7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Meleklere iman, imanın esasları arasında kaçıncı sırada anılır ve hangi esasla doğrudan ilişkilidir?
- A İkinci sırada anılır; kitaplara imanla doğrudan ilişkilidir.
- B Birinci sırada anılır; ahirete imanla ilişkilidir.
- C Üçüncü sırada anılır; kadere imanla ilişkilidir.
- D Son sırada anılır; hiçbir esasla ilişkisi yoktur.
Bir varlık türünün özellikleri
Nurdan yaratılmış, gözle görülemeyen varlıklardır. Yemez, içmez, uyumaz; erkeklik ve dişilikleri yoktur. Kendilerine verilen görevin dışına çıkmaz, yorulmadan bu görevi yerine getirirler.
Yukarıdaki parçada özellikleri verilen varlıklar aşağıdakilerden hangisidir?
- A Melekler
- B Cinler
- C Şeytanlar
- D Peygamberler
Melek ve ahiret inancı bir arada düşünüldüğünde, bu iki inancın kişinin hayatına kattığı ortak yön aşağıdakilerden hangisidir?
- A Dünya hayatından tümüyle uzaklaşmayı
- B Yalnız ibadet zamanlarında dikkatli olmayı
- C Geçmişi sorgulamamayı
- D Yalnızken bile davranışlarına dikkat eden bir sorumluluk bilincini
Ahiret hayatının akışı
Ölümle birlikte dünya hayatı sona erer. Yeniden diriliş gerçekleşinceye kadar geçen döneme berzah denir. Sûra ikinci kez üflendiğinde insanlar diriltilir, toplanma alanında bir araya gelir ve dünyadaki yaptıklarından hesaba çekilir.
Parçaya göre ölüm ile yeniden diriliş arasındaki döneme verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A Berzah
- B Mahşer
- C Mizan
- D Kıyamet
Ahiret hayatında insanların dünyada yaptıklarının değerlendirilip tartılmasını ifade eden kavram hangisidir?
- A Berzah
- B Mizan
- C Kıyamet
- D Sûr
Bir kişi, kurban ibadetinin yalnız et elde etmek için yapılmadığını, asıl amacın başka olduğunu söyler ve buna örnek olarak etin büyük bölümünün dağıtılmasını gösterir.
Bu kişinin savunduğu düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A İbadetin paylaşma ve dayanışma boyutunun öne çıktığı
- B Etin saklanması gerektiği
- C İbadetin yalnız varlıklı kişilerce yapıldığı
- D Kurbanın bir gelenek olmadığı
| Melek / grup | Görev alanı |
|---|---|
| Kirâmen Kâtibîn | ? |
| Münker ve Nekir | Kabirde soru sormak |
| Hamele-i Arş | Arşı taşımak |
Tabloda bazı melek gruplarının görev alanları karşılaştırılmıştır. Buna göre Kirâmen Kâtibîn’in görev alanı nedir?
- A Vahiy getirmek
- B Sûra üflemek
- C Rızık dağıtmak
- D İnsanların yaptıklarını yazmak
Bir ibadetin tanımı
Belirli bir zaman diliminde, belirli mekânlarda ve belirli kurallara göre yapılan; gücü yeten Müslümanlara ömürde bir kez farz olan ibadettir.
Yukarıda tanımı verilen ibadet aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hac
- B Zekât
- C Kurban
- D Umre
Hacca giden bir kişi, belirli bir noktadan sonra dikişsiz iki parça örtüye bürünür; bu andan itibaren bazı davranışlar kendisine yasaklanır. Zengin ya da yoksul herkes aynı örtüyü giyer.
