8. Sınıf Fen Bilimleri 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Yüklü bir cismin toprakla bağlantı kurularak yükünün giderilmesine ne ad verilir?
- A Topraklama
- B İletim
- C Yalıtım
- D Nötrleşme
Bir ampulde elektrik enerjisi hangi enerjilere dönüşür?
- A Yalnızca ışık
- B Işık ve ısı
- C Yalnızca ısı
- D Hareket ve ses
Aynı pil kullanılarak kurulan iki devreye ait gözlemler tabloda verilmiştir. Bu iki devrenin toplam dirençleri hakkında ne söylenebilir?
- A L devresinin toplam direnci daha büyüktür; bu yüzden akım azalmış ve ampuller sönük yanmıştır.
- B K devresinin toplam direnci daha büyüktür.
- C İki devrenin toplam direnci birbirine eşittir.
- D Toplam direncin ampul sayısıyla bir ilgisi yoktur.
Şekildeki devrede iki ampul seri bağlanmıştır. Bu ampullerden biri duyundan sökülürse devrede ne gözlenir?
- A Devre tamamlanamadığı için diğer ampul de söner.
- B Diğer ampul eskisinden daha parlak yanmayı sürdürür.
- C Diğer ampul aynı parlaklıkta yanmaya devam eder.
- D Pilden geçen akım artar ve pil ısınır.
Tabloda bir elektrikli ısıtıcının gücü ve günlük çalışma süresi verilmiştir. Bu ısıtıcı bir günde kaç kilovatsaat elektrik enerjisi harcar?
- A 6 kWh
- B 600 kWh
- C 0,6 kWh
- D 60 kWh
Şekilde cam çubuk ipek kumaşa sürtülmekte ve çubuğun elektron verdiği belirtilmektedir. Bu işlemin sonunda cam çubuk ile ipek kumaş hangi yüklerle yüklenir?
- A Cam çubuk negatif, ipek kumaş pozitif yüklenir.
- B Cam çubuk pozitif, ipek kumaş negatif yüklenir.
- C İkisi de pozitif yüklenir.
- D İkisi de yüksüz kalır.
Nötr bir elektroskoba (−) yüklü çubuk dokundurulursa elektroskop nasıl yüklenir?
- A (+) yüklenir
- B (−) yüklenir
- C Nötr kalır
- D Önce (+) sonra (−) yüklenir
Açık uçlu bir devrenin uçları arasına sırayla dört farklı madde bağlanmış ve ampulün durumu kaydedilmiştir. Tabloya göre bu maddelerden hangileri elektriği iletir?
- A Plastik cetvel ve cam çubuk
- B Bakır tel ve alüminyum kaşık
- C Yalnızca bakır tel
- D Dört maddenin hepsi
Yaprakları kapalı bir elektroskobun topuzuna yüklü bir çubuk dokundurulduğunda yapraklar şekildeki gibi açılmıştır. Bu gözlemin açıklaması hangisidir?
- A Elektroskop yüksüz kalmış, yapraklar hava akımıyla açılmıştır.
- B Yapraklar çubuğun ağırlığı nedeniyle aşağı doğru sarkmıştır.
- C Çubuktan elektroskoba yük geçmiş; aynı yükle yüklenen yapraklar birbirini itmiştir.
- D Yapraklar zıt yüklerle yüklenip birbirini çekmiştir.
Şekilde bir binanın çatısına yerleştirilen paratoner ile bunu yere bağlayan toprak hattı gösterilmiştir. Paratonerin bu düzenekteki görevi nedir?
- A Yıldırım olayının oluşmasını tümüyle engellemek
- B Bulutlardaki yük miktarını artırmak
- C Yıldırımı üzerine çekip yükleri güvenli biçimde toprağa aktarmak
- D Binayı yağmur ve rüzgârdan korumak
Sürtünmeyle elektriklenen iki cisim için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A İkisi de aynı cins yükle yüklenir.
- B Zıt cins ve eşit miktarda yükle yüklenirler.
- C Yalnızca biri yüklenir.
- D İkisi de nötr kalır.
Grafikte aynı miktarda ışık veren dört ampul türünün çektiği güçler karşılaştırılmıştır. Elektrik tasarrufu için hangi ampul türü tercih edilmelidir?
- A Akkor ampul
- B Halojen ampul
- C Floresan ampul
- D LED ampul
Şekildeki devrede K ve L ampulleri paralel bağlanmıştır. K ampulü duyundan çıkarıldığında L ampulünün durumu ne olur?
- A L ampulü de hemen söner.
- B L ampulü önce söner, sonra kendiliğinden yanar.
- C L ampulünün parlaklığı yarıya iner ve zamanla söner.
