8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Balkan Antantı hangi amaçla kurulmuştur?
- A Ticaret birliği oluşturmak
- B İtalya'nın yayılmacı politikasına karşı güvenlik sağlamak
- C Ortak para birimi kurmak
- D Boğazları kapatmak
Atatürk dönemi dış politikasının temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Yurtta sulh, cihanda sulh
- B Toprak genişletme
- C Bloklara katılma
- D Silahlanma yarışı
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile ne sağlanmıştır?
- A Boğazlar üzerindeki Türk egemenliği tam olarak sağlanmıştır.
- B Boğazlar uluslararası komisyona bırakılmıştır.
- C Boğazlar kapatılmıştır.
- D Boğazlar Yunanistan'a verilmiştir.
Lozan'da kabul edilen ancak uygulamasında sorun yaşanan konu hangisidir?
- A Kapitülasyonlar
- B Nüfus mübadelesi
- C Savaş tazminatı
- D Azınlıkların vatandaşlığı
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde çözülen dış politika sorunlarından değildir?
- A Musul sorunu
- B Boğazlar sorunu
- C Nüfus mübadelesi
- D Kıbrıs sorunu
Tarihçi yorumundan alınan yukarıdaki metin ders kitabında yer almaktadır. Metne göre Atatürk'ün Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasını istemesindeki temel amaç nedir?
- A Ekonomiyi güçlendirmek
- B Halifeliği kaldırmak
- C Orduyu güçlendirmek
- D Çok partili demokratik hayatı denemek
Tarih defterine üç parti ve üç kurucu isim karışık biçimde yazılmıştır. Numaralı partiler harfli kurucularla doğru eşleştirildiğinde sıralama nasıl olur?
- A 1-a, 2-b, 3-c
- B 1-b, 2-c, 3-a
- C 1-c, 2-b, 3-a
- D 1-c, 2-a, 3-b
Kaynak metinde Atatürk Dönemi dış politikasının temel ilkesi yer almaktadır. Bu ilke dönemin dış politikasında nasıl uygulanmıştır?
- A Komşu ülkelerin topraklarına yönelinmesiyle
- B Uluslararası kuruluşlardan uzak durulmasıyla
- C Bütün sorunların askerî güçle çözülmesiyle
- D Sorunların görüşmeyle çözülmesi, bölgesel güvenlik paktlarına ve uluslararası kuruluşlara katılınmasıyla
Meclis tutanağından alınan yukarıdaki metin sınıfta okunmuştur. Metne göre saltanatın kaldırılmasının en önemli sonucu nedir?
- A İki başlılığın (iki hükûmetin) sona ermesi
- B Cumhuriyetin ilan edilmesi
- C Halifeliğin kaldırılması
- D Yeni anayasanın kabul edilmesi
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte benimsenen yönetim biçimiyle ilgili dört tanım yukarıdaki kartlara yazılmıştır. Bu kartlardan hangisi "kabine sistemi"ni doğru tanımlar?
- A A kartı
- B B kartı
- C C kartı
- D D kartı
Şemada 1930'lu yıllarda artan savaş tehlikesi karşısında Türkiye'nin izlediği yol basamaklar hâlinde verilmiştir. Türkiye'nin bu dönemde attığı adımların amacı nedir?
- A Savaşa katılarak yeni topraklar kazanmak
- B Milletler Cemiyeti'nden ayrılmak
- C Sınırlarını ve boğazları güvence altına alarak olası bir savaşın dışında kalabilmek
- D Bütün komşularla ilişkileri koparmak
Öğretmen tahtaya iki farklı yönetim biçimini karşılaştırmalı olarak yazdı. Yukarıdaki iki sistemden hangisine Cumhuriyetin ilanından SONRA geçilmiştir?
- A Meclis hükûmeti sistemine
- B İkisi birlikte uygulanmaya devam etmiştir.
- C Hiçbirine geçilmemiştir.
