7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Fen bilimleri dersinde bir astronotun Dünya'da ve Ay'da ölçülen kütle ve ağırlık değerleri yukarıdaki tabloda verilmiştir. Tabloya göre kütle ve ağırlık hakkında hangi yorum doğrudur?
- A Kütle değişmez, ağırlık yer çekimine göre değişir.
- B Kütle ve ağırlık her yerde birbirinin aynısıdır.
- C Ağırlık değişmez, kütle yer çekimine göre değişir.
- D Kütle ve ağırlığın ikisi de yer çekimine göre değişir.
Bir bisikletin farklı anlardaki hareket durumu yukarıdaki şemada gösterilmiştir. Bisikletin kinetik enerjisi şemadaki sıraya göre nasıl değişir?
- A Değişmez.
- B Azalır çünkü kütle artıyor.
- C Önce artar sonra sıfırlanır çünkü hız sabittir.
- D Artarak değişir çünkü hız artıyor.
Şekilde Büyük Ayı takımyıldızının son iki yıldızının birleştirilip uzatılmasıyla Kutup Yıldızı'nın bulunuşu gösterilmiştir. Yüzyıllardır denizcilerin bu yöntemi kullanmasının nedeni nedir?
- A Kutup Yıldızı'nın gökyüzünün en parlak yıldızı olması
- B Kutup Yıldızı'nın her gece farklı bir yönde doğması
- C Kutup Yıldızı'nın gece boyunca yaklaşık aynı yerde durup kuzey yönünü göstermesi
- D Büyük Ayı'nın gökyüzünde hiç görünmemesi
Fen bilgi kartında tanımı verilen "joule (J)" birimi hangi büyüklüğü ölçmek için kullanılır?
- A Yalnızca kütleyi
- B Yalnızca kuvveti
- C Yalnızca uzunluğu
- D İş ve enerjiyi
Kartlarda basit bir elektrik devresinin elemanları verilmiştir. Devrenin çalışabilmesi için gereken temel koşul hangisidir?
- A Devrenin kapalı, yani kesintisiz olması
- B Kabloların uzun olması
- C Ampulün büyük olması
- D Anahtarın açık kalması
Bir öğrenci Güneş sisteminin ölçekli modelini yaparken her 1 cm'yi 10 milyon km olarak almıştır. Güneş'e 150 milyon km uzaklıktaki Dünya, bu modelde Güneş'ten kaç cm uzağa yerleştirilmelidir?
- A 1,5 cm
- B 15 cm
- C 150 cm
- D 1500 cm
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Meteor | Atmosfere giren ve sürtünmeyle yanan gök taşı |
| Meteorit | ? |
Tabloda gök taşlarıyla ilgili kavramlar verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A Güneş çevresinde dolanan gezegen
- B Atmosferde yanan parça
- C Tamamen yanmadan yer yüzüne ulaşan parça
- D Kendi ışığını üreten yıldız
Bir gözlem evinde öğrencilere şekildeki araç tanıtılmış, "gök cisimlerinden gelen ışığı mercekleriyle toplayıp onları daha büyük ve parlak gösterir" denmiştir. Tanıtılan bu gözlem aracının adı nedir?
- A Mikroskop
- B Teleskop
- C Periskop
- D Barometre
| Madde | Devreye eklendiğinde ampul |
|---|---|
| Bakır tel | Yandı |
| Plastik cetvel | ? |
Tabloda maddelerin devredeki etkisi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Yanmadı
- B Yandı
- C Daha parlak yandı
- D Söndü ve yeniden yandı
Şekilde sürtünmesiz yatay bir yüzeydeki K cismine zıt yönlü iki kuvvet uygulanmaktadır. Cisme etki eden net kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
- A 42 N, sağa doğru
- B 18 N, sağa doğru
- C 18 N, sola doğru
- D 0 N, cisim dengede
| Devre | Pil sayısı (seri) | Ampul parlaklığı |
|---|---|---|
| A | 1 | Düşük |
| B | 3 | ? |
Tabloda aynı ampulle kurulan iki devre karşılaştırılmış, bir bölüm boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Daha yüksek
- B Daha düşük
- C Aynı
- D Sıfır
| Devre | Gerilim | Akım |
|---|---|---|
| A | 3 V | 0,3 A |
| B | 9 V | 0,9 A |
Tabloda aynı direnç kullanılan iki devrenin verileri verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Gerilim ile akım ilişkisizdir.