Bu uygulamanın öne çıkardığı düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A Yolculuğun kısa sürmesi gerektiği
- B İbadetin tek başına yapılması gerektiği
- C Zenginliğin üstünlük sayılmadığı ve herkesin eşit olduğu
- D Kıyafetin ucuz olması gerektiği
Yukarıdaki kartlarda anlatılan uygulamanın toplumsal sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ailelerin küçülmesi
- B Et fiyatlarının artması
- C Paylaşmanın yaygınlaşması ve komşuluğun güçlenmesi
- D Bayramın uzaması
Hac ve umrenin ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
- A İkisinin de farz olması
- B İkisinin de kurban kesmeyi gerektirmesi
- C İkisinin de Kâbe'yi tavaf etmeyi içermesi
- D İkisinin de aynı günlerde yapılması
Belirli günlerde, belirli şartları taşıyan hayvanın ibadet amacıyla kesilmesine ne ad verilir?
- A Fitre
- B Kurban
- C Adak
- D Sadaka
| Ölçüt | Hac | Umre |
|---|---|---|
| Zaman | Belirli günlerde | Yılın her zamanı |
| Hüküm | Gücü yetene farz | Sünnet |
Yukarıdaki karşılaştırmaya göre hac ile umrenin ayrıldığı nokta aşağıdakilerden hangisidir?
- A Giyilen kıyafet
- B Yapıldıkları zaman ve hükümleri
- C Yapıldıkları şehir
- D Katılan kişi sayısı
Kurban ibadetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A Etinin paylaşılmasının önerildiği
- B Yılın her gününde yapılabildiği
- C Belirli günlerde yapıldığı
- D Kesilecek hayvanın belirli şartları taşıması gerektiği
Bir kişi, kimsenin görmediği bir yerde bulduğu cüzdanı sahibine ulaştırıyor. Kendisine neden böyle davrandığı sorulduğunda “Kimse görmese de yaptıklarımın hesabını vereceğime inanıyorum.” diyor. Bu davranış aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A Meleklere imanın davranışa yansımasına
- B Kader inancının reddine
- C Toplum baskısıyla hareket etmeye
- D Ahiret inancının sorumluluk bilinci kazandırmasına
Dinî literatürde cinler ile şeytan arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Cinler de insan gibi iradelidir; şeytan ise kibirlenip yoldan çıkan varlıktır.
- B Şeytan meleklerdendir.
- C Cinler ile şeytanın hiçbir ilgisi yoktur.
- D Şeytan insanlardan biridir.
Dinî literatürde ahiret hayatında karşılığın verildiği iki yer olarak hangileri belirtilir?
- A Berzah ve mahşer
- B Sûr ve mizan
- C Cennet ve cehennem
- D Kıyamet ve haşir
Bir gözlem
Hac sırasında farklı ülkelerden, farklı dilleri konuşan ve farklı geçmişlere sahip insanlar aynı mekânda, aynı kıyafetle ve aynı sırayla bulunur.
Bu gözlemden hareketle haccın hangi yönü öne çıkarılabilir?
- A Yalnız zenginlerin katıldığı
- B Kısa sürdüğü
- C Yalnız belirli bir ülkeye ait olduğu
- D Farklılıkların üstünlük ölçüsü sayılmadığı
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Haşir | Diriltilip bir araya toplanma |
| Sırat | Ahirette geçilecek yol |
| Sûr | ? |
Tabloda bazı kavramlar anlamlarıyla eşleştirilmiştir. Buna göre “sûr” kavramı neyi karşılar?
- A Amellerin tartıldığı terazi
- B Kabirdeki bekleme dönemi
- C İnsanların yaptıklarının yazıldığı defter
- D Kıyametin başlangıcında ve dirilişte üflenecek olan
Bir esnaf, müşterisine kusurlu olduğunu bildiği bir ürünü satmıyor ve durumu açıkça söylüyor. Kazancı azalsa da bu davranışı sürdürüyor. Bu tutumun ahiret inancıyla kurulan bağı hangisinde doğru verilmiştir?
- A Ahiret inancı ticareti yasaklar.
- B Ahiret inancı yalnız ibadetleri ilgilendirir.
- C Ahiret inancı, dünyadaki davranışları da dürüstlüğe yönlendirir.
- D Ahiret inancı yalnız ölümden sonra etkilidir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Meleklere iman, imanın esasları arasında ikinci sırada anılır ve kitaplara imanla doğrudan ilişkilidir; çünkü vahiy peygamberlere melek aracılığıyla ulaşmıştır.
