6. Sınıf Fen Bilimleri 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir tarım işletmesi üç sulama yöntemini bir dönüm arazi için harcanan su miktarı bakımından karşılaştırmıştır. Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı açısından bu tabloya göre hangi yöntem tercih edilmelidir?
- A Damla sulama, çünkü aynı alan için en az suyu harcar
- B Salma sulama, çünkü toprağı daha çok ıslatır
- C Yağmurlama, çünkü doğal yağışa benzer
- D Üçü de aynıdır, seçim önemli değildir
Aynı taştan iki kat büyük bir parça alınıp deney yinelenirse taşan suyun hacmi ve taşın yoğunluğu nasıl değişir?
- A Taşan su iki katına çıkar, yoğunluk da iki katına çıkar.
- B İkisi de yarıya iner.
- C Taşan su değişmez, yoğunluk iki katına çıkar.
- D Taşan su iki katına çıkar, yoğunluk değişmez.
Bir öğrenci "Bir cismin kütlesi arttıkça yoğunluğu da artar." demektedir. Aynı maddeden alınan büyük ve küçük iki parça düşünüldüğünde bu görüş nasıl değerlendirilir?
- A Doğrudur, büyük parçanın yoğunluğu daha büyüktür.
- B Doğrudur, çünkü yoğunluk kütleyle aynı anlama gelir.
- C Yanlıştır, çünkü kütle arttıkça yoğunluk azalır.
- D Yanlıştır, çünkü kütle artarken hacim de aynı oranda arttığı için yoğunluk değişmez.
Yoğunluğu 8 g/cm³ olan bir metalden 200 gramlık bir parça alınmıştır. Bu parçanın hacmi kaç santimetreküptür?
- A 8 cm³
- B 25 cm³
- C 192 cm³
- D 1 600 cm³
Suya bırakılan bir plastik top yüzeyde yüzerken aynı büyüklükteki demir bilye dibe batmaktadır. Suyun yoğunluğu 1 g/cm³ olduğuna göre bu gözlem nasıl açıklanır?
- A Plastiğin yoğunluğu 1 g/cm³'ten küçük, demirinki büyüktür.
- B Plastiğin yoğunluğu demirinkinden büyüktür.
- C İki cismin de yoğunluğu sudan büyüktür.
- D Yüzme ve batma yoğunlukla ilgili değildir.
Şekildeki akış şemasında evsel atıkların geri dönüşüm sürecindeki adımlar sırasıyla verilmiştir. Bu sürece göre ilk basamakta yapılması gereken işlem nedir?
- A Atıkların cinsine göre ayrıştırılması
- B Toplama merkezine taşınması
- C Geri dönüşüm tesisinde işlenmesi
- D Yeni ürüne dönüştürülmesi
Bir bölgede yaşayan bitki, hayvan ve mikroorganizma türlerinin çeşitliliğine ne ad verilir?
- A Nüfus yoğunluğu
- B Biyoçeşitlilik
- C Besin zinciri
- D Ekosistem dengesi
Ağzına kadar su dolu taşma kabına bırakılan taşın taşırdığı su dereceli silindirde toplanmıştır. Silindirdeki ölçüme göre taşın hacmi kaç santimetreküptür?
- A 20 cm³
- B 30 cm³
- C 40 cm³
- D 70 cm³
Şekilde dört farklı tarım ve çevre uygulaması gösterilmiştir. Bu uygulamalardan hangisi biyoçeşitliliği tehdit ETMEZ, aksine artırır?
- A Anız yakma
- B Aşırı otlatma
- C Ağaçlandırma yapma
- D Aşırı gübre kullanımı
Bir öğrenci, insan-çevre etkileşimlerini tabloda olumlu ve olumsuz etki olarak sınıflandırmıştır. Tabloda bir uygulama yanlış sütuna yazılmıştır. Bu yanlış sınıflandırma hangisidir?
- A Bacadan süzülmemiş duman salınması – Olumsuz etki
- B Ağaçlandırma yapmak – Olumsuz etki
- C Atıkları geri dönüştürmek – Olumlu etki
- D Milli park oluşturmak – Olumlu etki
Tabloda üç sıvının kaynama ve donma noktaları verilmiştir. Etiketi silinmiş bir sıvı ısıtıldığında 78 °C'de kaynamaya başlamıştır. Bu sıvı hangisidir ve bu belirleme neden güvenilirdir?
- A Sudur, çünkü en sık kullanılan sıvıdır.
- B Zeytinyağıdır, çünkü kaynama noktası yüksektir.
- C Etil alkoldür, çünkü kaynama noktası ayırt edici bir özelliktir.
