7. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bir ilin yüz ölçümünün büyük olduğunu görüp "Öyleyse bu ilin nüfusu da fazladır." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Haritayı okumamak
- B Yüz ölçümünü ölçmemek
- C İli bulamamak
- D Yüz ölçümünden doğrudan nüfus sonucu çıkarmak
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Buluş | Daha önce var olmayan bir şeyin üretilmesi |
| Keşif | ? |
Tabloda kavramlar tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Yeni bir şeyin üretilmesi
- B Var olan ama bilinmeyen bir şeyin bulunması
- C Bir aracın onarılması
- D Bir metnin çevrilmesi
Kartlarda internette alınan önlemler verilmiştir. Bu önlemlerin ortak amacı hangisidir?
- A İnternet hızını artırmak
- B Kişisel bilgi ve hesap güvenliğini korumak
- C Ekran süresini uzatmak
- D Bağlantıları çoğaltmak
| Yerleşme | Ana yola uzaklık | Nüfus eğilimi |
|---|---|---|
| A | Üzerinde | Artıyor |
| B | 40 km | Azalıyor |
Tabloda ulaşım ile nüfus eğilimi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Nüfus yalnızca iklime bağlıdır.
- B Ulaşım bağlantısı yerleşmelerin gelişimini etkiler.
- C Ulaşımın etkisi yoktur.
- D İki yerleşme aynıdır.
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu sorunun çözümünde öncelik hangisidir?
- A Göçün tamamen yasaklanması
- B Konut ve altyapının planlı biçimde üretilmesi
- C Yapılaşmanın hızlandırılması
- D Altyapının kaldırılması
| Ülke | Genç nüfus oranı | Yaşlı nüfus oranı |
|---|---|---|
| A | Yüksek | Düşük |
| B | Düşük | Yüksek |
Tabloda iki ülkenin nüfus yapısı verilmiştir. Bu tabloya göre A ülkesinin öncelikle yatırım yapması gereken alan hangisidir?
- A Yaşlı bakımevi
- B Okul ve eğitim hizmetleri
- C Emeklilik hizmetleri
- D Huzurevi yapımı
Kartlarda nüfusun yoğunlaştığı alanların özellikleri verilmiştir. Bu özelliklerin ortak yönü hangisidir?
- A Hepsinin yaşamayı ve geçinmeyi kolaylaştırması
- B Hepsinin yükseltiyle ilgili olması
- C Hepsinin iklimle ilgili olması
- D Hepsinin ulaşımla ilgili olması
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, çok sayıda kişinin paylaştığı bir haberi göstererek "Bu kadar çok kişi paylaştığına göre doğrudur." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Kaynağı bulamamak
- B Haberi okumamak
- C Kişileri saymamak
- D Paylaşım sayısını doğruluk ölçütü saymak
Kartlarda atık yönetiminin basamakları öncelik sırasıyla verilmiştir. "Azalt" basamağının ilk sırada olmasının nedeni hangisidir?
- A Hiç oluşmayan atığın işlenmesi için de kaynak harcanmaması
- B Geri dönüşümün imkânsız olması
- C Yeniden kullanımın zararlı olması
- D Geri dönüşümün ücretsiz olması
| Kullanım | Sonucu |
|---|---|
| Doğrulanmış bilgi paylaşmak | Toplum doğru bilgilenir |
| Doğrulanmamış iddia paylaşmak | ? |
Tabloda paylaşım biçimleri ve sonuçları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Bilgi doğrulanır
- B Toplum doğru bilgilenir
- C Hiçbir etki olmaz
- D Yanlış bilgi hızla yayılır ve gereksiz kaygı doğar
Bir gözlem
Her yaz tarım işçileri hasat için başka illere gitmekte, sonbaharda kendi köylerine dönmektedir.
Yukarıda anlatılan göç türü hangisidir?
- A Mevsimlik göç
- B Kalıcı göç
- C Zorunlu göç
- D Beyin göçü
| Ülke | Tarım | Sanayi | Hizmet |
|---|---|---|---|
| A | %55 | %20 | %25 |
| B | %4 | %26 | %70 |
Tabloda iki ülkenin istihdam dağılımı verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A B ülkesi ekonomik yapı bakımından daha gelişmiştir.
