6. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Şemada kalbin dört bölümü K, L, M ve N ile gösterilmiştir. Vücuttan gelen kirli kanın kalpte ilk ulaştığı bölüm hangisidir?
- A K
- B L
- C M
- D N
İki öğrencinin dinlenme hâlindeki ve on dakika koştuktan sonraki nabız sayıları tabloya kaydedilmiştir. Bu ölçümlerden çıkarılacak sonuç nedir?
- A Egzersiz sırasında kalp daha yavaş çalışır.
- B Nabız yalnızca yaşa bağlıdır, hareketle değişmez.
- C Egzersizde kaslar daha çok oksijen istediği için kalp daha hızlı çalışır.
- D Nabız ölçümleri rastgele değişir, bir kural yoktur.
Şemada bir beslenme eksikliğinin destek ve hareket sistemine etkisi zincir hâlinde verilmiştir. Bu zinciri kırmak için günlük beslenmede ne yapılmalıdır?
- A Süt, yoğurt, peynir gibi kalsiyum kaynakları düzenli tüketilmelidir.
- B Su tüketimi azaltılmalıdır.
- C Karbonhidrat tüketimi iki katına çıkarılmalıdır.
- D Hiçbir değişiklik yapmaya gerek yoktur.
Bir öğrenci ağzına aldığı ekmek parçasını uzun süre çiğnediğinde tadının tatlandığını fark ediyor. Bu gözlem sindirim sistemiyle ilgili neyi gösterir?
- A Ağızda yalnızca fiziksel sindirim yapıldığını
- B Ekmeğin midede sindirildiğini
- C Tükürükteki enzimin ağızda kimyasal sindirimi başlattığını
- D Ekmeğin hiç sindirilmediğini
Bir öğrencinin gözlem defterine düştüğü iki kayıt tabloda verilmiştir. Kayıtlardaki saat ve gözlem bilgilerine göre K ve L olayları sırasıyla hangileridir?
- A Güneş tutulması ve Ay tutulması
- B Ay tutulması ve Güneş tutulması
- C İkisi de Güneş tutulmasıdır
- D İkisi de Ay tutulmasıdır
Bir öğrenci şemanın altına "Soluk alırken IV numaralı yapı yukarı çıkar ve göğüs boşluğu daralır." notunu düşmüştür. Bu notta düzeltilmesi gereken yer neresidir?
- A Not doğrudur, düzeltmeye gerek yoktur.
- B Soluk alırken diyafram aşağı iner ve göğüs boşluğu genişler.
- C Soluk alırken akciğerler küçülür.
- D IV numaralı yapı akciğer olduğu için hareket etmez.
Şekilde Ay'ın arkasında oluşan gölge bölgeleri K ve L ile gösterilmiştir. Perde üzerinde K bölgesinde ve L bölgesinde bulunan gözlemciler için Güneş nasıl görünür?
- A K bölgesinde de L bölgesinde de Güneş tamamen örtülüdür.
- B K bölgesinde Güneş hiç örtülmez, L bölgesinde tamamen örtülür.
- C K bölgesinde Güneş tamamen, L bölgesinde ise kısmen örtülü görünür.
- D İki bölgede de Güneş her zamanki parlaklığıyla görünür.
Öğretmen sınıfa "Güneş tutulmasını çıplak gözle ya da güneş gözlüğüyle izlemeyin." uyarısını yapıyor. Bu uyarının bilimsel gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A Tutulma sırasında Dünya'nın manyetik alanı gözü etkiler.
- B Tutulma sırasında Güneş bütün ışığını keser, karanlıkta göz bozulur.
- C Tutulma sırasında Ay'dan zararlı ses dalgaları yayılır.
- D Tutulma sırasında Güneş'ten gelen ışık göze zarar verecek kadar şiddetlidir.
Şekilde bir kolun dirsekten bükülme anı gösterilmiştir. Kol bu şekilde bükülürken K ve L kaslarının durumu nasıl olur?
