s

5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz Canlıların Yapısına Yolculuk
1

Güneş nedir?

  1. A yıldızdır
  2. B gezegendir
  3. C uydudur
  4. D gezegendir ve ışık yansıtır
2
Lamba yüksekliğiGölge boyu20 cm48 cm40 cm26 cm60 cm15 cm

Aynı çubukla yapılan deneyde lambanın yüksekliği artırılarak gölge boyu ölçülmüş ve sonuçlar tabloya yazılmıştır. Tablodaki iki büyüklük arasındaki ilişkiyi doğru anlatan ifade hangisidir?

  1. A Lamba yükseldikçe gölge boyu azalır.
  2. B Lamba yükseldikçe gölge boyu artar.
  3. C Gölge boyu lamba yüksekliğinden etkilenmez.
  4. D Gölge boyu önce artar sonra azalır.
3
fenerköpük topöğrenci

Karanlık bir sınıfta fenerle aydınlatılan köpük top çevresinde dolaştırılarak Ay evreleri canlandırılmaktadır. Bu modelde fenerin temsil ettiği gök cismi hangisidir?

  1. A Dünya
  2. B Ay
  3. C Yıldız kümesi
  4. D Güneş
4

Ay'ın evrelerinin oluşma sebebi nedir?

  1. A Ay'ın Dünya etrafında dönmesi
  2. B Ay'ın ışık üretmesi
  3. C Güneş tutulması
  4. D Dünya'nın gölgesi
5
gölet suyundan alınan damla, 400 kat büyütme

Gölet suyundan alınan bir damla mikroskopta 400 kat büyütülerek incelenmiş ve şekildeki yapılar görülmüştür. Çıplak gözle görülemeyen bu canlılar hangi grupta yer alır?

  1. A Mikroskobik canlılar
  2. B Omurgalı hayvanlar
  3. C Çiçekli bitkiler
  4. D Şapkalı mantarlar
6
ekmekekmeknemli, 25 °Cnemli, 25 °Ckaranlık dolapaydınlık raf1. kap2. kapkaplar 5 gün beklendi

Şekildeki iki kapta aynı ekmek, aynı nem ve aynı sıcaklık kullanılmış; yalnızca kapların bulunduğu yer farklı seçilmiştir. Bu deneyi kuran öğrencinin sınamak istediği soru hangisidir?

  1. A Küflenmeyi nem miktarı etkiler mi?
  2. B Küflenmeyi sıcaklık etkiler mi?
  3. C Küflenmeyi ekmeğin türü etkiler mi?
  4. D Küflenmeyi ışık etkiler mi?
7
şapkasapmantarlar besinlerini dışarıdan alır

Şekilde toprakta ve nemli ortamlarda yaşayan şapkalı bir mantarın yapısı verilmiştir. Mantarların bitkilerden ayrılmasını sağlayan temel özellik hangisidir?

  1. A Toprakta yetişmeleri
  2. B Nemli ortamı sevmeleri
  3. C Kendi besinlerini üretememeleri
  4. D Kokularının olması
8

Dünya'daki yaşam için Güneş neden gereklidir?

  1. A ışık ve ısı verdiği için
  2. B ağır olduğu için
  3. C döndüğü için
  4. D renkli olduğu için
9
123gemi kıyıdan uzaklaşıyor

Kıyıdan uzaklaşan bir geminin önce gövdesinin, sonra bacasının, en son direğinin gözden kaybolduğu gözlenmiştir. Bu gözlem Dünya'nın şekli hakkında neyi kanıtlar?

  1. A Dünya tamamen düzdür.
  2. B Dünya kütle çekimi olmayan bir cisimdir.
  3. C Dünya kare biçiminde bir levhadır.
  4. D Dünya küreye benzeyen yuvarlak bir şekle sahiptir.
10
ÖzellikDünyaAySolunabilir havaVarYokSıvı suVarYokCanlı yaşamıVarYok

Tabloda Dünya ile Ay'ın bazı özellikleri karşılaştırılmıştır. Tablodaki verilere dayanarak Ay ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A Ay'da bol miktarda sıvı su bulunur.
  2. B Ay'da Dünya'daki gibi bir yaşam ortamı yoktur.
  3. C Ay'da soluk alınabilecek bir hava katmanı vardır.
  4. D Ay, Dünya ile tamamen aynı koşullara sahiptir.
11
TarihGündüz süresi21 Aralık9 saat21 Mart12 saat21 Haziran15 saat

Tabloda ülkemizdeki bir ilde üç farklı tarihte ölçülen gündüz süreleri verilmiştir. Bu ölçümler Dünya'nın hangi hareketiyle açıklanabilir?

