7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Mekke Dönemi'nde baskılara rağmen tebliğin sürdürülmesi, bir öğrenciye göre "vazgeçmemek" ile açıklanır. Öğretmeni ise bunun yalnız direnmek olmadığını, aynı zamanda yöntemin de korunduğunu ekler.
Öğretmenin eklediği bu nokta aşağıdakilerden hangisini vurgular?
- A Mekke'nin terk edilmediğini
- B Zorluk karşısında üslubun değiştirilmediğini
- C Tebliğin durdurulduğunu
- D Baskının hiç yaşanmadığını
Medine'ye göç edenlerle onları evlerinde ağırlayan Medineliler arasında kurulan kardeşlik ilişkisinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Göçü engellemek
- B Göç edenlerin yeni düzene uyum sağlamasına yardımcı olmak
- C Ticareti sınırlamak
- D Şehri küçültmek
| İbadet | Öne çıkan yön |
|---|---|
| Hac | Birlikte bulunma ve eşitlik |
| Kurban | Paylaşma |
| Umre | ? |
Yukarıdaki çizelgede soru işaretiyle gösterilen yere, umrenin özelliğine uygun olarak aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A Farz olma
- B Hayvan kesme
- C Yılın her zamanında yapılabilme
- D Belirli günlerde yapılma
Yukarıdaki kartlar Hz. Muhammed'in hangi dönemine ait zorlukları anlatır?
- A Medine Dönemi
- B Mekke Dönemi
- C Veda Haccı dönemi
- D Çocukluk dönemi
Bir yorum biçimi
Bu yorum biçiminde kişinin iç dünyasını arındırması, ahlakını güzelleştirmesi ve gösterişten uzak durması öne çıkar. Sade yaşam ve gönül eğitimi vurgulanır.
Yukarıda özellikleri verilen yorum biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Tarihsel yorum
- B Fıkhi yorum
- C İtikadi yorum
- D Tasavvufi yorum
Bir öğrenci, dünya dinlerini tanıtan bir pano hazırlarken her dinin kutsal kitabını ayrı bir kartona yazmaktadır. Sıra Yahudiliğe geldiğinde hangi adı yazacağını sorar.
Öğrencinin yazması gereken ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A Tevrat
- B İncil
- C Vedalar
- D Tripitaka
Tasavvufi yorumun kültürümüzdeki izlerine örnek olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
- A Askerî düzenlemeler
- B Gönül eğitimini konu edinen şiirler ve deyişler
- C Ticaret sözleşmeleri
- D Nüfus sayımı kayıtları
Veda Hutbesi'nde can, mal ve namus dokunulmazlığının vurgulanması aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?
- A Ticaretin düzenlenmesiyle
- B Yolculuk kurallarıyla
- C Tarım yöntemleriyle
- D Temel hakların korunmasıyla
Yukarıdaki kartlar, farklı yorumlara sahip kişiler arasında aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A Kaynakların farklı olduğunu
- B Ortak paydanın varlığını
- C Hiçbir ortak yön bulunmadığını
- D Yorumların gereksiz olduğunu
Bir öğrenci, Asya kökenli inançları araştırırken Budizmin ortaya çıkışında bir kişinin adının sıkça geçtiğini görür ve bu adı not almak ister.
Öğrencinin not alacağı kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Siddhartha Gautama
- B Konfüçyüs
- C Zerdüşt
- D Lao Tzu
Haccın yapılabilmesi için Arafat'ta belirli bir süre bulunmak şarttır. Bu şart yerine getirilmezse hac geçerli olmaz.
Bu bilgiye göre Arafat'ta bulunmanın haccın hangi yönünü gösterdiği söylenebilir?
- A Haccın olmazsa olmaz bir parçası olduğunu
- B Yalnız yaşlıların yaptığını
- C Umre için de gerekli olduğunu
- D İsteğe bağlı bir uygulama olduğunu
Ahiret hayatının akışı
Ölümle birlikte dünya hayatı sona erer. Yeniden diriliş gerçekleşinceye kadar geçen döneme berzah denir. Sûra ikinci kez üflendiğinde insanlar diriltilir, toplanma alanında bir araya gelir ve dünyadaki yaptıklarından hesaba çekilir.
