7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Görsel sanatlar defterine yazılan yukarıdaki cümlede noktalı virgül kullanılmıştır. Bu cümlede noktalı virgülün kullanılma sebebi nedir?
- A Virgülle ayrılmış iki sözcük grubunu birbirinden ayırmak
- B Cümlenin tümüyle bittiğini göstermek
- C Bir alıntı yapılacağını bildirmek
- D Araya açıklama gireceğini haber vermek
"Yazıyor" fiili hangi kiptedir?
- A geniş zaman
- B şimdiki zaman
- C gelecek zaman
- D duyulan geçmiş zaman
Yukarıdaki cümlelerin yüklemlerinde kip ekinden sonra kişi ekleri gelmiştir. Bu cümlelerden hangisinin yüklemi ikinci tekil kişiye göre çekimlenmiştir?
- A I. cümlenin
- B II. cümlenin
- C III. cümlenin
- D IV. cümlenin
Kısa çizgi, dil bilgisi çalışmalarında kökle eki ayırmak için kullanılır. Kartlardaki kullanımlardan hangisi bu kurala uygun biçimde yazılmıştır?
- A A kartı
- B B kartı
- C C kartı
- D D kartı
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin fiil çatı (kök) "gör" değildir?
- A görüş
- B görüyor
- C görecek
- D gördü
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, çatı özellikleri bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A Sabah erkenden hazırlanan çanta kapının önüne kondu.
- B Geniş salonun perdeleri özenle yıkanıp ütülendi.
- C Bahçedeki sararmış yapraklar rüzgarla birer birer uçuştu.
- D Zorlu sınavın sonuçları yarın öğleden sonra açıklanacak.
Cümlede boş bırakılan yere, kendisinden sonra örnek sıralamasını başlatan işaret gelecektir. Buna göre boşluğa hangi işaret konmalıdır?
- A Virgül (,)
- B Noktalı virgül (;)
- C Üç nokta (…)
- D İki nokta (:)
Yukarıdaki şemada fiil çatısı iki ayrı ölçüte göre sınıflandırılmıştır. Şemadaki bu sınıflandırmayla ilgili hangi yargı doğrudur?
- A Bir fiil yalnızca tek bir ölçüte göre değerlendirilebilir.
- B Nesneye göre çatı, ad cümlelerinde de aranır.
- C Özneye göre çatı, yüklemin nesne alıp almamasına bakılarak belirlenir.
- D Bir fiil hem nesneye hem özneye göre ayrı ayrı çatı özelliği taşır.
Yukarıdaki cümlede numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri vardır. Bu işaretler sırasıyla hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?
- A virgül, tırnak, nokta, tırnak
- B iki nokta, tırnak, virgül, tırnak
- C nokta, tırnak, nokta, tırnak
- D iki nokta, tırnak, nokta, tırnak
Yukarıdaki şemada kipler iki ana gruba ayrılmış ve her grubun alt başlıkları verilmiştir. Şemadaki bu ayrımın dayandığı ölçüt nedir?
- A Fiilin olumlu ya da olumsuz çekimlenmesi
- B Fiilin kaç kişiye göre çekimlenebildiği
- C Fiilin zaman mı yoksa dilek, istek gibi bir anlam mı bildirdiği
- D Fiilin iş, oluş ya da durum bildirmesi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem, hem nesne alabilme durumuna (geçişli/geçişsiz) hem de özne-yüklem ilişkisine (etken/edilgen vb.) göre diğerlerinden farklıdır?
I. Bahar rüzgârıyla sarsıldı yaşlı çınar.
II. Derin bir vadiye doğru sessizce yürüdü.
III. Uzun zamandır aradığı kitabı nihayet buldu.
IV. Kırık dökük hayallerini bir kenara bıraktı.
- A II
- B III
- C I
- D IV
Fiil çekim tablosunun son satırındaki bir hücre boş bırakılmıştır. Tablodaki kip ve kişi eklerinin düzeni göz önüne alındığında bu hücreye hangi biçim yazılmalıdır?
- A yazarsınız
- B yazmışsınız
- C yazdınız
- D yazacaksınız
Şemada bir fiilin olumlu ve olumsuz dört ayrı çekimi verilmiştir. Bu çekimleri karşılaştıran bir öğrenci olumsuzluk ekiyle ilgili hangi sonuca ulaşır?
- A Olumsuzluk eki, fiil kök ya da gövdesinden hemen sonra, kip ekinden önce gelir.
- B Olumsuzluk eki her zaman kip ekinden sonra gelir.