- İmanın esaslarını sıralayalım: Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere iman. Bu sıralamada meleklere iman ikincidir.
- Kur’an’da da müminlerin Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettikleri bildirilir (Bakara suresi, 2/285); melekler burada da Allah’tan hemen sonra anılır.
- Kutsal kitapların ayetleri peygamberlere vahiy meleği Cebrail aracılığıyla ulaştırılmıştır. Bu yüzden meleklere iman ile kitaplara iman birbirine bağlıdır.
- Denetleyelim: sıra ikinci ✓, bağlantı vahiy yoluyla kitaplar ✓; doğru şıkta iki bilgi de tutuyor.
Sık yapılan hata: "Birinci sırada anılır; ahirete imanla ilişkilidir." seçmek. Meleklerin amelleri yazması ahiretle bağ kurdurabilir; ama birinci sırada Allah’a iman vardır. Sıra bilgisi yanlış olduğu için bu şık baştan elenir.
2. sorunun çözümü
Parçada anlatılan varlıklar meleklerdir; nurdan yaratılma, yeme-içme ihtiyacı olmama ve görevin dışına çıkmama meleklere özgü niteliklerdir.
- Parçadaki ipuçlarını ayıralım: nurdan yaratılmış, görünmez; yemez, içmez, uyumaz; erkeklik ve dişilik yok; görevin dışına çıkmaz ve yorulmaz.
- Kur’an’da meleklerin Allah’ın emrine karşı gelmedikleri ve emredileni yaptıkları bildirilir (Tahrîm suresi, 66/6). Bu, "görevin dışına çıkmaz" ipucuyla örtüşür.
- Cinler de görünmez varlıklardır; ancak ateşten yaratılmışlardır ve iyiyi ya da kötüyü seçme iradeleri vardır. Peygamberler ise yiyip içen, uyuyan insanlardır.
- Denetleyelim: parçadaki bütün ipuçları (nur ✓, ihtiyaçsızlık ✓, göreve bağlılık ✓) aynı anda yalnızca meleklerde bulunuyor.
Sık yapılan hata: "Cinler" seçmek. Cinler de gözle görülmediği için karıştırılır; ama cinler ateşten yaratılmıştır ve seçme özgürlükleri vardır, yani görevin dışına çıkabilirler. Parçadaki "nurdan" ve "görevin dışına çıkmaz" ipuçları cinlere uymaz.
3. sorunun çözümü
Melek ve ahiret inancının ortak yönü, kişiye yalnızken bile davranışlarına dikkat eden bir sorumluluk bilinci kazandırmasıdır.
- Meleklere iman açısından: Kirâmen Kâtibîn’in insanın yaptıklarını kaydettiğine inanılır (İnfitâr suresi, 82/10-12). Kişi yalnız olsa da davranışının kayda geçtiğini bilir.
- Ahirete iman açısından: zerre ağırlığınca iyiliğin de kötülüğün de karşılığı görülecektir (Zilzâl suresi, 99/7-8). Kişi yaptığının karşılıksız kalmayacağını bilir.
- İki inanç birleşince dışarıdan bir denetleyiciye gerek kalmaz; insan kendi davranışını kendisi denetler. Bu iç denetim, sorumluluk bilincidir.
- Denetleyelim: kayıt (melek) + karşılık (ahiret) → yalnızken bile dikkat ✓; ortak yön iki inancın ikisinden de çıkıyor.
Sık yapılan hata: "Yalnız ibadet zamanlarında dikkatli olmayı" seçmek. Kayıt ve hesap belli saatlerle sınırlı değildir; insanın her davranışı kayda geçer. Bu yüzden sorumluluk bilinci yalnız ibadet saatlerinde değil, hayatın bütününde geçerlidir.
4. sorunun çözümü
Ölüm ile yeniden diriliş arasındaki döneme berzah denir; parçada bu dönem açıkça tanımlanmıştır.
- Parçadaki sırayı çıkaralım: ölüm → yeniden dirilişe kadar geçen dönem → sûra ikinci üfleyiş ve diriliş → toplanma alanı → hesap.