Parçaya göre ölüm ile yeniden diriliş arasındaki döneme verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A Berzah
- B Mahşer
- C Mizan
- D Kıyamet
Ahiret hayatında insanların dünyada yaptıklarının değerlendirilip tartılmasını ifade eden kavram hangisidir?
- A Berzah
- B Mizan
- C Kıyamet
- D Sûr
Bir mahallede hacca gidecek kişi için uğurlama yapılması, dönüşünde ziyaret edilmesi ve komşulara ikram dağıtılması âdettendir.
Bu âdetler aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A İbadetin kültürel hayata yansıması
- B İbadetin zorunlu hâle gelmesi
- C İbadetin yalnız bireysel olması
- D İbadetin ertelenmesi
Farklı dinler hakkında bilgi edinirken izlenmesi gereken yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kendi kaynaklarına dayanarak nesnel biçimde tanımak
- B Yalnız duyduklarına güvenmek
- C İnceleme yapmadan yargıya varmak
- D Yalnız benzerliklere bakmak
| Melek / grup | Görev alanı |
|---|---|
| Kirâmen Kâtibîn | ? |
| Münker ve Nekir | Kabirde soru sormak |
| Hamele-i Arş | Arşı taşımak |
Tabloda bazı melek gruplarının görev alanları karşılaştırılmıştır. Buna göre Kirâmen Kâtibîn’in görev alanı nedir?
- A Vahiy getirmek
- B Sûra üflemek
- C Rızık dağıtmak
- D İnsanların yaptıklarını yazmak
Bir sınıfta öğretmen, dünya haritası üzerinde inançların ortaya çıktığı bölgeleri işaretlemektedir. Hinduizm ve Budizm için aynı bölgeyi işaretlediğini söyler.
Öğretmenin işaretlediği bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hindistan ve çevresi
- B Anadolu
- C Kuzey Afrika
- D Arap Yarımadası
Meleklere iman, imanın esasları arasında kaçıncı sırada anılır ve hangi esasla doğrudan ilişkilidir?
- A İkinci sırada anılır; kitaplara imanla doğrudan ilişkilidir.
- B Birinci sırada anılır; ahirete imanla ilişkilidir.
- C Üçüncü sırada anılır; kadere imanla ilişkilidir.
- D Son sırada anılır; hiçbir esasla ilişkisi yoktur.
Bir varlık türünün özellikleri
Nurdan yaratılmış, gözle görülemeyen varlıklardır. Yemez, içmez, uyumaz; erkeklik ve dişilikleri yoktur. Kendilerine verilen görevin dışına çıkmaz, yorulmadan bu görevi yerine getirirler.
Yukarıdaki parçada özellikleri verilen varlıklar aşağıdakilerden hangisidir?
- A Melekler
- B Cinler
- C Şeytanlar
- D Peygamberler
Melek ve ahiret inancı bir arada düşünüldüğünde, bu iki inancın kişinin hayatına kattığı ortak yön aşağıdakilerden hangisidir?
- A Dünya hayatından tümüyle uzaklaşmayı
- B Yalnız ibadet zamanlarında dikkatli olmayı
- C Geçmişi sorgulamamayı
- D Yalnızken bile davranışlarına dikkat eden bir sorumluluk bilincini
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Yöntemin korunması, üslubun değişmediğini anlatır.
- Ne soruluyor: öğretmenin eklediği "yöntemin korunması" noktasının ne anlattığı.
- Öğrenci yalnız vazgeçmemeyi, yani direnmeyi görüyor.
- Öğretmen buna yöntemin korunduğunu ekliyor: baskıya karşı sertleşmeden, aynı nazik üslupla anlatmaya devam edildi.
- Eklenen nokta zorluk karşısında üslubun değiştirilmediğidir (B). Denetleme: C tebliğin durduğunu söylüyor, soru ise sürdürüldüğünü anlatıyor.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. "Vazgeçmemek" ile şehirde kalmak karıştırılıyor; öğretmenin vurgusu yer değil, yöntem ve üsluptur.
2. sorunun çözümü
Kardeşlik bağı, göç edenlerin tutunmasını sağlamıştır.
- Ne soruluyor: göç edenlerle Medineliler arasında kurulan kardeşliğin amacı.
- Mekke'den göç edenler (muhacirler) evlerini ve mallarını bırakmıştı.
- Medineliler (ensar) onları evlerinde ağırladı; iki grup arasında kardeşlik bağı kuruldu.
