s

12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Modern Türk Devletinin Doğuşu Mustafa Kemal Paşa’nın Kişilik Özelliklerinin Oluşumunda Etkili Olan Unsurlar Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar II. Dünya Savaşı’nın Neden ve Sonuçları 20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya Millî Mücadele’nin Hazırlık Sürecinde Yaşanan Olaylar Türk İnkılabı ve Atatürkçülük
1

Bir gelişme üzerine

Savaş sonrasında, insanların doğuştan sahip olduğu hakların uluslararası bir metinle ortak biçimde ilan edilmesi kararlaştırılmıştır.

Yukarıdaki gelişmenin savaş deneyimiyle bağı hangisidir?

  1. A Savaşta yaşanan hak ihlallerinin tekrarının önlenmek istenmesi
  2. B İhlallerin görmezden gelinmesi
  3. C Hakların sınırlanması
  4. D Metnin gereksizliği
  5. E Savaşın etkisizliği
2
DirenişörgütlendiMeclis kurulduBağımsızlıktanındı

Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel aşama verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Direniş örgütlenmemiştir.
  2. B Devlet tek bir olayla kurulmuştur.
  3. C Meclisin kuruluşu etkisizdir.
  4. D Uluslararası tanınma gereksizdir.
  5. E Yeni devlet; örgütlü direniş, meclis egemenliği ve uluslararası tanınma basamaklarıyla kurulmuştur.
3
Kaynak kullanımıSonucu
Üretimin savaş ihtiyacına ayrılmasıTüketim malı üretimi azalır
Savaşın sona ermesi?

Tabloda kaynak kullanımı ve sonuçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Tüketim üretiminin azalması
  2. B Üretimin yeniden sivil ihtiyaçlara yönelmesi gereği
  3. C Savaş üretiminin sürmesi
  4. D Kaynakların tükenmesi
  5. E Üretimin durması
4
İç ayaklanmalarçıkarKuvvetlercephedenayrılırSonuçmücadelezorlaşır

Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre iç ayaklanmaların en önemli etkisi hangisidir?

  1. A Cephedeki gücün bölünmesi ve zaman kaybı
  2. B Cephenin güçlenmesi
  3. C Ordunun büyümesi
  4. D İşgallerin durması
  5. E Diplomasinin kolaylaşması
5
Eski kurumlarkaldırılırBoşlukdoğarYeni kurumlarkurulur

Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre kurumların kaldırılmasının ardından yenilerinin kurulmasının gerekçesi hangisidir?

  1. A Devletin işleyişinde boşluk bırakılmaması
  2. B Kurum sayısının artırılması
  3. C Yetkinin belirsizleşmesi
  4. D Kararların gecikmesi
  5. E Denetimin kaldırılması
6
YapıSınırlılığı
Bölgesel kuvvetlerTek komuta altında toplanamaması
Düzenli ordu?

Tabloda askerî yapılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?

  1. A Kurulması zaman ve kaynak gerektirmesi
  2. B Tek komuta altında toplanamaması
  3. C Hiç eğitim gerektirmemesi
  4. D Kaynak gerektirmemesi
  5. E Anında kurulabilmesi
7
İlkeAnlamı
Sınırların belirlenmesiVatanın kapsamının ortaya konması
Kapitülasyonların kaldırılması?

Tabloda bir belgedeki ilkeler açıklanmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Sınırların genişletilmesi
  2. B Ekonomik bağımsızlığın sağlanması
  3. C Ordunun büyütülmesi
  4. D Nüfusun artırılması
  5. E Eğitimin düzenlenmesi
8
GörüşleriörgütlemekSeçime katılmakMeclisetemsilcigöndermek

Kartlarda bir kurumun işlevleri verilmiştir. Bu işlevleri yerine getiren kurum hangisidir?

  1. A Mahkeme
  2. B Siyasi parti
  3. C Belediye
  4. D Üniversite
  5. E Vakıf
9
YapıSağladığı
Tek partiKararların hızlı alınması
Çok parti?

Tabloda siyasi yapılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Kararların hızlanması
  2. B Farklı görüşlerin temsili ve iktidarın denetlenmesi
  3. C Denetimin azalması
  4. D Temsilin daralması
  5. E Seçimin kalkması
10
DayanakSağladığı
Seçimle gelen delegelerKararların millet adına alınması
Atanmış bir kurul?