- Parçadaki "Yeniden diriliş gerçekleşinceye kadar geçen döneme berzah denir." cümlesi, sorulan dönemin adını doğrudan veriyor.
- "Berzah" sözlükte "iki şey arasındaki engel, perde" demektir; dünya hayatı ile ahiret hayatı arasındaki geçiş dönemini anlatır.
- Denetleyelim: berzah ölümle başlar, dirilişle biter ✓; sorunun iki sınırıyla tam uyuşuyor.
Sık yapılan hata: "Mahşer" seçmek. Mahşer de ölümden sonraki bir aşama olduğu için karışır; ama mahşer dirilişten SONRA insanların toplandığı yerdir. Sorulan ise dirilişten ÖNCEKİ bekleme dönemidir.
5. sorunun çözümü
İnsanların dünyada yaptıklarının tartılmasını ifade eden kavram mizandır; mizan, ahirette adaletle yapılan değerlendirmeyi anlatır.
- "Mizan" sözlükte "terazi, ölçü" demektir. Tanımdaki "tartılması" sözcüğü bu anlamı doğrudan işaret ediyor.
- Kur’an’da kıyamet günü için adalet terazileri kurulacağı ve hiç kimseye hiçbir haksızlık edilmeyeceği bildirilir (Enbiyâ suresi, 21/47).
- Öteki kavramları ayıralım: berzah ölümden sonraki bekleme dönemi, kıyamet dünya düzeninin sona ermesi, sûr ise İsrafil’in üfleyeceği borazandır.
- Denetleyelim: "tartmak" ile "terazi" aynı anlam alanında ✓; tanımı karşılayan tek kavram mizan.
Sık yapılan hata: "Kıyamet" seçmek. Kıyamet ahiretle ilgili en bilinen kavram olduğu için seçilir; ama kıyamet dünya düzeninin sona ermesidir. Amellerin tartılması ondan sonra, hesap aşamasında gerçekleşir ve mizan adını alır.
6. sorunun çözümü
Etin dağıtılması, amacın paylaşma olduğunu destekler.
- Ne soruluyor: kişinin kurban hakkında savunduğu düşünce.
- Kişi kurbanın yalnız et elde etmek için yapılmadığını söylüyor.
- Kanıt olarak etin büyük bölümünün dağıtılmasını gösteriyor; dağıtmak paylaşmaktır.
- Savunulan düşünce ibadetin paylaşma ve dayanışma boyutudur (A). Denetleme: B etin dağıtılmasıyla, D ise kurbanın ibadet olmasıyla ilgisizdir.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Kurban için maddi imkân gerektiği doğrudur ama kişinin gösterdiği kanıt varlık değil paylaşmadır.
7. sorunun çözümü
Kirâmen Kâtibîn’in görev alanı insanların yaptıklarını yazmaktır; bu melekler iyi ve kötü bütün davranışları kayda geçirir.
- Tablodaki bilinenler: Münker ve Nekir kabirde soru sorar, Hamele-i Arş arşı taşır. Kirâmen Kâtibîn’in görevi soruluyor.
- Adın anlamı ipucu veriyor: "kirâm" değerli, şerefli; "kâtib" yazıcı demektir. Kirâmen Kâtibîn "değerli yazıcılar" anlamına gelir.
- Kur’an’da insanların üzerinde koruyucular, yapılanları bilen değerli yazıcılar bulunduğu bildirilir (İnfitâr suresi, 82/10-12).
- Denetleyelim: "yazıcılar" anlamı ile "yaptıklarını yazmak" görevi birebir örtüşüyor ✓; öteki şıklar başka meleklerin görevleri.
Sık yapılan hata: "Vahiy getirmek" seçmek. Vahiy de yazılı kitaplarla ilişkili olduğu için karışabilir; ama vahiy getirmek Cebrail’in görevidir. Kirâmen Kâtibîn peygamberlere mesaj taşımaz, her insanın amellerini kaydeder.
8. sorunun çözümü
Belirli zaman ve mekânda, ömürde bir kez farz olan ibadet hactır.
