12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir gelişme üzerine
Savaş sonrasında, insanların doğuştan sahip olduğu hakların uluslararası bir metinle ortak biçimde ilan edilmesi kararlaştırılmıştır.
Yukarıdaki gelişmenin savaş deneyimiyle bağı hangisidir?
- A Savaşta yaşanan hak ihlallerinin tekrarının önlenmek istenmesi
- B İhlallerin görmezden gelinmesi
- C Hakların sınırlanması
- D Metnin gereksizliği
- E Savaşın etkisizliği
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel aşama verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Direniş örgütlenmemiştir.
- B Devlet tek bir olayla kurulmuştur.
- C Meclisin kuruluşu etkisizdir.
- D Uluslararası tanınma gereksizdir.
- E Yeni devlet; örgütlü direniş, meclis egemenliği ve uluslararası tanınma basamaklarıyla kurulmuştur.
| Kaynak kullanımı | Sonucu |
|---|---|
| Üretimin savaş ihtiyacına ayrılması | Tüketim malı üretimi azalır |
| Savaşın sona ermesi | ? |
Tabloda kaynak kullanımı ve sonuçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Tüketim üretiminin azalması
- B Üretimin yeniden sivil ihtiyaçlara yönelmesi gereği
- C Savaş üretiminin sürmesi
- D Kaynakların tükenmesi
- E Üretimin durması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre iç ayaklanmaların en önemli etkisi hangisidir?
- A Cephedeki gücün bölünmesi ve zaman kaybı
- B Cephenin güçlenmesi
- C Ordunun büyümesi
- D İşgallerin durması
- E Diplomasinin kolaylaşması
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre kurumların kaldırılmasının ardından yenilerinin kurulmasının gerekçesi hangisidir?
- A Devletin işleyişinde boşluk bırakılmaması
- B Kurum sayısının artırılması
- C Yetkinin belirsizleşmesi
- D Kararların gecikmesi
- E Denetimin kaldırılması
| Yapı | Sınırlılığı |
|---|---|
| Bölgesel kuvvetler | Tek komuta altında toplanamaması |
| Düzenli ordu | ? |
Tabloda askerî yapılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A Kurulması zaman ve kaynak gerektirmesi
- B Tek komuta altında toplanamaması
- C Hiç eğitim gerektirmemesi
- D Kaynak gerektirmemesi
- E Anında kurulabilmesi
| İlke | Anlamı |
|---|---|
| Sınırların belirlenmesi | Vatanın kapsamının ortaya konması |
| Kapitülasyonların kaldırılması | ? |
Tabloda bir belgedeki ilkeler açıklanmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Sınırların genişletilmesi
- B Ekonomik bağımsızlığın sağlanması
- C Ordunun büyütülmesi
- D Nüfusun artırılması
- E Eğitimin düzenlenmesi
Kartlarda bir kurumun işlevleri verilmiştir. Bu işlevleri yerine getiren kurum hangisidir?
- A Mahkeme
- B Siyasi parti
- C Belediye
- D Üniversite
- E Vakıf
| Yapı | Sağladığı |
|---|---|
| Tek parti | Kararların hızlı alınması |
| Çok parti | ? |
Tabloda siyasi yapılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Kararların hızlanması
- B Farklı görüşlerin temsili ve iktidarın denetlenmesi
- C Denetimin azalması
- D Temsilin daralması
- E Seçimin kalkması
| Dayanak | Sağladığı |
|---|---|
| Seçimle gelen delegeler | Kararların millet adına alınması |
| Atanmış bir kurul | ? |
Tabloda karar organlarının dayanakları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Kararların güçlenmesi
- B Kararların millet adına alındığı iddiasının zayıf kalması
- C Temsilin artması
- D Meşruiyetin yükselmesi
- E Katılımın genişlemesi
| Kaynak | Türü |
|---|---|
| Döneme ait bir meclis tutanağı | Birinci el kaynak |
| Bugün yazılmış bir inceleme kitabı | ? |
Tabloda tarih kaynakları sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A Efsane
- B Birinci el kaynak
- C Sözlü kaynak
- D Arkeolojik buluntu
- E İkinci el kaynak
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre ekonomik yardımın siyasi sonucu hangisidir?
- A Etkinin azalması
- B Kaynak aktaran devletin etki alanının genişlemesi
- C Ekonomilerin kendiliğinden toparlanması
- D Kaynağın gereksizliği
- E Yardımın etkisizliği
Kartlarda bir belgede yer alan ilkeler verilmiştir. Bu ilkelerin ortak yönü hangisidir?
