8. Sınıf Fen Bilimleri 2. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

1

Aşağıdakilerden hangisi basit makine değildir?

  1. A Makara
  2. B Kaldıraç
  3. C Elektrik motoru
  4. D Eğik düzlem
2
R = 60 cmr = 20 cmG = 300 NF

Şekildeki çıkrıkta silindirin yarıçapı 20 cm, kolun döndürüldüğü çemberin yarıçapı 60 cm'dir. Ağırlığı 300 N olan kovayı kaldırmak için uygulanması gereken kuvvet kaç newtondur?

  1. A 300 N
  2. B 900 N
  3. C 100 N
  4. D 60 N
3
Öğrencinin defterindenHareketli makara kullanıldığında hem kuvvettenhem işten kazanç sağlanır. Bu yüzden aynı yüküdaha az iş yaparak kaldırabiliriz.

Karttaki not, basit makinelerle ilgili yaygın bir yanılgı içermektedir. Bu yanılgıyı doğru biçimde düzelten seçenek hangisidir?

  1. A Not doğrudur; hareketli makara işten de kazandırır.
  2. B Hareketli makara kuvvetten de kazanç sağlamaz.
  3. C Hareketli makara yalnızca kuvvetten kazandırır; kuvvet yarıya inerken alınan yol iki katına çıkar, iş değişmez.
  4. D Hareketli makara yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir.
4

Çıkrık hangi basit makinenin özel bir hâlidir?

  1. A Kaldıraç
  2. B Eğik düzlem
  3. C Makara
  4. D Kama
5

Karbon döngüsünde atmosferdeki karbondioksiti azaltan olay hangisidir?

  1. A Solunum
  2. B Fotosentez
  3. C Yanma
  4. D Çürüme
6

Fotosentez hızını etkileyen faktörlerden biri değildir?

  1. A Işık şiddeti
  2. B Karbondioksit miktarı
  3. C Sıcaklık
  4. D Toprağın rengi
7
destekG = ?F = 40 N3 birim6 birimkaldıraç dengededir

Şekildeki kaldıraçta yük kolu 3 birim, kuvvet kolu 6 birimdir ve sisteme 40 N'luk kuvvet uygulanarak denge sağlanmıştır. Kaldırılan yükün ağırlığı kaç newtondur?

  1. A 20 N
  2. B 40 N
  3. C 80 N
  4. D 160 N
8
Hareketli makara sayısıYükUygulanan kuvvet1400 N200 N2400 N100 N3400 N?

Tabloda aynı yükü kaldırmak için kurulan palangalarda hareketli makara sayısına göre uygulanan kuvvetler verilmiştir. Soru işareti yerine hangi değer gelmelidir?

  1. A 200 N
  2. B 100 N
  3. C 25 N
  4. D 50 N
9

Sabit makara ne işe yarar?

  1. A Kuvvetten kazanç sağlar.
  2. B Yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir.
  3. C İşten kazanç sağlar.
  4. D Yükü hafifletir.
10
destekG = 90 NF = ?2 birim6 birimkaldıraç dengededir

Şekildeki kaldıraç dengede olduğuna göre yük kolu 2 birim, kuvvet kolu 6 birimdir. Uygulanan F kuvveti kaç newtondur?

  1. A 30 N
  2. B 60 N
  3. C 180 N
  4. D 270 N
11
Belediye duyurusuKentimizde su tüketimi son beş yılda %40arttı. Yeni dönemde yağmur suyu toplamahavuzları kurulacak, park sulamalarında gerikazanılmış su kullanılacaktır.

Duyuruda belediyenin alacağı önlemler açıklanmaktadır. Bu önlemler hangi kavramla en iyi biçimde adlandırılır?

  1. A Kaynakların sürdürülebilir kullanımı
  2. B Biyolojik çeşitliliğin azalması
  3. C Küresel ısınmanın hızlanması
  4. D Fosil yakıt tüketiminin artırılması
12

Fotosentez sonucunda açığa çıkan gaz hangisidir?

  1. A Karbondioksit
  2. B Azot
  3. C Oksijen
  4. D Hidrojen
13

Besin piramidinde yukarı çıkıldıkça enerji miktarı nasıl değişir?

