12. Sınıf Fizik 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Einstein özel görelilik kuramını iki varsayım üzerine kurmuştur. İkinci varsayımın içeriği sorulmaktadır. Buna göre bu varsayım neyi söyler?
- A Boşluktaki ışık hızı bütün gözlemciler için aynıdır
- B Işık hızı gözlemcinin hızına eklenir
- C Zaman herkes için aynı akar
- D Kütle her zaman sabittir
- E Uzunluklar hiç değişmez
Bir cismin hızı ışık hızına yaklaştırılmaktadır. Cismi daha da hızlandırmak için gereken enerji incelenmektedir. Buna göre ne olur?
- A Enerji azalır
- B Enerji sabit kalır
- C Cisim ışık hızını kolayca aşar
- D Kütle sıfırlanır
- E Gereken enerji sınırsız büyür, ışık hızı aşılamaz
Bir metal yüzeye eşik frekansının altında ışık gönderilmektedir. Işığın şiddeti çok artırılsa bile sonuç değişmemektedir. Buna göre ne gözlenir?
- A Çok sayıda elektron kopar
- B Elektronlar yüksek enerjiyle kopar
- C Metal erir
- D Metal yük kazanır
- E Hiç elektron kopmaz
Su dalgaları bir engeldeki yarıktan geçirilmektedir. Yarık genişliği azaltıldığında kırınımın nasıl değiştiği incelenmektedir. Buna göre kırınım nasıl etkilenir?
- A Azalır
- B Artar
- C Değişmez
- D Tamamen durur
- E Dalga boyu değişir
Aynı kaynak bu kez gözlemciden uzaklaşmaktadır. Gözlemciye ulaşan dalgaların dalga boyu ele alınmaktadır. Buna göre dalga boyu nasıl değişir?
- A Küçülür
- B Büyür
- C Değişmez
- D Sıfırlanır
- E Önce büyür sonra küçülür
Arkeologlar buldukları organik kalıntının yaşını belirlemek için karbon-14 miktarını ölçmektedir. Ölçümün yaş bilgisini nasıl verdiği sorulmaktadır. Buna göre yöntem neye dayanır?
- A Kalıntının ağırlığına
- B Canlı öldükten sonra karbon-14'ün bilinen bir hızla azalmasına
- C Kalıntının rengine
- D Toprağın sıcaklığına
- E Kalıntının hacmine
Bir çekirdek alfa ışıması yapmaktadır. Çekirdeğin atom ve kütle numarasındaki değişim sorulmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?
- A Atom numarası 1 artar
- B Kütle numarası değişmez
- C Atom numarası 2, kütle numarası 4 azalır
- D Atom numarası 2 artar
- E Yalnız enerji yayılır
Şekilde elektromanyetik tayfın bir bölümü sırayla verilmiştir. Soldan sağa gidildikçe hangi büyüklüğün nasıl değiştiği sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Frekans artar, dalga boyu azalır
- B Frekans azalır, dalga boyu azalır
- C İkisi de artar
- D İkisi de azalır
- E Hiçbiri değişmez
Radyoaktif bir örnekten üç yarılanma süresi kadar zaman geçmiştir. Geriye kalan madde miktarı hesaplanacaktır. Buna göre kaç gram madde kalır?
- A 10
- B 2,5
- C 5
- D 1,25
- E 20
Thomson katot ışınları üzerinde çalışarak atomun bir parçacığını bulmuştur. Bulduğu parçacık aranmaktadır. Buna göre Thomson hangi parçacığı keşfetmiştir?
- A Proton
- B Elektron
- C Nötron
- D Foton
- E Pozitron
Fotoelektrik deneyinde ışık yüzeye düştüğü anda elektronların koptuğu gözlenmektedir. Klasik dalga kuramının bu gözlemle çeliştiği belirtilmektedir. Buna göre klasik kuram ne beklerdi?
- A Hiç elektron kopmamasını
- B Enerjinin birikmesi için bir gecikme olmasını
- C Elektronların ışıktan hızlı çıkmasını
- D Metalin erimesini
- E Frekansın değişmesini
Bir çekirdeğin kütle numarası da yazılır. Bu sayının hangi taneciklerden oluştuğu aranmaktadır. Buna göre kütle numarası neye eşittir?
- A Yalnız proton sayısına
- B Proton ve nötron sayısının toplamına
- C Yalnız nötron sayısına
- D Elektron sayısına
- E Proton ve elektron toplamına
Bu kez ışığın şiddeti sabit tutulup frekansı artırılmaktadır. Kopan elektronların kinetik enerjisi incelenmektedir. Buna göre ne olur?