- B A ülkesi daha gelişmiştir.
- C İki ülke de aynı düzeydedir.
- D Tarım oranı gelişmişliği artırır.
Kartlarda bilimsel çalışmanın basamakları sırasıyla verilmiştir. Bu sıralamanın gösterdiği hangisidir?
- A Sıralamanın önemsizliği
- B Sonucun baştan bilindiği
- C Gözlemin gereksizliği
- D Bilimsel bilginin belirli bir düzenle üretildiği
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Bilgi rastgele üretilir.
- B Bilim ve teknoloji; belirli bir yöntemle üretilen, emeği korunan ve sorumlulukla kullanılan bir alandır.
- C Emeğin korunması gereksizdir.
- D Kullanım sorumluluk gerektirmez.
Şemada bir ürünün işlenme aşamaları verilmiştir. Şemaya göre bir ülkenin işlenmiş ürün satmasının yararı hangisidir?
- A Ham maddenin tükenmesi
- B Üretimin azalması
- C İstihdamın düşmesi
- D Aynı ham maddeden daha yüksek gelir elde etmesi
| Yaklaşım | Bir yıl sonraki sonuç |
|---|---|
| Ay sonunda kalanı biriktirmek | Çoğu zaman bir şey kalmaz |
| Ay başında sabit tutar ayırmak | ? |
Tabloda iki tasarruf yaklaşımı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Gelir azalır
- B Hiç birikim olmaz
- C Gider artar
- D Düzenli bir birikim oluşur
Kartlarda alışverişte yapılması gerekenler verilmiştir. Bu davranışların ortak amacı hangisidir?
- A Tüketici haklarını kullanabilmek için kanıt ve bilgi sahibi olmak
- B Alışverişi hızlandırmak
- C Fiyatı düşürmek
- D Ürünü çoğaltmak
| Sektör | Kapsadığı faaliyet |
|---|---|
| Birincil | Tarım, hayvancılık, madencilik |
| Üçüncül | ? |
Tabloda ekonomik sektörler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Ticaret, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi hizmetler
- B Balıkçılık
- C Dokuma fabrikası
- D Maden ocağı
| Tüketim davranışı | Sonucu |
|---|---|
| İhtiyaç listesiyle alışveriş | Gereksiz harcama azalır |
| Plansız alışveriş | ? |
Tabloda tüketim davranışları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Kullanılmayan ürünler alınır ve israf artar
- B Gereksiz harcama azalır
- C Bütçe güçlenir
- D Tasarruf artar
Kartlarda tarihte kurulan bilim kurumları verilmiştir. Bu kurumların ortak işlevi hangisidir?
- A Bilginin üretilmesi, korunması ve aktarılması
- B Ticaretin düzenlenmesi
- C Askerî eğitim
- D Vergi toplanması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Yüz ölçümü büyüklüğü tek başına nüfus hakkında sonuç vermez; öğrenci elindeki veriden çıkarılamayacak bir sonuca geçmiştir.
- Öğrencinin elindeki veriyi ve vardığı sonucu ayıralım. Veri: ilin yüz ölçümü büyüktür. Sonuç: ilin nüfusu fazladır.
- İki ifadenin farklı şeyleri ölçtüğünü görelim. Yüz ölçümü bir alan büyüklüğüdür; nüfus ise orada yaşayan insan sayısıdır. Biri öbürünü kendiliğinden vermez.
- Nüfusu belirleyen şey iklim, arazi yapısı, su kaynakları, iş imkânları ve ulaşımdır. Geniş ama kurak ya da yüksek dağlık bir ilde nüfus az olabilir. Öyleyse hata, yüz ölçümünden doğrudan nüfus sonucu çıkarmaktır.
- Denetleyelim: ülkemizden bir örnekle sınayalım ✓ — yüz ölçümü çok büyük olan Konya’nın nüfusu, çok daha küçük bir alana sığan İstanbul’un nüfusunun yanında küçük kalır; veri sonucu desteklemiyor.
Sık yapılan hata: "Haritayı okumamak" demek. Öğrenci haritayı doğru okumuş ve yüz ölçümünü görmüştür; hata okumada değil, bu veriden nüfus sonucu çıkarılabileceğini sanmasındadır.
