8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Haritada 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz'un yönü ok ile gösterilmiştir. Taarruzun 9 Eylül'de İzmir'e ulaşmasıyla ortaya çıkan sonuç nedir?
- A Anadolu'daki Yunan işgali sona ermiş, Kurtuluş Savaşı'nın askerî bölümü zaferle kapanmıştır.
- B Savaşın ağırlığı Doğu Cephesi'ne kaymıştır.
- C Sevr Antlaşması yürürlüğe girmiştir.
- D TBMM Ankara'dan başka bir kente taşınmıştır.
Kaynak kartında Cumhuriyet Dönemi'nde yapılan başlıca inkılaplar sıralanmıştır. Bu inkılaplar bir arada değerlendirildiğinde ortaya çıkan sonuç nedir?
- A Değişimin yalnızca hukuk alanında kaldığı
- B Değişimin yalnızca büyük kentlerle sınırlandığı
- C İnkılapların birbirinden bağımsız olarak yapıldığı
- D Siyasetten hukuka, eğitimden ekonomiye kadar birbirini tamamlayan bütünlüklü bir çağdaşlaşma programı uygulandığı
Tabloda Lozan Barış Antlaşması'nda üç konuda alınan kararlar verilmiştir. Bu kararlara dayanarak Lozan için yapılabilecek en doğru değerlendirme hangisidir?
- A Antlaşma bütünüyle Türkiye'nin aleyhine sonuçlanmıştır.
- B Bağımsızlık büyük ölçüde sağlanmış, ancak boğazlar ve Musul gibi bazı konular o an tam çözülememiştir.
- C Antlaşmada hiçbir sorun çözüme kavuşmamıştır.
- D Kapitülasyonların kapsamı genişletilmiştir.
Grafikte 1923-1938 arasında sanayi üretimindeki artış verilmiştir. Bu artışta Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ve devletçilik uygulamalarının payı nasıl açıklanır?
- A Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin fabrikalar kurarak üretimi doğrudan üstlenmesiyle
- B Bütün fabrikaların yabancı şirketlere devredilmesiyle
- C Devletin ekonomiden tamamen çekilmesiyle
- D Üretimin yalnızca tarım alanında artmasıyla
Kaynak metinde inkılapların amacı açıklanmaktadır. Yeniliklerin durmadan sürdürülmesini ve çağın gerisinde kalınmamasını öngören bu ilke hangisidir?
- A Devletçilik
- B Halkçılık
- C İnkılapçılık
- D Cumhuriyetçilik
Şemada Sakarya Zaferi'nin ardından gerçekleşen gelişmeler sebep-sonuç ilişkisiyle sıralanmıştır. Bu zincirin Batı Cephesi üzerindeki etkisi ne olmuştur?
- A Batı Cephesi'nde savaşın kendiliğinden durmasına yol açmıştır.
- B TBMM'nin barış istemek zorunda kalmasına yol açmıştır.
- C Diğer cephelerdeki asker ve silahın Batı Cephesi'ne aktarılarak Büyük Taarruz hazırlığının yapılabilmesini sağlamıştır.
- D Ordunun terhis edilmesine yol açmıştır.
Zaman şeridinde Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktaları sırayla verilmiştir. Bu sıralamanın ortaya koyduğu genel gidiş nedir?
- A Askerî başarısızlıkların birbirini izlediği
- B Mücadelenin yalnızca diplomatik yollarla yürütüldüğü
- C Kazanılan askerî başarıların adım adım siyasi kazanıma, sonunda da barış antlaşmasına dönüştüğü
- D Savaşın ağırlıklı olarak Doğu Cephesi'nde geçtiği
Tabloda bir öğrenci bazı uygulamaları Atatürk ilkeleriyle eşleştirmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır ve doğrusu ne olmalıdır?
- A Tekkelerin kapatılması devletçilikle değil laiklikle ilişkilidir.
- B Kabotaj Kanunu milliyetçilikle değil laiklikle ilişkilidir.
- C Aşar vergisinin kaldırılması halkçılıkla değil inkılapçılıkla ilişkilidir.
- D Tablodaki üç eşleştirme de doğrudur.
Kaynak metin, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'nin açılışında söylenmiştir. Savaşın en zor günlerinde bir eğitim kongresi toplanması neyi göstermektedir?