- A Değişmez
- B Azalır
- C Artar
- D Sıfırlanır
- E Önce artar sonra azalır
Kütlesi verilen bir madde tümüyle enerjiye dönüşmektedir. Açığa çıkan enerji hesaplanacaktır. Buna göre enerji kaç jouledir?
- A 9 × 10¹⁵
- B 9 × 10¹³
- C 3 × 10⁵
- D 9 × 10⁸
- E 3 × 10¹¹
Bazı çekirdekler kendiliğinden ışıma yaparak başka çekirdeklere dönüşmektedir. Bu olayın tanımı aranmaktadır. Buna göre radyoaktivite nedir?
- A Kararsız çekirdeğin ışıma yaparak kararlı hâle geçmesi
- B Elektronların yörünge değiştirmesi
- C Atomların birleşmesi
- D Maddenin hâl değiştirmesi
- E Işığın kırılması
İki kaynaktan çıkan dalgaların bir noktaya olan yol farkı dalga boyunun tam katıdır. Bu noktadaki girişim türü sorulmaktadır. Buna göre nasıl bir girişim oluşur?
- A Yıkıcı girişim olur
- B Girişim oluşmaz
- C Yapıcı girişim olur
- D Dalga söner
- E Frekans değişir
Bir fotonun enerjisi frekansına bağlıdır ve bağıntı yukarıdadır. Frekans artırıldığında enerjinin nasıl değişeceği sorulmaktadır. Buna göre enerji ne olur?
- A Azalır
- B Değişmez
- C Sıfırlanır
- D Artar
- E Önce artar sonra azalır
Su dalgaları derin bölgeden sığ bölgeye geçmektedir. Dalganın hızı ve dalga boyu karşılaştırılmaktadır. Buna göre sığ bölgede ne olur?
- A Hız artar, dalga boyu artar
- B Hız artar, dalga boyu azalır
- C Frekans azalır
- D Hız azalır, dalga boyu azalır
- E Hiçbir büyüklük değişmez
| Dalga | Dalga boyu (m) | Frekans (Hz) |
|---|---|---|
| K | 6 | 50 |
| L | 3 | 100 |
| M | 2 | ? |
Tabloda aynı ortamda yayılan üç dalganın değerleri verilmiştir. M dalgasının frekansı istenmektedir. Buna göre bu değer kaçtır?
- A 75
- B 120
- C 200
- D 150
- E 300
Su dalgaları bir yarıktan geçerek kırınıma uğramaktadır. Kırınım sırasında dalga boyunun durumu incelenmektedir. Buna göre dalga boyu nasıl değişir?
- A Küçülür
- B Değişmez
- C Büyür
- D Sıfırlanır
- E İki katına çıkar
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Boşluktaki ışık hızı kaynağın ve gözlemcinin hareketinden bağımsızdır.
- Klasik hız toplama ışık için deneyle doğrulanmadı.
- Ölçümler ışık hızını her durumda aynı verdi.
- Varsayım, ışık hızının değişmezliğidir.
2. sorunun çözümü
Kütleli bir cismi ışık hızına çıkarmak sonsuz enerji gerektirir; bu nedenle ışık hızı aşılamaz.
- Hız arttıkça cismin göreli kütlesi büyür.
- Büyüyen kütle daha çok enerji ister.
- Işık hızında gereken enerji sınırsız olur.
3. sorunun çözümü
Eşik frekansının altında tek fotonun enerjisi bağlanma enerjisini yenemez; şiddet artışı sonucu değiştirmez.
- Elektronu koparan tek bir fotondur.
- Foton enerjisi frekansa bağlıdır.
- Eşik altında hiçbir foton yeterli enerjiye sahip değildir.
4. sorunun çözümü
Yarık dalga boyuna yaklaştıkça kırınım belirginleşir.
- Kırınım, yarık genişliği ile dalga boyunun oranına bağlıdır.
- Yarık daraldıkça bu oran küçülür.
- Kırınım artar.
5. sorunun çözümü
Kaynak uzaklaşırken arkasındaki dalgalar seyrelir; dalga boyu büyür.
- Kaynak uzaklaşırken arkadaki dalgalar açılır.
- Ardışık tepeler arası mesafe artar.
- Dalga boyu büyür, frekans küçülür.
6. sorunun çözümü
Canlı öldüğünde karbon-14 alımı durur ve kalan miktar yarı ömre göre azalır; oran yaşı verir.
- Canlı yaşarken karbon-14 oranı sabit kalır.
- Ölümden sonra alım durur, bozunma sürer.