- A Bağımsız bir devletin asgari koşullarını ortaya koymaları
- B Yalnızca askerî konuları düzenlemeleri
- C Yalnızca ekonomiyi ilgilendirmeleri
- D Saltanatı güçlendirmeleri
- E İşgalleri meşrulaştırmaları
İşgaller sonrasında ülkenin çeşitli kentlerinde büyük mitingler düzenlenmiştir. Bu mitinglerin amacı aranmaktadır. Buna göre amaç nedir?
- A Savaşa yeniden girmek
- B Vergi toplamak
- C İşgalleri kınamak ve kamuoyu oluşturmak
- D Göç ettirmek
- E Ticareti canlandırmak
| Karar ölçütü | Niteliği |
|---|---|
| Gözleme ve veriye dayanma | Akılcı |
| Yalnızca alışkanlığa dayanma | ? |
Tabloda karar ölçütleri değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Kanıtlanmış
- B Akılcı
- C Bilimsel
- D Ölçülebilir
- E Akılcı değil; sınanmamış kabule dayanır
| İlke | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|
| Cumhuriyetçilik | Seçimle gelen bir yönetim |
| Halkçılık | ? |
Tabloda ilkeler ve uygulamaları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A Ulusal kimliğin öne çıkması
- B Seçimle gelen yönetim
- C Devletin üretime girmesi
- D Din ve devlet işlerinin ayrılması
- E Kanun önünde eşitlik ve ayrıcalıkların kaldırılması
Bu tarihte gerçekleşen olay Millî Mücadele'nin başlamasında dönüm noktası sayılmaktadır. Olay sorulmaktadır. Buna göre ne olmuştur?
- A Mondros imzalanmıştır
- B Sevr imzalanmıştır
- C Cumhuriyet ilan edilmiştir
- D İzmir işgal edilmiştir
- E TBMM açılmıştır
Kafkas Cephesi'nde kış koşullarında büyük bir harekât yürütülmüştür. Bu harekâtın sonucu sorulmaktadır. Buna göre ne yaşanmıştır?
- A Ağır kış koşulları nedeniyle çok sayıda asker kaybedilmiştir
- B Harekât hiç başlamamıştır
- C Rusya barış istemiştir
- D Cephe kapanmıştır
- E Osmanlı Kafkasya'yı tümüyle almıştır
| Alan | Düzenleme |
|---|---|
| Ölçü ve takvim | Uluslararası ölçülerin benimsenmesi |
| Soyadı | ? |
Tabloda toplumsal alandaki düzenlemeler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Herkesin kayıtlarda tek biçimde tanımlanması
- B Ölçülerin değişmesi
- C Takvimin değişmesi
- D Vergilerin artması
- E Sınırların çizilmesi
| Cemiyet türü | Amacı |
|---|---|
| Millî varlığa yararlı cemiyetler | İşgallere karşı direniş örgütlemek |
| Millî varlığa zararlı cemiyetler | ? |
Tabloda cemiyet türleri ve amaçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A İşgallere karşı direnmek
- B Manda ve himaye ya da ayrılıkçı çözümler savunmak
- C Orduyu güçlendirmek
- D Kongreler düzenlemek
- E Basın yayın kurmak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Savaş sırasında yaşanan ağır hak ihlalleri, hakların ortak bir metinle güvenceye alınması ihtiyacını doğurmuştur.
- Savaşta ağır ihlaller yaşanmış.
- Bunların tekrarı istenmiyor.
- Haklar ortak bir metinle ilan ediliyor.
2. sorunun çözümü
Kartlar direnişin örgütlenmesini, meclis egemenliğini ve uluslararası tanınmayı birlikte gösterir.
- Birinci kart örgütlü direnişi veriyor.
- İkinci kart meclisi ekliyor.
- Üçüncü kart uluslararası tanınmayı getiriyor.
3. sorunun çözümü
Savaşın bitmesiyle üretim kapasitesinin sivil ihtiyaçlara yeniden yönlendirilmesi gerekmiştir.
- Savaşta üretim askerî ihtiyaca ayrılıyor.
- Savaş sona eriyor.
- Üretim sivil ihtiyaçlara yönelmelidir.
4. sorunun çözümü
İç ayaklanmalar cephede kullanılacak kuvvetlerin bir bölümünü içeriye çekerek gücü bölmüştür.
- Ayaklanmalar iç bölgelerde çıkıyor.
- Kuvvetler cepheden ayrılıyor.
- Bu, gücün bölünmesi ve zaman kaybıdır.
5. sorunun çözümü
Bir kurum kaldırıldığında görev alanı boş kalmaması için yeni bir kurumla doldurulur.
- Eski kurumlar kaldırılıyor.
- Görev alanları boş kalıyor.
- Yeni kurumlar bu boşluğu dolduruyor.
6. sorunun çözümü
Düzenli ordu tek komuta sağlar; ancak kurulması zaman, kaynak ve eğitim gerektirir.
