8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Mustafa Kemal'in katıldığı ilk cephe hangisidir?
- A Çanakkale
- B Trablusgarp
- C Sakarya
- D Balkan
Kartlarda Osmanlı Devleti'ni dağılmaktan kurtarmak için ortaya atılan dört fikir akımı verilmiştir. Mustafa Kemal bu akımların hiçbirini bütünüyle benimsememiş, bunların yerine hangi düşünceyi savunmuştur?
- A Osmanlıcılıkla imparatorluğun olduğu gibi korunmasını
- B İslamcılıkla halifeliğin güçlendirilmesini
- C Türkçülükle bütün Türklerin tek çatı altında toplanmasını
- D Millî egemenliğe dayalı, bağımsız ve çağdaş bir Türk devleti kurulmasını
Kaynak metinde Erzurum Kongresi'nin bazı kararları verilmiştir. Bölgesel amaçla toplanan bu kongrenin kararlarına bakarak hangi sonuca ulaşılır?
- A Kongre toplanma biçimiyle bölgesel, aldığı kararlarla ulusal nitelik taşımaktadır.
- B Kongre yalnızca Doğu Anadolu'yu ilgilendiren kararlar almıştır.
- C Kongrede manda yönetimi kabul edilmiştir.
- D Kongre saltanatın kaldırılmasına karar vermiştir.
Mustafa Kemal hangi yıl doğmuştur?
- A 1871
- B 1881
- C 1891
- D 1876
Zaman şeridinde 1919 yılında yaşanan dört önemli gelişme sırasıyla verilmiştir. Bu dört adımın birlikte gösterdiği gelişme nedir?
- A Kurtuluş mücadelesinin İstanbul Hükûmeti eliyle yürütüldüğü
- B Mücadelenin yalnızca askerî yönünün geliştiği
- C Kurtuluş çabasının bölgesel direnişle sınırlı kaldığı
- D Dağınık direnişin adım adım tek merkezde ve millî bir program etrafında birleştirildiği
Tabloda Kuvâ-yi Millîye birlikleri ile düzenli ordu bazı ölçütlere göre karşılaştırılmıştır. TBMM'nin düzenli orduya geçme kararı almasının nedeni bu tabloya göre hangisidir?
- A Kuvâ-yi Millîye'nin hiç başarı elde edememesi
- B Düzenli ordunun bütçeye daha az yük getirmesi
- C İtilaf Devletleri'nin böyle istemesi
- D Dağınık ve bölgesel yapının düşman ilerleyişini topluca durdurmaya yetmemesi
Mustafa Kemal'e "Anafartalar Kahramanı" unvanı hangi savaşta verilmiştir?
- A Sakarya
- B Çanakkale
- C Dumlupınar
- D Trablusgarp
TBMM hangi tarihte açılmıştır?
- A 23 Nisan 1920
- B 19 Mayıs 1919
- C 29 Ekim 1923
- D 30 Ağustos 1922
Erzurum Kongresi'nin en önemli özelliği nedir?
- A Toplanışı bölgesel, aldığı kararlar millîdir.
- B Tamamen bölgesel bir kongredir.
- C Saltanatı kaldırmıştır.
- D Yabancı devletlerce düzenlenmiştir.
Amasya Genelgesi'nin "Sivas'ta millî bir kongre toplanacaktır." maddesi neyi göstermektedir?
- A Mücadelenin bölgesel kalacağını
- B Millî mücadelenin tek merkezden yürütüleceğini
- C Saltanata bağlılığı
- D İşgallerin kabul edildiğini
Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışının önemi nedir?
- A Savaşın bittiğini ilan etmiştir.
- B Millî Mücadele fiilen başlamıştır.
- C Saltanat kaldırılmıştır.
- D Cumhuriyet ilan edilmiştir.
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'na hangi devletlerin yanında girmiştir?
- A İtilaf Devletleri
- B İttifak Devletleri
- C Tarafsız kalmıştır
- D Balkan Birliği
Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ifadesi neyi vurgular?
- A Saltanatın gücünü
- B Millî egemenlik ve millî mücadele fikrini
- C Yabancı devletlerden yardım alınmasını
- D Manda ve himayeyi
Kaynak metinde Mondros Ateşkes Antlaşması'nın yedinci maddesi verilmiştir. Bu maddenin uygulamadaki sonucu ne olmuştur?
- A İtilaf Devletleri'nin Anadolu'nun hemen her yerini hukuki bir kılıf altında işgal etmesi
- B Osmanlı ordusunun yeniden güçlendirilmesi
- C Anadolu'daki işgallerin tamamen durdurulması
- D Osmanlı Devleti'nin yeni topraklar kazanması
Mondros Ateşkes Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
- A 30 Ekim 1918
- B 10 Ağustos 1920
- C 24 Temmuz 1923
- D 19 Mayıs 1919
Sivas Kongresi'nde alınan en önemli kararlardan biri hangisidir?
