5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir okulda kâğıt, plastik ve cam için ayrı kutular yerleştirilmiş, öğrenciler atıklarını bu kutulara atmaya başlamıştır. Bir ay sonunda çöpe giden atık miktarının yarıya indiği görülmüştür. Okulda yürütülen bu çalışmanın adı nedir?
- A Geri dönüşüm
- B Erozyon
- C Kentleşme
- D Kuraklık
Haritada dört ilimizin konumu işaretlenmiştir. Karadeniz kıyısındaki iller yıl boyunca yağış alırken İç Anadolu'daki iller çok daha az yağış almaktadır. Haritadaki konumlara göre yıllık yağışı en yüksek olan il hangisidir?
- A Rize
- B Ankara
- C Konya
- D İzmir
Kartlarda millî mücadele ve savunma dönemlerinden dört kahraman verilmiştir. Bu kişilerden biri Çanakkale Savaşı'nda ağır bir top mermisini sırtında taşıyarak topa sürmesiyle tanınmaktadır. Kartlara göre anlatılan bu kahraman kimdir?
- A Seyit Onbaşı
- B Şerife Bacı
- C Sütçü İmam
- D Nene Hatun
Haritada ülkemizdeki bazı tarihî yerleşimler işaretlenmiştir. Bir gezi kulübü en batıdaki yerleşimden başlayıp doğuya doğru ilerleyen bir gezi planı hazırlayacaktır. Haritaya göre kulübün ilk durağı neresi olmalıdır?
- A Hattuşa
- B Çatalhöyük
- C Efes
- D Ani
Grafikte bir ülkenin nüfusunun yaş gruplarına ve cinsiyete göre dağılımı verilmiştir. Bir araştırmacı çalışabilecek yaştaki nüfusun toplam içindeki payını hesaplamak istemektedir. Grafikteki verilere göre bu pay yaklaşık kaçtır?
- A %26
- B %9
- C %33
- D %65
Kartlardaki kültür değerlerinin üçü sözlü ya da uygulamalı olarak yaşatılırken biri taş işçiliğiyle üretilmiş kalıcı eserlerdir. Kartlara göre türü bakımından diğerlerinden ayrılan hangisidir?
- A Mevlevi sema töreni
- B Âşıklık geleneği
- C Nasreddin Hoca fıkraları
- D Ahlat mezar taşları
Ülkemize gelen bir gezgin, katıldığı düğünde halay çekildiğini, kına yakıldığını ve bütün komşuların birlikte yemek hazırladığını görüp bu birlikteliğe hayran kalmıştır. Gezginin tanık olduğu bu manzara toplumumuz açısından neyi ifade etmektedir?
- A Ortak kültürel değerlerin insanları bir arada tuttuğunu
- B Geleneklerin yalnızca kırsalda yaşatıldığını
- C Düğünlerin ekonomik bir etkinlik olduğunu
- D Kültürel değerlerin turistler için üretildiğini
Grafikte bir ilin dört ayına ait yağış ve sıcaklık değerleri verilmiştir. Kamp yapmayı planlayan bir aile, yağışın en az olduğu ayı seçmek istemektedir. Grafiğe göre aile kampı hangi ayda kurmalıdır?
- A Ocak ayında
- B Temmuz ayında
- C Nisan ayında
- D Ekim ayında
Belgede ülkemizden UNESCO Dünya Miras Listesi'ne alınan bazı değerler sıralanmıştır. Listeyi inceleyen bir öğrenci "Bu eserler yalnızca bizim değil, bütün insanlığın ortak değeridir." demiştir. Öğrencinin bu sözü hangi düşünceyi vurgulamaktadır?
- A Listedeki eserlerin sadece turistleri ilgilendirdiğini
- B Kültürel mirasın evrensel bir değer taşıdığını
- C Eserlerin bulundukları ilden taşınması gerektiğini
- D Yalnızca dinî yapıların korunabileceğini
Grafikte dört müze ve ören yerinin bir yıldaki ziyaretçi sayıları verilmiştir. Kültür kurumları, en az ziyaret edilen yer için tanıtım kampanyası başlatmayı planlamaktadır. Grafiğe göre kampanya hangi yer için hazırlanmalıdır?
