6. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Şekildeki kutuya üç kuvvet aynı anda uygulanmaktadır. Kuvvetler uygulandığında sürtünmesiz zeminde duran kutunun durumu nasıl olur?
- A Durmaya devam eder, çünkü bileşke kuvvet sıfırdır.
- B Sola doğru hareket eder.
- C Sağa doğru hareket eder.
- D Önce sağa sonra sola hareket eder.
Tablodaki ölçümlerle hareket eden cismin bu düzende devam ettiği varsayılırsa 15. saniyenin sonunda kaç metre yol almış olur?
- A 72 metre
- B 80 metre
- C 90 metre
- D 108 metre
Şekildeki düzenekte L kabındaki su miktarı K kabındakinin üç katına çıkarılırsa denge sıcaklığı için ne beklenir?
- A Denge sıcaklığı 20 °C'ye daha yakın olur.
- B Denge sıcaklığı 80 °C'ye daha yakın olur.
- C Denge sıcaklığı yine tam ortada, 50 °C olur.
- D Denge sıcaklığı 80 °C'nin üzerine çıkar.
Eşit kütledeki K ve L maddeleri özdeş ısıtıcılarla ısıtılmış ve sıcaklıkları grafiğe işlenmiştir. Bu grafiğe göre iki madde hakkında hangi yorum yapılabilir?
- A K ve L aynı maddedir.
- B L, K'ye göre daha çabuk ısınmaktadır.
- C K aynı ısıyla daha çok ısındığı için K ile L farklı maddelerdir.
- D İki madde de hiç ısınmamıştır.
Soğuma grafiğinde yatay bölümün süresi altı dakikadır. Aynı düzenekte su miktarı yarıya indirilirse yatay bölüm için ne beklenir?
- A Sıcaklık değeri 0 °C'nin altına iner.
- B Süre yaklaşık üç dakikaya iner, sıcaklık yine 0 °C olur.
- C Süre on iki dakikaya çıkar.
- D Yatay bölüm hiç oluşmaz.
Grafikte bir aracın aldığı yolun zamanla değişimi verilmiştir. Grafiğin yatay olduğu bölüm aracın hangi durumunu anlatır?
- A Araç bu aralıkta en büyük sürate ulaşmıştır.
- B Araç bu aralıkta geri gitmiştir.
- C Araç bu aralıkta durmuştur, yol artmamıştır.
- D Araç bu aralıkta iki kat hızlanmıştır.
Özdeş ısıtıcılarla dört dakika ısıtılan iki kaptaki suyun kütlesi ve sıcaklık artışı tabloda verilmiştir. Bu sonuç, alınan ısı ile kütle arasındaki ilişkiyi nasıl açıklar?
- A Aynı ısı verildiğinde kütle arttıkça sıcaklık artışı azalır.
- B Aynı ısı verildiğinde kütle arttıkça sıcaklık artışı da artar.
- C Sıcaklık artışı kütleden bağımsızdır.
- D Kütle ikiye katlanınca sıcaklık artışı da ikiye katlanır.
Buz üstündeki kızağa şekildeki gibi üç kuvvet uygulanıyor. Kızağa etki eden bileşke kuvvet ve kızağın hareket yönü nasıl olur?
- A 5 N, sağa doğru hareket eder
- B 13 N, sola doğru hareket eder
- C 1 N, sola doğru hareket eder
- D 5 N, sola doğru hareket eder
Bir öğrenci "Bir cisme kuvvet uygulanıyorsa o cisim mutlaka hareket eder." demektedir. Duvarı var gücüyle iten ama duvarı hareket ettiremeyen bir kişi düşünüldüğünde bu ifade için ne söylenir?
- A Doğrudur, duvar da gözle görülmeyecek kadar az hareket eder.
- B Doğrudur, kuvvet her zaman hareket oluşturur.
- C Yanlıştır, çünkü kuvvetler dengelenirse cisim hareket etmez.
- D Yanlıştır, çünkü duvara kuvvet uygulanamaz.
Tabloda düz bir yolda ilerleyen bisikletlinin zamana göre aldığı yol ölçülmüştür. Bu ölçümlerden bisikletlinin sürati nasıl bulunur ve kaç çıkar?
- A Alınan yol geçen zamana bölünür, 5 m/s bulunur.
- B Yol ile zaman çarpılır, 60 bulunur.
- C Zaman yola bölünür, 0,2 bulunur.
- D Bütün yollar toplanır, 60 m bulunur.