- Amaç göç edenlerin yeni şehre uyum sağlamasına ve hayatlarını kurmasına yardım etmekti (B). Denetleme: A göçü engellemek, D şehri küçültmek; ikisi de kardeşliğin tersidir.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Göç edenlerin çoğu tüccar olduğu için ekonomik bir düzenleme sanılıyor; kardeşliğin amacı dayanışma ve uyumdur.
3. sorunun çözümü
Umrenin ayırt edici yönü zamanının serbest olmasıdır.
- Ne soruluyor: çizelgede umrenin karşısına gelecek, onu ayırt eden özellik.
- Çizelgede her ibadetin öne çıkan yönü yazılmış: hac birlikte bulunma ve eşitlik, kurban paylaşma.
- Umreyi hacdan ayıran en belirgin özellik, belirli günlere bağlı olmaksızın yılın her zamanında yapılabilmesidir.
- Doğru yanıt C. Denetleme: A ve D hacca ait özelliklerdir, B kurbana aittir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Hac ile umre karıştırılıp "belirli günler" seçiliyor; belirli günler hacca, serbest zaman umreye aittir.
4. sorunun çözümü
Baskı, ambargo ve göç Mekke Dönemi zorluklarıdır.
- Ne soruluyor: kartlarda anlatılan zorlukların hangi döneme ait olduğu.
- Kartlar: alay ve baskı, ticari ilişkilerin kesilmesi (boykot), bir bölümünün başka ülkeye göç etmesi.
- Bu zorlukların hepsi Mekke Dönemi'nde yaşandı: Müslümanlar baskı gördü, boykota uğradı, bir grup Habeşistan'a göç etti.
- Doğru yanıt Mekke Dönemi (B). Denetleme: Medine Dönemi'nde toplum güvenli bir düzen kurmuştu; kartlardaki baskı ortamı Mekke'ye aittir.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. Üçüncü karttaki göç Medine'ye hicretle karıştırılıyor; kartta "başka ülke" deniyor, bu Habeşistan'dır.
5. sorunun çözümü
İç dünya, ahlak ve gönül eğitimi tasavvufi yorumun konusudur.
- Ne soruluyor: kutuda özellikleri verilen yorum biçimi.
- Kutunun ipuçları: iç dünyayı arındırmak, ahlakı güzelleştirmek, gösterişten uzak durmak, sade yaşam, gönül eğitimi.
- İç dünyaya ve ahlaka yönelen bu yaklaşım tasavvufi yorumdur.
- Doğru yanıt D. Denetleme: fıkhi yorum ibadet kurallarıyla, itikadi yorum inanç esaslarıyla ilgilenir; kutuda ikisinden de söz yok.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Ahlak günlük hayatla ilgili olduğu için fıkıh sanılıyor; kutudaki "gönül eğitimi" ve "iç dünya" ipuçları tasavvufu gösterir.
6. sorunun çözümü
Yahudiliğin kutsal kitabı Tevrat'tır.
- Ne soruluyor: Yahudiliğin kutsal kitabının adı.
- Her dinin kendi kaynaklarında belirttiği bir kutsal kitabı ya da metni vardır.
- Yahudilikte temel kutsal kitap Tevrat'tır; Hz. Musa'ya indirildiğine inanılır.
- Doğru ad Tevrat (A). Denetleme: İncil Hristiyanlığın, Vedalar Hinduizmin, Tripitaka Budizmin kutsal metnidir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Yahudilik ve Hristiyanlık aynı coğrafyada ortaya çıktığı için kitapları karıştırılıyor; İncil Hristiyanlığa aittir.
7. sorunun çözümü
Tasavvufi yorumun izleri edebiyatta görülür.
- Ne soruluyor: tasavvufi yorumun kültürümüzdeki izlerine örnek.
- Tasavvufi yorum iç dünya, sevgi ve gönül eğitimi üzerinde durur.
- Bu düşünceler Yunus Emre gibi şairlerin şiirlerinde ve halk deyişlerinde yüzyıllardır dile gelmiştir.
- Doğru yanıt B: gönül eğitimini konu edinen şiirler ve deyişler. Denetleme: askerlik, ticaret ve nüfus kayıtları tasavvufun konusu değildir.
- Sık yapılan hata: bir yorum biçiminin izini yalnız dinî kurumlarda aramak; tasavvufun kültürdeki en güçlü izleri edebiyattadır.