- C Olumsuzluk eki kişi ekinden sonra gelir.
- D Olumsuzluk eki yalnızca geçmiş zamanda kullanılabilir.
"Gidelim" fiilindeki kip hangisidir?
- A şart
- B emir
- C istek
- D geniş zaman
Aşağıdaki cümlelerdeki fiillerin hangisinde "mükerrer geçirgen çatı" kullanılmıştır?
- A "Öğretmen, öğrencilere kitapları dağıttı." cümlesindeki "dağıttı" fiili.
- B "Eğitmen, gelen öğrencilere ders kitapları verip aldı." cümlesindeki "verip aldı" fiili.
- C "Babalar, çocuklarını sever ve korur." cümlesindeki "sever" fiili.
- D "Kız, annesine koltuğu temizlediğini söyledi." cümlesindeki "temizlediğini" fiili.
Yukarıdaki şemada zarfın hangi türden sözcükleri tamamlayabildiği örneklerle gösterilmiştir. Şemadaki bilgilerden yola çıkarak zarflarla ilgili hangi genellemeye ulaşılabilir?
- A Zarf; fiili, sıfatı ya da başka bir zarfı anlamca tamamlar.
- B Zarf yalnızca fiilleri tamamlayabilir.
- C Zarf yalnızca adları niteleyebilir.
- D Zarf cümlede her zaman özne görevindedir.
"Gelmiş" fiili hangi kiptedir?
- A geniş zaman
- B duyulan geçmiş zaman
- C emir
- D şart kipi
Yaşam boyu öğrenme panosuna asılan yukarıdaki metnin ilk cümlesinde “çekinerek girdim” sözü geçmektedir. Buradaki “çekinerek” sözcüğü yüklemi hangi yönden tamamlamaktadır?
- A Ne zaman girdiğini bildirir, zaman zarfıdır.
- B Nereye girdiğini bildirir, yer-yön zarfıdır.
- C Ne kadar girdiğini bildirir, miktar zarfıdır.
- D Nasıl girdiğini bildirir, durum zarfıdır.
Kartlardaki cümlelerin sonuna noktalama işareti eklenecektir. Hangi kartın sonuna nokta yerine ünlem işareti konmalıdır?
- A A kartı
- B B kartı
- C C kartı
- D D kartı
Yukarıdaki cümlelerde “uzun” sıfatının derecesi ayrı sözcüklerle belirtilmiştir. Bu belirtme işini yapan sözcüklerin ortak görevi nedir?
- A Adı niteleyerek sıfat görevi görürler.
- B Sıfatın anlamını miktar yönünden belirterek zarf görevi görürler.
- C Yüklemi zaman yönünden tamamlarlar.
- D Adın yerini tutarak zamir görevi görürler.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Cümlede iki ayrı renk grubu vardır ve her grubun içindeki renkler virgülle ayrılmıştır. Bu iki grubu birbirinden ayırmak için virgülden daha güçlü bir işaret olan noktalı virgül kullanılır.
- Cümledeki grupları belirle: sıcak renkler ve soğuk renkler.
- Her grubun içinde zaten virgül kullanılmış.
- İki grubu ayırmak için virgülden güçlü bir işaret gerekir.
- Bu işaret noktalı virgüldür → A.
2. sorunun çözümü
-yor eki şimdiki zamandır.
3. sorunun çözümü
II. cümledeki “dağıttın” yükleminde “-n” eki ikinci tekil kişiyi (sen) gösterir. I’de birinci çoğul (biz), III’te üçüncü tekil (o), IV’te birinci tekil (ben) kişi vardır.
- Her yüklemin sonundaki kişi ekini ayır.
- “Gideceğiz” → “-iz”, birinci çoğul kişi.
- “Hazırlamış” → eksiz, üçüncü tekil kişi; “üstlendim” → “-m”, birinci tekil.
- “Dağıttın” → “-n”, ikinci tekil kişi → B.
4. sorunun çözümü
A ve C kartlarında özel ada ve sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıydı; B’de iki sözcük arasında farklı bir kullanım var. D kartında kök ile ek kısa çizgiyle doğru ayrılmıştır.
- A ve C’de özel ada ve sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıydı.
- B’de iki sözcük arasında bağ kurmak için çizgi kullanılmış, kural bu değil.
- D’de kök ile ek ayrılmış.
- Kök-ek ayrımına uyan kart D’dir.
5. sorunun çözümü
- Soruda verilen kök "gör" fiil köküdür; bu köke ekler gelerek yeni formlar oluşur.