- A Topkapı için
- B Efes için
- C Göbeklitepe için
- D Zeugma için
Kartlarda insanların doğal çevreyle ilgili bazı davranışları verilmiştir. Bu davranışların üçü çevreye zarar verirken biri çevrenin korunmasına katkı sağlamaktadır. Kartlara göre çevreyi koruyan davranış hangisidir?
- A Fabrika bacasından çıkan duman
- B Dereye dökülen atık su
- C Toplu taşıma kullanmak
- D Tarla açmak için orman kesmek
Belgede afet çantasında bulunması gerekenler sıralanmıştır. Bir aile çantasına oyun konsolu ve süs eşyaları koymuş, listedeki su, ilk yardım malzemesi ve el fenerini almamıştır. Ailenin yaptığı hazırlıkla ilgili hangisi söylenebilir?
- A Çanta eksiksiz hazırlanmıştır.
- B Çantaya ağırlık eklemek yerinde olmuştur.
- C Temel ihtiyaçlar yerine gereksiz eşyalar konmuştur.
- D Afet çantası hazırlamak gereksizdir.
Grafikte dört ilimizin nüfusu verilmiştir. Nüfusu yoğun olan illerde iş imkânı, ulaşım ve eğitim olanakları genellikle daha fazladır. Grafiğe göre iş imkânının en fazla olması beklenen il hangisidir?
- A Bayburt
- B İstanbul
- C Sivas
- D İzmir
Ege kıyısındaki bir kasabanın nüfusu yaz aylarında üç katına çıkmakta, kış gelince eski hâline dönmektedir. Yaz boyunca oteller, pansiyonlar ve lokantalar dolup taşmaktadır. Kasabada yaşanan bu nüfus değişiminin temel nedeni nedir?
- A Sanayi tesislerinin kurulması
- B Maden ocaklarının işletilmesi
- C Üniversitenin açılması
- D Turizm hareketliliğinin artması
Şemada depreme hazırlıkta yapılması gerekenler verilmiştir. Bir aile dolabı duvara vidalamış, ağır eşyaları alt raflara indirmiş ve çerçeveleri yataklardan uzaklaştırmıştır. Şemaya göre ailenin uyguladığı basamak hangisidir?
- A Eşyaları sabitleme
- B Deprem çantası hazırlama
- C Toplanma alanını öğrenme
- D Tatbikat yapma
Krokide bir mahalledeki yapılar ve kuzey yönü gösterilmiştir. Eczaneden çıkan Zeynep önce kuzeye, ardından doğuya doğru yürüyerek bir yapının önünde durmuştur. Krokiye göre Zeynep hangi yapının önündedir?
- A Hastanenin
- B Marketin
- C Kütüphanenin
- D Okulun
Bir ilimizde yüzlerce yıldır sürdürülen el dokuması halıcılık, ustadan çırağa öğretilerek bugüne ulaşmıştır. Usta sayısı azalınca belediye gençlere ücretsiz dokuma kursu açmıştır. Belediyenin açtığı bu kurs hangi amaca hizmet etmektedir?
- A Halıların fiyatını yükseltmeye
- B Geleneksel mesleğin sürdürülmesine
- C Kurs sayısını azaltmaya
- D Ustaların işi bırakmasına
Türklerin Orta Asya'daki yaşamını anlatan Ergenekon Destanı'nda, demirden bir dağın eritilerek yol açılması ve halkın kapalı vadiden çıkması anlatılır. Bu destanı okuyan bir öğrenci, Türklerin demir işlemeyi bildiği sonucuna varmıştır. Öğrencinin ulaştığı bu sonuç destanların hangi özelliğini gösterir?
- A Yaşandığı dönemin yaşayışı hakkında ipucu vermesini
- B Yalnızca eğlence amacı taşımasını
- C Yazılı belgelerin yerini tamamen almasını
- D Başka toplumlar tarafından yazılmış olmasını
Kartlarda ülkemizin kültür mirasından dört örnek verilmiştir. Bunların üçü elle tutulup gözle görülebilen yapılar iken biri kuşaktan kuşağa aktarılan bir gösteri sanatıdır. Kartlara göre somut olmayan kültürel mirasa örnek olan hangisidir?
- A Karagöz ile Hacivat
- B Selimiye Camii
- C Efes Antik Kenti
- D Aspendos Tiyatrosu
Bir öğrenci sunumunda şunları söyledi: "Sümerler yazıyı bulmuştur. Lidyalılar parayı kullanmıştır. Urartular su kanalları yapmıştır. Frigler ise yazıyı bulan ilk uygarlıktır." Öğrencinin sunumundaki yanlış bilgi hangi cümlede yer almaktadır?
