanlara yayılıp ince ışınlar gibi görünür.
- Denetleyelim: gözler açılınca aralık büyür, kırınım zayıflar ve ışınlar kaybolur; görüntü açıklığa bağlı olarak değişiyor ✓.
Sık yapılan hata: "Gözyaşının merceklik yapması" demek. Gözyaşı damlası kırılmayla görüntüyü bulanıklaştırabilir ama gözün kısılma derecesine bağlı olarak düzenli ışınlar oluşturmaz; bu, dar aralıktaki kırınımın işaretidir.
12. sorunun çözümü
Yer çekimi korunumludur: gidişte kaybedilen enerji dönüşte geri kazanılır, toplam iş sıfırdır. Sürtünme her iki yönde de harekete zıt olduğu için işler toplanır ve net iş negatif kalır.
- Yer çekimi korunumlu, işi yalnız konuma bağlıdır.
- Başlangıç ve bitiş aynı → toplam iş sıfır.
- Sürtünme her iki yönde de negatif iş yapar.
13. sorunun çözümü
Çift yarıkta perdede düzenli aralıklı aydınlık ve karanlık saçaklar oluşur; iki yarıktan çıkan dalgalar girişim yapar.
- Tek yarıkta ışık yalnız kırınıma uğrar: ortada geniş bir aydınlık bölge, yanlarda giderek sönükleşen dar bölgeler görülür.
- Çift yarıkta iki yarık, aynı dalga cephesinden beslenen iki eş kaynak gibi davranır ve bu iki kaynaktan çıkan dalgalar perdede üst üste gelir.
- Yol farkının dalga boyunun tam katı olduğu yerlerde aydınlık, yarım katının tek katı olduğu yerlerde karanlık saçaklar oluşur; aralarındaki uzaklık $\Delta x = L\lambda / d$ ile sabittir.
- Denetleyelim: saçakların eşit aralıklı dizilmesi ✓ — sabit $\Delta x$ bağıntısının öngördüğü düzen.
Sık yapılan hata: "Tek bir aydınlık nokta" demek. Işık düz çizgide giden tanecikler olsaydı bile iki yarık İKİ aydınlık bölge verirdi; tek nokta ne tanecik ne dalga modeline uyar.
14. sorunun çözümü
Tayfta radyodan moröteye gidildikçe frekans artar; sürat sabit olduğu için dalga boyu azalır.
- Şemadaki sırayı okuyalım: radyo, mikrodalga, kızılötesi, görünür, morötesi. Bu, tayfın frekansa göre dizilmiş hâli.
- Radyo dalgaları tayfın en düşük frekanslı ucudur; morötesi ise görünür ışıktan daha yüksek frekanslıdır. Öyleyse soldan sağa frekans artıyor.
- Boşlukta sürat bütün bu dalgalar için aynıdır. v = λ · f bağıntısında v sabitken f büyürse λ küçülmek zorundadır. Öyleyse dalga boyu azalır.
- Denetleyelim: radyo dalgalarının boyu metrelerle, morötesininki nanometrelerle ölçülüyor ✓ — sıralama gözlemle uyumlu.
Sık yapılan hata: "İkisi de artar" demek. Sürat sabit olduğu için frekans ile dalga boyu TERS orantılıdır; ikisinin birlikte artması bağıntıya aykırı olurdu.
15. sorunun çözümü
Bağlanma enerjisi eşik frekansındaki fotonun enerjisidir: $W = h f_0$.
- Eşik frekansında elektron ancak kopar; üzerinde hareket enerjisi kalmaz: $E_k = 0$.
- Fotoelektrik bağıntıya koyalım: $0 = h f_0 - W$.
- Buradan $W = h \times f_0$ bulunur.
- Denetleyelim: birimler J·s × 1/s = J çıkıyor ✓ — enerji birimi; $h/f_0$ ise J·s² verirdi ve enerji olamazdı.
Sık yapılan hata: "h / f₀" demek. Bu bölüm enerji birimi vermez (J·s²); foton enerjisi frekansla ÇARPILARAK bulunur, $E = hf$ bağıntısı eşik frekansında da aynen geçerlidir.
16. sorunun çözümü
Söylenemez: "Yarığı daraltmak ışık lekesini keskinleştirir." Yarık daraldıkça $\lambda/a$ büyür ve desen yayılır.
- Bilgideki kurallar: desen genişliği dalga boyuyla doğru, yarık genişliğiyle ters orantılıdır; merkezî aydınlık en geniş ve en parlak bölgedir.
- Kırmızının deseninin maviden geniş olması, yarık daralınca desenin genişlemesi, perde uzaklaşınca desenin büyümesi ve kırınımın ışığın dalga doğasını göstermesi bu kurallarla uyumludur.