- B şıkkı "görüyor": "gör" + "-uyor" (şimdiki zaman eki) → kök "gör"dür.
- C şıkkı "görecek": "gör" + "-ecek" (gelecek zaman eki) → kök "gör"dür.
- D şıkkı "gördü": "gör" + "-dü" (geçmiş zaman eki) → kök "gör"dür.
- A şıkkı "görüş": "gör" + "-üş" (isim yapım eki) → bu yapı bir fiil formu değil, "görüş" ismidir; kök "görüş" olarak kabul edilir, fiil çatı "gör" değildir.
- Bu nedenle fiil çatı "gör" olmayan tek seçenek A) görüş'tur.
6. sorunun çözümü
- Fiillerde çatı özellikleri incelenirken yüklemlerin nesne alıp alamadığına (özne-yüklem ilişkisine) bakılır.
- A seçeneğindeki "kondu" fiili, başkası tarafından yapılma anlamı taşıdığı ve "-n" edilgenlik eki aldığı için edilgendir.
- B seçeneğindeki "ütüledi" fiili yine başkası tarafından yapılma anlamıyla edilgen çatılıdır.
- C seçeneğindeki "uçuştu" fiili ise "-üş" işteşlik ekini alarak karşılıklı veya birlikte yapılma anlamı kattığındanşteş çatılıdır.
- D seçeneğindeki "açıklanacak" fiili de başkası tarafından yapılma anlamı taşıyan edilgen çatılı bir fiildir.
- Bu doğrultuda A, B ve D seçenekleri edilgen çatılı iken C seçeneği işteş çatılı olduğundan doğru cevap C'dir.
7. sorunun çözümü
İki nokta, kendisinden sonra örnek verileceğini ya da açıklama yapılacağını gösterir.
- Boşluktan sonra sayılan üç şey var: tahta, çubuk, pusula.
- Bu bir örnek sıralamasıdır.
- Örnek sıralamasını iki nokta başlatır.
- Doğru işaret iki noktadır → D.
8. sorunun çözümü
Çatı yalnızca fiil cümlelerinde aranır ve her fiil iki ölçüte göre birden değerlendirilir. Örneğin “Camlar silindi.” yüklemi nesneye göre geçişsiz, özneye göre edilgendir.
- Şemada iki ölçüt yan yana verilmiş, biri ötekinin yerini tutmuyor.
- Çatı ad cümlelerinde aranmaz, yalnızca fiil cümlelerinde aranır: B yanlış.
- Özneye göre çatı, işi yapanın kim olduğuna bakılarak belirlenir: C yanlış.
- Her fiil iki ölçüte göre de çatı özelliği taşır → D.
9. sorunun çözümü
Konuşmayı başlatan “seslendi” sözünden sonra iki nokta konur. Söylenen söz tırnak içine alınır; tırnak kapanmadan önce cümlenin sonuna nokta gelir ve tırnak en sona konur.
- Konuşmayı haber veren yüklemden sonra iki nokta gelir → I.
- Aktarılan söz tırnakla başlar → II.
- Aktarılan cümle bittiği için nokta konur → III.
- Söz bittiğinde tırnak kapanır → IV. Sıralama D’dir.
10. sorunun çözümü
Haber kipleri eylemin gerçekleştiği zamanı bildirir. Dilek kipleri ise zaman bildirmez; istek, gereklilik, şart ve emir gibi anlamlar taşır. Ayrımın ölçütü budur.
- Haber kiplerinin alt başlıklarına bak: hepsi bir zaman adı.
- Dilek kiplerinin alt başlıklarına bak: hiçbiri zaman bildirmiyor.
- Olumsuzluk ve kişi her iki grupta da bulunabilir.
- Öyleyse ölçüt zaman-dilek ayrımıdır → C.
11. sorunun çözümü
- Fiillerin çatısını inceleyebilmek için öncelikle yüklemleri tespit edelim: I. 'sarsıldı', II. 'yürüdü', III. 'buldu', IV. 'bıraktı'.
- Özne-yüklem ilişkisine bakalım: I. cümlede 'sarsıldı' fiilini gerçekleştiren belli değildir (çınar başkası tarafından sarsılmıştır), bu yüzden edilgendir. II, III ve IV. cümlelerde ise işi yapan özne bellidir, bu yüzden etkendir.
- Nesne-yüklem ilişkisine bakalım: I. cümledeki 'sarsıldı' fiili 'onu' zamirini alamaz (geçişsiz). III ve IV. cümleler 'onu' zamirini alabilir (geçişlidir). II. cümle ise nesne almayan geçişsiz bir fiildir.