- A K kasılır, L gevşer.
- B K gevşer, L kasılır.
- C İki kas da aynı anda kasılır.
- D İki kas da aynı anda gevşer.
Şekilde bir Güneş tutulması sırasında Ay'ın tam gölgesinin Dünya üzerine düştüğü T bandı gösterilmiştir. Bu şekle bakarak tam Güneş tutulmasının neden az sayıda yerde izlenebildiği açıklanabilir mi?
- A Açıklanamaz, çünkü tutulma Dünya'nın her yerinden aynı anda izlenir.
- B Açıklanabilir, çünkü tam gölge Dünya'nın yalnızca dar bir bandına düşer.
- C Açıklanamaz, çünkü tam gölge Dünya'nın tamamını kaplar.
- D Açıklanabilir, çünkü tutulma yalnızca gece yaşanır.
Şemada solunum sistemine ait yapılar numaralandırılmıştır. Gaz değişiminin gerçekleştiği hava keseciklerinin bulunduğu yapı hangi numaralıdır?
- A I
- B II
- C III
- D IV
Şemada boşaltım sistemine ait yapılar numaralandırılmıştır. Kanın süzülerek zararlı atıklardan temizlendiği organ hangi numarayla gösterilmiştir?
- A I
- B II
- C III
- D IV
Sindirim nerede başlar?
- A midede
- B bağırsakta
- C ağızda
- D yemek borusunda
Şekilde Güneş, Ay ve Dünya'nın bir andaki dizilişi verilmiştir. Bu diziliş sırasında gölgenin düştüğü bölgede bulunan bir gözlemci gökyüzünde neyi görür?
- A Ay'ın bakır rengine dönüp karardığını
- B Güneş'in bir süre Ay tarafından örtüldüğünü
- C Dünya'nın gölgesinin Ay üzerine düştüğünü
- D Yıldızların gündüz kaybolduğunu
Ay ile perde arasındaki uzaklık, tam gölge konisinin uzunluğundan daha fazla olacak biçimde artırılırsa perdenin ortasındaki gözlemci Güneş'i nasıl görür?
- A Güneş'in kenarları görünen, ortası örtülü hâlde — halka biçiminde görür.
- B Güneş'i hiçbir şekilde göremez.
- C Güneş'i her zamankinden parlak görür.
- D Güneş yerine Ay'ı aydınlık görür.
Besinlerin asitle karıştığı organ hangisidir?
- A yemek borusu
- B ince bağırsak
- C mide
- D kalın bağırsak
Şekildeki besin piramidini inceleyen bir öğrenci günlük beslenme listesini düzenlemek istiyor. Piramide göre listede en az yer vermesi gereken grup hangisidir?
- A Tam tahıllar
- B Sebze ve meyve
- C Süt, et ve yumurta
- D Şeker ve katı yağ
Kalp sağlığı için hangisi doğrudur?
- A düzenli spor yapmak
- B çok yağlı beslenmek
- C hareketsiz kalmak
- D sigara içmek
İki özdeş tavuk kemiği, biri su diğeri sirke dolu kavanozlara konmuş ve iki gün sonra gözlenmiştir. Bu deneyin sonucu kemik sağlığı ile nasıl ilişkilendirilir?
- A Kemik yalnızca sudan oluşur.
- B Kemiğe sertliğini veren mineraller çözününce kemik dayanıklılığını yitirir.
- C Sirke kemiği büyütür.
- D Kemik sertliği tamamen kas gücüne bağlıdır.
Şekildeki dizilimde Ay, Dünya'nın arkasındaki gölge bölgesine girmiştir. Bu olayın adı ve gerçekleştiği Ay evresi hangi seçenekte birlikte doğru verilmiştir?
- A Güneş tutulması – yeni ay
- B Güneş tutulması – dolunay
- C Ay tutulması – yeni ay
- D Ay tutulması – dolunay
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Vücuttan gelen kan oku şemada K bölümüne girmektedir; burası sağ kulakçıktır.