- A Askerî mücadelenin bırakılmak istendiğini
- B Eğitim çalışmalarının savaş sonrasına ertelendiğini
- C Kongrenin İtilaf Devletleri'nin isteğiyle toplandığını
- D Kurtuluşun yalnızca savaşla değil eğitimle de sağlanacağına inanıldığını ve geleceğin şimdiden planlandığını
Sovyet Rusya ile imzalanan ve doğu sınırını belirleyen antlaşma hangisidir?
- A Moskova Antlaşması
- B Gümrü Antlaşması
- C Ankara Antlaşması
- D Mudanya Ateşkesi
Haritada Kurtuluş Savaşı'nın üç ana cephesi işaretlenmiştir. Doğu ve Güney cephelerinin Batı Cephesi'nden önce kapanması TBMM açısından hangi sonucu doğurmuştur?
- A Batı Cephesi'nin de kendiliğinden kapanmasını
- B TBMM'nin asker, silah ve kaynaklarının tamamını Batı Cephesi'ne yöneltebilmesini
- C İtilaf Devletleri'nin Anadolu'dan çekilmesini
- D Düzenli ordunun terhis edilmesini
Kabotaj Kanunu ile ne sağlanmıştır?
- A Türk karasularında taşıma hakkının Türk gemilerine verilmesi
- B Ölçü birimlerinin değişmesi
- C Soyadı alınması
- D Takvimin değişmesi
Büyük Taarruz hangi tarihte başlamıştır?
- A 26 Ağustos 1922
- B 30 Ağustos 1922
- C 9 Eylül 1922
- D 11 Ekim 1922
Medeni Kanun'un kabulüyle aşağıdakilerden hangisi sağlanmamıştır?
- A Kadın-erkek eşitliğinde önemli adım
- B Resmî nikâh zorunluluğu
- C Mirasta eşitlik
- D Saltanatın kaldırılması
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk ilkelerinden biri değildir?
- A Cumhuriyetçilik
- B Milliyetçilik
- C Devletçilik
- D Bağlantısızlık
Grafikte Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranındaki değişim verilmiştir. Bu artışta Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Harf İnkılabı'nın payı nasıl açıklanır?
- A Eğitimin yalnızca büyük şehirlerle sınırlandırılmasıyla
- B Eğitimin tek çatı altında toplanması ve kolay öğrenilen yeni bir alfabenin kabulüyle okuryazarlığın yaygınlaşması
- C Okul sayısının azaltılmasıyla
- D Eğitimin yabancı kurumlara bırakılmasıyla
Zaman şeridinde Türk kadınının kazandığı haklar yıllarıyla birlikte sıralanmıştır. Bu sıralamaya bakarak hangi sonuca ulaşılır?
- A Bütün haklar tek bir kanunla ve bir defada verilmiştir.
- B Kadınlar yalnızca hukuki haklar kazanmıştır.
- C Kazanılan haklar yalnızca aile içinde geçerlidir.
- D Kadınlar önce hukuki, ardından adım adım siyasi haklarını kazanarak toplum yaşamına eşit biçimde katılmıştır.
Kaynak metinde İstiklal Marşı'nın kabul süreci anlatılmaktadır. Marşın işgallerin sürdüğü ve düzenli ordunun ilk zaferinin yeni kazanıldığı bir dönemde kabul edilmesi neyi göstermektedir?
- A Milletin bağımsızlık kararlılığının en zor günlerde bile güçlü olduğunu ve ortak bir moral kaynağı oluşturulduğunu
- B Savaşın sona erdiğini
- C Meclisin askerî konularla ilgilenmediğini
- D Marşın yabancı bir devletin isteğiyle yazıldığını
Tabloda Cumhuriyet Dönemi inkılapları alanlarına göre örneklendirilmiştir. Bu tabloya bakarak inkılapların ortak amacı için ne söylenebilir?
- A Toplumun her alanını çağdaş ölçütlere göre yeniden düzenlemek
- B Yalnızca orduyu güçlendirmek
- C Yalnızca ekonomiyi düzenlemek
- D Eski kurumları olduğu gibi korumak
Kurtuluş Savaşı'nın kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?
- A Sakarya → I. İnönü → Büyük Taarruz
- B I. İnönü → Sakarya → Büyük Taarruz
- C Büyük Taarruz → Sakarya → I. İnönü
- D I. İnönü → Büyük Taarruz → Sakarya
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Taarruz Afyon'da başlamış, Dumlupınar'da düşman ordusu kuşatılmış ve 9 Eylül'de İzmir'e ulaşılarak işgale son verilmiştir.
- Taarruz 26 Ağustos'ta Afyon cephesinde başlamıştır.