- Ne soruluyor: kutuda tanımlanan ibadet.
- Tanımın ipuçları: belirli bir zaman, belirli mekânlar, gücü yetene ömürde bir kez farz.
- Bu özellikler hac ibadetine aittir; hac Zilhicce ayının belirli günlerinde Mekke ve çevresinde yapılır.
- Doğru yanıt Hac (A). Denetleme: umre yılın her zamanı yapılabilir ve sünnettir; zekât ve kurban ise yılda bir tekrarlanır, ömürde bir kez değildir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Umre de Mekke'de ve benzer uygulamalarla yapıldığı için karışır; "belirli zaman" ve "ömürde bir kez farz" ipuçları haccı gösterir.
9. sorunun çözümü
Herkesin aynı örtüyü giymesi eşitliği vurgular.
- Ne soruluyor: herkesin aynı dikişsiz örtüye, yani ihrama bürünmesinin öne çıkardığı düşünce.
- İhram giyen herkes aynı sade kıyafeti giyer; zengin ya da yoksul olduğu dışarıdan anlaşılmaz.
- Kıyafetten doğan ayrımın kalkması, insanların eşit olduğunu vurgular.
- Doğru yanıt C: zenginlik üstünlük sayılmaz, herkes eşittir. Denetleme: A ve D kıyafetin anlamıyla ilgisiz; B yanlış, hac milyonların birlikte yaptığı bir ibadettir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. İhram sade olduğu için ucuzluk vurgulanıyor sanılıyor; asıl anlam fiyat değil, herkesin aynı görünmesidir.
10. sorunun çözümü
Etin dağıtılması paylaşmayı ve komşuluk bağını güçlendirir.
- Ne soruluyor: kartlarda anlatılan paylaşımın toplumsal sonucu.
- Kartlara göre et üçe bölünmüş: komşulara, ihtiyaç sahiplerine ve eve.
- Etin bir bölümünü başkalarıyla paylaşmak ihtiyaç sahibini sevindirir ve komşularla bağı güçlendirir.
- Doğru yanıt C: paylaşma yaygınlaşır, komşuluk güçlenir. Denetleme: A, B ve D kartlarla hiçbir bağ kurmuyor.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Bayramda et talebinin arttığı düşünülüp fiyat seçiliyor; soru kartlardaki paylaşımın TOPLUMSAL sonucunu istiyor.
11. sorunun çözümü
Her ikisinde de Kâbe tavaf edilir.
- Ne soruluyor: hac ve umrenin ortak yönü.
- Hac gücü yetene farz, umre sünnettir; A ortak değildir.
- Hac belirli günlerde, umre yılın her zamanı yapılır; D ortak değildir. Kurban kesmek umrenin gereği değildir; B de ortak değildir.
- İkisinde de Kâbe tavaf edilir; ortak yön C. Denetleme: tavaf iki ibadetin de temel uygulamalarındandır.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. İki ibadet benzer olduğu için hükümleri de aynı sanılıyor; umre farz değil sünnettir.
12. sorunun çözümü
Tanım kurban ibadetini karşılar.
- Ne soruluyor: belirli günlerde, şartları taşıyan hayvanın ibadet amacıyla kesilmesinin adı.
- Tanımda üç ipucu var: belirli günler, şartları taşıyan hayvan, ibadet amacı.
- Kurban Bayramı günlerinde bu şartlarla kesilen hayvana ve bu ibadete kurban denir.
- Doğru yanıt Kurban (B). Denetleme: fitre ve sadaka hayvan kesmeyi gerektirmez; adak ise kişinin belirli bir şart gerçekleşince yapmayı söz verdiği ibadettir, belirli günlere bağlı değildir.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Adak da hayvan kesilerek yapılabildiği için karışır; ama tanımdaki "belirli günler" ipucu kurbanı gösterir.
13. sorunun çözümü
Çizelgede iki ölçüt karşılaştırılıyor: zaman ve hüküm.
- Ne soruluyor: çizelgeye göre hac ile umrenin ayrıldığı nokta.