- D Belirleme yapılamaz, çünkü kaynama noktası her seferinde değişir.
Şemada bir bölgedeki besin zinciri verilmiştir. Tarım ilaçlarının aşırı kullanımıyla otçul böcekler bölgeden yok olursa zincirin geri kalanında ne olması beklenir?
- A Zincirdeki tüm canlıların sayısı artar
- B Yalnızca bitkiler etkilenir, kuşlar etkilenmez
- C Küçük kuşlar besinsiz kalır ve yırtıcı kuşlar da azalır
- D Yırtıcı kuşlar bitkiyle beslenmeye başlar
Şemada fosil yakıt kullanımının sonuçları sırayla verilmiş, bir basamak boş bırakılmıştır. Soru işaretli kutuya gelmesi gereken ifade hangisidir?
- A Atmosferdeki oksijen tamamen biter
- B Güneşışığı Dünya'ya hiç ulaşamaz
- C Yağışlar her bölgede eşit dağılır
- D Atmosferde tutulan ısı artar, ortalama sıcaklık yükselir
Grafikte bir kişinin 1 kilometre yol için farklı ulaşım araçlarıyla ortaya çıkardığı karbondioksit miktarı verilmiştir. Bir okulun çevreye etkisini azaltmak isteyen öğrenciler bu grafiğe dayanarak hangi öneriyi getirmelidir?
- A Herkes okula otomobille gelsin
- B Ulaşım şekli çevreyi etkilemez
- C Yakın oturanlar bisikletle, uzaktakiler toplu taşımayla gelsin
- D Otobüs seferleri kaldırılsın
Terazide 90 gram gelen metal küp eritilip aynı maddeden ince bir levha hâline getiriliyor. Bu işlemden sonra metalin kütlesi ve yoğunluğu için ne beklenir?
- A Kütle 90 gram kalır, yoğunluk da değişmez.
- B Kütle artar, yoğunluk azalır.
- C Kütle azalır, yoğunluk artar.
- D Şekil değiştiği için yoğunluk da değişir.
Şekildeki kaba yoğunluğu K sıvısınınkinden de küçük yeni bir sıvı yavaşça ekleniyor. Bu sıvının kapta alacağı konum nasıl olur?
- A M sıvısının altına yerleşir.
- B L sıvısı ile M sıvısının arasına yerleşir.
- C En üstte, K sıvısının üzerinde yer alır.
- D Diğer sıvılarla karışıp tek katman oluşturur.
Tabloda dört farklı ısınma kaynağının hava kirliliğine etkisi karşılaştırılmıştır. Bu verilere göre çevreye en fazla zarar veren ısınma kaynağı hangisidir?
- A Doğalgaz
- B Kömür soba
- C Odun soba
- D Güneş enerjisi
Grafikte K ve L maddelerine ait örneklerin kütle ve hacim değerleri verilmiştir. Bu grafikten iki maddenin yoğunlukları için ne çıkarılır?
- A K'nin yoğunluğu 2 g/cm³, L'ninki 0,8 g/cm³'tür; K daha yoğundur.
- B İki maddenin yoğunluğu da aynıdır.
- C L daha yoğundur, çünkü çizgisi daha uzundur.
- D Yoğunluk grafikten hesaplanamaz.
Şekilde bir fabrikanın atık suyunu arıtmadan doğrudan dereye bıraktığı görülmektedir. Bu durumun ardından deredeki balık ve diğer canlı türlerinin sayısında belirgin bir azalma gözlenmiştir. Bu çevre sorununa yönelik en uygun çözüm önerisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Fabrikanın atık suyu arıtma tesisinden geçirilmeden dereye bağlanmaya devam etmesi
- B Dere kenarındaki bitkilerin temizlenerek suyun hızlandırılması
- C Deredeki balıkların başka bir bölgeye taşınarak sorunun görmezden gelinmesi
- D Fabrikanın atık sularının arıtılıp uygun standartlara getirildikten sonra doğaya bırakılması
Şekildeki zincirde bir orman yangınının biyoçeşitlilik üzerindeki etkisi adım adım gösterilmiştir. Soru işaretli kutuya aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A Yağmurlar artar ve toprak verimlenir
- B Yeni bitki türleri bölgeye taşınır
- C Hava kirliliği azalır
- D Ağaçlar ve bitki örtüsü yok olur
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Damla sulama aynı alan için 350 ton su ister; öteki iki yöntemden belirgin biçimde azdır.
- Tabloda aynı büyüklükteki arazi için harcanan su verilmiş.
- En küçük değer 350 ton ile damla sulamada.
- Sürdürülebilirlik, aynı işi daha az kaynakla yapmaktır.
