8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?
- A Yağmur yağdığı için maç ertelendi.
- B Sınavı kazanmak için gece gündüz çalıştı.
- C Hava soğuyunca kar yağdı.
- D Kitabı okudu ve çok beğendi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "geçmek" sözcüğü "bir hastalığın bulaşması" anlamında kullanılmıştır?
- A Otobüs durağı çoktan geçti.
- B Sınavı geçtiği için çok sevindi.
- C Grip kardeşinden ona geçmiş.
- D Konuyu hızlıca geçtik.
Yukarıdaki metinden çıkarılan fiilimsiler bir çizelgeye şöyle yazılmıştır: kurulan – sıfat-fiil, paylaşarak – zarf-fiil, üretilen – sıfat-fiil, yaşamamayı – ... Buna göre çizelgenin boş bırakılan hücresine ne yazılmalıdır?
- A İsim-fiil
- B Sıfat-fiil
- C Zarf-fiil
- D Çekimli fiil
Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel bir yargı içerir?
- A Roman 320 sayfadan oluşuyor.
- B Roman 1954 yılında yayımlandı.
- C Roman üç dile çevrildi.
- D Roman, yazarın en etkileyici eseridir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil kullanılmıştır?
- A Kırılan cam yerdeydi.
- B Yürüyerek okula gitti.
- C Yüzmek en sevdiği spordu.
- D Okunacak kitaplar masadaydı.
Yukarıdaki şiirin son dizesi sınıfta yorumlanmıştır. Buna göre son dizede örtülü olarak ne anlatılmaktadır?
- A Çay içme alışkanlığının bırakıldığı
- B Sokağın eskisinden kalabalık olduğu
- C Ayrılan kişinin geri dönmediği
- D Havaların iyice soğuduğu
"Okyanusun dibini görüntüleyebilen araçlar tasarlamayı başardık. Buna rağmen yan yana oturan iki insan birbirini hâlâ dinlemiyor." Bu parçada kaç fiilimsi vardır?
- A 1
- B 2
- C 3
- D 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olasılık anlamı vardır?
- A Yarın kesinlikle geleceğim.
- B Dün akşam eve geç geldi.
- C Bu saatte trafik sıkışmış olabilir.
- D Her sabah aynı otobüse biner.
Bir öğrenci koyu yazılmış sözcüklerin anlamlarını yukarıdaki çizelgeye yazmıştır. Buna göre anlam bilgisi hangi satırda hatalıdır?
- A Birinci satırda
- B İkinci satırda
- C Üçüncü satırda
- D Dördüncü satırda
"Burnu büyümek" deyimi aşağıdaki cümlelerin hangisinde doğru kullanılmıştır?
- A Kaza sonrası burnu büyüdüğü için ameliyat oldu.
- B Soğuk havada burnu büyüyüp kızardı.
- C Ödülü alınca burnu büyüdü, kimseyi beğenmez oldu.
- D Çocuğun burnu büyükçe bir yüzü vardı.
Yukarıdaki kartta “ağır” sözcüğünün somut kullanımı verilmiş, soyut kullanımı ise boş bırakılmıştır. Buna göre boş kutuya hangi cümle konulmalıdır?
- A Merdivenleri ağır ağır çıktı.
- B Bu görevle çok ağır bir sorumluluk aldı.
- C Ağır kutuyu iki kişi zar zor taşıdı.
- D Valizin ağırlığını terazide ölçtürdü.
Öğretmen konuyu pekiştirmek için tahtaya yukarıdaki dört cümleyi yazdı. Bu cümlelerden hangisinde fiilimsiye yer verilmemiştir?
- A Akşamüstü sahilde yürümek insanı dinlendirir.
- B Sınav sonuçları yarın sabah okulun sitesinde açıklanacak.
- C Bahçeye geçen hafta dikilen fidanlar hızla büyüdü.
- D Kapıyı çalmadan içeri girme.
İki arkadaşın sabah yaptığı konuşma yukarıda verilmiştir. Buna göre ikilemeler hangi balonlarda kullanılmıştır?
- A 2 ve 3 numaralı balonlarda
- B 2 ve 4 numaralı balonlarda
- C 3 ve 4 numaralı balonlarda
- D 1 ve 2 numaralı balonlarda
"Susuz kalan bitkiler soldu." cümlesindeki fiilimsiyle aynı türde fiilimsi aşağıdakilerin hangisinde vardır?
- A Kapıyı çalmadan içeri girdi.
- B Anlatılan konuyu not aldı.
- C Erken kalkmak zor geliyor.