  1. A Artar
  2. B Azalır
  3. C Değişmez
  4. D Önce azalır sonra artar
14
MaddeFotosentezSolunumGirenlerSu + karbon dioksitBesin + oksijenÇıkanlarBesin + oksijenSu + karbon dioksit

Tabloda fotosentez ve solunum olaylarına giren ve bu olaylardan çıkan maddeler karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmadan çıkarılabilecek sonuç hangisidir?

  1. A Fotosentez yalnızca geceleri, solunum yalnızca gündüzleri gerçekleşir.
  2. B İki olay da yalnızca hayvan hücrelerinde görülür.
  3. C Solunumda besin üretilir, fotosentezde besin tüketilir.
  4. D İki olay birbirinin tersidir; birinin ürünleri diğerinin girenleridir.
15
19601975199020002020414315ppmyıl

Grafikte atmosferdeki karbon dioksit oranının 1960'tan 2020'ye değişimi verilmiştir. Bu grafiğe bakarak yapılabilecek en doğru değerlendirme hangisidir?

  1. A Karbon dioksit oranı yıllar içinde azalmaktadır.
  2. B Oran sabit kalmış, hiç değişmemiştir.
  3. C Oran önce artmış, 2000'den sonra düşüşe geçmiştir.
  4. D Oran sürekli artmıştır; bu artış sanayi ve ulaşım kaynaklı salımlarla açıklanır.
16
Baraj suyuTürbindönerElektriküretilir

Şemada bir hidroelektrik santralinde gerçekleşen enerji dönüşümü basamaklar hâlinde verilmiştir. Bu dönüşüm zinciri hangi seçenekte doğru adlandırılmıştır?

  1. A Isı enerjisi – ışık enerjisi – kimyasal enerji
  2. B Potansiyel enerji – hareket enerjisi – elektrik enerjisi
  3. C Elektrik enerjisi – hareket enerjisi – potansiyel enerji
  4. D Kimyasal enerji – ses enerjisi – ısı enerjisi
17
Işık şiddetiBir dakikadaki kabarcık sayısıAz6Orta14Çok25

Su bitkisi bulunan bir kapta ışık şiddeti değiştirilerek çıkan oksijen kabarcıkları sayılmış ve sonuçlar tabloya yazılmıştır. Bu deneyin ölçülen, yani bağımlı değişkeni hangisidir?

  1. A Kaba konulan suyun miktarı
  2. B Bir dakikada sayılan kabarcık sayısı
  3. C Uygulanan ışık şiddeti
  4. D Bitkinin türü
18

Fotosentez olayında hangi enerji dönüşümü gerçekleşir?

  1. A Kimyasal enerji → ışık enerjisi
  2. B Işık enerjisi → kimyasal enerji
  3. C Isı enerjisi → ışık enerjisi
  4. D Hareket enerjisi → kimyasal enerji
19
Öğrencinin yorumuEnerji piramidinde yukarı çıkıldıkça enerjiarttığı için en tepedeki canlılar en çokenerjiye sahiptir. Bu yüzden bir ekosistemdeen çok sayıda üst tüketici bulunur.

Karttaki yorum enerji piramidiyle ilgili iki yanlış içermektedir. Bu yanlışları düzelten seçenek hangisidir?

  1. A Yorum doğrudur, piramidin tepesinde enerji en yüksektir.
  2. B Enerji yukarı çıkıldıkça artar ama birey sayısı azalır.
  3. C Yukarı çıkıldıkça aktarılan enerji azalır; bu yüzden üst basamaklarda birey sayısı da azdır.
  4. D Enerji her basamakta tamamen korunur, birey sayısı ise sabittir.
20

Ayrıştırıcıların ekosistemdeki görevi nedir?

  1. A Besin üretmek
  2. B Ölü canlıları çürüterek maddeyi doğaya kazandırmak
  3. C Oksijen üretmek
  4. D Su döngüsünü başlatmak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. C 2. C 3. C 4. A 5. B 6. D 7. C 8. D 9. B 10. A 11. A 12. C 13. B 14. D 15. D 16. B 17. B 18. B 19. C 20. B
1. sorunun çözümü

Elektrik motoru enerji dönüştüren bir makinedir, basit makine değildir.