2. sorunun çözümü
Keşifte nesne zaten vardır ama bilinmemektedir; buluşta ise yeni bir şey üretilir.
- Buluşta yeni bir şey üretiliyor.
- Keşifte nesne zaten var.
- Yalnızca bilinmiyordu.
3. sorunun çözümü
Önlemlerin tümü hesap ve kişisel bilgilerin ele geçirilmesini engellemeye yöneliktir.
- Parola hesabı koruyor.
- Bilinmeyen bağlantı risk taşıyor.
- Hepsi bilgi güvenliğine yöneliktir.
4. sorunun çözümü
Ana yol üzerindeki yerleşmenin büyüyüp uzaktakinin küçülmesi, ulaşım bağlantısının yerleşmelerin gelişimini etkilediğini gösterir.
- Tabloyu satır satır okuyalım: A yerleşmesi ana yolun üzerinde ve nüfusu artıyor; B yerleşmesi yola 40 km uzaklıkta ve nüfusu azalıyor.
- İki yerleşme arasında verilen tek fark ulaşım bağlantısıdır. Öyleyse nüfus eğilimindeki farkı bu değişkene bağlamak gerekir.
- Bağın nedenini kuralım: yol üzerindeki yerleşme mal, hizmet ve insan akışından yararlanır; iş kurulur, alışveriş artar, insanlar kalır. Uzaktaki yerleşme bu akışın dışında kaldığı için nüfusunu koruyamaz.
- Denetleyelim: çıkarım tablodaki iki satırı da açıklıyor mu ✓ — evet, hem A’nın büyümesini hem B’nin küçülmesini aynı nedenle açıklıyor.
Sık yapılan hata: "Nüfus yalnızca iklime bağlıdır." demek. Tabloda iklimle ilgili hiçbir veri yok; ayrıca "yalnızca" sözcüğü ulaşım, arazi ve ekonomi gibi öbür etkenleri yok sayan aşırı bir genellemedir.
5. sorunun çözümü
Şemadaki sorun plansızlıktan doğduğu için çözümün önceliği konut ve altyapının planlı biçimde üretilmesidir.
- Şemadaki basamakları sırasıyla okuyalım: hızlı göç → konut açığı doğar → plansız yapılaşma artar → altyapı yetersiz kalır.
- Zincirin hangi halkasının sorunu büyüttüğünü bulalım. Konut açığı kendiliğinden altyapıyı bozmuyor; açığın PLANSIZ biçimde kapatılması bozuyor. Kırılma noktası üçüncü halkadır.
- Öyleyse çözüm de o halkaya yönelmelidir: konut ve altyapı önceden planlanıp birlikte üretilmelidir. Böylece yapılaşma denetimli olur ve altyapı nüfusa yetişir.
- Denetleyelim: çözümü şemaya geri koyalım ✓ — planlı üretim yapılırsa üçüncü halka kırılır, dördüncü halkadaki yetersizlik hiç oluşmaz.
Sık yapılan hata: "Göçün tamamen yasaklanması" demek. Yerleşme ve seyahat özgürlüğü temel bir haktır; ayrıca şemadaki sorun göçün kendisinden değil, göçe hazırlıksız yakalanmaktan doğuyor.
6. sorunun çözümü
A ülkesinde genç nüfus oranı yüksek olduğu için öncelikli yatırım alanı okul ve eğitim hizmetleridir.
- Tablodan A ülkesinin yapısını okuyalım: genç nüfus oranı yüksek, yaşlı nüfus oranı düşük. B ülkesinde ise tam tersi.
- Genç nüfusun ihtiyaçlarını sayalım: okul çağındaki bir nüfus derslik, öğretmen ve ders aracı ister. Bu ihtiyaçların ilki ve en acili eğitimdir.
- Öyleyse A ülkesinin öncelikli yatırımı okul ve eğitim hizmetleri olmalıdır. Yaşlı bakımevi, huzurevi ve emeklilik hizmetleri ise yaşlı oranı yüksek olan B ülkesinin öncelikleridir.
- Denetleyelim: yatırımı ülkenin nüfus yapısına geri bağlayalım ✓ — kamu hizmeti sayısı en çok olan gruba göre planlanır, A’da bu grup gençlerdir.