- Çizelgede iki ölçüt var: zaman (hac belirli günlerde, umre yılın her zamanı) ve hüküm (hac gücü yetene farz, umre sünnet).
- Farklılık bu iki ölçütte toplanıyor: yapıldıkları zaman ve hükümleri.
- Doğru yanıt B. Denetleme: kıyafet, şehir ve kişi sayısı çizelgede karşılaştırılmıyor; ikisi de Mekke'de ihramla yapılır.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. İki ibadetin farklı yerlerde yapıldığı sanılıyor; ikisinin de merkezi Mekke'dir.
14. sorunun çözümü
Kurban belirli günlerde kesilir; yılın her günü yapılmaz.
- Ne soruluyor: kurban hakkında SÖYLENEMEYECEK yargı.
- Kurban belirli günlerde, yani Kurban Bayramı günlerinde kesilir (C doğru).
- Hayvanın belirli yaş ve sağlık şartlarını taşıması gerekir (D doğru); etin paylaşılması önerilir (A doğru).
- "Yılın her gününde yapılabildiği" yargısı kurbanın belirli günlerde kesilmesiyle çelişir; söylenemeyecek yargı B.
- Sık yapılan hata: soru kökündeki "söylenemez" ifadesini atlayıp doğru bir yargıyı işaretlemek; üç doğru yargı arasından yanlış olanı bulmak gerekir.
15. sorunun çözümü
Davranış, ahiret inancının sorumluluk bilinci kazandırmasına örnektir; kişi kimse görmese de yaptıklarının hesabını vereceğine inandığı için dürüst davranmıştır.
- Durumu çözümleyelim: cüzdanı bulan kişiyi kimse görmüyor; yani cüzdanı almasına engel olacak bir dış denetim yok.
- Kişinin kendi gerekçesi: "Yaptıklarımın hesabını vereceğime inanıyorum." Hesap verme, ahiret inancının temel ögelerindendir.
- Kur’an’da zerre ağırlığınca iyilik yapanın da kötülük yapanın da karşılığını göreceği bildirilir (Zilzâl suresi, 99/7-8). Bu inanç, kişiyi kimse görmese de doğruya yöneltir.
- Denetleyelim: davranışın kaynağı kişinin kendi sözünde açıkça "hesap verme" olarak geçiyor ✓; bu da ahiret inancına bağlanıyor.
Sık yapılan hata: "Meleklere imanın davranışa yansımasına" seçmek. Meleklerin yapılanları kaydettiğine inanmak da benzer bir etki yapar; ama kişi gerekçesini "hesap vereceğim" diye açıklıyor. Hesap ise ahiret inancının konusudur.
16. sorunun çözümü
Cinler iradeli varlıklardır; hepsi kötü değildir. Şeytan, emre uymayarak yoldan çıkan varlığı ifade eder.
- Ne soruluyor: cinler ile şeytan arasındaki ilişki hakkında doğru bilgi.
- Cinler ateşten yaratılmış, insan gibi iradeli ve sorumlu varlıklardır.
- Şeytan (İblis) cinlerdendir; Allah'ın emrine karşı kibirlenerek yoldan çıkmıştır.
- Doğru yanıt A. Denetleme: C yanlış, şeytan cinlerdendir; D yanlış, şeytan insan değildir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Şeytan meleklerle birlikte anıldığı için melek sanılıyor; melekler emre karşı gelmez, şeytan cinlerdendir.
17. sorunun çözümü
Ahiret hayatında karşılığın verildiği iki yer cennet ve cehennemdir; öteki kavramlar bu yerlere varmadan önceki aşamalardır.
- Ahiret hayatını aşamalarına ayıralım: kıyamet → yeniden diriliş → haşir (toplanma) → hesap ve mizan → karşılık.
- Karşılık aşamasında iyiliklerinin karşılığını alanların yeri cennet, kötülüklerinin karşılığını görenlerin yeri cehennemdir.
- Berzah ve mahşer bekleme ve toplanma aşamalarıdır; sûr ve mizan ise süreçte geçen araçlardır. Kıyamet ve haşir de sürecin başındaki olaylardır.
