s

5. Sınıf Türkçe 2. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Metin Türleri Eş ve Zıt Anlamlı Sözcükler Yapım Ekleri
1
Bir defterden sayfa14 Mart CumartesiBugün ilk kez yalnız başıma ekmek almaya gittim.Fırıncı amca bana gülümsedi. Eve dönerken kendimiçok büyümüş hissettim.

Yukarıdaki sayfa, olayın yaşandığı günün akşamında tarih atılarak yazılmıştır ve kimseye gönderilmemiştir. Buna göre bu yazı hangi türdendir?

  1. A Haber
  2. B Mektup
  3. C Günlük
  4. D Fabl
2
Metin 1Cumartesi gecesi okulun bahçesinde gökyüzü gözlemetkinliği vardı. Fen öğretmenimiz teleskobu kurdu,biz de sırayla merceğe baktık. Önce Ay’ınçukurlarını gördük, sonra Satürn’ün halkasınıizledik. Gece ilerledikçe hava soğudu ama yıldızlardaha berrak göründü. Öğretmenimiz en iyi gözlemin ayışığı az olan gecelerde yapıldığını söyledi. Evedönerken hepimiz semanın büyüklüğünü konuşuyorduk.

Gözlem gecesini anlatan yukarıdaki metinde aynı varlık iki ayrı sözcükle anılmıştır. Metinde “gökyüzü” yerine kullanılan sözcük hangisidir?

  1. A mercek
  2. B teleskop
  3. C sema
  4. D halka
3
Dört sözcükIgözlükçüIIkalemlikIIIsusuzIVyolcu

Bir sözcük birden çok yapım eki alarak iki kez türeyebilir. Buna göre yukarıdakilerden hangi sözcükte iki yapım eki üst üste gelmiştir?

  1. A I. sözcük
  2. B II. sözcük
  3. C III. sözcük
  4. D IV. sözcük
4
AliÖğretmenim, “misafir” ile “konuk”aynı şey mi?ÖğretmenEvet Ali, yazılışları farklı amaanlamları aynıdır.

Derste geçen yukarıdaki konuşmada eş anlamlılık örneklenmiştir. Buna göre aşağıdaki çiftlerden hangi sözcük çifti de eş anlamlıdır?

  1. A siyah – beyaz
  2. B küçük – büyük
  3. C gitmek – gelmek
  4. D okul – mektep
5
Tür özellikleri tablosuSıraTürYazılan özelliği1FablKahramanları hayvanlardır2MasalOlağanüstü olaylar anlatılır3TiyatroSahnede oynanmak için yazılır4HaberTamamen hayal ürünüdür

Bir öğrenci metin türlerinin özelliklerini tabloya yazmış, bir satırda yanılmıştır. Buna göre hangi satırda türün özelliği yanlış verilmiştir?

  1. A 1. satır
  2. B 2. satır
  3. C 3. satır
  4. D 4. satır
6
SözcüklerEş anlamlıları1cevap2kelime3hikâyeasözcükböykücyanıt

Okul dergisi ekibi, aynı anlama gelen sözcükleri eşleştirerek bir bulmaca hazırlıyor. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte gösterilmiştir?

  1. A 1-c, 2-a, 3-b
  2. B 1-a, 2-b, 3-c
  3. C 1-b, 2-c, 3-a
  4. D 1-c, 2-b, 3-a
7
ZOR sözcüğüEş anlamlısı: güç, çetinZıt anlamlısı: ?Örnek cümle: Bu soru çokzordu.

Öğretmen “zor” sözcüğü için tahtaya yukarıdaki haritayı çizdi ve bir kutuyu boş bıraktı. Haritadaki soru işaretinin yerine hangi sözcük yazılmalıdır?

  1. A kolay
  2. B çetin
  3. C ağır
  4. D sıkı
8
MetinUstanın atölyesinde ıhlamur kütükleri rafta sırasınıbekler. Her oyuncak önce kâğıda çizilir, sonra incetestereyle kesilir. Kesilen parçalar zımparaylapürüzsüz hâle getirilir. Usta boyayı kendikarıştırdığı için hiçbir oyuncağın rengi ötekinebenzemez. Biten işler cam dolapta küçük bir sergigibi durur.