- Sonuç olarak I numaralı dizenin yüklemi edilgen ve geçişsizken, diğerleri farklı özellikler taşır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
12. sorunun çözümü
Satırın kipi gelecek zamandır; sütun ise ikinci çoğul kişiyi ister. Fiile önce gelecek zaman eki “-acak”, sonra ikinci çoğul kişi eki “-sınız” getirilir: yazacaksınız.
- Satırın kipini oku: gelecek zaman.
- Sütunun istediği kişiyi oku: 2. çoğul kişi (siz).
- Fiile önce kip eki gelir: yaz + acak.
- Sonra kişi eki eklenir: yazacak + sınız → D.
13. sorunun çözümü
“Gel-me-di” ve “gel-me-yecek” örneklerinde görüldüğü gibi “-ma/-me” eki köke doğrudan eklenir; kip eki ondan sonra gelir. Ek, bütün kiplerde kullanılabilir.
- “Gelmedi” sözcüğünü eklerine ayır: gel + me + di.
- “Gelmeyecek” sözcüğünü ayır: gel + me + yecek.
- İki örnekte de “-me” kökten hemen sonra, kip ekinden önce.
- Ek hem geçmişte hem gelecekte kullanılmış → doğru sonuç A.
14. sorunun çözümü
-e/-a istek kipidir.
15. sorunun çözümü
- Mükerrer geçirgen çatı, bir fiilin aynı nesneyi etkileyen iki farklı işlemi içerdiği durumları ifade eder. Örneğin, 'vermek' ve 'almak' gibi iki farklı fiilin bir arada kullanılması.
- 'Dağıtmak' (A şıkkı) ve 'korumak' (C şıkkı) fiilleri tek bir işlem içerir, bu nedenle mükerrer geçirgen çatıya uymaz.
- 'Söylemek' (D şıkkı) fiili bir bilgi aktarımını ifade eder ve mükerrer geçirgen çatı özelliklerine sahip değildir.
- 'Verip aldı' (B şıkkı) fiil cümlesinde, 'ders kitapları' nesnesi önce verilmiş, sonra alınmıştır. Bu, aynı nesneyi iki kez etkileyen mükerrer geçirgen çatıyı içerir.
- Bu nedenle, B şıkkı doğru cevaptır.
16. sorunun çözümü
Şemada üç ayrı kullanım vardır: fiili tamamlama (hızlı koştu), sıfatı tamamlama (çok güzel), başka bir zarfı tamamlama (pek çabuk). Öyleyse zarfın alanı yalnızca fiille sınırlı değildir.
- Şemadaki üç kutuyu tek tek oku.
- İkinci kutuda zarf bir sıfatı tamamlıyor.
- Üçüncü kutuda zarf başka bir zarfı tamamlıyor.
- Öyleyse genelleme A’dadır.
17. sorunun çözümü
-miş eki duyulan geçmiş zamandır.
18. sorunun çözümü
Yükleme “nasıl?” diye sorduğumuzda “çekinerek” cevabını alırız. Eylemin ne biçimde yapıldığını bildiren sözcükler durum zarfıdır.
- Yüklemi belirle: girdim.
- Yükleme “ne zaman, nereye, ne kadar, nasıl” sorularını sor.
- “Nasıl girdim?” sorusunun cevabı “çekinerek”tir.
- “Nasıl” sorusuna cevap veren zarf durum zarfıdır → D.
19. sorunun çözümü
C kartındaki cümle “ne kadar” ifadesiyle hayranlık bildirir; bu tür cümleler ünlem işaretiyle bitmelidir.
- A, B ve D kartlarında sıradan bir bilgi ya da olay anlatılıyor.
- C kartında “ne kadar” ile güçlü bir duygu ifade ediliyor.
- Duygu yoğunluğu taşıyan cümleler ünlemle biter.
- Doğru kart C’dir.
20. sorunun çözümü
Zarflar yalnızca fiilleri değil, sıfatları da tamamlayabilir. “Daha”, “en”, “çok” sözcükleri “uzun” sıfatının derecesini bildirdiği için miktar zarfı görevindedir.
- Cümlelerde derecesi değişen sözcük “uzun” sıfatıdır.
- “Daha, en, çok” sözcükleri bu sıfatın önüne gelmiş.
- Bir sıfatın derecesini belirten sözcük ad niteleyemez.
- Sıfatı miktar yönünden tamamlayan sözcükler zarftır → B.