Sık yapılan hata: "Yaşlı bakımevi" demek. Bu yatırım yaşlı nüfus oranı yüksek olan B ülkesinin ihtiyacıdır; A ülkesinde yaşlı oranı düşük olarak verilmiştir.
7. sorunun çözümü
Elverişli iklim, düz ve verimli arazi, su kaynakları ve ulaşım kolaylığı; hepsi yaşamayı ve geçinmeyi kolaylaştıran koşullardır.
- Kartları tek tek okuyalım: elverişli iklim, düz ve verimli arazi, su kaynakları, ulaşım kolaylığı.
- Kartların hepsi tek bir başlığa girmiyor. İklim bir doğal koşul, ulaşım kolaylığı ise beşerî bir koşuldur; bu yüzden "hepsi iklimle ilgili" ya da "hepsi ulaşımla ilgili" gibi seçenekler dört kartın tümünü kapsayamaz.
- Ortak yönü sonuçlarında arayalım: ılıman iklim barınmayı, düz ve verimli arazi tarımı, su içme ve sulamayı, ulaşım ise alışverişi kolaylaştırır. Dördü de insanın orada yaşamasını ve geçinmesini kolaylaştırır.
- Denetleyelim: bu ortak yön nüfusun neden buralarda yoğunlaştığını açıklıyor mu ✓ — evet, insanlar geçim koşullarının elverişli olduğu yerlerde toplanır.
Sık yapılan hata: "Hepsinin yükseltiyle ilgili olması" demek. Su kaynakları ve ulaşım kolaylığı yükseltiden bağımsız özelliklerdir; dört kartı birden kapsayan ortak yön yükselti değil, yaşam kolaylığıdır.
8. sorunun çözümü
Bir bilginin çok paylaşılması onun doğru olduğunu göstermez; doğruluk kaynakla sınanır.
- Veri paylaşım sayısını gösteriyor.
- Sonuç doğruluk hakkında.
- Doğruluk kaynakla sınanır, sayıyla değil.
9. sorunun çözümü
Geri dönüşüm de enerji ve su harcadığı için en az kaynak tüketen yol atığı en baştan oluşturmamaktır.
- Kartlardaki öncelik sırasını okuyalım: I. Azalt, II. Yeniden kullan, III. Geri dönüştür.
- Sıralamanın ölçütünü arayalım: her basamak ne kadar kaynak harcıyor? Geri dönüşümde atık toplanır, taşınır, ayrıştırılır ve eritilerek yeniden işlenir; bunların her biri enerji, su ve emek ister.
- Yeniden kullanmak daha az harcar, çünkü ürün olduğu gibi yeniden kullanılır. Hiç oluşmayan atık ise ne toplanır ne işlenir; harcanan kaynak sıfırdır. En az tüketen yol başta yer aldığı için "Azalt" birinci sıradadır.
- Denetleyelim: sıralamayı ölçütle karşılaştıralım ✓ — harcanan kaynak azalttan geri dönüştürmeye doğru artıyor; öncelik sırası tam da bu artışın tersine dizilmiş.
Sık yapılan hata: "Geri dönüşümün imkânsız olması" demek. Geri dönüşüm imkânsız değildir, hatta yaygın olarak uygulanır; üçüncü sırada olmasının nedeni imkânsızlık değil, daha çok kaynak harcamasıdır.
10. sorunun çözümü
Doğrulanmamış iddialar hızla yayılır ve düzeltmeler aynı ölçüde ulaşmaz.
- Doğrulanmış paylaşım doğru bilgilendiriyor.
- Doğrulanmamış iddia bunun tersidir.
- Yanlış bilgi yayılır ve kaygı doğurur.
11. sorunun çözümü
Belirli bir mevsimde iş için gidilip sonra kendi yerleşim yerine dönülen göçe mevsimlik göç denir.
- Gözlemdeki iki ayrıntıyı ayıralım: gidiş "her yaz" oluyor, dönüş ise "sonbaharda" gerçekleşiyor. Yani hareketin hem zamanı belli hem de geçici.
- Gidiş nedenine bakalım: hasat, yani belirli bir mevsimde ortaya çıkan tarım işi. İş bitince orada kalmayı gerektiren bir neden kalmıyor.