Ahşap oyuncak atölyesini anlatan metinde birçok sözcük ek almıştır. Metinde geçen sözcüklerden hangisi türemiş bir sözcüktür?

  1. A rafta
  2. B parçalar
  3. C pürüzsüz
  4. D kütükleri
9
Cümle kartıKöy meydanındaki YAŞLI çınarın gölgesinde taş bir bank vardı.

Muhtarın anlattığı köy hikâyesinden alınan cümle yukarıdadır. Büyük harfle yazılan sözcüğün eş anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A genç
  2. B ihtiyar
  3. C yorgun
  4. D gölgeli
10
Araya bir yapım eki girmiştirKÖKsuTÜREYEN SÖZCÜKsulamak

Bir varlık adından yeni bir sözcük türetilmiştir. Buna göre bu değişimi sağlayan ek hangi görevi üstlenmiştir?

  1. A İsimden isim türetmiştir.
  2. B İsimden fiil türetmiştir.
  3. C Fiilden isim türetmiştir.
  4. D Fiilden fiil türetmiştir.
11
Sevgili Dedem,Buradaki havalar iyice soğudu.Yaz tatilinde yaylaya geleceğiz.Sevgilerimle, Deniz12 Kasım 2026

Yukarıdaki metin bir kişiye hitapla başlamış, imza ve tarihle bitmiştir. Buna göre yazılan bu metnin türü nedir?

  1. A Günlük
  2. B Anı
  3. C Biyografi
  4. D Mektup
12
Metin 3Şehrimizin kuzeyindeki tepeye kurulan on rüzgâr gülüdün akşam elektrik üretmeye başladı. Belediyebaşkanı, tesisin üç köyün ihtiyacını karşılayacağınısöyledi. Çalışmaların sekiz ay sürdüğü bildirildi.Açılışa çevre köylerden çok sayıda kişi katıldı.

Yerel gazetenin ilk sayfasında yayımlanan metin yukarıdadır. Buna göre bu türün en belirgin özelliği nedir?

  1. A Ne, nerede, ne zaman sorularına cevap vermesi
  2. B Olayı hayal ürünü kişilerle anlatması
  3. C Dizeler hâlinde yazılması
  4. D Karşılıklı konuşmalardan oluşması
13
AzeytinlikBodunlukCkitaplıkDşekerlik

Aynı yapım eki değişik sözcüklere değişik anlamlar katabilir. Buna göre hangi sözcükte “-lık” eki bir bitkinin çokça yetiştiği yer anlamını kazandırmıştır?

  1. A A kartı
  2. B B kartı
  3. C C kartı
  4. D D kartı
14
Metin 2Beşinci sınıftaki ilk günümü hiç unutmam. Sıramıbulamayınca kapının önünde öylece kalakalmıştım. Osabah tanıştığım Berk, bugün hâlâ en yakınarkadaşımdır. Aradan yıllar geçti ama o günküheyecanı dün gibi hatırlıyorum.

Yukarıdaki metinde yazar kendi geçmişinden bir günü anlatmaktadır. Buna göre bu metin hangi türden bir yazıdır?

  1. A Fabl
  2. B Masal
  3. C Anı
  4. D Haber
15
AevlerBevdeCevimizDevsiz

Aynı kökten türetilmiş dört sözcük kartlara yazılmıştır. Buna göre hangi sözcük yapım eki almıştır?

  1. A A kartı
  2. B B kartı
  3. C C kartı
  4. D D kartı
16
Metin 1Susuzluktan bitkin düşen karga, bahçenin köşesindebir testi buldu. Testinin dibinde azıcık su vardıama gagası bir türlü yetişmiyordu. Karga çevredekiçakıl taşlarını tek tek testiye attı. Su yükselincekana kana içti ve “Akıl, güçten üstündür,” diyesöylendi.

Kitaplıktaki bir kitaptan alınan metin yukarıdadır. Kahramanına ve sonunda verdiği derse bakıldığında bu metin hangi türe örnektir?