  1. A Ay'ın evre değiştirmesiyle
  2. B Dünya'nın Güneş çevresinde dolanmasıyla
  3. C Güneş'in Dünya çevresinde dolanmasıyla
  4. D Ay'ın Dünya'ya yaklaşmasıyla
12
HareketSüreSonuçEksen etrafında dönme24 saat?Güneş çevresinde dolanma365 gün?

Tabloda Dünya'nın iki hareketi, süreleri ve sonuçları verilmiş, sonuç sütunu boş bırakılmıştır. Soru işaretli yerlere yukarıdan aşağıya sırasıyla ne yazılmalıdır?

  1. A Mevsimler – gece ve gündüz
  2. B Ay evreleri – gece ve gündüz
  3. C Tutulmalar – Ay evreleri
  4. D Gece ve gündüz – mevsimler
13
KLMN

Gözlem defterindeki dört çizim karışık sıradadır ve öğrenci bunları gözlenme sırasına dizecektir. Yeni aydan başlayarak dolunaya kadar giden doğru sıralama hangi seçenektedir?

  1. A K – L – M – N
  2. B L – M – N – K
  3. C M – N – K – L
  4. D N – K – M – L
14
CanlıÖğrencinin yazdığı grupYosunBitkilerMayaBitkilerAhtapotHayvanlar

Bir öğrenci üç canlıyı gruplandırıp tabloya yazmıştır. Öğrencinin bu tabloda yaptığı yanlışlık hangi satırdadır ve nasıl düzeltilmelidir?

  1. A Yosun satırı; yosun hayvan grubuna alınmalıdır.
  2. B Ahtapot satırı; ahtapot bitki grubuna alınmalıdır.
  3. C Maya satırı; maya mantar grubuna alınmalıdır.
  4. D Tabloda yanlışlık yoktur.
15
GüneşeksengündüzgeceDünya

Şekilde Dünya'nın Güneş ışığını alan ve almayan yüzleri gösterilmiştir. Bir yerde gündüz yaşanırken başka bir yerde gece yaşanmasına yol açan hareket hangisidir?

  1. A Ay'ın Dünya çevresinde dolanması
  2. B Güneş'in kendi ekseni etrafında dönmesi
  3. C Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi
  4. D Dünya'nın Güneş çevresinde dolanması
16
12345678

Şekilde Ay'ın bir ay boyunca gözlenen evreleri sırayla numaralandırılmıştır. Ay'ın tamamen aydınlık göründüğü dolunay evresi kaç numaralı çizimdir?

  1. A 1
  2. B 3
  3. C 7
  4. D 5
17
18Kuş46Böcek9Memeli6Sürüngentür sayısı

Bir doğa parkında bir yıl boyunca kaydedilen hayvan tür sayıları grafiğe aktarılmıştır. Grafikteki verilere göre kuş türlerinin sayısı memeli türlerinin sayısının kaç katıdır?

  1. A 1 kat
  2. B 2 kat
  3. C 3 kat
  4. D 4 kat
18
SaatGölge boyu09.0084 cm12.0032 cm15.0070 cm17.00126 cm

Tabloda bir çubuğun gün içinde farklı saatlerde ölçülen gölge boyları verilmiştir. Bu ölçümlerden yola çıkarak öğrencinin ulaşabileceği doğru yargı nedir?

  1. A Gölge boyu gün boyunca hiç değişmez.
  2. B Gölge boyu sabahtan akşama doğru sürekli artar.
  3. C Gölge boyu yalnızca çubuğun kalınlığına bağlıdır.
  4. D Gölge boyu öğleye doğru kısalır, sonra tekrar uzar.
19
☀️

Fen kitabında Güneş için "kendi ışığını ve ısısını üreten, gaz ve plazmadan oluşan bir gök cismidir" yazmaktadır. Bu tanım Güneş'in hangi tür gök cismi olduğunu belirtir?

  1. A Uydu
  2. B Gezegen
  3. C Yıldız
  4. D Kuyruklu yıldız
20
DünyaXXXXX: Ay'ın işaretli yüzü

Şekilde Ay'ın dört konumu ve her konumda Dünya'ya bakan X yüzeyi işaretlenmiştir. Dünya'dan bakan bir gözlemcinin Ay'ın hep aynı yüzünü görmesinin nedeni nedir?