- Yarığı daraltmak lekeyi keskinleştirmez; $a$ küçülünce oran büyür ve ışık daha çok yayılır.
- Denetleyelim: yarık yarıya inerse merkezî aydınlık iki kat genişler; leke keskinleşmek yerine bulanıklaşır, o yargı söylenemez ✓.
Sık yapılan hata: "Perde uzaklaştırılırsa desen büyür." ifadesini söylenemez sanmak. Bu doğrudur; açılar değişmez ama perde uzaklaştıkça aynı açı daha büyük bir uzunluğa karşılık gelir.
17. sorunun çözümü
4,0 eV’luk foton yalnız bağlanma enerjisi 4,0 eV’tan küçük olan sezyumdan elektron koparabilir.
- Kural: elektron kopması için foton enerjisi bağlanma enerjisinden büyük (en az eşit) olmalıdır.
- Sezyum: $4{,}0 > 2{,}1$ → kopar; artan $4{,}0 - 2{,}1 = 1{,}9$ eV kinetik enerji olur.
- Çinko: $4{,}0 < 4{,}3$ → kopmaz. Platin: $4{,}0 < 6{,}4$ → kopmaz.
- Denetleyelim: üç karşılaştırmadan yalnız biri sağlanıyor ✓ — cevap yalnız sezyum.
Sık yapılan hata: "Çinko ve platin" demek. Bu, bağlanma enerjisi BÜYÜK olan metalin elektronunu kolay verdiğini sanmaktır; oysa bağlanma enerjisi büyüdükçe elektronu koparmak zorlaşır ve 4,0 eV ikisine de yetmez.
18. sorunun çözümü
Tepe ile çukur üst üste gelince genlikler birbirini azaltır; bu yıkıcı girişimdir.
- Girişimde üst üste gelen dalgaların yer değiştirmeleri cebirsel olarak toplanır (üst üste binme ilkesi).
- Tepe yukarı (+), çukur aşağı (−) yer değiştirmedir; tepe ile tepe aynı işaretli olduğundan toplanır ve genlik büyür.
- Tepe ile çukur zıt işaretli olduğundan birbirinden çıkar; bileşke genlik küçülür, genlikler eşitse sıfır olur. Buna yıkıcı girişim denir.
- Denetleyelim: 3 birimlik tepe ile 2 birimlik çukur karşılaşınca $3 - 2 = 1$ birimlik küçük bir tepe kalır ✓ — genlik küçüldü.
Sık yapılan hata: "Dalga yok olur" demek. Dalgalar yalnız karşılaştıkları noktada birbirini azaltır; karşılaşmadan sonra her biri kendi genliğiyle yoluna devam eder ve genlikler eşit değilse o noktada bile sıfıra inmez.
19. sorunun çözümü
Kaynak uzaklaşırken arkasındaki dalgalar seyrelir; ardışık tepeler arası mesafe, yani dalga boyu büyür.
- Gözlemcinin kaynağın hangi tarafında kaldığını belirleyelim: kaynak uzaklaştığına göre gözlemci arkada kalıyor.
- Kaynak her yeni dalgayı bir öncekinden biraz daha uzakta üretir. Arkada kalan ardışık tepeler bu yüzden birbirinden açılır.
- Ardışık iki tepe arasındaki mesafe dalga boyudur; öyleyse dalga boyu büyür. Sürat sabit olduğu için frekans da bu oranda küçülür ve ses pesleşir.
- Denetleyelim: yaklaşma durumunda tam tersi oluyordu ✓ — orada dalga boyu küçülüp frekans büyüyordu.
Sık yapılan hata: Küçülür demek. Küçülme kaynak YAKLAŞIRKEN, yani gözlemci kaynağın önünde kaldığında görülür; uzaklaşan kaynağın arkasındaki dalgalar seyrelir.
20. sorunun çözümü
Yarık daraldıkça dalga boyuna yaklaşır ve kırınım belirginleşir.
- Kırınımın neye bağlı olduğunu belirleyelim: yarık genişliğinin dalga boyuna oranına. Dalga boyu değişmediğine göre değişen tek şey yarık.
- Yarık dalga boyundan çok genişken dalga yarıktan neredeyse düz geçer, kenarlarda küçük bir bükülme olur; kırınım zor fark edilir.
- Yarık daraltıldıkça bu oran küçülür, yarık dalga boyuna yaklaşır. Dalga yarığın arkasına daha geniş bir açıyla yayılır; kırınım artar.
- Denetleyelim: yarık dalga boyu kadar olduğunda dalga bir noktadan çıkıyormuş gibi yayılır ✓ — kırınımın en belirgin hâli bu.
Sık yapılan hata: Azalır demek. Azalması için yarığın GENİŞLETİLMESİ gerekirdi; yarık daraldıkça genişlik-dalga boyu oranı küçülür ve kırınım artar.