  1. A Masal
  2. B Fabl
  3. C Anı
  4. D Haber
17
Türemiş sözcüklerTüretme yolları1bilgi2tuzlamak3kırılmakaisimden fiilbfiilden fiilcfiilden isim

Türemiş sözcükler ve türetme yolları iki sütuna karışık yazılmıştır. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte verilmiştir?

  1. A 1-c, 2-a, 3-b
  2. B 1-a, 2-b, 3-c
  3. C 1-b, 2-c, 3-a
  4. D 1-c, 2-b, 3-a
18
Metin 4Ege, cumartesi sabahı dedesiyle birlikte iskeleyeindi. Oltayı ilk kez kendi başına atacaktı.Saatlerce bekledi, tek bir balık bile oltayagelmedi. Dedesi gülümseyerek “Denizin sabrı ölçtüğügünler de vardır,” dedi. Akşam eve elleri boşdöndüler ama Ege hiç üzülmedi.

Hikâye edici metinlerde olay, kişi, yer ve zaman birlikte bulunur. Yukarıdaki metne göre olay nerede geçmektedir?

  1. A İskelede
  2. B Evin salonunda
  3. C Okul bahçesinde
  4. D Yayla yolunda
19
Dört sözcükIgözlükIIşekerlikIIItuzsuzIVçiçekler

Bir sözcükte yalnızca çekim eki bulunuyorsa o sözcük türememiş sayılır. Buna göre yukarıdakilerden hangi sözcük yapım eki almamıştır?

  1. A I. sözcük
  2. B II. sözcük
  3. C III. sözcük
  4. D IV. sözcük
20
tuzluktuzkök (isim)-lukyapım eki

Sözcük ağacında bir isim köküne yapım eki getirilmiştir. Buna göre bu ek hangi türden bir yapım ekidir?

  1. A İsimden isim yapan ek
  2. B İsimden fiil yapan ek
  3. C Fiilden isim yapan ek
  4. D Fiilden fiil yapan ek
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. C 2. C 3. A 4. D 5. D 6. A 7. A 8. C 9. B 10. B 11. D 12. A 13. A 14. C 15. D 16. B 17. A 18. A 19. D 20. A
1. sorunun çözümü

Günlük, kişinin yaşadığı olayları aynı gün tarih atarak yazdığı metindir. Mektuptan farkı bir kişiye gönderilmemesi, anıdan farkı ise hemen yazılmasıdır.

  1. Sayfanın başında tarih var.
  2. Olay aynı gün, sıcağı sıcağına yazılmış.
  3. Metinde bir hitap ya da imza yok → mektup değil.
  4. Bu özellikleri taşıyan tür günlüktür.
2. sorunun çözümü

Metin “gökyüzü gözlem etkinliği” diye başlar, son cümlede ise “semanın büyüklüğü” denir. “Sema” sözcüğü gökyüzü ile eş anlamlıdır.

  1. Metnin ilk cümlesinde “gökyüzü” sözcüğü geçiyor.
  2. Son cümlede aynı varlık başka bir sözcükle anılmış.
  3. “Mercek”, “teleskop” ve “halka” birer araç ya da şekil adıdır.
  4. Gökyüzü ile aynı anlama gelen sözcük “sema”dır.
3. sorunun çözümü

“Gözlükçü” sözcüğü “göz + -lük + -çü” biçimindedir. Önce “gözlük” türemiş, sonra ona “-çü” eklenerek meslek adı elde edilmiştir.

  1. “gözlükçü” sözcüğünden “-çü” ekini atalım → gözlük.
  2. “gözlük” sözcüğünden “-lük” ekini atalım → göz.
  3. İki kez yeni sözcük türemiş demektir.
  4. Ötekilerde tek yapım eki vardır → cevap I. sözcüktür.
4. sorunun çözümü

“Okul” ile “mektep” aynı yeri anlatan eş anlamlı sözcüklerdir. Öteki üç çiftte sözcükler birbirinin karşıtıdır.

  1. Öğretmen eş anlamlılığı tanımlıyor: yazılış farklı, anlam aynı.
  2. Siyah – beyaz, küçük – büyük ve gitmek – gelmek karşıt anlamlıdır.
  3. “Mektep” sözcüğü eski dilde okul demektir.
  4. Anlamları aynı olan tek çift D seçeneğindedir.
5. sorunun çözümü

Haber metinleri gerçekte olmuş olayları aktarır; hayal ürünü olamaz. Öteki satırlarda türlerin özellikleri doğru yazılmıştır.