Tabloda karar organlarının dayanakları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Kararların güçlenmesi
  2. B Kararların millet adına alındığı iddiasının zayıf kalması
  3. C Temsilin artması
  4. D Meşruiyetin yükselmesi
  5. E Katılımın genişlemesi
11
KaynakTürü
Döneme ait bir meclis tutanağıBirinci el kaynak
Bugün yazılmış bir inceleme kitabı?

Tabloda tarih kaynakları sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?

  1. A Efsane
  2. B Birinci el kaynak
  3. C Sözlü kaynak
  4. D Arkeolojik buluntu
  5. E İkinci el kaynak
12
Yıkılmış ekonomilerkendinitoparlayamazDışarıdan kaynakaktarılırSonuçaktarandevletinetkisi artar

Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre ekonomik yardımın siyasi sonucu hangisidir?

  1. A Etkinin azalması
  2. B Kaynak aktaran devletin etki alanının genişlemesi
  3. C Ekonomilerin kendiliğinden toparlanması
  4. D Kaynağın gereksizliği
  5. E Yardımın etkisizliği
13
SınırlarınbelirlenmesiTam bağımsızlıkAzınlıkhaklarınınkarşılıklılığı

Kartlarda bir belgede yer alan ilkeler verilmiştir. Bu ilkelerin ortak yönü hangisidir?

  1. A Bağımsız bir devletin asgari koşullarını ortaya koymaları
  2. B Yalnızca askerî konuları düzenlemeleri
  3. C Yalnızca ekonomiyi ilgilendirmeleri
  4. D Saltanatı güçlendirmeleri
  5. E İşgalleri meşrulaştırmaları
14
Protesto mitingleri

İşgaller sonrasında ülkenin çeşitli kentlerinde büyük mitingler düzenlenmiştir. Bu mitinglerin amacı aranmaktadır. Buna göre amaç nedir?

  1. A Savaşa yeniden girmek
  2. B Vergi toplamak
  3. C İşgalleri kınamak ve kamuoyu oluşturmak
  4. D Göç ettirmek
  5. E Ticareti canlandırmak
15
Karar ölçütüNiteliği
Gözleme ve veriye dayanmaAkılcı
Yalnızca alışkanlığa dayanma?

Tabloda karar ölçütleri değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?

  1. A Kanıtlanmış
  2. B Akılcı
  3. C Bilimsel
  4. D Ölçülebilir
  5. E Akılcı değil; sınanmamış kabule dayanır
16
İlkeUygulamadaki karşılığı
CumhuriyetçilikSeçimle gelen bir yönetim
Halkçılık?

Tabloda ilkeler ve uygulamaları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?

  1. A Ulusal kimliğin öne çıkması
  2. B Seçimle gelen yönetim
  3. C Devletin üretime girmesi
  4. D Din ve devlet işlerinin ayrılması
  5. E Kanun önünde eşitlik ve ayrıcalıkların kaldırılması
17
15 Mayıs 1919

Bu tarihte gerçekleşen olay Millî Mücadele'nin başlamasında dönüm noktası sayılmaktadır. Olay sorulmaktadır. Buna göre ne olmuştur?

  1. A Mondros imzalanmıştır
  2. B Sevr imzalanmıştır
  3. C Cumhuriyet ilan edilmiştir
  4. D İzmir işgal edilmiştir
  5. E TBMM açılmıştır
18
Sarıkamış Harekâtı

Kafkas Cephesi'nde kış koşullarında büyük bir harekât yürütülmüştür. Bu harekâtın sonucu sorulmaktadır. Buna göre ne yaşanmıştır?

  1. A Ağır kış koşulları nedeniyle çok sayıda asker kaybedilmiştir
  2. B Harekât hiç başlamamıştır
  3. C Rusya barış istemiştir
  4. D Cephe kapanmıştır
  5. E Osmanlı Kafkasya'yı tümüyle almıştır
19
AlanDüzenleme
Ölçü ve takvimUluslararası ölçülerin benimsenmesi
Soyadı?

Tabloda toplumsal alandaki düzenlemeler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Herkesin kayıtlarda tek biçimde tanımlanması
  2. B Ölçülerin değişmesi
  3. C Takvimin değişmesi
  4. D Vergilerin artması
  5. E Sınırların çizilmesi
20
Cemiyet türüAmacı
Millî varlığa yararlı cemiyetlerİşgallere karşı direniş örgütlemek
Millî varlığa zararlı cemiyetler?