- D L ampulü yanmayı sürdürür, çünkü kendi kolundan akım geçmektedir.
Paralel bağlı ampullerin avantajı nedir?
- A Daha az elektrik harcarlar.
- B Biri sönse diğerleri yanmaya devam eder.
- C Hiç ısınmazlar.
- D Pil daha uzun dayanır.
Aşağıdakilerden hangisi iletken bir maddedir?
- A Cam
- B Plastik
- C Bakır
- D Tahta
Kartlarda elektrik enerjisini başka enerji türlerine çeviren dört araç verilmiştir. Bunlardan hangisinde elektrik enerjisi ağırlıklı olarak hareket enerjisine dönüşür?
- A I
- B II
- C III
- D IV
Karttaki iki bilgi de yanlıştır. Bu iki yanlışı birlikte düzelten seçenek hangisidir?
- A Seri bağlı ampul sayısı artınca parlaklık artar; sürtünen cisimler zıt yüklerle yüklenir.
- B Seri bağlı ampul sayısı artınca parlaklık azalır; sürtünen cisimler aynı yükle yüklenir.
- C Seri bağlı ampul sayısı artınca toplam direnç büyür ve parlaklık azalır; sürtünen iki cisim zıt yüklerle yüklenir.
- D Karttaki iki bilgi de doğrudur, düzeltmeye gerek yoktur.
Devredeki pil sayısı artırılırsa (seri) ampulün parlaklığı nasıl değişir?
- A Artar
- B Azalır
- C Değişmez
- D Ampul söner
Elektroskopun yaprakları açıldığında ne anlaşılır?
- A Cisim yüksüzdür.
- B Cisim yüklüdür.
- C Cisim yalıtkandır.
- D Cisim ısınmıştır.
Paratonerin görevi nedir?
- A Binayı ısıtmak
- B Yıldırımı toprağa güvenle iletmek
- C Elektrik üretmek
- D Rüzgârı engellemek
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Toprağa aktarılarak yükün giderilmesi topraklamadır.
- Toprak çok büyük bir yük deposudur.
- Yüklü cisim toprağa bağlanınca fazla yük toprağa geçer.
- Bu işleme topraklama denir.
2. sorunun çözümü
Ampulde elektrik enerjisi hem ışığa hem ısıya dönüşür.
- Ampulün teli akıma karşı direnç gösterir.
- Direnç nedeniyle tel ısınır ve ışık yayar.
- Yani hem ışık hem ısı enerjisi açığa çıkar.
3. sorunun çözümü
Seri bağlı ampullerin dirençleri toplanır; üç ampullü L devresinin direnci büyüktür, akım küçülür ve parlaklık düşer.
- İki devrede de aynı pil kullanılmıştır.
- Seri bağlamada ampullerin dirençleri toplanır.
- L devresinde üç ampul olduğu için toplam direnç daha büyüktür.
- Direnç büyüdükçe akım azalır; bu yüzden L'deki ampuller sönük yanar.
4. sorunun çözümü
Seri bağlı devrede akım tek bir yol izler; bu yol kesilirse akım geçemez ve diğer ampul de söner.
- Seri bağlamada akımın izleyebileceği tek bir yol vardır.
- Bir ampul söküldüğünde bu yolda boşluk oluşur.
- Devre açık devre hâline gelir ve akım geçemez.
- Bu nedenle geriye kalan ampul de yanmaz.
5. sorunun çözümü
2000 W = 2 kW'tır; 2 kW × 3 saat = 6 kWh enerji harcanır.
- Harcanan enerji, güç ile sürenin çarpımıdır.
- Güç watt biriminden kilovata çevrilir: 2000 ÷ 1000 = 2 kW.
- Çalışma süresi 3 saattir.
- 2 × 3 = 6 kilovatsaat enerji harcanır.
6. sorunun çözümü
Elektron veren cisim pozitif, elektron alan cisim negatif yüklenir; çubuk elektron verdiği için pozitiftir.
- Sürtünmede yalnızca elektronlar yer değiştirir.
- Şekle göre elektronlar cam çubuktan ipek kumaşa geçmiştir.
- Elektron kaybeden cam çubuk pozitif yüklenir.
- Elektron kazanan ipek kumaş negatif yüklenir.
7. sorunun çözümü
Dokunmayla elektriklenmede cisimler aynı cins yükle yüklenir.
- (−) yüklü çubukta fazla elektron vardır.
- Dokunma anında elektronların bir kısmı elektroskoba geçer.
- Elektroskop da (−) yüklenir.
8. sorunun çözümü
Ampulün yanması devrenin tamamlandığını, yani maddenin iletken olduğunu gösterir; bu iki madde metaldir.
- Ampulün yanması için devrenin kapalı olması gerekir.