- Şemada soldaki üst ok "vücuttan gelen kan" olarak etiketlenmiştir.
- Bu ok K bölümüne girmektedir.
- K, kalbin üst bölümlerinden biri, yani kulakçıktır.
- Kirli kan önce buraya gelir, sonra alt bölüme geçer.
2. sorunun çözümü
Koşu sonrası nabız iki öğrencide de belirgin artmıştır; kaslara daha çok oksijen ve besin taşımak için kalp hızlanır.
- Ada'nın nabzı 78'den 132'ye çıkmıştır.
- Berk'in nabzı 82'den 138'e çıkmıştır.
- İki ölçümde de koşudan sonra nabız artmıştır.
- Kaslar daha çok oksijen istediği için kalp daha hızlı kan pompalar.
3. sorunun çözümü
Zincirin ilk halkası kalsiyum eksikliğidir; kalsiyum kaynaklarının tüketilmesi zinciri başlangıçta keser.
- Şemadaki ilk kutu yetersiz kalsiyum alımıdır.
- Bu eksiklik kemik yoğunluğunu azaltır.
- Yoğunluğu azalan kemik kolay kırılır.
- İlk halka giderilirse diğer adımlar oluşmaz.
4. sorunun çözümü
Tükürükteki enzim ekmekteki nişastayı daha küçük ve tatlı moleküllere ayırır; bu kimyasal sindirimdir.
- Ekmeğin ana içeriği nişastadır ve nişasta tatsızdır.
- Uzun çiğnemede tat tatlıya dönmüştür.
- Bu değişimi tükürükteki enzim yapar.
- Demek ki ağızda kimyasal sindirim de başlar.
5. sorunun çözümü
Gündüz saatinde Güneş'in kararması Güneş tutulması, gece Ay'ın kızıllaşması Ay tutulmasıdır.
- K kaydı saat 13.20'de, yani gündüz yapılmıştır.
- Gündüz Güneş'in örtülmesi ancak Güneş tutulmasıyla olur.
- L kaydı saat 22.40'ta, yani gecedir ve Ay'ın rengi değişmiştir.
- Dünya'nın gölgesine giren Ay kızıllaşır; bu Ay tutulmasıdır.
6. sorunun çözümü
IV numaralı yapı diyaframdır; soluk alırken alçalır ve göğüs boşluğu genişler.
- Şemada akciğerlerin altındaki kubbe biçimli yapı diyaframdır.
- Soluk alırken diyafram kasılıp aşağı iner.
- Böylece göğüs boşluğunun hacmi artar.
- Hacim artınca dışarıdan akciğerlere hava dolar.
7. sorunun çözümü
Tam gölgede Güneş bütünüyle örtülür (tam tutulma), yarı gölgede ise bir bölümü örtülür (parçalı tutulma).
- K, ışığın hiç ulaşmadığı tam gölge bölgesidir.
- Tam gölgedeki gözlemci Güneş'i tamamen örtülmüş görür.
- L, ışığın bir bölümünün ulaştığı yarı gölge bölgesidir.
- Yarı gölgedeki gözlemci Güneş'i kısmen örtülmüş görür.
8. sorunun çözümü
Güneş kısmen örtülü olsa da gelen ışık göz için hâlâ tehlikelidir; özel tutulma gözlüğü kullanılmalıdır.
- Tutulmada Güneş'in yalnızca bir bölümü örtülür.
- Örtülmeyen bölümden gelen ışık çok şiddetlidir.
- Bu ışık göz retinasına kalıcı zarar verebilir.
- Bu yüzden yalnızca özel tutulma gözlükleri kullanılmalıdır.
9. sorunun çözümü
Kaslar zıt çalışır: kol bükülürken üstteki kas kasılıp kısalır, alttaki kas gevşer.
- Şekilde K kası şişmiş ve kısalmış olarak çizilmiştir.