- Kalan orandan geçen süre hesaplanır.
7. sorunun çözümü
Alfa taneciği helyum çekirdeğidir; iki proton ve iki nötron götürür.
- Alfa taneciği iki proton ve iki nötron taşır.
- Proton sayısı 2 azalır.
- Kütle numarası 4 azalır.
8. sorunun çözümü
Radyodan moröteye gidildikçe frekans büyür; hız sabit olduğu için dalga boyu küçülür.
- Tayfta radyo dalgaları en düşük frekanslıdır.
- Sağa gidildikçe frekans büyür.
- Hız sabit olduğu için dalga boyu küçülür.
9. sorunun çözümü
Her yarılanmada miktar ikiye bölünür: 20 → 10 → 5 → 2,5 gram.
- Birinci yarılanma sonunda 10 gram kalır.
- İkinci yarılanma sonunda 5 gram kalır.
- Üçüncü yarılanma sonunda 2,5 gram kalır.
10. sorunun çözümü
Thomson katot ışınlarının negatif yüklü taneciklerden, yani elektronlardan oluştuğunu göstermiştir.
- Katot ışınları elektrik alanda saparak yön değiştirdi.
- Sapma yönü tanecikin negatif yüklü olduğunu gösterdi.
- Bu tanecik elektrondur.
11. sorunun çözümü
Klasik kuramda enerji dalgadan yavaşça soğurulur; elektronun kopması için beklemek gerekirdi.
- Klasik kuramda enerji yüzeye yayılı gelir.
- Elektronun yeterli enerjiyi biriktirmesi zaman alır.
- Oysa deneyde gecikme gözlenmez.
12. sorunun çözümü
Kütle çekirdekte toplandığı için kütle numarası proton ve nötron sayılarının toplamıdır.
- Elektronun kütlesi çok küçüktür, ihmal edilir.
- Kütle çekirdekteki taneciklerden gelir.
- Kütle numarası proton artı nötron sayısıdır.
13. sorunun çözümü
Foton enerjisi büyür; bağlanma enerjisi sabit olduğu için artan fark kinetik enerjiye gider.
- Foton enerjisi frekansla artar.
- Bağlanma enerjisi metale özgüdür ve değişmez.
- Aradaki fark büyüdüğü için kinetik enerji artar.
14. sorunun çözümü
E = 0,001 × (3 × 10⁸)² = 0,001 × 9 × 10¹⁶ = 9 × 10¹³ J bulunur.
- Işık hızının karesi alınır: 9 × 10¹⁶.
- Kütle ile çarpılır: 0,001 × 9 × 10¹⁶.
- Sonuç 9 × 10¹³ joule bulunur.
15. sorunun çözümü
Radyoaktivite, kararsız çekirdeğin ışıma yaparak daha kararlı bir çekirdeğe dönüşmesidir.
- Olay çekirdekte gerçekleşir, elektron katmanında değil.
- Çekirdek kararsız olduğunda enerji yayar.
- Işıma sonunda daha kararlı bir çekirdek oluşur.
16. sorunun çözümü
Yol farkı dalga boyunun tam katıysa dalgalar aynı fazda buluşur ve yapıcı girişim oluşur.
- Yol farkı dalga boyunun tam katıdır.
- Bu durumda dalgalar aynı fazda karşılaşır.
- Genlikler toplanır; yapıcı girişim oluşur.
17. sorunun çözümü
Enerji frekansla doğru orantılıdır.
- Bağıntıda h sabit bir sayıdır.
- Enerji yalnız frekansa bağlıdır.
- Frekans artınca enerji de artar.
18. sorunun çözümü
Sığ ortamda hız azalır; frekans kaynağa bağlı olduğundan sabit kalır ve dalga boyu küçülür.
- Su dalgasının hızı derinlik azalınca düşer.
- Frekans kaynağa bağlıdır, değişmez.
- Bağıntı gereği dalga boyu da küçülür.
19. sorunun çözümü
Aynı ortamda hız sabittir: 6 × 50 = 300 m/s olduğundan 300 ÷ 2 = 150 Hz bulunur.
- K dalgasından hız hesaplanır: 6 × 50 = 300 m/s.
- Aynı ortamda hız değişmez.
- 300 ÷ 2 = 150 Hz bulunur.
20. sorunun çözümü
Kırınımda ortam değişmediği için hız, frekans ve dalga boyu korunur; yalnız yayılma biçimi değişir.
- Kırınımda dalga aynı ortamda kalır.
- Ortam aynı olduğu için hız değişmez.
- Frekans kaynağa bağlı olduğundan dalga boyu da değişmez.