  1. A Ay hiç dönmediği için aynı yüz görünür.
  2. B Ay kendi ekseni etrafında dolanma süresiyle aynı sürede döner.
  3. C Ay'ın arka yüzü hiç ışık almaz.
  4. D Dünya, Ay ile birlikte aynı hızda döner.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. A 2. A 3. D 4. A 5. A 6. D 7. C 8. A 9. D 10. B 11. B 12. D 13. D 14. C 15. C 16. D 17. B 18. D 19. C 20. B
1. sorunun çözümü

Güneş kendi ışığını ve ısısını ürettiği için bir yıldızdır.

  1. Gök cisimlerini ayıran en kolay ölçüt şudur: ışığı kendisi mi üretiyor, yoksa yansıtıyor mu?
  2. Güneş kendi ışığını ve ısısını üretir; bize ulaşan bütün ışık ondan çıkar.
  3. Kendi ışığını üreten gök cisimlerine yıldız denir. Öyleyse Güneş bir yıldızdır.
  4. Denetleyelim: geceleri gördüğümüz yıldızlar da ışık üretir ✓ — Güneş bize yakın olduğu için çok daha büyük ve parlak görünür.

Sık yapılan hata: "Gezegendir" demek. Gezegenler ışık üretemez, yalnız aldıkları ışığı yansıtır; üstelik gezegenler bir yıldızın çevresinde dolanır, Güneş ise merkezde durur.

2. sorunun çözümü

Yükseklik 20'den 60 cm'ye çıkarken gölge 48'den 15 cm'ye düşmüştür.

  1. Tabloda yükseklik değerleri 20, 40 ve 60 cm'dir.
  2. Karşılık gelen gölge boyları 48, 26 ve 15 cm'dir.
  3. Yükseklik büyürken gölge boyu küçülmektedir.
  4. Yani ışık kaynağı yükseldikçe gölge kısalır.
3. sorunun çözümü

Modelde ışığı üreten fener Güneş'i, aydınlatılan köpük top Ay'ı, gözlemci öğrenci Dünya'yı temsil eder.

  1. Modelde tek ışık kaynağı fenerdir.
  2. Gerçekte tek ışık kaynağı Güneş'tir.
  3. Köpük top ışığı yansıtır, bu Ay'a karşılık gelir.
  4. Bu yüzden fener Güneş'i temsil eder.
4. sorunun çözümü

Ay, Dünya çevresinde dönerken aydınlık yüzünü bize her seferinde farklı açıdan gösterir; evreler böyle oluşur.

  1. Ay kendi ışığını üretmez; Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır. Bu yüzden her zaman yarısı aydınlık, yarısı karanlıktır.
  2. Ay, Dünya çevresinde dolandıkça biz bu aydınlık yarının bazen tamamını, bazen bir bölümünü görürüz.
  3. Gördüğümüz aydınlık bölümün değişmesine Ay’ın evreleri denir. Bir tam tur yaklaşık 29 gün sürer.
  4. Denetleyelim: Ay hep aynı yerde dursaydı evreler değişmezdi ✓ — evreleri yaratan şey Ay’ın dolanmasıdır.

Sık yapılan hata: "Dünya’nın gölgesi" demek. Dünya’nın gölgesi yalnız AY TUTULMASINDA işe karışır ve bu yılda birkaç kez olur; evreler ise her ay düzenli olarak yaşanır.

5. sorunun çözümü

Yalnızca mikroskopla görülebilen bu canlılara mikroskobik canlılar denir.

  1. Canlılar çıplak gözle görülememektedir.
  2. Ancak 400 kat büyütmede fark edilmişlerdir.
  3. Bu özellikteki canlılara mikroskobik canlılar denir.
  4. Bitki, hayvan ve şapkalı mantarlar gözle görülebilir.
6. sorunun çözümü

Nem ve sıcaklık sabittir; değişen tek koşul ışıktır (karanlık dolap – aydınlık raf).

  1. İki kapta da ekmek aynıdır.
  2. Nem ve sıcaklık her iki kapta da aynı yazılmıştır.
  3. Yalnızca biri karanlıkta, diğeri aydınlıkta bekletilmiştir.
  4. Değişen tek etken ışık olduğu için deney ışığın etkisini sınar.
7. sorunun çözümü

Bitkiler besinini kendi üretir; mantarlar besinini dışarıdan hazır alır.