- Bölgesel kuvvetlerin sınırı komuta birliğidir.
- Düzenli ordu bunu çözer.
- Ancak kurulması zaman ve kaynak ister.
7. sorunun çözümü
Kapitülasyonlar yabancılara tanınan ayrıcalıklardır; kaldırılması ekonomik bağımsızlık anlamına gelir.
- Sınırlar vatanın kapsamını belirliyor.
- Kapitülasyonlar ekonomik ayrıcalıklardır.
- Kaldırılması ekonomik bağımsızlıktır.
8. sorunun çözümü
Görüşleri örgütleyip seçime katılan ve meclise temsilci gönderen kurum siyasi partidir.
- Kartlarda örgütlenme ve seçim var.
- Meclise temsilci gönderiliyor.
- Bu kurum siyasi partidir.
9. sorunun çözümü
Çok partili yapı farklı görüşlerin temsilini ve iktidarın denetlenmesini sağlar.
- Tek parti hızlı karar sağlıyor.
- Çok parti farklı bir katkı getirir.
- Bu katkı temsil ve denetimdir.
10. sorunun çözümü
Seçimle gelmeyen bir kurulun millet adına karar aldığı iddiası daha zayıf bir dayanağa sahiptir.
- Seçilmiş delege milleti temsil eder.
- Atanmış kurulda bu bağ yoktur.
- Bu yüzden temsil iddiası zayıflar.
11. sorunun çözümü
Döneme ait belge birinci el, sonradan yazılan değerlendirme ikinci el kaynaktır.
- Tutanak döneme ait bir belgedir.
- İnceleme kitabı sonradan yazılmıştır.
- Bu yüzden ikinci el kaynaktır.
12. sorunun çözümü
Kaynak aktarımı, aktaran devletin alan üzerindeki siyasi etkisini genişletir.
- Ekonomiler kendi başına toparlanamıyor.
- Dışarıdan kaynak aktarılıyor.
- Aktaran devletin etkisi artıyor.
13. sorunun çözümü
Sınır, bağımsızlık ve haklarda karşılıklılık; bir devletin varlığını sürdürebilmesi için gereken asgari koşullardır.
- Kartlarda sınır ve bağımsızlık var.
- Karşılıklılık ilkesi de ekleniyor.
- Bunlar bağımsız devletin asgari koşullarıdır.
14. sorunun çözümü
Mitingler işgale karşı tepkiyi görünür kılmak ve iç-dış kamuoyu oluşturmak amacı taşımıştır.
- Mitingler işgallerin hemen ardından yapıldı.
- Amaç tepkiyi ortaya koymaktı.
- Böylece kamuoyu oluşturuldu.
15. sorunun çözümü
Yalnızca alışkanlığa dayanan karar sınanmamış bir kabule yaslanır; akılcı sayılmaz.
- Gözlem ve veri akılcı bir ölçüttür.
- Alışkanlık sınanmamış bir kabuldür.
- Bu yüzden akılcı sayılmaz.
16. sorunun çözümü
Halkçılık, kanun önünde eşitlik ve ayrıcalıkların kaldırılmasıyla somutlaşır.
- Cumhuriyetçilik yönetim biçimiyle ilgilidir.
- Halkçılık toplumsal eşitlikle ilgilidir.
- Karşılığı kanun önünde eşitliktir.
17. sorunun çözümü
15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali toplumsal tepkiyi ve örgütlenmeyi hızlandırmıştır.
- İşgal Mondros sonrası döneme rastlar.
- İzmir'in işgali geniş tepki uyandırdı.
- Bu olay örgütlenmeyi hızlandırdı.
18. sorunun çözümü
Sarıkamış Harekâtı'nda soğuk ve yetersiz donanım nedeniyle büyük kayıplar verilmiştir.
- Harekât kış ortasında dağlık alanda yürütüldü.
- Donanım ve ikmal yetersizdi.
- Kayıpların büyük bölümü soğuktan kaynaklandı.
19. sorunun çözümü
Soyadı düzenlemesi, kişilerin resmî kayıtlarda tek ve karışıklığa yer bırakmayan biçimde tanımlanmasını sağlamıştır.
- Ölçü ve takvim ortak bir sisteme geçiriliyor.
- Soyadı da kayıt düzeniyle ilgilidir.
- Herkesin tek biçimde tanımlanmasını sağlar.
20. sorunun çözümü
Zararlı cemiyetler bağımsızlık yerine manda-himaye ya da ayrılıkçı çözümleri savunmuştur.
- Yararlı cemiyetler direnişi örgütlüyor.
- Zararlı cemiyetler karşıt bir amaç taşımalı.
- Bu amaç manda ya da ayrılıkçı çözümlerdir.