- Belirli bir mevsimde, belirli bir iş için yapılan ve iş bitince dönülen bu göç türüne mevsimlik göç denir.
- Denetleyelim: yerleşim yerinin değişip değişmediğine bakalım ✓ — işçiler köylerindeki evlerini bırakmıyor, her sonbaharda geri dönüyorlar; öyleyse kalıcı bir yer değiştirme yok.
Sık yapılan hata: "Kalıcı göç" demek. Kalıcı göçte insanlar yerleşim yerlerini temelli değiştirir; oysa buradaki işçiler her sonbaharda kendi köylerine dönüyor.
12. sorunun çözümü
Gelişmiş ekonomilerde tarımın istihdamdaki payı azalır, hizmet sektörünün payı yükselir.
- A ülkesinde çalışanların yarıdan fazlası tarımda.
- B ülkesinde hizmet sektörü baskın.
- Bu yapı B ülkesinin daha gelişmiş olduğunu gösterir.
13. sorunun çözümü
Bilimsel bilgi, soru-gözlem-sonuç düzeni içinde üretilir.
- Çalışma bir soruyla başlıyor.
- Gözlem ve deney yapılıyor.
- Sonuç bu düzenin sonunda geliyor.
14. sorunun çözümü
Kartlar bilimsel yöntemi, telif hakkını ve sorumlu kullanımı birlikte gösterir.
- Birinci kart bilimsel yöntemi veriyor.
- İkinci kart emeğin korunmasını ekliyor.
- Üçüncü kart sorumlu kullanımı getiriyor.
15. sorunun çözümü
Her işleme aşaması ürüne değer kattığı için işlenmiş ürün satan ülke aynı ham maddeden daha yüksek gelir elde eder.
- Şemadaki değer sırasını okuyalım: ham pamuk düşük değer → iplik değer artar → hazır giyim en yüksek değer.
- Sıralamanın nedenini adlandıralım: her aşamada emek, enerji, makine ve tasarım ekleniyor. Ürünün fiyatına eklenen bu paya katma değer denir.
- Aynı miktarda pamuğu ham satan ülke yalnız birinci basamağın karşılığını alır; hazır giyim olarak satan ülke ise üç basamağın toplamını alır. Öyleyse yarar "Aynı ham maddeden daha yüksek gelir elde etmesi" olur.
- Denetleyelim: şemayı tersten okuyalım ✓ — ham satılan pamuk başka bir ülkede işlenip daha pahalıya geri satılabilir; aradaki fark ilk ülkenin kaybettiği gelirdir.
Sık yapılan hata: "İstihdamın düşmesi" demek. Bu bir yarar değildir, üstelik gerçeğin de tersidir: iplik ve hazır giyim üretimi fabrika, atölye ve işçi gerektirdiği için istihdamı artırır.
16. sorunun çözümü
Ay başında ayrılan sabit tutar harcamalardan etkilenmediği için yıl sonunda düzenli bir birikim oluşur.
- Tablonun kurgusu şu: solda tasarruf yaklaşımı, sağda bir yıl sonraki sonucu. Dolu satırda "ay sonunda kalanı biriktirmek" yaklaşımının sonucu "çoğu zaman bir şey kalmaz" olarak verilmiş.
- Neden bir şey kalmadığını açıklayalım: harcamalar önce yapılır, tasarruf artana bırakılır. Artan miktar belirsiz olduğu için çoğu ay sıfıra iner.
- İkinci yaklaşımda sıra tersine çevriliyor: sabit tutar ay başında ayrılıyor, harcamalar geri kalanla yapılıyor. Tutar harcamaya açık olmadığı için her ay birikir; sonuç "Düzenli bir birikim oluşur".
- Denetleyelim: bir yıl için sayalım ✓ — ayda sabit bir tutar ayıran kişi on iki ay sonunda bu tutarın on iki katına ulaşır; birikim miktarı önceden bilinebilir hâle gelir.
Sık yapılan hata: "Hiç birikim olmaz" demek. Bu, ÜST SATIRDAKİ yaklaşımın sonucudur; ay başında sabit tutar ayırmak tam olarak bu sonucu önlemek içindir.