- Denetleyelim: soru hem "yer" hem "karşılık" diyor; şıklardan yalnız cennet ve cehennem ikisini birden karşılıyor ✓.
Sık yapılan hata: "Berzah ve mahşer" seçmek. İkisi de ahiretle ilgili birer dönem ya da yer olduğu için karışır; ama berzah dirilişe kadar bekleme, mahşer ise toplanma yeridir. Karşılık bu aşamalardan sonra cennet ve cehennemde verilir.
18. sorunun çözümü
Aynı kıyafet ve aynı sıra, farkların ölçü olmadığını gösterir.
- Ne soruluyor: gözlemden hareketle haccın öne çıkan yönü.
- Gözlemde insanlar farklı ülkeler, diller ve geçmişlerden geliyor.
- Buna rağmen aynı mekânda, aynı kıyafetle ve aynı sırayla bulunuyorlar; farklılıklar bir ayrıcalık yaratmıyor.
- Doğru yanıt D: farklılıklar üstünlük ölçüsü sayılmıyor. Denetleme: C "belirli bir ülkeye ait" diyor, gözlemdeki farklı ülkelerle çelişir.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. Yolculuğun masraflı olması zenginlerin katıldığı sanısını doğuruyor; gözlem ise katılanlar arasındaki EŞİTLİĞİ anlatıyor.
19. sorunun çözümü
"Sûr" kavramı, kıyametin başlangıcında ve dirilişte üflenecek olanı karşılar; sûra üflenmesiyle kıyamet kopar ve ölüler dirilir.
- Tablodaki bilinenler: haşir diriltilip bir araya toplanma, sırat ahirette geçilecek yoldur. Sûrun anlamı soruluyor.
- Sûr, İsrafil’in üfleyeceği borazan olarak bilinir. Kur’an’da sûra üflendiğinde göklerde ve yerde olanların öleceği, ikinci kez üflenince ayağa kalkıp bakacakları bildirilir (Zümer suresi, 39/68).
- Öteki şıkları eşleştirelim: amellerin tartıldığı terazi mizan, kabirdeki bekleme dönemi berzah, yapılanların yazıldığı defter amel defteridir.
- Denetleyelim: iki üfleyiş var, biri kıyamet (başlangıç) biri diriliş ✓; doğru şıktaki anlatım bununla örtüşüyor.
Sık yapılan hata: "Kabirdeki bekleme dönemi" seçmek. Sûr ile diriliş arasında bağ olduğu için dirilişten önceki dönemle karıştırılır; ama o dönem berzahtır. Sûr bir dönem değil, o dönemi bitiren üfleyiştir.
20. sorunun çözümü
Tutumun ahiret inancıyla bağı şudur: ahiret inancı dünyadaki davranışları da dürüstlüğe yönlendirir; esnaf kazancı azalsa da doğruyu söylemiştir.
- Durumu çözümleyelim: esnaf kusurlu ürünü satmıyor, müşteriye durumu açıkça söylüyor ve kazancı azalsa da bu davranışı sürdürüyor.
- Bu davranış esnafa dünyada çıkar sağlamıyor; tersine zarar ettiriyor. Öyleyse davranışın kaynağı kazanç değil, başka bir bilinçtir.
- Ahiret inancı, yaptıklarının hesabını vereceğini bilen kişiyi alışverişte, sözde ve işte dürüst olmaya yöneltir. Ahirete iman yalnız ölüm sonrasını değil, bugünkü davranışı da etkiler.
- Denetleyelim: esnafın davranışı ticaretin içinde gerçekleşiyor ✓; demek ki inanç ticareti yasaklamıyor, ona ahlaki bir yön veriyor.
Sık yapılan hata: "Ahiret inancı yalnız ibadetleri ilgilendirir." seçmek. İnanç çoğu zaman namaz ve oruçla bir tutulur; ama örnekteki davranış bir alışveriştir. Ahiret inancı ibadetin yanında ticareti, sözü ve insan ilişkilerini de kapsar.