- A Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.
- B Saltanat güçlendirilmiştir.
- C İzmir Yunanistan'a bırakılmıştır.
- D Ordu terhis edilmiştir.
Tabloda 1912-1913 yıllarında imzalanan üç antlaşma ve sonuçları verilmiştir. Bu antlaşmalardan hangisi Osmanlı Devleti açısından bir kazanım sağlamıştır?
- A Uşi Antlaşması
- B Londra Antlaşması
- C Üçü de kayıpla sonuçlanmıştır
- D İstanbul Antlaşması
Kaynak metinde Mondros Ateşkes Antlaşması'nın iki maddesi verilmiştir. Bu maddelerin Osmanlı Devleti açısından ortaya çıkardığı temel sonuç nedir?
- A Devlet kendini savunma gücünü yitirmiş, fiilen savunmasız kalmıştır.
- B Osmanlı ordusu güçlendirilerek yeni cepheler açılmıştır.
- C İşgallerin önü tümüyle kapatılmıştır.
- D Osmanlı Devleti savaştan galip çıkmış sayılmıştır.
Kuvayımilliye birlikleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Düzenli ordunun bir parçasıydılar.
- B Halkın kendi imkânlarıyla kurduğu direniş birlikleridir.
- C İtilaf Devletleri'nce kurulmuşlardır.
- D Yalnızca İstanbul'da faaliyet göstermişlerdir.
Kaynak metinde TBMM'nin açıldığı günlerde aldığı kararlar verilmiştir. Bu kararlar meclisin hangi niteliğini göstermektedir?
- A Meclisin İstanbul Hükûmeti'ne bağlı olduğunu
- B Meclisin yalnızca danışma organı olduğunu
- C Yasama ve yürütme yetkisini kendinde toplayan, millî egemenliğe dayalı yeni bir yönetim olduğunu
- D Meclisin geçici bir askerî konsey olduğunu
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
İlk olarak Trablusgarp Savaşı'na katıldı.
2. sorunun çözümü
Mustafa Kemal, imparatorluğu kurtarmaya çalışan akımlar yerine millî sınırlar içinde, halkın egemenliğine dayanan çağdaş bir devlet kurmayı hedeflemiştir.
- Kartlardaki dört akım da imparatorluğu ayakta tutmayı amaçlar.
- Balkan Savaşları Osmanlıcılığın, I. Dünya Savaşı İslamcılığın işe yaramadığını göstermiştir.
- Mustafa Kemal bu akımların gerçekleşme şansını görmemiştir.
- Onun hedefi millî sınırlar içinde bağımsız ve çağdaş bir devlettir.
3. sorunun çözümü
Doğu illeri adına toplanmasına karşın "vatan bir bütündür" ve "millî irade egemen olacaktır" kararları bütün ülkeyi ilgilendirir.
- Kongre Doğu Anadolu illeri adına toplanmıştır.
- Alınan birinci karar vatanın bütünlüğünü savunur.
- İkinci karar millî iradenin egemenliğini bütün ülke için ister.
- Bu yüzden toplanışı bölgesel, kararları ulusaldır.
4. sorunun çözümü
Doğum yılı 1881'dir.
5. sorunun çözümü
Samsun'dan Sivas'a uzanan süreçte bölgesel direnişler tek bir yönetim ve ortak karar altında toplanmıştır.
- Samsun'a çıkışla teşkilatlanma çalışmaları başlamıştır.
- Amasya Genelgesi ile mücadelenin gerekçesi ve yöntemi duyurulmuştur.
- Erzurum Kongresi bölgesel, Sivas Kongresi ise ulusal nitelik taşımıştır.
- Böylece dağınık direniş tek merkezde ve ortak bir program çevresinde birleşmiştir.
6. sorunun çözümü
Kuvâ-yi Millîye işgalleri geciktirmiştir; ancak dağınık ve merkezî komutadan yoksun yapısı düzenli Yunan ordusunu durdurmaya yetmemiştir.
- Tabloda Kuvâ-yi Millîye bölgesel ve dağınık olarak gösterilmiştir.
- Düzenli ordu ise merkezî komuta ve bütünlüklü cephe demektir.
- Dağınık birlikler düzenli bir orduyla topluca karşı koyamaz.
- Bu nedenle TBMM düzenli orduya geçme kararı almıştır.
7. sorunun çözümü
Çanakkale Savaşları sırasındaki başarısıyla.
8. sorunun çözümü
TBMM 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı.
- İstanbul'un işgali ve meclisin kapatılması üzerine yeni meclis gerekti.
- Ankara'da 23 Nisan 1920'de TBMM açıldı.