- Kısalıp kalınlaşma kasılmanın belirtisidir.
- L kası ise uzamış ve incelmiş durumdadır.
- Kaslar zıt çalıştığı için biri kasılırken diğeri gevşer.
10. sorunun çözümü
Ay'ın tam gölgesi Dünya yüzeyinde dar bir bant oluşturur; tam tutulmayı yalnızca bu bantta olanlar görür.
- Şekilde T ile gösterilen tam gölge alanı çok küçüktür.
- Bu alan Dünya'nın yüzeyine göre dar bir bant hâlindedir.
- Tam tutulmayı yalnızca bu bantta bulunanlar görebilir.
- Bandın dışında kalanlar tutulmayı parçalı görür ya da hiç göremez.
11. sorunun çözümü
III numaralı yapı akciğerlerdir; gaz değişimi akciğerlerdeki hava keseciklerinde olur.
- I burun, II soluk borusudur.
- Soluk borusu ikiye ayrılarak akciğerlere ulaşır.
- Şemada III ile gösterilen büyük yapılar akciğerlerdir.
- Oksijen ile karbondioksit değişimi burada gerçekleşir.
12. sorunun çözümü
I numaralı fasulye biçimli organ böbrektir; kanı süzerek idrar oluşturur.
- Şemanın üst bölümünde fasulye biçiminde iki organ vardır.
- Bunlar I ile gösterilen böbreklerdir.
- Böbrekler kanı süzerek zararlı atıkları ayırır.
- Oluşan idrar II numaralı kanallarla mesaneye iletilir.
13. sorunun çözümü
Sindirim ağızda çiğneme ile başlar.
14. sorunun çözümü
Ay, Güneş ile Dünya arasına girdiğinde Güneş bir süre örtülür; bu olay Güneş tutulmasıdır.
- Şemada sıra Güneş – Ay – Dünya biçimindedir.
- Ay, Güneş ışığının bir bölümünü keser ve arkasında gölge oluşturur.
- Bu gölge Dünya üzerine düşer.
- Gölgedeki gözlemci Güneş'in örtüldüğünü görür.
15. sorunun çözümü
Tam gölge konisi perdeye ulaşmadığında Ay Güneş'i tam örtemez; kenarları görünür ve halkalı tutulma oluşur.
- Tam gölge konisinin sivri ucu belirli bir uzaklıkta biter.
- Perde bu uzaklıktan daha ileride ise tam gölge perdeye ulaşmaz.
- Bu durumda Ay, Güneş'in yalnızca orta bölümünü örter.
- Gözlemci Güneş'i parlak bir halka olarak görür.
16. sorunun çözümü
Midede mide öz suyu ile karışır.
17. sorunun çözümü
Piramidin tepesindeki grup en az tüketilmesi gereken gruptur.
- Piramidin tabanı en çok tüketilecek besinleri gösterir.
- Yukarı çıkıldıkça önerilen miktar azalır.
- En tepede şeker ve katı yağ bulunmaktadır.
- Bu yüzden listede en az bu gruba yer verilmelidir.
18. sorunun çözümü
Düzenli egzersiz kalbi güçlendirir.
19. sorunun çözümü
Sirke kemikteki kalsiyum minerallerini çözer; mineral kaybeden kemik esnekleşir ve kolay kırılır.
- Kontrol kavanozundaki kemik suda sert kalmıştır.
- Sirkedeki kemik iki günde esnek hâle gelmiştir.
- Sirke kemikteki kalsiyum minerallerini çözmüştür.
- Demek ki mineral kaybı kemiğin dayanıklılığını azaltır.
20. sorunun çözümü
Dünya, Güneş ile Ay arasına girdiğinde Ay tutulması olur; bu diziliş dolunay evresinde gerçekleşir.
- Şemada sıra Güneş – Dünya – Ay biçimindedir.
- Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düşmüştür.
- Bu olaya Ay tutulması denir.
- Ay bu konumdayken Dünya'dan dolunay olarak görülür.