Şekildeki kutuya eşit büyüklükte ve zıt yönde iki kuvvet uygulanmaktadır. Kutu deney başlangıcında hareketsiz durduğuna göre kuvvetler uygulandığında ne gözlenir?
- A Kutu sağa doğru hızlanarak hareket eder.
- B Kutu sola doğru hızlanarak hareket eder.
- C Kutu yerinden zıplayarak havalanır.
- D Kutu hareketsiz kalmaya devam eder, çünkü kuvvetler dengelenmiştir.
Şekilde tek camlı ve çift camlı iki pencere kesiti karşılaştırılmıştır. Çift camın kışın ısıtma giderini azaltmasının sebebi nasıl açıklanır?
- A Camlar arasındaki hava tabakası ısı geçişini yavaşlattığı için
- B Çift cam ısı ürettiği için
- C Çift cam güneş ışığını içeri hiç almadığı için
- D Çift cam daha ince olduğu için
Eşit kütledeki üç madde özdeş ısıtıcılarla beş dakika ısıtılmış ve sıcaklık artışları grafiğe aktarılmıştır. Grafiğe göre aynı ısıyı aldığında en az ısınan madde hangisidir?
- A Kum
- B Zeytinyağı
- C Su
- D Üçü de eşit ısınmıştır
Yaz gününde ıslak bir havluyla kolunu silen bir öğrenci kolunun serinlediğini fark ediyor. Bu gözlem hangi hâl değişimi olayıyla açıklanır?
- A Yoğuşma, çünkü su havadan ısı alır.
- B Donma, çünkü su katı hâle geçer.
- C Erime, çünkü buz suya dönüşür.
- D Buharlaşma, çünkü buharlaşan su kolun ısısını alır.
Aynı tahta blok üç farklı yüzey üzerinde dinamometreyle sabit süratle çekilmiş ve okunan değerler tabloya yazılmıştır. Deneyde değiştirilen değişken ve ulaşılan sonuç hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A Değişken bloğun kütlesidir; ağır cisimler daha zor çekilir.
- B Değişken yüzeyin türüdür; yüzey pürüzlendikçe gereken kuvvet artar.
- C Değişken çekme süresidir; süre uzadıkça kuvvet azalır.
- D Değişken dinamometrenin boyudur; uzun dinamometre büyük değer gösterir.
Bir top hareketi boyunca eşit zaman aralıklarıyla fotoğraflanmış ve konumları şekildeki gibi işaretlenmiştir. İşaretlerin aralıklarına bakan öğrenci topun hareketi için ne söyleyebilir?
- A Top her saniye daha fazla yol aldığı için hızlanmaktadır.
- B Top her saniye daha az yol aldığı için yavaşlamaktadır.
- C Top hiç hareket etmemiştir.
- D Top eşit zamanlarda eşit yollar aldığı için sabit süratlidir.
Tabloda üç maddenin erime ve kaynama noktaları verilmiştir. Oda sıcaklığı 25 °C kabul edildiğinde bu maddelerin hâlleri sırasıyla nasıl olur?
- A Sıvı, sıvı, katı
- B Katı, sıvı, katı
- C Sıvı, gaz, sıvı
- D Gaz, sıvı, katı
Grafikte sıcak suyun oda sıcaklığındaki bir odada soğuması gösterilmiştir. Grafiğin ilerleyen dakikalarda giderek yatıklaşmasının sebebi nedir?
- A Su ile oda arasındaki sıcaklık farkı azaldıkça ısı akışı yavaşlar.
- B Su bir süre sonra ısı almaya başlar.
- C Termometre ölçüm yapmayı bırakır.
- D Suyun kütlesi kendiliğinden artar.
Tabloda iki cisme uygulanan kuvvetler ve gözlenen sonuçlar verilmiştir. Bu tablodan yola çıkarak yapılabilecek en doğru genelleme nedir?
- A Cisimlere uygulanan kuvvet sayısı arttıkça hareket hızlanır.
- B Kuvvetler dengelenirse hareket durumu değişmez, dengelenmezse değişir.
- C Kuvvetin büyüklüğü sonucu etkilemez.
- D Bütün cisimler kuvvet uygulandığında hızlanır.
Birbirine değdirilen iki kabın ilk ve son sıcaklıkları tabloda verilmiştir. Tablodaki değerler ısı ve sıcaklık kavramları bakımından nasıl yorumlanır?
- A K ısı almış, L ısı vermiştir.
- B İki kap da ısı vermiştir.
- C İki kap da ısı almıştır.
- D K ısı vermiş, L ısı almış ve ortak sıcaklıkta dengeye gelinmiştir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Sağa 9 + 5 = 14 N, sola 14 N; bileşke 0 N olduğu için kuvvetler dengelenmiştir.