- D Kabine sistemine
Cumhuriyet döneminin ilk iki muhalefet partisiyle ilgili bilgiler yukarıdaki tabloda karşılaştırılmıştır. Tabloya göre iki partinin kapanma nedenleri hakkında hangi ortak yargıya ulaşılabilir?
- A İkisi de rejim karşıtı hareketlere zemin oluşturduğu için kapatılmıştır.
- B İkisi de ekonomik nedenlerle kapanmıştır.
- C İkisi de kurucularının isteğiyle kapanmıştır.
- D İkisi de dış baskıyla kapanmıştır.
Tarih öğretmeni iki anayasayı karşılaştıran yukarıdaki tabloyu hazırladı. Tabloya göre 1924 Anayasası'nın 1921 Anayasası'ndan en önemli farkı nedir?
- A Cumhuriyet rejiminin esaslarını düzenlemesi
- B Savaş dönemine göre hazırlanmış olması
- C Kuvvetler birliğini esas alması
- D Halifeliği koruması
Tarih ders notuna yukarıdaki ifade yazılmıştır. Bu ifade, 29 Ekim 1923'te hangi gelişmeyle çözülen sorunu tanımlamaktadır?
- A Saltanatın kaldırılması
- B Halifeliğin kaldırılması
- C Cumhuriyetin ilanı
- D Anayasanın kabulü
Zaman şeridinde Hatay'ın anavatana katılma süreci aşamalarıyla verilmiştir. Bu sürecin izlediği yol Atatürk dönemi dış politikasının hangi özelliğini yansıtır?
- A Sorunların yalnızca savaşla çözülmesini
- B Sorunların diplomasi, görüşme ve halk iradesi yoluyla adım adım çözülmesini
- C Uluslararası hukukun göz ardı edilmesini
- D Komşu devletlerle ilişkilerin koparılmasını
Haritada 1937'de Sadabat Paktı'nı imzalayan devletlerden bazıları gösterilmiştir. Bu paktın Balkan Antantı ile ortak yönü nedir?
- A İkisinin de komşularla iş birliğine dayanan, saldırıya karşı güvenlik amaçlı bölgesel anlaşmalar olması
- B İkisinin de savaş ilanıyla sonuçlanması
- C İkisinin de yalnızca ekonomik iş birliği anlaşması olması
- D İkisinin de Milletler Cemiyeti'ne karşı kurulmuş olması
Montrö Sözleşmesi'nin imzalanmasını kolaylaştıran uluslararası gelişme nedir?
- A Almanya ve İtalya'nın saldırgan politikaları
- B Milletler Cemiyeti'nin dağılması
- C Balkan Antantı'nın bozulması
- D ABD'nin savaşa girmesi
Hatay'ın Türkiye'ye katılması hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A 1936
- B 1938
- C 1939
- D 1937
Kaynak metinde yabancı okullara ilişkin alınan kararlar yer almaktadır. Türkiye'nin bu kararları almaktaki temel amacı nedir?
- A Yabancı okulların tamamını kapatmak
- B Yabancı devletlerle bütün ilişkileri koparmak
- C Ülkede yabancı dil öğretimini yasaklamak
- D Eğitim alanındaki egemenlik hakkını kullanarak bu okulları devletin denetimi altına almak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
İtalya tehdidine karşı Balkan ülkeleri birleşti (1934).
- 1930'larda İtalya'nın yayılmacı politikası Balkanlar'ı tehdit ediyordu.
- 1934'te Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya Balkan Antantı'nı imzaladı.
- Amaç sınırların karşılıklı güvence altına alınmasıydı.
2. sorunun çözümü
Barışçı, gerçekçi ve tam bağımsızlıkçı bir politika izlendi.
- Atatürk dönemi dış politikası barışı esas alır.
- "Yurtta sulh, cihanda sulh" bu anlayışın özetidir.
- Ancak barış, bağımsızlıktan taviz vermeden korunmuştur.
3. sorunun çözümü
1936 Montrö ile Boğazlar Komisyonu kaldırıldı, egemenlik Türkiye'ye geçti.
- Lozan'da Boğazlar'da askersiz bölge ve uluslararası komisyon vardı.