Tabloda cemiyet türleri ve amaçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

  1. A İşgallere karşı direnmek
  2. B Manda ve himaye ya da ayrılıkçı çözümler savunmak
  3. C Orduyu güçlendirmek
  4. D Kongreler düzenlemek
  5. E Basın yayın kurmak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. A 2. E 3. B 4. A 5. A 6. A 7. B 8. B 9. B 10. B 11. E 12. B 13. A 14. C 15. E 16. E 17. D 18. A 19. A 20. B
1. sorunun çözümü

Savaşta yaşanan ağır hak ihlalleri, hakların ortak bir metinle güvenceye alınması ihtiyacını doğurmuştur.

  1. Gelişmedeki iki ögeyi ayıralım: haklar doğuştan sahip olunan haklar olarak tanımlanıyor ve uluslararası ortak bir metinle ilan ediliyor.
  2. Birinci öge, hakların bir devletin bağışına bağlı olmadığını söylüyor. İkincisi ise güvenceyi tek bir ülkenin kendi kararına bırakmıyor.
  3. İki öge de savaş deneyimine karşılık geliyor: haklar tam da devletler eliyle ve ağır biçimde çiğnenmişti. Bağ, bu ihlallerin tekrarının önlenmek istenmesidir.
  4. Denetleyelim: metnin uluslararası olması ✓ — sorunun tek bir ülkeyle sınırlı görülmediğini gösteriyor.

Sık yapılan hata: "İhlallerin görmezden gelinmesi" demek. Ortak bir metnin hazırlanması tam da ihlallerin GÖRÜLDÜĞÜNÜ ve bir daha yaşanmaması istendiğini gösterir.

2. sorunun çözümü

Kartlar örgütlü direnişi, meclis egemenliğini ve uluslararası tanınmayı tek bir sonuçta birleştirir.

  1. Üç kartı okuyalım: direniş örgütlendi, meclis kuruldu, bağımsızlık tanındı.
  2. Kartlar bir sıra kuruyor. Birincisi mücadelenin gücünü, ikincisi bu gücün bağlandığı siyasi düzeni veriyor.
  3. Üçüncüsü ise sonucu: kurulan devlet dışarıdan da tanınıyor. En kapsayıcı sonuç üçünü birlikte anmalıdır.
  4. Denetleyelim: "devlet tek bir olayla kurulmuştur" seçeneği ✓ — kartlar üç ayrı aşama gösteriyor.

Sık yapılan hata: "Uluslararası tanınma gereksizdir." demek. Üçüncü kart tam da bu TANINMAYI bir aşama olarak sayıyor; gereksiz olsaydı kartlar arasında yer almazdı.

3. sorunun çözümü

Savaşın sona ermesiyle üretim kapasitesinin yeniden sivil ihtiyaçlara yönlendirilmesi gerekmiştir.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda kaynak kullanımı, sağda sonucu. İki satır savaşın iki ayrı anını veriyor.
  2. Dolu satır: üretimin savaş ihtiyacına ayrılması → tüketim malı üretimi azalır. Fabrikalar silah ve askerî malzemeye yöneldiği için sivil ürünler geri plana düşüyor.
  3. Savaş sona erdiğinde bu üretimin alıcısı kalmaz. Ortaya çıkan ihtiyaç, kapasitenin yeniden sivil ürünlere yönlendirilmesidir.
  4. Denetleyelim: "savaş üretiminin sürmesi" seçeneği ✓ — savaş bittiğine göre bu üretimin karşılığı da kalmıyor.

Sık yapılan hata: "Tüketim üretiminin azalması" demek. Bu, ÜST SATIRDA savaş dönemi için zaten yazılmış; savaşın bitişi karşıt bir yönelim gerektirir.

4. sorunun çözümü

İç ayaklanmalar cephedeki gücün bir bölümünü içeriye çekerek güç bölünmesine ve zaman kaybına yol açmıştır.

  1. Şemadaki üç basamağı okuyalım: iç ayaklanmalar çıkar → kuvvetler cepheden ayrılır → mücadele zorlaşır.
  2. Ortadaki basamak zinciri kuruyor. Ayaklanmaların bastırılması için asker gerekiyor ve bu asker cepheden çekiliyor.
  3. Sonuç iki yönlü: cephedeki güç azalıyor ve bu iş için zaman harcanıyor. En önemli etki bu bölünme ile zaman kaybıdır.
  4. Denetleyelim: "cephenin güçlenmesi" seçeneği ✓ — şema tersini, mücadelenin zorlaştığını söylüyor.