- D Sınavı kazanınca çok sevindi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "köpürmek" sözcüğü "sinirlerine hâkim olamamak, kendini tutamamak" anlamında kullanılmıştır?
- A Banyodaki jel çok fazla köpürüyor.
- B Karnesini gören babası sinirden köpürmüştü.
- C Dalgalar kayalara çarpınca deniz köpürdü.
- D Makine sabunu köpürterek halıyı temizledi.
Sağlık köşesinden alınan yukarıdaki metinde cümleler numaralanmıştır. Buna göre bu cümlelerden hangisi öznel bir yargı taşır?
- A I numaralı cümle
- B II numaralı cümle
- C III numaralı cümle
- D IV numaralı cümle
Bir söyleşide sanatçı için “Eserini bitirmeden kimseye göstermez.” denilmiştir. Bu sözle anlamca en yakın cümle hangisidir?
- A A kartındaki cümle
- B B kartındaki cümle
- C C kartındaki cümle
- D D kartındaki cümle
Bir öğrenci fiilimsileri çalışırken yukarıdaki çizelgeyi doldurdu; ancak bir satırda tür bilgisini yanlış yazdı. Buna göre yanlışlık hangi satırdadır?
- A 1. satır
- B 2. satır
- C 3. satır
- D 4. satır
Anlam ilişkileri alıştırmasında öğrencilere yukarıdaki cümleler verilmiştir. Buna göre bu cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?
- A I numaralı cümlede
- B II numaralı cümlede
- C III numaralı cümlede
- D IV numaralı cümlede
Öğretmen anlam ilişkilerini yukarıdaki şemayla özetlemiş, bir kutuyu boş bırakmıştır. Buna göre soru işaretli kutuya hangi açıklama gelmelidir?
- A “ama, fakat, ancak” bağlaçlarıyla kurulur.
- B “sanki, gibi, kadar” sözleriyle kurulur.
- C “için, diye, üzere” sözleriyle kurulur ve henüz gerçekleşmemiş bir isteği bildirir.
- D “kesinlikle, mutlaka” sözleriyle kurulur.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
"Kazanmak için" amaç bildirir.
- Amaç-sonuç cümlesi "niçin?" sorusuna cevap verir.
- A ve C sebep-sonuç bildirir (yağmur → erteleme).
- B'de "niçin çalıştı?" sorusunun cevabı var: kazanmak için.
- Amaç-sonuç ilişkisi B seçeneğindedir.
2. sorunun çözümü
Bulaşma anlamı yalnız C'dedir.
- A: bir yerin ötesine gitmek → gerçek anlam.
- B: başarılı olmak, D: üzerinden hızlıca gitmek → yan anlamlar.
- C'de hastalık bir kişiden diğerine aktarılmış.
- İstenen "bulaşmak" anlamı C seçeneğindedir.
3. sorunun çözümü
“yaşamamayı” sözcüğü “yaşa-” fiiline olumsuzluk eki ve -ma isim-fiil eki gelerek oluşmuştur; ardından belirtme durum eki almıştır. Durum eki alabilmesi de sözcüğün ad görevinde olduğunu gösterir.
- Sözcüğü köküne ayıralım: yaşa- / -ma- / -ma / -yı.
- Sondaki -ma eki isim-fiil ekidir; sözcüğü ada dönüştürmüştür.
- Sözcük belirtme durum eki (-yı) almıştır; yalnızca adlar bu eki alır.
- Cümlede “sayıyor” yükleminin nesnesi olduğu için isim-fiildir; cevap A.
4. sorunun çözümü
"En etkileyici" kişisel değerlendirmedir.
- Nesnel yargılar kanıtlanabilir.
- A, B ve C sayı ve tarihle doğrulanabilir.
- "Etkileyici" olmak kişiden kişiye değişir.
- Öznel yargı D seçeneğindedir.
5. sorunun çözümü
"-erek" zarf-fiil ekidir.
- A: "kırılan" → -an, sıfat-fiil.
- C: "yüzmek" → -mek, isim-fiil.
- D: "okunacak" → -acak, sıfat-fiil.
- B: "yürüyerek" → -erek, fiilin nasıl yapıldığını bildirir → zarf-fiil.
6. sorunun çözümü
Şiirde iki kişinin birlikte çay içtiği günlerden söz edilmiştir. Son dizede fincanlardan birinin boş kalması, o kişinin hâlâ geri dönmediğini dolaylı yoldan anlatır.
- Üçüncü dizede birlikte çay demlenen günler anlatılıyor.