- A Sümerlerle ilgili cümlede
- B Lidyalılarla ilgili cümlede
- C Friglerle ilgili cümlede
- D Urartularla ilgili cümlede
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Atıkların türüne göre ayrılıp yeniden kullanılmak üzere toplanmasına geri dönüşüm denir.
- Atıklar kâğıt, plastik ve cam olarak ayrılmıştır.
- Ayrılan atıklar yeniden işlenmek üzere toplanır.
- Böylece çöpe giden miktar azalmıştır.
- Bu çalışmanın adı geri dönüşümdür.
2. sorunun çözümü
Rize Karadeniz kıyısındadır ve ülkemizin en çok yağış alan illerindendir.
- Haritada kuzey yukarı yöndür.
- Karadeniz kıyısı haritanın kuzeyinde kalır.
- İşaretli illerden en kuzeydeki Rize'dir.
- Karadeniz kıyısı yıl boyu yağışlı olduğundan cevap Rize'dir.
3. sorunun çözümü
Çanakkale'de top mermisini sırtında taşıyan kahraman Seyit Onbaşı'dır.
- Soruda geçen savaş Çanakkale Savaşı'dır.
- Anlatılan olay ağır mermiyi sırtta taşımaktır.
- Bu olayla anılan kişi Seyit Onbaşı'dır.
- Şerife Bacı Kastamonu'da cephane taşımasıyla, Nene Hatun Erzurum savunmasıyla anılır.
4. sorunun çözümü
Haritada sol taraf batıyı gösterir; en solda Efes bulunmaktadır.
- Haritada ok kuzeyi göstermektedir.
- Kuzey yukarı ise sol taraf batı, sağ taraf doğudur.
- İşaretli yerlerin en solundaki Efes'tir.
- Gezi en batıdan başlayacağına göre ilk durak Efes'tir.
5. sorunun çözümü
Çalışma çağı 15-64 yaş grubudur: %33 erkek ile %32 kadın toplandığında %65 bulunur.
- Çalışabilecek yaş grubu grafikte 15-64 yaş satırıdır.
- Bu satırda erkek payı %33, kadın payı %32'dir.
- İki değer toplanır: 33 + 32 = 65.
- Çalışma çağındaki nüfusun payı yaklaşık %65'tir.
6. sorunun çözümü
Ahlat mezar taşları dokunulabilir somut eserdir; diğer üçü somut olmayan mirastır.
- Sema töreni uygulanarak sürdürülür.
- Âşıklık geleneği ve fıkralar sözlü olarak aktarılır.
- Bu üçü somut olmayan kültürel mirastır.
- Ahlat mezar taşları ise taştan yapılmış somut eserlerdir.
7. sorunun çözümü
Paylaşılan gelenekler toplumdaki birlik ve beraberliği güçlendirir.
- Düğünde halay, kına ve ortak yemek hazırlığı vardır.
- Bunların hepsi paylaşılan geleneklerdir.
- Gezgin en çok birlikteliğe hayran kalmıştır.
- Demek ki ortak kültürel değerler insanları bir arada tutar.
8. sorunun çözümü
En kısa yağış sütunu 8 mm ile temmuz ayına aittir.
- Grafikte sütunlar yağış miktarını gösterir.
- Yağış değerleri 98, 62, 8 ve 54 mm'dir.
- En küçük değer 8 mm'dir.
- Bu değer temmuz ayına aittir, kamp temmuzda kurulmalıdır.
9. sorunun çözümü
Dünya mirası kabul edilen eserler tüm insanlığın ortak değeridir; korunmaları evrensel bir sorumluluktur.
- UNESCO listesi dünya çapında koruma altına alınan eserleri gösterir.
- Öğrenci "bütün insanlığın ortak değeri" ifadesini kullanmıştır.
- Bu ifade eserlerin evrensel değerine işaret eder.
- Doğru seçenek kültürel mirasın evrensel değer taşıdığıdır.
10. sorunun çözümü
En kısa sütun 18 yüz bin ziyaretçiyle Zeugma'ya aittir.
- Grafikteki değerler 32, 26, 21 ve 18'dir.
- En küçük değer 18'dir.
- Bu değer Zeugma sütununa aittir.