Sık yapılan hata: "İşgallerin durması" demek. Ayaklanmalar işgalleri durdurmuyor; tersine cepheden kuvvet çekerek mücadeleyi ZORLAŞTIRIYOR.

5. sorunun çözümü

Bir kurum kaldırıldığında görev alanı boş kalmasın diye yerine yenisi kurulur.

  1. Şemadaki basamakları okuyalım: eski kurumlar kaldırılır → boşluk doğar → yeni kurumlar kurulur.
  2. Ortadaki basamak belirleyici. Kaldırılan kurumun yürüttüğü işler kendiliğinden ortadan kalkmaz; birinin bu işleri sürdürmesi gerekir.
  3. Yeni kurumlar bu boşluğu doldurur. Gerekçe, devletin işleyişinde boşluk bırakılmamasıdır.
  4. Denetleyelim: amaç kurum sayısını artırmak değil ✓ — kaldırılan işlevin karşılıksız kalmaması.

Sık yapılan hata: "Kurum sayısının artırılması" demek. Şemada amaç sayıyı çoğaltmak DEĞİL; kaldırılan kurumun bıraktığı işlevin boş kalmamasıdır.

6. sorunun çözümü

Düzenli ordu komuta birliğini sağlar, ancak kurulması zaman, kaynak ve eğitim gerektirir.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda askerî yapı, sağda o yapının sınırlılığı. Yani her satırda o yapının güçlü yanı değil, zayıf yanı isteniyor.
  2. Dolu satır: bölgesel kuvvetler → tek komuta altında toplanamaması. Düzenli ordu tam da bu sorunu çözüyor; öyleyse onun sınırlılığı başka bir yerde olmalı.
  3. Düzenli bir ordu kurmak asker toplamayı, eğitmeyi, silah ve para bulmayı gerektirir. Sınırlılığı budur: hemen kurulamaz.
  4. Denetleyelim: "tek komuta altında toplanamaması" seçeneği ✓ — bu, ÜST SATIRDA bölgesel kuvvetler için zaten yazılmış.

Sık yapılan hata: "Anında kurulabilmesi" demek. Bu bir sınırlılık DEĞİL bir üstünlük olurdu; üstelik düzenli ordunun kurulması tam da zaman ve kaynak istiyor.

7. sorunun çözümü

Kapitülasyonların kaldırılması, yabancılara tanınan ayrıcalıkların sona ermesi yani ekonomik bağımsızlıktır.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda ilke, sağda anlamı. Her ilke bir bağımsızlık alanına karşılık geliyor.
  2. Dolu satır: sınırların belirlenmesi → vatanın kapsamının ortaya konması. Bu, toprakla ilgili bir belirleme.
  3. Kapitülasyonlar ise yabancılara tanınan ekonomik ve hukuki ayrıcalıklardı. Kaldırılmaları, ekonomide dış ayrıcalığın sona ermesi, yani ekonomik bağımsızlık anlamına gelir.
  4. Denetleyelim: seçeneklerdeki ordu, nüfus ve eğitim ✓ — hiçbiri kapitülasyonların konusu değil.

Sık yapılan hata: "Sınırların genişletilmesi" demek. Sınır konusu ÜST SATIRDA ele alınmış ve orada da genişletmeden değil belirlemeden söz ediliyor; kapitülasyonlar ekonomik bir konudur.

8. sorunun çözümü

Görüşleri örgütleyip seçime katılan ve meclise temsilci gönderen kurum siyasi partidir.

  1. Üç kartı okuyalım: görüşleri örgütlemek, seçime katılmak, meclise temsilci göndermek.
  2. Üçü birlikte bir zincir kuruyor: dağınık görüşler bir çatı altında toplanıyor, seçimde sınanıyor ve mecliste temsil ediliyor.
  3. Bu üç işlevi birlikte yerine getiren kurum siyasi partidir.
  4. Denetleyelim: mahkeme, belediye, üniversite ve vakıf seçime katılıp meclise temsilci göndermez ✓ — görev alanları başka.

Sık yapılan hata: Belediye demek. Belediye yerel hizmetleri yürüten bir yönetim birimidir; görüşleri örgütleyip seçime katılan ve meclise temsilci gönderen kurum siyasi partidir.