- Bu yüzden damla sulama seçilir.
2. sorunun çözümü
Hacim madde miktarıyla artar; yoğunluk ise ayırt edici özellik olduğu için değişmez.
- Parça iki kat büyük olduğu için hacmi de iki kattır.
- Batan cisim hacmi kadar su taşırdığından taşan su iki katına çıkar.
- Kütle de aynı oranda arttığı için oran değişmez.
- Yoğunluk kütlenin hacme oranı olduğundan aynı kalır.
3. sorunun çözümü
Yoğunluk kütlenin hacme oranıdır; aynı maddede iki büyüklük aynı oranda değiştiği için oran sabit kalır.
- Aynı maddeden alınan büyük parçanın kütlesi fazladır.
- Ancak hacmi de aynı oranda fazladır.
- Yoğunluk kütlenin hacme bölümüdür.
- Pay ile payda aynı oranda arttığı için yoğunluk değişmez.
4. sorunun çözümü
Hacim = kütle ÷ yoğunluk olduğundan 200 ÷ 8 = 25 cm³ bulunur.
- Yoğunluk = kütle ÷ hacim bağıntısı kullanılır.
- Bağıntı hacim için düzenlenir: hacim = kütle ÷ yoğunluk.
- 200 ÷ 8 = 25 hesaplanır.
- Parçanın hacmi 25 cm³'tür.
5. sorunun çözümü
Sıvıdan yoğunluğu küçük cisimler yüzer, büyük olanlar batar.
- Aynı büyüklükteki iki cisim aynı hacme sahiptir.
- Plastik top suda yüzmüştür.
- Yüzen cismin yoğunluğu sıvınınkinden küçüktür.
- Batan demir bilyenin yoğunluğu ise 1 g/cm³'ten büyüktür.
6. sorunun çözümü
Geri dönüşüm sürecinin ilk ve en önemli basamağı, atıkların cam, kağıt, plastik ve metal gibi türlerine göre ayrıştırılmasıdır.
- Şekildeki akış şeması sürecin sırasını gösterir.
- İlk kutuda atıkların ayrıştırılması yer alır.
- Bu nedenle sürecin ilk basamağı ayrıştırmadır.
7. sorunun çözümü
Bir bölgedeki canlı türlerinin çeşitliliğine biyoçeşitlilik denir; doğal yaşamın sürmesi için önemlidir.
- Soru bir bölgedeki tür çeşitliliğinin adını sormaktadır.
- Bitki, hayvan ve mikroorganizma türlerinin tümünün çeşitliliği biyoçeşitliliktir.
- Bu yüzden doğru cevap biyoçeşitliliktir.
8. sorunun çözümü
Taşan suyun hacmi silindirde 30 mL okunmaktadır; 1 mL = 1 cm³ olduğundan taşın hacmi 30 cm³'tür.
- Batan cisim, hacmi kadar su taşırır.
- Taşan su dereceli silindirde toplanmıştır.
- Silindirdeki su seviyesi 30 mL çizgisindedir.
- 1 mL = 1 cm³ olduğu için taşın hacmi 30 cm³'tür.
9. sorunun çözümü
Anız yakma, aşırı otlatma ve aşırı gübre kullanımı biyoçeşitliliği tehdit eder; ağaçlandırma ise bitki örtüsünü ve buna bağlı canlı çeşitliliğini artırır.
- Şekildeki dört uygulama tek tek değerlendirilir.
- Anız yakma, aşırı otlatma ve aşırı gübre kullanımı doğal yaşamı olumsuz etkiler.
- Ağaçlandırma yapmak bitki örtüsünü ve canlı çeşitliliğini artırdığı için doğru cevaptır.
10. sorunun çözümü
Ağaçlandırma yapmak bitki örtüsünü ve dolayısıyla biyoçeşitliliği artıran olumlu bir insan-çevre etkileşimidir; tabloda yanlışlıkla 'olumsuz etki' sütununa yazılmıştır.
- Tablodaki dört uygulama tek tek değerlendirilir.
- Duman salınması, geri dönüşüm ve milli park doğru sütunlara yazılmıştır.
- Ağaçlandırma yapmak olumlu bir etki olduğundan 'Olumsuz etki' sütununa yazılması yanlıştır.
11. sorunun çözümü
Saf maddelerin kaynama noktası sabittir; 78 °C değeri tabloda yalnızca etil alkole aittir.
- Ölçülen kaynama noktası 78 °C'dir.
- Tabloda bu değer yalnızca etil alkol satırında görülmektedir.
- Kaynama noktası madde miktarına bağlı olmayan ayırt edici bir özelliktir.