- Bu tarih millî egemenliğin kurumsallaşmasıdır.
9. sorunun çözümü
Doğu illeri için toplandı ama kararları bütün vatanı kapsadı.
- Kongre Doğu Anadolu illerinin temsilcileriyle toplandı.
- Ancak "Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür" kararı alındı.
- Bu nedenle toplanışı bölgesel, kararları millîdir.
10. sorunun çözümü
Dağınık direniş tek merkezde toplanmak istenmiştir.
- O dönemde direniş dağınık ve bölgeseldi.
- Millî bir kongre çağrısı, bütün ülkeyi temsil etme amacı taşır.
- Bu, mücadelenin tek elden yönetilmesi hedefidir.
11. sorunun çözümü
Samsun'a çıkış Millî Mücadele'nin başlangıcı sayılır.
- Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi.
- 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.
- Bu tarih Millî Mücadele'nin fiilî başlangıcıdır.
12. sorunun çözümü
Osmanlı, Almanya'nın başını çektiği İttifak Devletleri yanında savaşa girdi.
- I. Dünya Savaşı'nda iki blok vardı: İtilaf ve İttifak.
- Osmanlı, Almanya ile yakınlaşmıştı.
- Goeben ve Breslau olayının ardından İttifak yanında savaşa girdi.
13. sorunun çözümü
Kurtuluşun milletin kendi kararıyla olacağı belirtilmiştir.
- Genelge, kurtuluşun kaynağı olarak milleti gösterir.
- Padişah ya da yabancı devletlere güvenilmeyeceği ilan edilmiştir.
- Bu, millî egemenlik düşüncesinin ilk açık ifadesidir.
14. sorunun çözümü
Madde, "tehdit" kavramını İtilaf Devletleri'nin takdirine bıraktığı için her işgal bu maddeye dayandırılmıştır.
- Maddede tehdidin ne olduğuna İtilaf Devletleri karar vermektedir.
- Böylece istedikleri her yeri "tehdit var" diyerek işgal edebilirler.
- İzmir, Adana, Urfa ve Antep işgalleri bu maddeye dayandırılmıştır.
- Sonuçta işgaller antlaşmaya dayandırılarak hukuki bir görünüm kazanmıştır.
15. sorunun çözümü
Mondros 30 Ekim 1918'de imzalandı.
- I. Dünya Savaşı Osmanlı için 1918'de bitti.
- Ateşkes Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda imzalandı.
- Tarih: 30 Ekim 1918
16. sorunun çözümü
Manda ve himaye fikri Sivas'ta kesin olarak reddedildi.
- Bazı aydınlar Amerikan mandasını savunuyordu.
- Sivas Kongresi'nde uzun tartışmalar yapıldı.
- Sonuçta manda ve himaye kesin olarak reddedildi.
17. sorunun çözümü
II. Balkan Savaşı sırasında Bulgaristan'a karşı elde edilen başarıyla Edirne ve Kırklareli geri alınmış, bu durum İstanbul Antlaşması ile kesinleşmiştir.
- Uşi ile Trablusgarp ve Bingazi kaybedilmiştir.
- Londra ile Balkan toprakları elden çıkmıştır.
- II. Balkan Savaşı'nda Balkan devletleri kendi aralarında bölünmüştür.
- Bu fırsattan yararlanılarak Edirne geri alınmış ve İstanbul Antlaşması ile kabul edilmiştir.
18. sorunun çözümü
Ordunun terhis edilmesi ve birliklerin çekilmesi, devleti gelecek işgaller karşısında savunmasız bırakmıştır.
- Beşinci madde orduyu büyük ölçüde dağıtmaktadır.
- On birinci madde birliklerin geri çekilmesini istemektedir.
- Silahsız ve dağınık bir ordu işgalleri durduramaz.
- Bu nedenle devlet kendini savunma gücünü yitirmiştir.
19. sorunun çözümü
Kuvayımilliye, işgallere karşı halkın kurduğu bölgesel direniş güçleridir.
- İşgaller karşısında ordu terhis edilmişti.
- Halk kendi imkânlarıyla silahlı direniş grupları kurdu.
- Bunlara Kuvayımilliye denir; düzenli ordu kurulunca kaldırılmıştır.
20. sorunun çözümü
Egemenliği millete bağlaması, üstünde güç tanımaması ve hükûmeti kendi içinden çıkarması meclisin güçler birliğine dayanan yeni bir yönetim olduğunu gösterir.
- Birinci karar egemenliği doğrudan millete bağlar.
- İkinci karar meclisin üstünde bir güç tanımaz.
- Hükûmetin meclis içinden kurulması yürütmenin de mecliste olduğunu gösterir.
- Yasama ve yürütmenin tek elde toplanması güçler birliğidir.