- Sağa doğru kuvvetler toplanır: 9 N + 5 N = 14 N.
- Sola doğru uygulanan kuvvet de 14 N'dur.
- Zıt yönlü eşit kuvvetler birbirini dengeler.
- Bileşke sıfır olduğundan duran kutu durmayı sürdürür.
2. sorunun çözümü
Sürat 54 ÷ 9 = 6 m/s; 15 saniyede 6 × 15 = 90 metre alınır.
- Tabloda 9 saniyede 54 metre alınmıştır.
- Sürat = 54 ÷ 9 = 6 m/s bulunur.
- Hareket aynı düzende sürdüğü için sürat sabittir.
- 6 m/s × 15 s = 90 metre hesaplanır.
3. sorunun çözümü
Kütlesi büyük olan maddenin sıcaklığı daha az değişir; denge sıcaklığı çok olan suyun sıcaklığına yaklaşır.
- Isı alışverişinde alınan ve verilen ısı eşittir.
- Aynı ısı, büyük kütlede daha küçük sıcaklık değişimi yaratır.
- L kabındaki su miktarı üç kat olduğu için sıcaklığı az değişir.
- Denge sıcaklığı L'nin başlangıç değeri olan 20 °C'ye yaklaşır.
4. sorunun çözümü
Eşit kütle ve eşit ısıya rağmen sıcaklık artışları farklıdır; bu, maddelerin farklı olduğunu gösterir.
- Her iki madde de 20 °C'den başlamıştır.
- 6 dakika sonunda K 80 °C, L 50 °C olmuştur.
- Kütleler ve verilen ısı eşittir.
- Aynı ısıyla farklı ısınma, maddelerin farklı olduğunu gösterir.
5. sorunun çözümü
Donma noktası değişmez; yarı kütle için verilmesi gereken ısı yarıya indiğinden süre de yaklaşık yarıya iner.
- Yatay bölüm donma sürecini gösterir ve sıcaklığı 0 °C'dir.
- Donma noktası ayırt edici özelliktir, kütleyle değişmez.
- Kütle yarıya inince hâl değişimi için gereken ısı da yarıya iner.
- Aynı koşullarda süre yaklaşık üç dakikaya düşer.
6. sorunun çözümü
4-6. saniyeler arasında alınan yol 32 metrede sabit kalmıştır; yol artmadığına göre araç durmuştur.
- Grafikte 4 ile 6. saniyeler arasında çizgi yataydır.
- Bu aralıkta yol değeri 32 metrede sabittir.
- Yol artmıyorsa araç ilerlememiştir.
- Demek ki araç bu iki saniye boyunca durmuştur.
7. sorunun çözümü
Aynı sürede aynı ısı verilmiştir; kütle iki katına çıkınca sıcaklık artışı yarıya inmiştir.
- İki kap da özdeş ısıtıcıyla 4 dakika ısıtılmıştır, verilen ısı eşittir.
- K'de 100 g su 20 °C ısınmıştır.
- L'de 200 g su yalnızca 10 °C ısınmıştır.
- Kütle iki kat olunca artış yarıya indiğine göre kütle arttıkça artış azalır.
8. sorunun çözümü
Sağa doğru 7 N + 2 N = 9 N, sola 4 N; 9 − 4 = 5 N sağa doğrudur.
- Aynı yöndeki kuvvetler önce toplanır: 7 N + 2 N = 9 N sağa.
- Sola doğru tek kuvvet 4 N'dur.
- Zıt yönlü kuvvetler çıkarılır: 9 N − 4 N = 5 N.
- Büyük kuvvet sağa olduğu için kızak sağa doğru hareket eder.
9. sorunun çözümü
Duvara uygulanan kuvvet başka kuvvetlerle dengelendiği için bileşke sıfırdır ve hareket olmaz.
- Kişi duvara bir itme kuvveti uygulamaktadır.
- Duvar da aynı büyüklükte zıt yönlü tepki gösterir.
- Bileşke kuvvet sıfır olduğundan kuvvetler dengelenmiştir.
- Dengelenmiş kuvvetler altında duran cisim hareket etmez.
10. sorunun çözümü
Sürat = alınan yol ÷ geçen zaman olduğundan 30 m ÷ 6 s = 5 m/s bulunur.
- Tabloda 6 saniyede 30 metre yol alınmıştır.
- Sürat, alınan yolun geçen zamana bölünmesiyle bulunur.
- 30 m ÷ 6 s = 5 m/s hesaplanır.