9. sorunun çözümü

Çok partili yapı farklı görüşlerin temsilini ve iktidarın denetlenmesini sağlar.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda siyasi yapı, sağda sağladığı.
  2. Dolu satır: tek parti → kararların hızlı alınması. Tek görüş bulunduğu için tartışma süresi kısalır.
  3. Çok partili yapının katkısı başka yerdedir: farklı görüşler mecliste temsil edilir ve iktidar, muhalefet eliyle denetlenir.
  4. Denetleyelim: iki satır aynı şeyi söylemiyor ✓ — biri hız, öteki temsil ve denetim.

Sık yapılan hata: "Kararların hızlanması" demek. Bu, ÜST SATIRDA tek parti için zaten yazılmış; çok partili yapının getirdiği katkı temsil ve denetimdir.

10. sorunun çözümü

Seçimle gelmeyen bir kurulun millet adına karar aldığı iddiası daha zayıf bir dayanağa sahiptir.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda karar organının dayanağı, sağda bunun sağladığı şey.
  2. Dolu satır: seçimle gelen delegeler → kararların millet adına alınması. Buradaki bağ seçimden geliyor; delegeyi gönderen millet olduğu için karar da onun adına sayılıyor.
  3. Atanmış bir kurulda bu bağ yok; kurulu göreve getiren millet değil. Bu yüzden millet adına karar aldığı iddiası zayıf kalır.
  4. Denetleyelim: iddia geçersiz değil, zayıf ✓ — kurul yine karar alabilir, ama dayanağı seçime dayanmaz.

Sık yapılan hata: "Meşruiyetin yükselmesi" demek. Meşruiyeti yükselten şey SEÇİMDİR; atanmış bir kurulda o bağ bulunmadığı için iddia güçlenmez, zayıflar.

11. sorunun çözümü

Sonradan yazılan bir inceleme kitabı ikinci el kaynaktır.

  1. Tablonun ölçütü kaynağın döneme olan uzaklığı. Dolu satır: döneme ait bir meclis tutanağı → birinci el kaynak.
  2. Bir kaynağı birinci el yapan şey, olayın içinden ve o zamanda üretilmiş olmasıdır. Tutanak da olay sırasında tutuluyor.
  3. Bugün yazılmış bir inceleme kitabı ise olaydan sonra ve başka kaynaklara dayanılarak hazırlanır. Bu yüzden ikinci el kaynaktır.
  4. Denetleyelim: sözlü kaynak ve arkeolojik buluntu ayrı türler ✓ — buradaki ölçüt kaynağın türü değil, üretildiği zaman.

Sık yapılan hata: Birinci el kaynak demek. Bu, ÜST SATIRDA meclis tutanağı için zaten yazılmış; bugün yazılan bir inceleme olayın içinden değil sonrasından geliyor.

12. sorunun çözümü

Kaynak aktarımı, aktaran devletin bölge üzerindeki siyasi etkisini genişletir.

  1. Şemadaki üç basamağı okuyalım: yıkılmış ekonomiler kendini toparlayamaz → dışarıdan kaynak aktarılır → aktaran devletin etkisi artar.
  2. Birinci basamak bir bağımlılık kuruyor. Kendi kaynağıyla ayağa kalkamayan bir ülke, aktarılan kaynağa muhtaç hâle gelir.
  3. Kaynağı veren taraf ise hangi koşulla ve kime vereceğini belirler. Ekonomik yardımın siyasi sonucu, aktaran devletin etki alanının genişlemesidir.
  4. Denetleyelim: "ekonomilerin kendiliğinden toparlanması" seçeneği ✓ — şema ilk basamakta bunun mümkün olmadığını söylüyor.

Sık yapılan hata: "Yardımın etkisizliği" demek. Şemanın son basamağı aktaran devletin etkisinin ARTTIĞINI söylüyor; etkisiz olsaydı bu basamak oluşmazdı.

13. sorunun çözümü

Sınır, tam bağımsızlık ve karşılıklılık; bağımsız bir devletin asgari koşullarını ortaya koyar.