8. sorunun çözümü
Can, mal ve namus dokunulmazlığı temel haklardır.
- Ne soruluyor: Veda Hutbesi'nde can, mal ve namus dokunulmazlığının vurgulanmasının ilgili olduğu konu.
- Veda Hutbesi Hz. Muhammed'in 632'deki Veda Haccı'nda yaptığı konuşmadır.
- Can, mal ve namusun dokunulmaz olması her insanın sahip olduğu temel haklardır.
- Doğru yanıt D: temel hakların korunması. Denetleme: ticaret, yolculuk ve tarım bu vurgunun konusu değildir.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. "Mal" sözcüğü ticareti çağrıştırıyor; burada mal dokunulmazlığı, kişinin mülkiyet hakkı anlamındadır.
9. sorunun çözümü
Sayılan üç unsur yorumlar arasındaki ortak paydadır.
- Ne soruluyor: kartların farklı yorumlara sahip kişiler arasında gösterdiği şey.
- Kartlar: aynı temel inanç esasları, aynı kutsal kitap, aynı peygamber.
- Farklı yorumlara rağmen bu üç unsur herkeste ortaktır; buna ortak payda denir.
- Doğru yanıt B. Denetleme: A ve C kartlardaki "aynı" sözleriyle çelişir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Ortak yönler çok olduğu için yorumlar gereksiz sanılıyor; ortak payda yorumları ortadan kaldırmaz, onları bir arada tutar.
10. sorunun çözümü
Budizm, Siddhartha Gautama ile anılır.
- Ne soruluyor: Budizmin ortaya çıkışıyla anılan kişi.
- Budizm, sonradan "Buda" (aydınlanmış) olarak anılan Siddhartha Gautama'nın öğretilerine dayanır.
- Öteki adlar başka Asya inançlarıyla ilgilidir: Konfüçyüs Konfüçyüsçülük, Zerdüşt Zerdüştlük, Lao Tzu Taoizm.
- Doğru yanıt Siddhartha Gautama (A). Denetleme: dört addan yalnız biri Budizmle anılır.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Konfüçyüs de Asya'da bir öğretinin kurucusu olarak bilindiği için karışıyor; o Çin'de ortaya çıkan Konfüçyüsçülükle anılır.
11. sorunun çözümü
Yerine getirilmezse hac geçerli olmuyorsa bu bir rükündür.
- Ne soruluyor: Arafat'ta bulunmanın haccın hangi yönünü gösterdiği.
- Soruya göre Arafat'ta belirli süre bulunmak şarttır ve yapılmazsa hac geçerli olmaz.
- Yapılmadığında ibadeti geçersiz kılan parçaya rükün denir; Arafat vakfesi haccın rüknüdür.
- Doğru yanıt A: olmazsa olmaz bir parça. Denetleme: D "isteğe bağlı" diyor, metindeki "şart" ifadesiyle çelişir.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Umrede de Mekke'de bulunulduğu için Arafat'ın umrede de gerektiği sanılıyor; Arafat vakfesi yalnız hacca özgüdür.
12. sorunun çözümü
Ölüm ile yeniden diriliş arasındaki döneme berzah denir; parçada bu dönem açıkça tanımlanmıştır.
- Parçadaki sırayı çıkaralım: ölüm → yeniden dirilişe kadar geçen dönem → sûra ikinci üfleyiş ve diriliş → toplanma alanı → hesap.
- Parçadaki "Yeniden diriliş gerçekleşinceye kadar geçen döneme berzah denir." cümlesi, sorulan dönemin adını doğrudan veriyor.
- "Berzah" sözlükte "iki şey arasındaki engel, perde" demektir; dünya hayatı ile ahiret hayatı arasındaki geçiş dönemini anlatır.
- Denetleyelim: berzah ölümle başlar, dirilişle biter ✓; sorunun iki sınırıyla tam uyuşuyor.
Sık yapılan hata: "Mahşer" seçmek. Mahşer de ölümden sonraki bir aşama olduğu için karışır; ama mahşer dirilişten SONRA insanların toplandığı yerdir. Sorulan ise dirilişten ÖNCEKİ bekleme dönemidir.
13. sorunun çözümü
İnsanların dünyada yaptıklarının tartılmasını ifade eden kavram mizandır; mizan, ahirette adaletle yapılan değerlendirmeyi anlatır.