- 30 Ağustos'ta Dumlupınar'da düşman ordusu kuşatılmıştır.
- Kaçan birlikler İzmir yönünde takip edilmiştir.
- 9 Eylül'de İzmir'e girilmesiyle Anadolu'daki işgal sona ermiştir.
2. sorunun çözümü
Sıralanan inkılaplar farklı alanlarda olmakla birlikte aynı amaca, çağdaş ve bağımsız bir toplum kurmaya hizmet eder.
- Kartta siyasi, hukuki, eğitim, toplumsal ve ekonomik inkılaplar bir aradadır.
- Her biri farklı bir alanı düzenlemektedir.
- Ancak hepsi aynı hedefe, çağdaşlaşmaya yöneliktir.
- Öyleyse inkılaplar bütünlüklü tek bir program oluşturur.
3. sorunun çözümü
Kapitülasyonların kaldırılması tam bağımsızlığın en açık göstergesidir; buna karşılık boğazlar ve Musul konuları sonraki yıllara kalmıştır.
- Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı sağlar.
- Boğazların komisyona bırakılması egemenliği kısmen sınırlar.
- Musul sorunu antlaşmada çözülmeyip sonraya bırakılmıştır.
- Öyleyse Lozan büyük ölçüde kazanım, kısmen de eksik kalmış bir barıştır.
4. sorunun çözümü
Yeni kurulan devlette özel sermaye birikimi yoktu; devlet plan yaparak fabrikalar kurmuş ve sanayi üretimini kendisi başlatmıştır.
- Grafikte gösterge 118'den 420'ye yükselmiştir.
- Cumhuriyet'in ilk yıllarında büyük yatırım yapacak özel sermaye yoktu.
- Devlet Birinci Beş Yıllık Plan ile fabrikalar kurmuştur.
- Üretimi devletin üstlenmesi devletçilik ilkesinin uygulamasıdır.
5. sorunun çözümü
İnkılapçılık, yapılan yenilikleri korumayı ve çağın gereklerine göre sürekli geliştirmeyi esas alır.
- Metinde amacın çağdaş bir toplum olduğu belirtilir.
- "Yapmakta olduğumuz" ifadesi sürecin devam ettiğini gösterir.
- Yeniliklerin sürekliliğini esas alan ilke inkılapçılıktır.
- Öyleyse metin doğrudan inkılapçılık ilkesini anlatır.
6. sorunun çözümü
Doğu ve Güney cepheleri kapanınca buradaki kuvvetler Batı'ya kaydırılmış, bir yıllık hazırlık dönemi sonunda Büyük Taarruz yapılabilmiştir.
- Sakarya Zaferi TBMM'nin siyasi elini güçlendirmiştir.
- Bunun sonucunda Kars ve Ankara antlaşmaları imzalanmıştır.
- Bu antlaşmalarla doğu ve güney cepheleri kapanmıştır.
- Boşalan asker ve silah Batı Cephesi'ne aktarılarak taarruz hazırlığı yapılmıştır.
7. sorunun çözümü
Her askerî zafer bir siyasi kazanım getirmiş, süreç Lozan Barış Antlaşması ile taçlanmıştır.
- I. İnönü'den sonra Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması gelmiştir.
- Sakarya'dan sonra Kars ve Ankara antlaşmaları imzalanmıştır.
- Büyük Taarruz'dan sonra Mudanya Ateşkesi yapılmıştır.
- Süreç Lozan Barış Antlaşması ile tamamlanmıştır.
8. sorunun çözümü
Tekke ve zaviyelerin kapatılması din ile devlet işlerinin ayrılmasına yöneliktir; bu laikliktir. Diğer iki eşleştirme doğrudur.
- Devletçilik ekonomide devletin rol almasını anlatır.
- Tekkelerin kapatılması ekonomik değil, dinî-toplumsal bir düzenlemedir.
- Bu düzenleme din ve devlet işlerinin ayrılmasına hizmet eder, yani laikliktir.
- Kabotaj milliyetçilik, aşarın kaldırılması halkçılıkla doğru eşleştirilmiştir.
9. sorunun çözümü
Cephe hattı Ankara'ya yaklaşmışken eğitim kongresi toplamak, savaş sonrası çağdaş toplumun temellerini önceden atma iradesini gösterir.
- Kongre, ordunun geri çekildiği en zor günlerde toplanmıştır.
- Metinde silahla mücadelenin yanında "kafayla" mücadeleden söz edilir.
- Bu, eğitimin savaş kadar önemli görüldüğünü anlatır.