  1. 1. satır doğru: fablin kahramanları hayvandır.
  2. 2. satır doğru: masalda olağanüstülük vardır.
  3. 3. satır doğru: tiyatro sahne için yazılır.
  4. 4. satır yanlış: haber gerçek olaylara dayanır.
6. sorunun çözümü

“Cevap” ile “yanıt” (c), “kelime” ile “sözcük” (a), “hikâye” ile “öykü” (b) aynı anlamdadır. Doğru sıralama 1-c, 2-a, 3-b olur.

  1. Bir soruya verilen karşılık: cevap = yanıt → 1-c.
  2. Anlamlı ses birliği: kelime = sözcük → 2-a.
  3. Olay anlatan kısa yazı: hikâye = öykü → 3-b.
  4. Üç eşleşmeyi birlikte veren seçenek A’dır.
7. sorunun çözümü

Boş kutu zıt anlamlıyı istiyor. “Zor” sözcüğünün karşıtı “kolay”dır. “Çetin” ve “ağır” ise zor ile yakın anlamlıdır, karşıtı değildir.

  1. Boş kutunun etiketi “zıt anlamlısı”dır; karşıt sözcük aranıyor.
  2. “Çetin” zaten eş anlamlı kutusunda yazıyor.
  3. “Ağır” ve “sıkı” da zorluk bildirir, karşıtlık kurmaz.
  4. Zorlanmadan yapılan işi anlatan karşıt sözcük “kolay”dır.
8. sorunun çözümü

“Pürüzsüz” sözcüğü “pürüz” ismine “-süz” yapım ekinin gelmesiyle türemiştir ve yeni bir anlam kazanmıştır. Ötekiler yalnızca çekim eki almıştır.

  1. “rafta” bulunma hâli eki almış → çekim.
  2. “parçalar” çokluk eki almış → çekim.
  3. “kütükleri” çokluk ve iyelik eki almış → çekim.
  4. “pürüzsüz” pürüzü olmayan demektir; anlam değişmiş → türemiş.
9. sorunun çözümü

Eş anlamlı sözcükler yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklerdir. “Yaşlı” ile “ihtiyar” aynı anlamı taşır; “genç” ise karşıt anlamlıdır.

  1. “Yaşlı” sözcüğü yaşı ilerlemiş olan demektir.
  2. “Genç” bu anlamın tam tersidir, eş anlamlı olamaz.
  3. “Yorgun” ve “gölgeli” başka özellikleri anlatır.
  4. Aynı anlamı veren tek sözcük “ihtiyar”dır.
10. sorunun çözümü

“Su” bir isimdir. “-la-” eki gelince “sula-” fiili oluşur ve “sulamak” bir iş, hareket bildirir. Ek isimden fiil türetmiştir.

  1. Kök bir varlığın adıdır: su.
  2. Türeyen sözcüğe “-mak” getirilebiliyor: sulamak.
  3. Demek ki yeni sözcük bir iş bildiriyor, yani fiildir.
  4. İsimden fiil türeten bir yapım eki kullanılmıştır.
11. sorunun çözümü

Mektup, uzaktaki bir kişiye yazılan yazıdır; hitapla başlar, dilek cümlesi, imza ve tarihle biter. Metinde “Sevgili Dedem” hitabı ve imza vardır.

  1. Metin bir kişiye seslenerek başlıyor: Sevgili Dedem.
  2. Yazan kişi karşısındakine bilgi veriyor.
  3. Sonunda imza ve tarih yer alıyor.
  4. Bu bölümleri olan tür mektuptur.
12. sorunun çözümü

Haber metni gerçekte olmuş bir olayı duyurur ve okurun aklına gelebilecek ne, nerede, ne zaman, kim, niçin sorularını yanıtlar.