- Tanıtım kampanyası Zeugma için hazırlanmalıdır.
11. sorunun çözümü
Toplu taşıma kullanmak araç sayısını ve egzoz gazını azaltır, çevreyi korur.
- Baca dumanı havayı kirletir.
- Dereye dökülen atık su suyu kirletir.
- Orman kesmek canlıların yaşam alanını yok eder.
- Toplu taşıma ise kirliliği azalttığı için çevreyi korur.
12. sorunun çözümü
Afet çantası hayatta kalmayı sağlayacak temel malzemeleri içermelidir; süs eşyası bu ihtiyacı karşılamaz.
- Belgede su, fener ve ilk yardım malzemesi zorunlu tutulmuştur.
- Aile bu üç malzemeyi almamıştır.
- Bunların yerine oyun konsolu ve süs eşyası koymuştur.
- Yani temel ihtiyaçlar yerine gereksiz eşyalar konulmuştur.
13. sorunun çözümü
En uzun sütun 156 yüz bin kişiyle İstanbul'a aittir; nüfus yoğunluğu iş imkânıyla birlikte artar.
- Grafikteki nüfus değerleri 156, 44, 6 ve 1'dir.
- En büyük değer 156'dır.
- Bu değer İstanbul sütunudur.
- Nüfusu en yüksek il olduğundan iş imkânı da en fazla olur.
14. sorunun çözümü
Deniz turizmi nedeniyle yaz aylarında gelen ziyaretçiler nüfusu geçici olarak artırır.
- Nüfus artışı yalnızca yaz aylarında yaşanmaktadır.
- Aynı dönemde otel ve pansiyonlar dolmaktadır.
- Bu durum ziyaretçi akınını gösterir.
- Nedeni turizm hareketliliğidir.
15. sorunun çözümü
Dolabın vidalanması ve ağır eşyaların indirilmesi eşyaları sabitleme basamağıdır.
- Aile eşyaların devrilmesini önleyecek işler yapmıştır.
- Dolabı duvara sabitlemek doğrudan bu amaca yöneliktir.
- Çanta hazırlamak veya tatbikat yapmak farklı basamaklardır.
- Ailenin uyguladığı basamak eşyaları sabitlemedir.
16. sorunun çözümü
Eczanenin kuzeyinde okul, okulun doğusunda hastane bulunmaktadır.
- Krokide ok kuzeyi göstermektedir, yani yukarısı kuzeydir.
- Eczaneden kuzeye gidilince okula ulaşılır.
- Okuldan doğuya, yani sağa gidilince hastaneye varılır.
- Zeynep hastanenin önündedir.
17. sorunun çözümü
Kurs, kaybolmak üzere olan geleneksel mesleğin yeni kuşaklarca sürdürülmesini amaçlar.
- Halıcılık ustadan çırağa aktarılan bir meslektir.
- Usta sayısı azalınca aktarım tehlikeye girmiştir.
- Belediye gençlere kurs açarak yeni ustalar yetiştirmektedir.
- Amaç geleneksel mesleğin sürdürülmesidir.
18. sorunun çözümü
Destanlar olayları abartsa da anlatıldığı toplumun yaşayışı ve becerileri hakkında ipucu verir.
- Destanda demir dağın eritilmesi anlatılıyor.
- Demiri eritmek bir maden işleme becerisidir.
- Öğrenci bu ayrıntıdan toplumun becerisine ulaşmıştır.
- Demek ki destanlar dönemin yaşayışı hakkında ipucu verir.
19. sorunun çözümü
Karagöz ile Hacivat bir gölge oyunudur; ustadan çırağa aktarılan somut olmayan mirastır.
- Somut miras, dokunulabilen yapı ve eserlerdir.
- Cami, antik kent ve tiyatro yapıdır, yani somuttur.
- Karagöz ile Hacivat ise sahnelenerek yaşatılan bir gelenektir.
- Bu nedenle somut olmayan kültürel mirastır.
20. sorunun çözümü
Yazıyı bulan uygarlık Sümerlerdir; Frigler tarım ve dokumacılıkla tanınır.
- İlk cümlede yazının Sümerlerce bulunduğu söylenmiştir, bu doğrudur.
- Son cümlede yazıyı bulan uygarlık Frigler olarak gösterilmiştir.
- Aynı buluş iki farklı uygarlığa verilemez.
- Yanlış bilgi Friglerle ilgili cümlededir.