- Öyleyse savaş sürerken geleceğin eğitim düzeni planlanmaktadır.
10. sorunun çözümü
Moskova Antlaşması (16 Mart 1921) Sovyet Rusya ile imzalandı.
- I. İnönü zaferinden sonra Sovyet Rusya TBMM'ye yaklaştı.
- 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması imzalandı.
- Sovyet Rusya, Misakımillî'yi tanıyan ilk büyük devlet oldu.
11. sorunun çözümü
İki cephenin kapanmasıyla buralardaki birlikler ve kaynaklar Batı Cephesi'ne aktarılmış, Büyük Taarruz hazırlığı mümkün olmuştur.
- Doğu Cephesi Gümrü Antlaşması ile kapanmıştır.
- Güney Cephesi Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.
- Bu cephelerdeki asker ve silah artık boşta kalmıştır.
- Bütün güç, Yunan ordusuyla savaşılan Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
12. sorunun çözümü
1 Temmuz 1926 Kabotaj Kanunu, denizlerde taşıma hakkını Türklere verdi.
- Kapitülasyonlar döneminde taşımacılığı yabancılar yapıyordu.
- Kabotaj Kanunu ile bu hak Türk gemilerine geçti.
- Ekonomik bağımsızlık açısından önemli bir adımdır.
13. sorunun çözümü
Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de başladı.
- 26 Ağustos 1922: Büyük Taarruz başladı.
- 30 Ağustos 1922: Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı.
- 9 Eylül 1922: İzmir'e girildi.
14. sorunun çözümü
Saltanat 1922'de, Medeni Kanun 1926'da kabul edilmiştir; ilgisizdir.
- 1926 Medeni Kanunu İsviçre'den alınmıştır.
- Resmî nikâh, tek eşlilik, mirasta eşitlik getirdi.
- Saltanatın kaldırılması ise 1 Kasım 1922'de ayrı bir olaydır.
15. sorunun çözümü
Altı ilke: cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, inkılapçılık.
- Atatürk ilkeleri altı tanedir.
- Bunlar cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılıktır.
- Bağlantısızlık bu ilkelerden biri değildir.
16. sorunun çözümü
Tevhid-i Tedrisat eğitimde birliği sağlamış, yeni harfler okuma yazma öğrenmeyi kolaylaştırmış ve oran hızla yükselmiştir.
- Grafikte oran 1923'te yüzde 10 iken 1960'ta yüzde 39'a çıkmıştır.
- Tevhid-i Tedrisat bütün okulları tek bakanlığa bağlamıştır.
- Harf İnkılabı ile öğrenilmesi daha kolay bir alfabe kabul edilmiştir.
- Bu iki düzenleme okuryazarlığın hızla artmasını sağlamıştır.
17. sorunun çözümü
Medeni Kanun ile hukuki eşitlik sağlanmış; 1930, 1933 ve 1934'te sırasıyla yerel ve genel seçme-seçilme hakları tanınmıştır.
- 1926'da Medeni Kanun ile hukuki eşitlik sağlanmıştır.
- 1930'da belediye seçimlerinde oy hakkı verilmiştir.
- 1933'te muhtarlık seçimlerinde bu hak genişletilmiştir.
- 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır; süreç aşamalıdır.
18. sorunun çözümü
İşgal altındaki bir ülkede marş kabul etmek, bağımsızlığa duyulan inancı ve ortak duyguyu güçlendirme iradesini gösterir.
- Marş, I. İnönü Zaferi'nin hemen ardından kabul edilmiştir.
- O günlerde ülkenin büyük bölümü hâlâ işgal altındadır.
- Meclis bu koşullarda bir millî marş kabul etmiştir.
- Bu, bağımsızlık kararlılığının ve ortak moralin göstergesidir.
19. sorunun çözümü
Siyasetten hukuka, eğitimden toplumsal yaşama uzanan bu düzenlemeler bütün alanları kapsayan bir çağdaşlaşma programıdır.
- Tabloda dört farklı alan sıralanmıştır.
- Her alanda eski kurumun yerine yenisi getirilmiştir.
- Değişim tek bir alanla sınırlı kalmamıştır.
- Öyleyse amaç toplumun bütününü çağdaş ölçütlere göre yenilemektir.
20. sorunun çözümü
Ocak 1921 → Ağustos-Eylül 1921 → Ağustos 1922
- I. İnönü: Ocak 1921
- Sakarya: Ağustos-Eylül 1921
- Büyük Taarruz: Ağustos 1922 → sıralama B'dir.