  1. Basit makineler: kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık, vida, dişli.
  2. Bunlar kuvvetten kazanç sağlar veya yön değiştirir.
  3. Elektrik motoru elektrik enerjisini harekete çevirir — basit makine değildir.
2. sorunun çözümü

Çıkrıkta kuvvet × büyük yarıçap = yük × küçük yarıçap olur: F × 60 = 300 × 20, F = 100 N.

  1. Çıkrık, dönme merkezi destek olan bir kaldıraç gibi çalışır.
  2. Kuvvet kolu 60 cm, yük kolu 20 cm'dir.
  3. Denge koşulu: F × 60 = 300 × 20 = 6000.
  4. Buradan F = 6000 ÷ 60 = 100 N bulunur.
3. sorunun çözümü

Hiçbir basit makine işten kazanç sağlamaz; kuvvet azalırken yol aynı oranda artar ve iş sabit kalır.

  1. İş, kuvvet ile alınan yolun çarpımıdır.
  2. Hareketli makarada kuvvet yükün yarısına iner.
  3. Aynı anda ipin çekilme uzunluğu iki katına çıkar.
  4. Çarpım değişmediği için yapılan iş azalmaz.
4. sorunun çözümü

Çıkrık, dönme ekseni destek olan bir kaldıraç sayılır.

  1. Çıkrıkta kol uzunluğu ile silindir yarıçapı karşılaştırılır.
  2. Dönme ekseni destek noktası gibi davranır.
  3. Bu yüzden çıkrık bir kaldıraç çeşididir.
5. sorunun çözümü

Fotosentez atmosferden karbondioksit alır.

  1. Solunum, yanma ve çürüme atmosfere karbondioksit verir.
  2. Fotosentez ise karbondioksiti kullanır.
  3. Bu nedenle atmosferdeki CO₂'yi azaltan olay fotosentezdir.
6. sorunun çözümü

Toprağın rengi fotosentez hızını etkilemez.

  1. Fotosentez ışık, CO₂, su ve sıcaklıktan etkilenir.
  2. Bunlar arttıkça belli bir sınıra kadar hız artar.
  3. Toprağın rengi ise fotosentezle ilgili değildir.
7. sorunun çözümü

Denge koşulundan G × 3 = 40 × 6 yazılır; G = 240 ÷ 3 = 80 N bulunur.

  1. Denge koşulu: yük × yük kolu = kuvvet × kuvvet kolu.
  2. Sağ taraf: 40 N × 6 birim = 240 birim.
  3. Sol taraf: G × 3 birim olmalıdır.
  4. G = 240 ÷ 3 işleminden 80 N bulunur.
8. sorunun çözümü

Her hareketli makara kuvveti yarıya indirir: 400 → 200 → 100 → 50 N.

  1. Bir hareketli makarada kuvvet 400'ün yarısı olan 200 N'dir.
  2. İki hareketli makarada bu değerin yarısı, 100 N ölçülmüştür.
  3. Üç hareketli makarada kuvvet yine yarıya iner.
  4. 100 ÷ 2 = 50 N bulunur.
9. sorunun çözümü

Sabit makara kuvvetten kazanç sağlamaz, yön değiştirir.

  1. Sabit makarada uygulanan kuvvet yüke eşittir.
  2. Kazanç sağlanmaz.
  3. Yalnızca kuvvetin yönü değişir — aşağı çekerek yukarı kaldırırsın.
10. sorunun çözümü

Denge koşulu yük × yük kolu = kuvvet × kuvvet koludur: 90 × 2 = F × 6, buradan F = 30 N bulunur.

  1. Kaldıraç dengedeyse iki taraftaki döndürme etkileri eşittir.
  2. Sol taraf: 90 N × 2 birim = 180 birim.
  3. Sağ taraf: F × 6 birim olmalıdır.
  4. F × 6 = 180 eşitliğinden F = 30 N bulunur.
11. sorunun çözümü

Kaynağı tüketmeden, gelecek kuşaklara da bırakacak biçimde kullanmaya sürdürülebilir kullanım denir.