- 1930'larda savaş tehlikesi artınca Türkiye değişiklik istedi.
- 1936 Montrö ile komisyon kaldırıldı, Türkiye asker bulundurma hakkı kazandı.
4. sorunun çözümü
"Yerleşmiş" (etabli) kavramı tartışma yarattı.
- Lozan'da İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri mübadele dışı bırakıldı.
- "Yerleşmiş" sayılmanın ölçütü tartışıldı.
- Sorun ancak 1930 anlaşmasıyla çözüldü.
5. sorunun çözümü
Kıbrıs sorunu 1950'lerden sonra gündeme gelmiştir.
- Musul 1926'da, mübadele 1930'da, Boğazlar 1936'da çözüldü.
- Kıbrıs sorunu ise Atatürk döneminde gündemde değildi.
- Doğru cevap D'dir.
6. sorunun çözümü
Metne göre Atatürk, tek parti yönetiminin demokrasi için yeterli olmadığını düşünerek çok partili hayatı denemek istemiştir.
- Atatürk demokrasinin yerleşmesi için muhalefetin gerekli olduğunu düşünüyordu.
- 1930'da Fethi Okyar'dan parti kurmasını istedi.
- Amaç, çok partili demokratik hayatı denemekti.
7. sorunun çözümü
Terakkiperver Fırka'yı Kâzım Karabekir (c), Serbest Fırka'yı Fethi Okyar (a), Cumhuriyet Halk Fırkası'nı ise Atatürk (b) kurmuştur.
- 1. parti Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'dır → kurucusu Kâzım Karabekir (c).
- 2. parti Serbest Cumhuriyet Fırkası'dır → kurucusu Fethi Okyar (a).
- 3. parti Cumhuriyet Halk Fırkası'dır → kurucusu Atatürk (b).
- Sıralama 1-c, 2-a, 3-b olur.
8. sorunun çözümü
Musul, mübadele ve Hatay gibi sorunlar görüşmeyle ele alınmış; Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı ile barış korunmaya çalışılmıştır.
- İlke, içeride ve dışarıda barışı esas alır.
- Sorunlar savaşla değil görüşmeyle ele alınmıştır.
- Milletler Cemiyeti'ne üye olunmuştur.
- Balkan Antantı ve Sadabat Paktı ile bölgesel barış güçlendirilmiştir.
9. sorunun çözümü
Metne göre saltanatın kaldırılmasıyla İstanbul ve Ankara hükûmetleri arasındaki iki başlılık sona ermiştir.
- Lozan'a hem İstanbul hem Ankara hükûmeti davet edilmiş, bu bir sorun yaratmıştı.
- Saltanatın kaldırılmasıyla tek bir hükûmet kaldı.
- Metinde de bu durum "iki başlılığın sona ermesi" olarak anlatılmıştır.
10. sorunun çözümü
Kabine sistemi, cumhurbaşkanı ve başbakanın birlikte yer aldığı hükûmet biçimidir; bu B kartında tanımlanmıştır.
- A kartı, cumhuriyet öncesi meclis hükûmeti sistemini anlatır.
- C ve D kartları monarşi ve federal yönetimi anlatır, konuyla ilgisizdir.
- B kartındaki tanım cumhurbaşkanı ve başbakanı içerdiği için kabine sistemidir.
11. sorunun çözümü
Artan savaş tehlikesi karşısında Türkiye boğazların denetimini almış ve komşularıyla güvenlik paktları kurarak savaş dışında kalmayı hedeflemiştir.
- 1930'lu yıllarda Almanya ve İtalya silahlanarak güçlenmiştir.
- Bu durum yeni bir dünya savaşı tehlikesi doğurmuştur.
- Türkiye Montrö ile boğazların denetimini almıştır.
- Sadabat ve Balkan Antantı ile sınır güvenliğini sağlayarak savaş dışında kalmayı amaçlamıştır.