  1. Metinde olay gerçektir: rüzgâr güllerinin çalışmaya başlaması.
  2. Yer verilmiş: şehrin kuzeyindeki tepe.
  3. Zaman verilmiş: dün akşam.
  4. Bu sorulara cevap veren tür haberdir.
13. sorunun çözümü

“Zeytinlik”, zeytin ağaçlarının çokça bulunduğu alandır. “Odunluk” ve “kitaplık” eşya konan yeri, “şekerlik” ise kabı anlatır.

  1. Her karta “burası nasıl bir yer?” diye soralım.
  2. “odunluk” odun saklanan bölmedir, bitki yetişmez.
  3. “kitaplık” raf, “şekerlik” küçük bir kaptır.
  4. Bitkinin yetiştiği alanı anlatan tek sözcük “zeytinlik”tir.
14. sorunun çözümü

Anı, yazarın kendi yaşadığı ve üzerinden zaman geçmiş olayları anlattığı metindir. Metinde “hiç unutmam”, “aradan yıllar geçti” sözleri bunu gösterir.

  1. Olayı anlatan kişi olayın içinde yer almış.
  2. Olay geçmişte yaşanmış, hayal ürünü değil.
  3. “Aradan yıllar geçti” sözü zaman aralığını gösteriyor.
  4. Bu özellikleri taşıyan tür anıdır.
15. sorunun çözümü

Yapım ekleri sözcüğün anlamını değiştirir. “Evsiz” artık bir yapı değil, evi olmayan kişiyi anlatır. Ötekilerde ev anlamı korunmuştur.

  1. “evler” çokluk, “evde” yer, “evimiz” sahiplik bildirir.
  2. Bu üçünde de anlatılan varlık yine evdir.
  3. “evsiz” ise evi olmayan kişiyi anlatır; anlam değişmiştir.
  4. Anlamı değiştiren ek yapım ekidir → cevap D kartıdır.
16. sorunun çözümü

Fabl, kahramanları hayvan ya da bitki olan, sonunda bir ders veren kısa hikâyedir. Metinde karga konuşturulmuş ve sonunda bir öğüt verilmiştir.

  1. Metnin kahramanı bir hayvandır: karga.
  2. Karga konuşturulmuş, insan gibi düşünmüştür.
  3. Metnin sonunda bir ders verilmiş: akıl güçten üstündür.
  4. Bu özellikler fabl türüne aittir.
17. sorunun çözümü

“Bilgi” fiilden isim (c), “tuzlamak” isimden fiil (a), “kırılmak” fiilden fiil (b) yoluyla türetilmiştir.

  1. “bil-” fiilinden “bilgi” ismi türemiş → 1-c.
  2. “tuz” isminden “tuzla-” fiili türemiş → 2-a.
  3. “kır-” fiilinden “kırıl-” fiili türemiş → 3-b.
  4. Bu sıralamayı veren seçenek A’dır.
18. sorunun çözümü

İlk cümlede Ege ile dedesinin iskeleye indiği yazılıdır; olay boyunca oltayla balık beklenen yer burasıdır. Ev yalnızca dönüşte anılır.

  1. Yer bildiren sözcükleri arayalım.
  2. İlk cümlede “iskeleye indi” denmiş.
  3. Olayın tamamı olta atılan yerde geçiyor.
  4. Ev yalnızca son cümlede geçer → olayın yeri iskeledir.
19. sorunun çözümü

“Çiçekler” sözcüğündeki “-ler” çokluk ekidir; anlamı değiştirmez. Öteki üç sözcükte anlam değişmiş ve yeni sözcükler türemiştir.

  1. “gözlük” yeni bir araç adıdır.
  2. “şekerlik” şeker konan kaptır.
  3. “tuzsuz” tuzu olmayan demektir.
  4. “çiçekler” yine çiçektir, yalnızca sayısı artmıştır → cevap IV.
20. sorunun çözümü

“Tuz” bir isimdir; “-luk” ekini alınca yine bir isim olan “tuzluk” ortaya çıkar. Öyleyse ek isimden isim türetmiştir.

  1. Kökün türünü belirleyelim: tuz → isim.
  2. Türeyen sözcüğün türünü belirleyelim: tuzluk → isim.
  3. İsimden yine isim türemiş.
  4. Öyleyse ek isimden isim yapan bir yapım ekidir.

5. Sınıf Türkçe diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.