- Bu yüzden belirleme güvenilirdir ve sıvı etil alkoldür.
12. sorunun çözümü
Besin zincirinde bir halkanın yok olması kendisinden sonraki tüm halkaları etkiler; küçük kuşlar azalınca yırtıcı kuşlar da azalır.
- Şemada her canlı bir sonrakinin besinidir.
- Otçul böcek yok olursa küçük kuşlar besinsiz kalır.
- Küçük kuşlar azalınca yırtıcı kuşların da besini azalır.
- Zincirdeki etki yukarı doğru yayılır; tek bir halka yalnız kalmaz.
13. sorunun çözümü
Sera gazları yeryüzünden yayılan ısının bir bölümünü atmosferde tutar; miktarları artınca ortalama sıcaklık yükselir ve buzullar erir.
- Zincirde önce sera gazının arttığı, sonra buzulların eridiği söyleniyor.
- Buzulların erimesi için ortamın ısınması gerekir.
- Sera gazları ısıyı atmosferde tutar ve ortalama sıcaklık yükselir.
- Boş basamak bu ısınma adımıdır.
14. sorunun çözümü
Grafiğe göre kişi başına karbondioksit en çok otomobilde, en az bisiklettedir; toplu taşıma ise otomobilden belirgin biçimde düşüktür.
- Grafikte en yüksek sütun otomobile ait.
- Bisiklet hiç karbondioksit çıkarmamış, otobüs ise otomobilin çok altında.
- Yakın mesafede bisiklet, uzak mesafede toplu taşıma en düşük salımı verir.
- Bu yüzden ikisini birlikte öneren seçenek doğrudur.
15. sorunun çözümü
Şekil değişikliği madde miktarını değiştirmez; kütle de yoğunluk da aynı kalır.
- Eritme ve şekillendirme sırasında madde kaybı olmamıştır.
- Bu yüzden kütle 90 gram olarak kalır.
- Hacim de değişmediği için kütle-hacim oranı sabittir.
- Yoğunluk ayırt edici özellik olduğundan şekle bağlı değildir.
16. sorunun çözümü
Karışmayan sıvılarda yoğunluğu en küçük olan en üstte toplanır.
- Kapta yoğunluk sıralaması yukarıdan aşağıya artmaktadır.
- En üstteki K, en küçük yoğunluğa sahiptir.
- Eklenen sıvının yoğunluğu K'ninkinden de küçüktür.
- Bu yüzden yeni sıvı en üstte, K'nin üzerinde yer alır.
17. sorunun çözümü
Tabloya göre kömür sobasının hava kirliliğine etkisi 'Yüksek' düzeydedir; bu da onu en zararlı ısınma kaynağı yapar.
- Tablodaki dört ısınma kaynağının etki düzeyi karşılaştırılır.
- Kömür sobasının etkisi 'Yüksek' olarak verilmiştir.
- Bu nedenle çevreye en fazla zarar veren kaynak kömür sobasıdır.
18. sorunun çözümü
K için 60 ÷ 30 = 2 g/cm³, L için 24 ÷ 30 = 0,8 g/cm³ bulunur; daha dik çizgi daha büyük yoğunluğu gösterir.
- K çizgisinde 30 cm³ hacme 60 g kütle karşılık gelir.
- 60 ÷ 30 = 2 g/cm³ bulunur.
- L çizgisinde 30 cm³ hacme 24 g karşılık gelir.
- 24 ÷ 30 = 0,8 g/cm³ olduğundan K daha yoğundur.
19. sorunun çözümü
Bir çevre sorununa kalıcı çözüm, kirliliğin kaynağında önlenmesidir; atık suyun arıtılıp güvenli hâle getirildikten sonra doğaya verilmesi hem canlı çeşitliliğini korur hem de sorunu kökten çözer.
- Sorunun kaynağı fabrikanın arıtılmamış atık suyudur.
- Kalıcı çözüm sorunu kaynağında ortadan kaldırmalıdır; canlıları taşımak veya bitkileri temizlemek kaynağı değiştirmez.
- Atık suyun arıtılıp standartlara uygun hâle getirilmesi hem dereyi hem canlı çeşitliliğini korur.
20. sorunun çözümü
Orman yangınından sonra sırasıyla ağaçlar ve bitki örtüsü yok olur, bu da hayvanların yaşam alanını kaybetmesine ve sonunda tür çeşitliliğinin azalmasına yol açar.
- Zincirdeki adımlar neden-sonuç sırasıyla ilerler.
- Yangından hemen sonra ağaçlar ve bitki örtüsü yok olur.
- Bu da hayvanların yaşam alanını kaybetmesine, ardından tür çeşitliliğinin azalmasına neden olur.