  1. Bitkiler ışık kullanarak kendi besinini üretir.
  2. Mantarlarda besin üretimini sağlayan yapı yoktur.
  3. Mantar, üzerinde yaşadığı maddeden besin alır.
  4. Bu yüzden ayırt edici özellik besin üretememeleridir.
8. sorunun çözümü

Güneş hem ışık hem ısı verdiği için Dünya’da yaşam mümkün olur.

  1. Güneş bize iki şey gönderir: ışık ve ısı. İkisi de yaşam için zorunludur.
  2. Bitkiler besin üretmek için ışığa gerek duyar. Bitkiler besin üretemezse onlarla beslenen bütün canlılar da etkilenir.
  3. Isı ise yeryüzünü canlıların yaşayabileceği sıcaklıkta tutar. Güneş olmasaydı Dünya çok soğuk olurdu.
  4. Denetleyelim: kışın Güneş ışınları eğik geldiği için hava soğur ✓ — ısının Güneş’ten geldiğinin günlük kanıtı.

Sık yapılan hata: "Döndüğü için" demek. Güneş’in dönmesi Dünya’daki yaşamı belirlemez; yaşamı sürdüren şey ondan gelen IŞIK ve ISIDIR.

9. sorunun çözümü

Yüzey bükümlü olduğu için gemi alttan başlayarak kaybolur; bu, Dünya'nın yuvarlaklığını gösterir.

  1. Şekilde deniz yüzeyi bükümlü çizilmiştir.
  2. Gemi uzaklaştıkça önce alt kısmı bu bükümün arkasında kalır.
  3. En yüksek nokta olan direk en son kaybolur.
  4. Düz bir yüzeyde gemi bütün hâlinde küçülerek kaybolurdu; demek ki Dünya yuvarlaktır.
10. sorunun çözümü

Tabloda Ay için hava, su ve canlı yaşamı sütunlarının üçü de "Yok" olarak verilmiştir.

  1. Tabloda üç özellik karşılaştırılmıştır.
  2. Dünya sütununda üçü de "Var" yazmaktadır.
  3. Ay sütununda üçü de "Yok" yazmaktadır.
  4. Bu nedenle Ay'da Dünya'daki gibi bir yaşam ortamı bulunmaz.
11. sorunun çözümü

Gündüz süresinin yıl içinde 9, 12 ve 15 saat olarak değişmesi Dünya’nın Güneş çevresinde dolanmasıyla açıklanır.

  1. Tablodaki tarihler aylarca aralıklı: 21 Aralık, 21 Mart, 21 Haziran. Yani değişim bir yıla yayılmış.
  2. Gündüz süresi 9 saatten 12’ye, sonra 15 saate çıkmış. Bu, mevsimlere bağlı bir değişimdir.
  3. Mevsimleri oluşturan hareket Dünya’nın Güneş çevresindeki 365 günlük dolanmasıdır (eksen eğikliğiyle birlikte).
  4. Denetleyelim: eksen dönüşü 24 saatte tekrarlanır ve her gün aynıdır ✓ — aylara yayılan bu farkı açıklayamaz.

Sık yapılan hata: "Güneş’in Dünya çevresinde dolanmasıyla" demek. Güneş, Dünya’nın çevresinde dolanmaz; merkezde duran Güneş’tir, dolanan Dünya’dır.

12. sorunun çözümü

24 saatlik eksen dönüşü gece ve gündüzü, 365 günlük dolanma ise mevsimleri oluşturur.

  1. Tablodaki iki hareketi süreleriyle birlikte okuyalım; süre, sonucu bulmanın en kolay yolu.
  2. Birinci satır 24 saat sürüyor. 24 saat bir gün demektir; bir günün içinde gece ve gündüz yaşanır.
  3. İkinci satır 365 gün sürüyor. 365 gün bir yıl demektir; bir yıl içinde de mevsimler değişir.
  4. Denetleyelim: sıra yukarıdan aşağı gece-gündüz, sonra mevsimler ✓ — süreler sonuçlarla uyuşuyor.

Sık yapılan hata: "Mevsimler – gece ve gündüz" demek. İki sonuç doğru bilinmiş ama YERLERİ ters yazılmış; 24 saatlik hareket mevsimleri oluşturamaz.

13. sorunun çözümü

N yeni ay, K hilal, M ilk dördün, L dolunaydır; aydınlık bölge bu sırayla büyür.