- B Gerilim arttıkça akım azalır.
- C Gerilim arttıkça akım da aynı oranda artar.
- D Akım hep sabittir.
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu duruma ne ad verilir?
- A Uzay kirliliği
- B Hava kirliliği
- C Işık kirliliği
- D Gürültü kirliliği
Bir öğrenci 20 N'luk kuvvetle 3 m çekilen kutuya yapılan işi hesaplamak için kartta görülen adımları yazmıştır. Öğrencinin ilk yanlışı kaçıncı adımda başlamıştır?
- A I. adımda
- B II. adımda
- C III. adımda
- D IV. adımda
Tabloda aynı ortamda yapılan dinamometre ölçümleri verilmiştir. Bu ölçümler kütle ile ağırlık arasındaki ilişki hakkında neyi gösterir?
- A Ağırlık, kütle ile doğru orantılı olarak artmaktadır.
- B Kütle arttıkça ağırlık azalmaktadır.
- C Ağırlık kütleden bağımsızdır.
- D Kütle ile ağırlık her zaman sayıca eşittir.
| Yıldız | Dünya'ya uzaklığı |
|---|---|
| A | 120 ışık yılı |
| B | 640 ışık yılı |
Tabloda aynı takımyıldızda görünen iki yıldızın uzaklığı verilmiştir. Bu tabloya göre takımyıldızlar için söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?
- A Yıldızlar gerçekte birbirine yakın olmayabilir.
- B Yıldızlar gerçekte hep aynı uzaklıktadır.
- C Yıldızlar birbirine değmektedir.
- D Uzaklık ölçülemez.
Grafikte aynı taşın farklı yüksekliklere çıkarıldığında sahip olduğu çekim potansiyel enerjisi verilmiştir. Grafiğe dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Potansiyel enerji yükseklikten bağımsızdır.
- B Yükseklik arttıkça potansiyel enerji azalmaktadır.
- C Potansiyel enerji yalnızca taşın rengine bağlıdır.
- D Yükseklik iki katına çıkınca potansiyel enerji de iki katına çıkmaktadır.
Şekilde Dünya'ya 4 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldız gösterilmiştir. Bu yıldıza bu gece teleskopla bakan bir gözlemci aslında neyi görmektedir?
- A Yıldızın bugünkü hâlini
- B Yıldızın 4 gün önceki hâlini
- C Yıldızın 4 yıl önceki hâlini
- D Yıldızın 4 yıl sonraki hâlini
Zeynep, şekildeki gibi bir cismi dinamometreye asarak ölçüm yapıyor. Dinamometrenin bu deneyde ölçtüğü büyüklük nedir?
- A Cismin kütlesi
- B Cismin ağırlığı (kuvvet)
- C Cismin hacmi
- D Cismin yoğunluğu
İki farklı kutu yukarıdaki kuvvetlerle çekilmiştir. Bu iki kutu için yapılan iş miktarları karşılaştırıldığında hangi sonuca ulaşılır?
- A 1. kutuda daha fazla iş yapılmıştır.
- B 2. kutuda daha fazla iş yapılmıştır.
- C Yapılan iş karşılaştırılamaz; uygulanan kuvvetler farklıdır.
- D İkisinde de eşit iş yapılmıştır (50 J).
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır ve her yerde aynı kalır; ağırlık ise yer çekimine bağlı bir kuvvettir ve yere göre değişir.