  1. Üç kartı okuyalım: sınırların belirlenmesi, tam bağımsızlık, azınlık haklarında karşılıklılık.
  2. Üçünün ne tür şeyler olduğuna bakalım. Birincisi devletin nerede olduğunu, ikincisi kimseye bağlı olmadığını, üçüncüsü de öteki devletlerle ilişkisinin hangi esasa dayanacağını belirliyor.
  3. Bir devletin var olabilmesi için üçü de gerekir: toprak, bağımsızlık ve tanımlı bir dış ilişki esası. Ortak yön budur.
  4. Denetleyelim: hiçbiri yalnız askerî ya da ekonomik bir düzenleme değil ✓ — üçü de devletin varlığına ilişkin.

Sık yapılan hata: "Yalnızca askerî konuları düzenlemeleri" demek. Kartlarda ne ordu ne silah geçiyor; sınır, bağımsızlık ve azınlık hakları ASKERÎ değil siyasi ve hukuki konulardır.

14. sorunun çözümü

İşgallerden sonra düzenlenen protesto mitinglerinin amacı işgalleri kınamak ve kamuoyu oluşturmaktır.

  1. Mitingler İzmir’in işgalinin hemen ardından İstanbul’dan Anadolu kentlerine kadar pek çok yerde yapıldı; İstanbul’daki Sultanahmet Mitingi bunların en büyükleri arasındadır.
  2. Silahı ve ordusu elinden alınmış bir halkın elinde kalan araç sesini duyurmaktı; mitingler işgale karşı tepkiyi açıkça ortaya koydu.
  3. Bu tepki hem ülke içinde birlik duygusunu güçlendirdi hem de dünya kamuoyuna ve İtilaf temsilcilerine işgalin haksızlığını duyurdu.
  4. Denetleyelim: miting bir toplanma ve ses yükseltme biçimidir ✓ — amacı kınamak ve kamuoyu oluşturmaktır; vergi ya da ticaretle ilgisi yoktur.

Sık yapılan hata: "Savaşa yeniden girmek" cevabı. Mitingler bir savaş ilanı değil, silahsız bir protesto biçimidir; silahlı direniş Kuvayımilliye ve daha sonra düzenli ordu eliyle yürütüldü.

15. sorunun çözümü

Yalnızca alışkanlığa dayanan karar sınanmamış bir kabule yaslanır; akılcı sayılmaz.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda karar ölçütü, sağda niteliği.
  2. Dolu satır: gözleme ve veriye dayanma → akılcı. Bu ölçüt sınanabilir: veri yanlış çıkarsa karar da gözden geçirilir.
  3. Yalnızca alışkanlığa dayanmak ise "hep böyle yapılırdı" demektir. Bu bir kabul; ama sınanmamış bir kabul. Öyleyse akılcı sayılmaz.
  4. Denetleyelim: alışkanlık doğru da olabilir ✓ — sorun sonucun yanlışlığı değil, ölçütün sınanmamış olması.

Sık yapılan hata: Akılcı demek. Bu, ÜST SATIRDA gözlem ve veriye dayanma için zaten yazılmış; alışkanlık sınanmamış bir kabul olduğu için akılcı ölçüt sayılmaz.

16. sorunun çözümü

Halkçılık, kanun önünde eşitlik ve ayrıcalıkların kaldırılmasıyla somutlaşır.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda ilke, sağda uygulamadaki karşılığı. Her ilke somut bir düzenlemeye çevriliyor.
  2. Dolu satır: cumhuriyetçilik → seçimle gelen bir yönetim. Bu, yönetimin nasıl kurulduğuyla ilgili.
  3. Halkçılık ise yönetimin kuruluşuyla değil, insanlar arasındaki ilişkiyle ilgilidir: kimsenin doğuştan ya da konumundan gelen bir ayrıcalığı bulunmaması. Uygulamadaki karşılığı kanun önünde eşitliktir.
  4. Denetleyelim: seçeneklerdeki ulusal kimlik, üretim ve din-devlet ayrımı ✓ — üçü de başka ilkelerin alanına ait.

Sık yapılan hata: "Seçimle gelen yönetim" demek. Bu, ÜST SATIRDA cumhuriyetçilik için zaten yazılmış; halkçılığın karşılığı kanun önünde eşitliktir.

17. sorunun çözümü

15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi, Millî Mücadele’nin başlamasında dönüm noktası sayılır.