- Bakır tel bağlandığında ampul yanmıştır.
- Alüminyum kaşık bağlandığında da ampul yanmıştır.
- Plastik ve camda ampul yanmadığı için bunlar yalıtkandır.
9. sorunun çözümü
Dokunma ile elektriklenmede yük elektroskobun her yerine yayılır; aynı yükü taşıyan iki yaprak birbirini iterek açılır.
- Yüklü çubuk topuza değdiğinde yükün bir bölümü elektroskoba geçer.
- Yük iletken gövde üzerinden yapraklara ulaşır.
- İki yaprak da aynı türden yükle yüklenir.
- Aynı yükler birbirini ittiği için yapraklar açılır.
10. sorunun çözümü
Sivri uçlu paratoner yükleri kendine çeker; iletken hat bu yükleri binaya zarar vermeden toprağa iletir.
- Yıldırım, bulut ile yer arasındaki ani yük boşalmasıdır.
- Paratoner binanın en yüksek ve sivri noktasıdır.
- Boşalma önce paratoner üzerinden gerçekleşir.
- Toprak hattı yükü doğrudan yere aktarır ve bina zarar görmez.
11. sorunun çözümü
Biri elektron verirken diğeri alır; yükler zıt ve eşittir.
- Sürtünmede elektron bir cisimden diğerine geçer.
- Veren cisim (+), alan cisim (−) yüklenir.
- Aktarılan elektron sayısı aynı olduğundan yük miktarları eşittir.
12. sorunun çözümü
Aynı ışık için en az gücü çeken ampul en az enerji harcar; grafikte bu 12 W ile LED ampuldür.
- Dört ampul de aynı miktarda ışık vermektedir.
- Grafikte çekilen güçler 100, 70, 25 ve 12 watt'tır.
- En düşük değer 12 watt'tır.
- Bu değer LED ampule aittir; en az enerji harcayan odur.
13. sorunun çözümü
Paralel bağlamada her ampulün ayrı bir akım yolu vardır; bir kol kesilse de diğer koldan akım geçmeye devam eder.
- Şekilde iki ampul ayrı kollar üzerinde çizilmiştir.
- Akım pilden çıkıp iki kola bölünür.
- K sökülünce yalnızca o koldaki akım kesilir.
- L'nin kolu kapalı kaldığı için L yanmaya devam eder.
14. sorunun çözümü
Paralel devrede her ampulün ayrı yolu vardır.
- Paralel bağlamada her ampul ayrı kollardadır.
- Bir kol koparsa diğer kollardan akım geçmeye devam eder.
- Bu yüzden evlerde paralel bağlama kullanılır.
15. sorunun çözümü
Bakır, elektronları serbestçe hareket edebilen bir metaldir.
- İletkenlerde serbest elektron bulunur.
- Metaller (bakır, alüminyum) iletkendir.
- Cam, plastik ve kuru tahta yalıtkandır.
16. sorunun çözümü
Elektrik motoru dönme hareketi üretir; ısıtıcı ve ütü ısıya, ampul ise ışığa dönüştürür.
- Elektrikli ısıtıcı ve ütüde enerji ısıya dönüşür.
- Ampulde enerjinin büyük bölümü ışığa dönüşür.
- Elektrik motorunda mil döner ve hareket üretilir.
- Öyleyse hareket enerjisi III numaralı araçta elde edilir.
17. sorunun çözümü
Seri ampul sayısı arttıkça direnç büyür, akım azalır ve parlaklık düşer. Sürtünmede biri elektron verirken diğeri alır; yükleri zıttır.
- Seri bağlı ampuller devrenin toplam direncini artırır.
- Direnç arttıkça devreden geçen akım azalır ve ampuller sönükleşir.
- Sürtünmede elektronlar bir cisimden diğerine geçer.
- Elektron veren pozitif, alan negatif yüklenir; yükler zıttır.
18. sorunun çözümü
Gerilim artar, akım artar, parlaklık artar.
- Seri bağlı pillerin gerilimleri toplanır.
- Gerilim artınca devreden geçen akım artar.
- Akım artınca ampul daha parlak yanar.
19. sorunun çözümü
Aynı cins yükle yüklenen yapraklar birbirini iter.
- Elektroskop yük olup olmadığını gösterir.
- Yüklü cisim dokundurulduğunda yapraklara aynı cins yük gider.
- Aynı yükler birbirini iter, yapraklar açılır.
20. sorunun çözümü
Paratoner yıldırımı topraklayarak binayı korur.
- Yıldırım, bulut ile yer arasındaki yük boşalmasıdır.
- Paratoner binanın en yüksek noktasına konur.
- Yıldırımı iletken telle toprağa aktararak zararsız hâle getirir.