- "Mizan" sözlükte "terazi, ölçü" demektir. Tanımdaki "tartılması" sözcüğü bu anlamı doğrudan işaret ediyor.
- Kur’an’da kıyamet günü için adalet terazileri kurulacağı ve hiç kimseye hiçbir haksızlık edilmeyeceği bildirilir (Enbiyâ suresi, 21/47).
- Öteki kavramları ayıralım: berzah ölümden sonraki bekleme dönemi, kıyamet dünya düzeninin sona ermesi, sûr ise İsrafil’in üfleyeceği borazandır.
- Denetleyelim: "tartmak" ile "terazi" aynı anlam alanında ✓; tanımı karşılayan tek kavram mizan.
Sık yapılan hata: "Kıyamet" seçmek. Kıyamet ahiretle ilgili en bilinen kavram olduğu için seçilir; ama kıyamet dünya düzeninin sona ermesidir. Amellerin tartılması ondan sonra, hesap aşamasında gerçekleşir ve mizan adını alır.
14. sorunun çözümü
Uğurlama ve ziyaret âdetleri ibadetin toplumsal karşılığıdır.
- Ne soruluyor: hacı uğurlama, dönüşte ziyaret ve ikram âdetlerinin neye örnek olduğu.
- Hac bir ibadettir; ama uğurlama, ziyaret ve ikram ibadetin kendisi değil, çevresinde oluşmuş toplumsal âdetlerdir.
- Bir ibadetin etrafında gelenekler oluşması, ibadetin kültürel hayata yansımasıdır.
- Doğru yanıt A. Denetleme: B yanlış, âdetler zorunlu değildir; C yanlış, âdetler mahallenin tamamını içine alır.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Âdet çok yaygın olduğu için zorunlu sanılıyor; uğurlama ve ziyaret dinî hüküm değil, kültürel bir gelenektir.
15. sorunun çözümü
Nesnel bilgi, dinin kendi kaynaklarından edinilir.
- Ne soruluyor: farklı dinler hakkında bilgi edinirken izlenecek yaklaşım.
- Bir din hakkında doğru bilgi, o dinin kendi kaynaklarından ve güvenilir incelemelerden edinilir.
- Kulaktan dolma bilgiyle ya da incelemeden yargıya varmak yanlış genellemelere ve önyargıya yol açar.
- Doğru yaklaşım kendi kaynaklarına dayanarak nesnel biçimde tanımaktır (A). Denetleme: B ve C önyargıya götüren yollardır.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Yalnız benzerliklere bakmak iyi niyetli görünür; ama nesnel tanıma hem benzerlikleri hem farklılıkları görmeyi gerektirir.
16. sorunun çözümü
Kirâmen Kâtibîn’in görev alanı insanların yaptıklarını yazmaktır; bu melekler iyi ve kötü bütün davranışları kayda geçirir.
- Tablodaki bilinenler: Münker ve Nekir kabirde soru sorar, Hamele-i Arş arşı taşır. Kirâmen Kâtibîn’in görevi soruluyor.
- Adın anlamı ipucu veriyor: "kirâm" değerli, şerefli; "kâtib" yazıcı demektir. Kirâmen Kâtibîn "değerli yazıcılar" anlamına gelir.
- Kur’an’da insanların üzerinde koruyucular, yapılanları bilen değerli yazıcılar bulunduğu bildirilir (İnfitâr suresi, 82/10-12).
- Denetleyelim: "yazıcılar" anlamı ile "yaptıklarını yazmak" görevi birebir örtüşüyor ✓; öteki şıklar başka meleklerin görevleri.
Sık yapılan hata: "Vahiy getirmek" seçmek. Vahiy de yazılı kitaplarla ilişkili olduğu için karışabilir; ama vahiy getirmek Cebrail’in görevidir. Kirâmen Kâtibîn peygamberlere mesaj taşımaz, her insanın amellerini kaydeder.
17. sorunun çözümü
İki inanç da Hindistan ve çevresinde ortaya çıkmıştır.
- Ne soruluyor: Hinduizm ve Budizmin ortaya çıktığı bölge.
- Hinduizm Hint alt kıtasında gelişmiştir.
- Budizm de Siddhartha Gautama'nın yaşadığı Hindistan ve çevresinde ortaya çıkmıştır.