17. sorunun çözümü
Fiş, garanti belgesi ve son kullanma tarihi; tüketicinin hakkını ararken dayanacağı kanıtı ve bilgiyi sağlar.
- Kartları tek tek okuyalım: fiş ya da fatura almak, garanti belgesini saklamak, son kullanma tarihine bakmak.
- Her birinin ne işe yaradığını yazalım. Fiş, alışverişin nereden ve ne zaman yapıldığını gösteren belgedir. Garanti belgesi, arıza durumunda onarım ya da değişim hakkını tanır. Son kullanma tarihi ise ürünün güvenle kullanılabileceği süreyi bildirir.
- Üçünün ortak yanı şu: hepsi tüketiciye, bir hakkını kullanırken gerekecek kanıtı ya da bilgiyi verir. Ortak amaç "Tüketici haklarını kullanabilmek için kanıt ve bilgi sahibi olmak" olur.
- Denetleyelim: bir sorun yaşandığını varsayalım ✓ — arızalı ürünü götürdüğümüzde satıcı önce fişi ve garanti belgesini ister; bu davranışlar olmadan hak aramak güçleşir.
Sık yapılan hata: "Alışverişi hızlandırmak" demek. Fiş almak ve tarih okumak alışverişi hızlandırmaz, hatta biraz zaman alır; amaçları hız değil, sonradan hak arayabilmektir.
18. sorunun çözümü
Üçüncül sektör mal değil hizmet ürettiği için ticaret, ulaşım, eğitim ve sağlık bu sektörde yer alır.
- Tablonun kurgusu şu: solda ekonomik sektör, sağda kapsadığı faaliyetler. Dolu satırda birincil sektör "tarım, hayvancılık, madencilik" ile eşleşmiş.
- Birincil sektörün ortak yanını bulalım: hepsi ham maddeyi doğrudan doğadan elde ediyor. İkincil sektör ise bu ham maddeyi işler, yani sanayi üretimi yapar.
- Geriye üçüncül sektör kalıyor ve o mal değil HİZMET üretir: ticaret, ulaşım, eğitim, sağlık, bankacılık, turizm. Boşluğa "Ticaret, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi hizmetler" gelir.
- Denetleyelim: ölçütü seçeneğe uygulayalım ✓ — bir öğretmenin ya da hastane çalışanının ürettiği şey elle tutulan bir mal değil, sunulan bir hizmettir.
Sık yapılan hata: "Balıkçılık" demek. Balıkçılık doğrudan doğadan ürün elde etmektir ve BİRİNCİL sektöre girer; üçüncül sektör ham madde değil hizmet üretir.
19. sorunun çözümü
Plansız alışverişte ihtiyaç dışı ürünler alındığı için kullanılmayan ürün ve israf artar.
- Tablonun kurgusu şu: solda tüketim davranışı, sağda sonucu. Dolu satırda "ihtiyaç listesiyle alışveriş" davranışının sonucu "gereksiz harcama azalır" olarak verilmiş.
- Listenin ne işe yaradığını görelim: alışverişe başlamadan önce neyin gerektiği belirlenir, böylece raflar arasında anlık kararlarla alınan ürünler sınırlanır.
- Plansız alışverişte bu sınır yoktur. Kararlar o anda verilir, ihtiyaç olmayan ürünler sepete girer ve çoğu kullanılmadan kalır. Boşluğa "Kullanılmayan ürünler alınır ve israf artar" gelir.
- Denetleyelim: iki satır birbirinin tersini mi gösteriyor ✓ — biri gereksiz harcamayı azaltıyor, öbürü artırıyor; tablo iki davranışı karşılaştırma amacına ulaşıyor.
Sık yapılan hata: "Gereksiz harcama azalır" demek. Bu, ÜST SATIRDA listeyle alışveriş için zaten yazılmış; plansız alışveriş listenin tam tersidir, aynı sonucu veremez.
20. sorunun çözümü
Bu kurumların tümü araştırma, tedavi ve bilgi birikiminin korunmasına hizmet etmiştir.
- Kütüphane bilgiyi koruyor.
- Rasathane gözlem yapıyor.
- Darüşşifa hem tedavi hem eğitim veriyor.