12. sorunun çözümü
Cumhuriyetin ilanıyla cumhurbaşkanı seçilmiş, başbakanın hükûmeti kurduğu kabine sistemine geçilmiştir.
- Önceden bakanları meclis tek tek seçiyordu; buna meclis hükûmeti sistemi denir.
- Cumhuriyetin ilanıyla cumhurbaşkanlığı makamı oluşturulmuştur.
- Başbakanın hükûmeti kurduğu kabine sistemine geçilmiştir.
13. sorunun çözümü
Her iki parti de kısa sürede cumhuriyet karşıtlarının toplanma yeri hâline geldiği için kapatılmıştır.
- Terakkiperver Fırka, Şeyh Sait İsyanı'nı destekleyenlerin barınağı olmakla suçlanmıştır.
- Serbest Fırka da kısa sürede rejim karşıtlarının toplandığı bir çatı hâline gelmiştir.
- İkisinin ortak kapanma nedeni budur.
14. sorunun çözümü
1921 Anayasası savaş koşullarına göre hazırlanmıştı; 1924 Anayasası ise ilan edilen Cumhuriyetin esaslarını düzenlemiştir.
- 1921 Anayasası olağanüstü savaş koşullarında hazırlanmıştı.
- Cumhuriyet ilan edilince yeni bir anayasaya ihtiyaç duyuldu.
- 1924 Anayasası Cumhuriyetin esaslarını düzenleyen ilk anayasadır.
15. sorunun çözümü
TBMM açıldığından beri rejimin adı konmamıştı; 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanıyla bu sorun çözülmüştür.
- Rejimin adı ve hükûmeti kurma biçimi uzun süre belirsizdi.
- 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi.
- Böylece devletin yönetim biçimi sorunu çözüldü.
16. sorunun çözümü
Hatay önce bağımsız devlet hâline getirilmiş, ardından meclis kararı ve halk iradesiyle Türkiye'ye katılmıştır; süreç tümüyle diplomatiktir.
- Sorun 1936'da Milletler Cemiyeti gündemine taşınmıştır.
- 1938'de bağımsız Hatay Devleti kurulmuştur.
- 1939'da Hatay Meclisi anavatana katılma kararı almıştır.
- Süreç savaşsız, görüşme ve halk iradesiyle tamamlanmıştır.
17. sorunun çözümü
Her iki anlaşma da komşu devletlerle sınırların güvenliğini birlikte koruma amacı taşıyan bölgesel güvenlik paktıdır.
- Balkan Antantı batı sınırının güvenliğini amaçlar.
- Sadabat Paktı doğu ve güney sınırını güvenceye alır.
- İkisinde de komşu devletlerle iş birliği yapılmıştır.
- İkisi de saldırı hâlinde ortak hareket etmeyi öngören bölgesel güvenlik anlaşmasıdır.
18. sorunun çözümü
Artan savaş tehlikesi devletleri Türkiye'nin talebine yaklaştırdı.
- 1930'larda Almanya ve İtalya silahlanıp saldırgan politika izliyordu.
- Boğazların güvenliği tüm devletler için önem kazandı.
- Bu ortamda Türkiye'nin talebi kabul gördü (1936).
19. sorunun çözümü
Hatay 1939'da Türkiye'ye katıldı.
- 1936'da Fransa Suriye'den çekilme kararı aldı, Hatay sorunu doğdu.
- 1938'de Hatay Devleti kuruldu.
- 1939'da Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı aldı.
20. sorunun çözümü
Kapitülasyonlar döneminde denetim dışı kalan yabancı okullar, Lozan sonrası devletin eğitim egemenliği gereği denetim altına alınmıştır.
- Metinde okulların bakanlık denetimine bağlandığı belirtilir.
- Belirli derslerin Türkçe ve Türk öğretmenlerce okutulması istenir.
- Okullar kapatılmamış, yalnızca denetime alınmıştır.
- Bu, eğitimde egemenlik hakkının kullanılmasıdır.