- Doğru yanıt Hindistan ve çevresi (A). Denetleme: Arap Yarımadası İslam'ın, Anadolu ve Kuzey Afrika ise bu iki inancın doğduğu yer değildir.
- Sık yapılan hata: Budizmin bugün Doğu Asya'da yaygın olmasından yola çıkarak doğduğu yeri de orada sanmak; yayıldığı yer ile ortaya çıktığı yer farklıdır.
18. sorunun çözümü
Meleklere iman, imanın esasları arasında ikinci sırada anılır ve kitaplara imanla doğrudan ilişkilidir; çünkü vahiy peygamberlere melek aracılığıyla ulaşmıştır.
- İmanın esaslarını sıralayalım: Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere iman. Bu sıralamada meleklere iman ikincidir.
- Kur’an’da da müminlerin Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettikleri bildirilir (Bakara suresi, 2/285); melekler burada da Allah’tan hemen sonra anılır.
- Kutsal kitapların ayetleri peygamberlere vahiy meleği Cebrail aracılığıyla ulaştırılmıştır. Bu yüzden meleklere iman ile kitaplara iman birbirine bağlıdır.
- Denetleyelim: sıra ikinci ✓, bağlantı vahiy yoluyla kitaplar ✓; doğru şıkta iki bilgi de tutuyor.
Sık yapılan hata: "Birinci sırada anılır; ahirete imanla ilişkilidir." seçmek. Meleklerin amelleri yazması ahiretle bağ kurdurabilir; ama birinci sırada Allah’a iman vardır. Sıra bilgisi yanlış olduğu için bu şık baştan elenir.
19. sorunun çözümü
Parçada anlatılan varlıklar meleklerdir; nurdan yaratılma, yeme-içme ihtiyacı olmama ve görevin dışına çıkmama meleklere özgü niteliklerdir.
- Parçadaki ipuçlarını ayıralım: nurdan yaratılmış, görünmez; yemez, içmez, uyumaz; erkeklik ve dişilik yok; görevin dışına çıkmaz ve yorulmaz.
- Kur’an’da meleklerin Allah’ın emrine karşı gelmedikleri ve emredileni yaptıkları bildirilir (Tahrîm suresi, 66/6). Bu, "görevin dışına çıkmaz" ipucuyla örtüşür.
- Cinler de görünmez varlıklardır; ancak ateşten yaratılmışlardır ve iyiyi ya da kötüyü seçme iradeleri vardır. Peygamberler ise yiyip içen, uyuyan insanlardır.
- Denetleyelim: parçadaki bütün ipuçları (nur ✓, ihtiyaçsızlık ✓, göreve bağlılık ✓) aynı anda yalnızca meleklerde bulunuyor.
Sık yapılan hata: "Cinler" seçmek. Cinler de gözle görülmediği için karıştırılır; ama cinler ateşten yaratılmıştır ve seçme özgürlükleri vardır, yani görevin dışına çıkabilirler. Parçadaki "nurdan" ve "görevin dışına çıkmaz" ipuçları cinlere uymaz.
20. sorunun çözümü
Melek ve ahiret inancının ortak yönü, kişiye yalnızken bile davranışlarına dikkat eden bir sorumluluk bilinci kazandırmasıdır.
- Meleklere iman açısından: Kirâmen Kâtibîn’in insanın yaptıklarını kaydettiğine inanılır (İnfitâr suresi, 82/10-12). Kişi yalnız olsa da davranışının kayda geçtiğini bilir.
- Ahirete iman açısından: zerre ağırlığınca iyiliğin de kötülüğün de karşılığı görülecektir (Zilzâl suresi, 99/7-8). Kişi yaptığının karşılıksız kalmayacağını bilir.
- İki inanç birleşince dışarıdan bir denetleyiciye gerek kalmaz; insan kendi davranışını kendisi denetler. Bu iç denetim, sorumluluk bilincidir.
- Denetleyelim: kayıt (melek) + karşılık (ahiret) → yalnızken bile dikkat ✓; ortak yön iki inancın ikisinden de çıkıyor.
Sık yapılan hata: "Yalnız ibadet zamanlarında dikkatli olmayı" seçmek. Kayıt ve hesap belli saatlerle sınırlı değildir; insanın her davranışı kayda geçer. Bu yüzden sorumluluk bilinci yalnız ibadet saatlerinde değil, hayatın bütününde geçerlidir.