- Astronotun kütlesi Dünya'da ve Ay'da 60 kg olarak aynı kalmış.
- Ağırlığı ise Dünya'da 600 N, Ay'da yalnızca 100 N ölçülmüş.
- Bu, kütlenin sabit, ağırlığın yer çekimine göre değişken olduğunu gösterir.
2. sorunun çözümü
Kinetik enerji harekete bağlıdır; hız arttıkça kinetik enerji de artar.
- Şemada bisikletin hızı basamak basamak artıyor.
- Kinetik enerji, hareket eden cismin sahip olduğu enerjidir ve hızla artar.
- Bu yüzden bisikletin kinetik enerjisi artarak değişir.
3. sorunun çözümü
Kutup Yıldızı gökyüzünde neredeyse yer değiştirmez ve kuzey yönünü işaret ettiği için yön bulmada kullanılır.
- Şekilde Büyük Ayı'nın iki yıldızı uzatılarak bir doğrultu elde edilmiştir.
- Bu doğrultu Kutup Yıldızı'na ulaşır.
- Kutup Yıldızı gece boyunca yaklaşık aynı noktada kalır.
- Bulunduğu yön kuzeyi gösterdiği için yön bulmada kullanılır.
4. sorunun çözümü
Newton kuvvetin, metre uzunluğun birimidir; iş ve enerji ise joule (J) ile ölçülür.
- Kuvvetin birimi newton, uzunluğun birimi metredir.
- İş = Kuvvet × Yol formülünün sonucu joule cinsindendir.
- Bu yüzden joule, iş ve enerjinin ortak birimidir.
5. sorunun çözümü
Elektrik akımının geçebilmesi için devrenin kesintisiz, yani kapalı olması gerekir.
- Akımın dolaşabileceği bir yol gerekir.
- Anahtar açıkken yol kesilir.
- Bu yüzden devre kapalı olmalıdır.
6. sorunun çözümü
150 ÷ 10 = 15 olduğundan Dünya modelde Güneş'ten 15 cm uzağa konur.
- Modelde 1 cm gerçekte 10 milyon km'ye karşılık gelir.
- Dünya'nın gerçek uzaklığı 150 milyon km'dir.
- Kaç tane 10 milyon km olduğu bulunur: 150 ÷ 10 = 15.
- Demek ki Dünya modelde 15 cm uzağa yerleştirilir.
7. sorunun çözümü
Atmosferde tamamen yanmayıp yer yüzüne düşen gök taşına meteorit denir.
- Meteor atmosferde yanan taştır.
- Meteorit farklı bir durumu anlatmalı.
- Bu, yer yüzüne ulaşan parçadır.
8. sorunun çözümü
Gök cisimlerinden gelen ışığı toplayarak görüntüsünü büyüten araç teleskoptur.
- Şekilde uzun bir tüp, mercek ve göz merceği görülmektedir.
- Işık sağdaki büyük mercekten girip göze ulaşmaktadır.
- Mikroskop çok küçük cisimler, periskop köşe arkası için kullanılır.
- Uzaktaki gök cisimlerini büyüten bu araç teleskoptur.
9. sorunun çözümü
Plastik yalıtkandır; elektrik akımını iletmediği için devre tamamlanmaz.
- Bakır iletkendir ve ampul yanmıştır.
- Plastik akımı iletmez.
- Bu yüzden ampul yanmaz.
10. sorunun çözümü
Zıt yönlü kuvvetlerde net kuvvet farkla bulunur: 30 − 12 = 18 N ve büyük kuvvetin yönündedir.
- Kuvvetler zıt yönlü olduğu için büyükten küçük çıkarılır.
- 30 N − 12 N = 18 N bulunur.
- Net kuvvetin yönü büyük olan kuvvetin yönüdür.
- Büyük kuvvet sağa olduğundan net kuvvet 18 N ve sağa doğrudur.