- Her 2 saniyede 10 m alınması da bu sonucu doğrular.
11. sorunun çözümü
Eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır; duran cisim durmaya devam eder.
- Kuvvetlerin büyüklükleri 5 N ve 5 N olarak eşittir.
- Yönleri zıt olduğu için 5 N − 5 N = 0 N bulunur.
- Bileşke kuvvet sıfır ise kuvvetler dengelenmiştir.
- Duran cisim dengelenmiş kuvvetler altında durmayı sürdürür.
12. sorunun çözümü
Camlar arasındaki durgun hava iyi bir yalıtkandır; içerideki ısının dışarı kaçmasını yavaşlatır.
- Şekilde tek camdan çıkan ok sayısı fazladır.
- Çift camda ise ok sayısı azdır.
- Aradaki fark camlar arasındaki hava tabakasıdır.
- Durgun hava ısı iletimini zorlaştırdığı için kayıp azalır.
13. sorunun çözümü
Sütunlardan en kısa olanı 8 °C ile suya aittir; su aynı ısıyla en az ısınan maddedir.
- Üç madde de eşit kütlede ve aynı sürede ısıtılmıştır.
- Sıcaklık artışları 8, 17 ve 24 °C'dir.
- En küçük artış 8 °C ile suya aittir.
- Demek ki su aynı ısıyla en az ısınan maddedir.
14. sorunun çözümü
Buharlaşma ısı alan bir hâl değişimidir; gereken ısıyı deriden aldığı için serinleme hissedilir.
- Deri üzerindeki su zamanla buhar hâline geçer.
- Buharlaşma için ısı gerekir.
- Bu ısı en yakın kaynaktan, yani deriden alınır.
- Isı kaybeden deri serinlemiş hissedilir.
15. sorunun çözümü
Aynı blok kullanıldığı için tek değişen yüzeydir; pürüzlü yüzeyde sürtünme arttığından gereken kuvvet büyür.
- Deneyde aynı tahta blok kullanılmıştır, kütle sabittir.
- Yalnızca yüzey türü buz, parke ve halı olarak değiştirilmiştir.
- Okunan değerler 2 N, 6 N ve 11 N biçiminde artmıştır.
- Demek ki yüzey pürüzlendikçe sürtünme ve gereken kuvvet artar.
16. sorunun çözümü
Ardışık işaretler arasındaki uzaklıklar eşittir; bu sabit süratli hareketin göstergesidir.
- Fotoğraflar 1 saniye arayla çekilmiştir.
- İşaretler arasındaki uzaklıklar birbirine eşittir.
- Eşit zamanda eşit yol alınmıştır.
- Bu durumda topun sürati sabittir.
17. sorunun çözümü
25 °C, su ve alkol için erime ile kaynama noktası arasında (sıvı), demir için erime noktasının altındadır (katı).
- Su için 25 °C, 0 ile 100 arasındadır: sıvıdır.
- Etil alkol için 25 °C, −114 ile 78 arasındadır: sıvıdır.
- Demir için 25 °C, 1 538 °C'nin çok altındadır: katıdır.
- Sıralama sıvı, sıvı, katı biçimindedir.
18. sorunun çözümü
Isı akışının hızı sıcaklık farkına bağlıdır; fark küçüldükçe soğuma yavaşlar.
- İlk 10 dakikada sıcaklık 24 °C düşmüştür.
- Son 10 dakikada düşüş yalnızca 4 °C'dir.
- Su soğudukça oda ile arasındaki fark azalmıştır.
- Fark azalınca ısı akışı yavaşlar ve eğri yatıklaşır.
19. sorunun çözümü
K'de bileşke sıfır olduğundan durum değişmemiş, L'de bileşke 14 N olduğundan hareket değişmiştir.
- K cisminde kuvvetler eşit ve zıttır, bileşke 0 N'dur.
- Bileşke sıfır olduğu için K'nin hareket durumu değişmemiştir.
- L cisminde bileşke 20 − 6 = 14 N'dur.
- Dengelenmemiş kuvvet hareket durumunu değiştirmiştir.
20. sorunun çözümü
Sıcaklığı düşen K ısı vermiş, sıcaklığı yükselen L ısı almıştır; ikisi 50 °C'de dengelenmiştir.
- K'nin sıcaklığı 80'den 50'ye düşmüştür.
- Sıcaklığı düşen madde ısı vermiştir.
- L'nin sıcaklığı 20'den 50'ye yükselmiştir.
- Sıcaklığı yükselen madde ısı almış ve ortak sıcaklık 50 °C olmuştur.