  1. Çizimlerdeki aydınlık bölgeler karşılaştırılır.
  2. N'de aydınlık yoktur, bu yeni aydır ve baştadır.
  3. K ince bir hilal, M yarım daire biçimindedir.
  4. L tamamen aydınlıktır; sıralama N, K, M, L olur.
14. sorunun çözümü

Maya bir mantardır; kendi besinini üretemediği için bitkiler grubuna yazılamaz.

  1. Yosun kendi besinini üreten bir bitkidir, satır doğrudur.
  2. Ahtapot omurgasız bir hayvandır, satır doğrudur.
  3. Maya besinini dışarıdan alır, besin üretemez.
  4. Bu özellik mantarlara aittir; maya mantarlar grubuna yazılmalıdır.
15. sorunun çözümü

Işık Dünya'nın yalnızca bir yüzünü aydınlatır; eksen etrafındaki dönme bu yüzleri sürekli değiştirir.

  1. Şekilde ışığı alan yüzde gündüz, almayan yüzde gece vardır.
  2. Dünya kendi ekseni etrafında dönerken aydınlık yüz karanlığa geçer.
  3. Bu dönüş yaklaşık 24 saatte tamamlanır.
  4. Böylece gece ile gündüz birbirini izler.
16. sorunun çözümü

Dolunayda Ay'ın Dünya'ya dönük yüzünün tamamı aydınlıktır; bu 5 numaralı çizimdir.

  1. Çizimlerde aydınlık bölge açık dolgu ile gösterilmiştir.
  2. 1 numarada hiçbir yer aydınlık değildir, bu yeni aydır.
  3. Aydınlık bölge 5 numaraya kadar giderek büyür.
  4. 5 numarada dairenin tamamı aydınlıktır, bu dolunaydır.
17. sorunun çözümü

Kuş 18, memeli 9 türdür: 18 ÷ 9 = 2 kat.

  1. Grafikte kuş sütunu 18 türü göstermektedir.
  2. Memeli sütunu 9 türü göstermektedir.
  3. Kaç kat sorusunda bölme işlemi yapılır.
  4. 18 ÷ 9 = 2 olduğundan kuş türleri 2 katıdır.
18. sorunun çözümü

Ölçümler 84, 32, 70 ve 126 cm sırasını izliyor: gölge önce kısalıyor, sonra yeniden uzuyor.

  1. Tablodaki dört değeri sırayla okuyalım: 09.00’da 84 cm, 12.00’de 32 cm, 15.00’te 70 cm, 17.00’de 126 cm.
  2. Sabahtan öğleye doğru değer küçülmüş: 84’ten 32’ye. Yani gölge kısalmış.
  3. Öğleden sonra ise büyümüş: 32’den 70’e, sonra 126’ya. Yani gölge yeniden uzamış.
  4. Denetleyelim: en küçük değer öğle vaktinde ✓ — Güneş’in en yüksek olduğu saat de öğledir.

Sık yapılan hata: "Gölge boyu sabahtan akşama doğru sürekli artar" demek. Tablo bunu çürütüyor: 84’ten 32’ye DÜŞÜŞ var; artış ancak öğleden sonra başlıyor.

19. sorunun çözümü

Tanımda "kendi ışığını ve ısısını üretir" yazıyor; kendi ışığını üreten gök cismine yıldız denir.

  1. Tanımdaki anahtar ifadeyi bulalım: "kendi ışığını ve ısısını üreten".
  2. Gezegenler ve uydular ışık üretemez; yalnızca aldıkları ışığı yansıtırlar.
  3. Işığı kendisi üreten gök cisimlerine yıldız denir. Öyleyse Güneş bir yıldızdır.
  4. Denetleyelim: tanımda geçen "gaz ve plazmadan oluşan" ifadesi de yıldızlara uyar ✓ — yıldızların katı yüzeyi yoktur.

Sık yapılan hata: "Kuyruklu yıldız" demek. Adında "yıldız" geçse de kuyruklu yıldız buz ve tozdan oluşur, ışık ÜRETMEZ; Güneş’e yaklaşınca yansıyan ışıkla parlar.

20. sorunun çözümü

Ay'ın eksen dönüşü ile Dünya çevresindeki dolanması aynı sürede tamamlandığı için hep aynı yüzü bize döner.

  1. Şekilde X yüzeyi her konumda Dünya'ya bakmaktadır.
  2. Bunun için Ay konum değiştirirken kendi de dönmelidir.
  3. Bu iki hareketin süresi yaklaşık 29 gün ile eşittir.
  4. Süreler eşit olduğundan Dünya'dan hep aynı yüz görülür.

5. Sınıf Fen Bilimleri diğer yazılılar

1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.