11. sorunun çözümü
Seri bağlı pil sayısı arttıkça devredeki gerilim artar ve ampul daha parlak yanar.
- Seri pillerde gerilimler toplanır.
- B devresinde üç pil var.
- Artan gerilim parlaklığı yükseltir.
12. sorunun çözümü
Gerilim üç katına çıkarken akım da üç katına çıkmıştır; direnç sabitken ikisi doğru orantılıdır.
- Gerilim 3 V'tan 9 V'a çıkmış: üç kat.
- Akım 0,3 A'dan 0,9 A'ya çıkmış: üç kat.
- İkisi aynı oranda artmıştır.
13. sorunun çözümü
Yörüngede biriken kullanılmayan araç ve parçalara uzay kirliliği denir.
- Ömrü biten uydular yörüngede kalıyor.
- Parçalar zamanla birikiyor.
- Bu birikime uzay kirliliği denir.
14. sorunun çözümü
İş, kuvvet ile yolun çarpımıdır; öğrenci II. adımda toplama yazarak bağıntıyı yanlış kurmuştur.
- I. adımda verilenler doğru yazılmıştır: 20 N ve 3 m.
- II. adımda iş "kuvvet + yol" biçiminde yazılmıştır.
- Doğru bağıntı iş = kuvvet × yol biçimindedir.
- Yanlış II. adımda başlamıştır; doğru sonuç 20 × 3 = 60 J'dir.
15. sorunun çözümü
Ölçümlerde her satırda ağırlığın kütleye oranı 10 N/kg olarak sabittir; bu doğru orantıyı gösterir.
- 0,5 kg için 5 N, oran 10 N/kg'dır.
- 1,5 kg için 15 N, oran yine 10 N/kg'dır.
- 2,5 kg için 25 N, oran değişmemiştir.
- Oran sabit kaldığından ağırlık kütleyle doğru orantılıdır.
16. sorunun çözümü
Takımyıldızdaki yıldızlar yalnızca aynı doğrultuda göründükleri için yakın sanılır; uzaklıkları çok farklı olabilir.
- İki yıldız aynı takımyıldızda görünüyor.
- Uzaklıkları 120 ve 640 ışık yılı.
- Demek ki gerçekte birbirine yakın değiller.
17. sorunun çözümü
1 m'de 20 J, 2 m'de 40 J, 4 m'de 80 J okunur; yükseklik iki katına çıktığında enerji de iki katına çıkar.
- Grafikte 1 m için 20 J değeri okunur.
- 2 m için 40 J, yani iki katı bulunur.
- 4 m için 80 J, 2 m'deki değerin iki katıdır.
- Bu nedenle potansiyel enerji yükseklikle doğru orantılıdır.
18. sorunun çözümü
Yıldızdan çıkan ışık gözlemciye 4 yılda ulaştığı için bugün görülen görüntü 4 yıl öncesine aittir.
- Işık yılı, ışığın bir yılda aldığı yoldur.
- Yıldız 4 ışık yılı uzaklıktadır.
- Demek ki ışığın bize ulaşması 4 yıl sürmüştür.
- Bu gece görülen görüntü 4 yıl önce yola çıkmıştır.
19. sorunun çözümü
Dinamometre, yaylı bir ölçüm aracıdır ve cisme etki eden ağırlık kuvvetini ölçer.
- Kütle terazi ile, hacim ise farklı yöntemlerle ölçülür.
- Dinamometre içindeki yayın gerilme miktarına göre kuvvet gösterir.
- Asılan cismin ağırlığı bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür.
20. sorunun çözümü
1. kutuda 10 × 5 = 50 J, 2. kutuda 25 × 2 = 50 J iş yapılmıştır; iki değer birbirine eşittir.
- 1. kutu için iş = 10 N × 5 m = 50 J.
- 2. kutu için iş = 25 N × 2 m = 50 J.
- İki sonuç da 50 J olduğu için yapılan iş eşittir.