  1. Duyuruda su tüketiminin arttığı belirtilmektedir.
  2. Alınan önlem yağmur suyunu toplamak ve suyu yeniden kullanmaktır.
  3. Böylece kaynak tüketilmeden ihtiyaç karşılanır.
  4. Bu yaklaşım kaynakların sürdürülebilir kullanımıdır.
12. sorunun çözümü

Fotosentezde oksijen açığa çıkar.

  1. Fotosentez: su + karbondioksit → besin + oksijen
  2. Karbondioksit girendir, oksijen üründür.
  3. Açığa çıkan gaz oksijendir.
13. sorunun çözümü

Her basamakta enerjinin bir kısmı ısı olarak kaybolur.

  1. Canlılar aldıkları enerjinin bir kısmını yaşamsal olaylarda harcar.
  2. Bu enerji ısı olarak çevreye verilir.
  3. Bu yüzden üst basamağa daha az enerji aktarılır.
14. sorunun çözümü

Fotosentezin ürünleri olan besin ve oksijen, solunuma giren maddelerdir; solunumun ürünleri de fotosenteze girer.

  1. Tabloda fotosenteze su ve karbon dioksit girmektedir.
  2. Fotosentezden besin ve oksijen çıkmaktadır.
  3. Solunuma tam olarak bu iki madde girmektedir.
  4. Solunumdan çıkanlar da fotosenteze girenlerdir; iki olay birbirini tamamlar.
15. sorunun çözümü

Değerler 315 ppm'den 414 ppm'e sürekli yükselmiştir; artışın kaynağı fosil yakıt kullanımıdır.

  1. Grafikte 1960 yılında değer 315 ppm okunur.
  2. 2020 yılında bu değer 414 ppm'e çıkmıştır.
  3. Ara noktalarda da düşüş görülmez, çizgi sürekli yükselir.
  4. Artışın başlıca kaynağı sanayi ve ulaşımdaki fosil yakıt kullanımıdır.
16. sorunun çözümü

Yüksekteki suyun potansiyel enerjisi, düşerken hareket enerjisine, jeneratörde ise elektrik enerjisine dönüşür.

  1. Barajda yüksekte tutulan su potansiyel enerjiye sahiptir.
  2. Su borulardan aşağı düşerken hızlanır ve hareket enerjisi kazanır.
  3. Hareket enerjisi türbini döndürür.
  4. Türbine bağlı jeneratör bu hareketi elektrik enerjisine çevirir.
17. sorunun çözümü

Işık şiddeti bilerek değiştirilen (bağımsız) değişken, kabarcık sayısı ise ölçülen (bağımlı) değişkendir.

  1. Deneyde su miktarı ve bitki türü sabit tutulmuştur.
  2. Araştırmacı yalnızca ışık şiddetini değiştirmiştir.
  3. Bu değişikliğin sonucu kabarcık sayısıyla ölçülmüştür.
  4. Ölçülen değer olan kabarcık sayısı bağımlı değişkendir.
18. sorunun çözümü

Işık enerjisi besinlerdeki kimyasal enerjiye dönüşür.

  1. Fotosentezde bitkiler Güneş ışığını kullanır.
  2. Su ve karbondioksitten besin (glikoz) üretilir.
  3. Işık enerjisi, besinde kimyasal enerji olarak depolanır.
19. sorunun çözümü

Her basamağa enerjinin yalnızca yaklaşık %10'u aktarılır; enerji azaldığı için üst basamaklarda beslenebilecek birey sayısı da azdır.

  1. Piramitte üreticilerde en çok enerji bulunur.
  2. Her üst basamağa enerjinin yaklaşık onda biri geçer.
  3. Öyleyse yukarı çıkıldıkça enerji artmaz, azalır.
  4. Az enerji az sayıda bireyi besleyebildiği için tepede birey sayısı en düşüktür.
20. sorunun çözümü

Ayrıştırıcılar maddeyi tekrar toprağa kazandırır.

  1. Bakteri ve mantarlar ayrıştırıcıdır.
  2. Ölü canlı kalıntılarını parçalarlar.
  3. Böylece madde döngüsü tamamlanır, toprak zenginleşir.
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.