  1. Tarih Mondros’tan (30 Ekim 1918) sonraya, TBMM’nin açılışından (23 Nisan 1920) önceye düşüyor; yani işgaller dönemindeyiz.
  2. 15 Mayıs 1919’da Yunan askerleri İtilaf Devletleri’nin onayıyla İzmir’e çıktı; gazeteci Hasan Tahsin işgalcilere ilk kurşunu atan kişi olarak anılır.
  3. İzmir’in işgali Türk milletinde büyük bir tepki uyandırdı, protesto mitinglerini ve Kuvayımilliye örgütlenmesini hızlandırdı; dört gün sonra Mustafa Kemal Samsun’a çıktı.
  4. Denetleyelim: olay hem tarihle hem de "Millî Mücadele’nin başlaması" ifadesiyle uyumlu ✓ — diğer olaylar ya daha önce ya da çok daha sonradır.

Sık yapılan hata: "TBMM açılmıştır" cevabı. TBMM de Millî Mücadele’nin dönüm noktalarındandır ama 23 Nisan 1920’de açıldı; 15 Mayıs 1919’un olayı, bu örgütlenmeyi başlatan İzmir’in işgalidir.

18. sorunun çözümü

Sarıkamış Harekâtı’nda ağır kış koşulları nedeniyle çok sayıda asker kaybedilmiştir.

  1. Harekât, Kafkas Cephesi’nde Rusya’ya karşı Aralık 1914 - Ocak 1915’te, Enver Paşa’nın komutasında yapılan bir taarruzdu.
  2. Askerler karla kaplı Allahuekber Dağları’nda, çok düşük sıcaklıkta ve yetersiz kışlık giyecekle ilerlemek zorunda kaldı; ikmal de aksadı.
  3. Kayıpların büyük bölümü düşman ateşinden değil soğuk, donma ve salgın hastalıktan oldu; harekât hedefine ulaşamadı.
  4. Denetleyelim: kış + dağlık arazi + yetersiz donanım = ağır kayıp ✓ — sonuç, Osmanlı’nın savaştaki en acı kayıplarından biridir.

Sık yapılan hata: "Osmanlı Kafkasya’yı tümüyle almıştır" cevabı. Harekât taarruz amaçlı olduğu için bu cevap cazip görünür, ancak harekât başarısız oldu; Rusya ilerleyerek 1916’da Erzurum, Trabzon ve Erzincan’a kadar geldi.

19. sorunun çözümü

Soyadı düzenlemesi, herkesin resmî kayıtlarda tek biçimde tanımlanmasını sağlamıştır.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda alan, sağda o alandaki düzenleme. İki satırın ortak yanı, ikisinin de bir KAYIT ve tanımlama düzeni kurması.
  2. Dolu satır: ölçü ve takvim → uluslararası ölçülerin benimsenmesi. Burada ortak bir ölçü sistemi kuruluyor.
  3. Soyadı da aynı işi kişiler için yapıyor. Soyadı bulunmadığında aynı adı taşıyan kişiler karışabiliyordu; düzenleme herkesi kayıtlarda tek ve karışıklığa yer bırakmayan biçimde tanımlıyor.
  4. Denetleyelim: "ölçülerin değişmesi" ve "takvimin değişmesi" seçenekleri ✓ — ikisi de ÜST SATIRIN alanına ait.

Sık yapılan hata: "Takvimin değişmesi" demek. Takvim, ÜST SATIRDA ölçü düzenlemesiyle birlikte zaten anılmış; soyadı satırı kişilerin tanımlanmasını konu ediyor.

20. sorunun çözümü

Millî varlığa zararlı cemiyetler manda ve himaye ya da ayrılıkçı çözümleri savunmuştur.

  1. Tablonun kurgusu şu: solda cemiyet türü, sağda amacı. İki tür birbirinin karşıtı olarak sıralanmış.
  2. Dolu satır: yararlı cemiyetler → işgallere karşı direniş örgütlemek. Yani amaç bağımsızlığı korumak.
  3. Zararlı sayılan cemiyetlerin amacı bunun karşıtı olmalı: bağımsızlık yerine manda ve himaye ya da ülkeyi bölen ayrılıkçı çözümler savunmak.
  4. Denetleyelim: iki satır karşıt amaçları göstermek için açılmış ✓ — aynı amacı taşısalardı tabloda ayrılmazlardı.

Sık yapılan hata: "İşgallere karşı direnmek" demek. Bu, ÜST SATIRDA yararlı cemiyetler için zaten yazılmış; ikinci satır karşıt amacı istiyor.

12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük diğer yazılılar

1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.