- Son dizede iki fincandan söz ediliyor.
- Fincanlardan birinin boş olması ikinci kişinin yokluğunu gösterir.
- Bu, doğrudan söylenmeyen örtülü bir anlamdır; cevap C.
7. sorunun çözümü
görüntüleyebilen, tasarlamayı, oturan → 3 fiilimsi.
- Fiilimsi eklerini arayalım: isim-fiil (-ma/-mak/-ış), sıfat-fiil (-an/-ası/-mez/-ar/-dik/-ecek/-miş), zarf-fiil (-erek/-ince/-ip/-meden).
- "görüntüleyebilen" → -en eki, sıfat-fiil (1).
- "tasarlamayı" → -ma eki, isim-fiil (2).
- "oturan" → -an eki, sıfat-fiil (3). "başardık" ve "dinlemiyor" ise yüklemdir, fiilimsi değildir.
- Toplam 3 fiilimsi vardır.
8. sorunun çözümü
"-abilir" olasılık bildirir.
- Olasılık, gerçekleşmesi kesin olmayan durumdur.
- A kesinlik, B ve D gerçekleşmiş/alışkanlık bildirir.
- C'de "sıkışmış olabilir" ihtimal anlatıyor.
- Cevap C seçeneğidir.
9. sorunun çözümü
Dördüncü cümlede “atmak” fiili elle fırlatma işini anlatır; bu, sözcüğün ilk akla gelen anlamıdır. Cümlede hiçbir anlam kayması yoktur, kullanım gerçek anlamlıdır.
- Birinci cümlede “ayak” insan ayağına benzetilmiştir; yan anlamdır.
- İkinci cümlede “soğuk” ısıyla değil ilgisizlikle ilgilidir; mecazdır.
- Üçüncü cümlede “açı” geometriye özgüdür; terim anlamdır.
- Dördüncü cümlede “atmak” gerçek anlamındadır; bilgi hatalıdır, cevap D.
10. sorunun çözümü
Deyim, kibirlenmek anlamındadır.
- Deyimler gerçek anlamıyla kullanılmaz.
- A, B ve D'de burun organ olarak anlatılmış.
- C'de ödül sonrası kibirlenme anlatılıyor.
- Deyimin doğru kullanımı C seçeneğindedir.
11. sorunun çözümü
Somut anlam beş duyuyla algılanabilen varlıkları, soyut anlam ise algılanamayan kavramları karşılar. “Sorumluluk” tartılamayan bir kavramdır; bu yüzden B seçeneğindeki kullanım soyuttur.
- A seçeneğinde “ağır ağır” yürüyüş biçimini anlatır; bir ikilemedir.
- C ve D seçeneklerinde ağırlık tartılabilir bir niteliktir; somuttur.
- B seçeneğinde ağır olan sorumluluktur.
- Sorumluluk duyularla algılanamaz; cevap B.
12. sorunun çözümü
A seçeneğinde “yürümek” isim-fiil, C seçeneğinde “dikilen” sıfat-fiil, D seçeneğinde “çalmadan” zarf-fiil vardır. B seçeneğindeki “açıklanacak” ise gelecek zaman eki almış çekimli fiildir, yüklemdir.
- A seçeneğindeki “yürümek” -mek isim-fiil ekini almıştır.
- C seçeneğindeki “dikilen” -en sıfat-fiil ekini almıştır.
- D seçeneğindeki “çalmadan” -madan zarf-fiil ekini almıştır.
- B seçeneğindeki “açıklanacak” yargı bildiren çekimli fiildir; fiilimsi yoktur, cevap B.
13. sorunun çözümü
Birinci balonda “ağır ağır”, ikinci balonda “zar zor” ikilemesi vardır. İkilemeler anlamı pekiştirmek, abartmak ya da bir durumu belirtmek için kullanılan sözcük tekrarlarıdır.
- İkileme, aynı ya da yakın sözcüklerin yan yana kullanılmasıdır.
- Birinci balonda aynı sözcük yinelenmiştir: ağır ağır.
- İkinci balonda yakın sesli iki sözcük yan yanadır: zar zor.
- Üçüncü ve dördüncü balonlarda tekrar yoktur; cevap D.
14. sorunun çözümü
Her ikisinde de sıfat-fiil vardır.
- Örnek cümlede "kalan" → -an eki, sıfat-fiil.
- A: "çalmadan" → zarf-fiil. C: "kalkmak" → isim-fiil. D: "kazanınca" → zarf-fiil.
- B: "anlatılan" → -an eki, ismi niteliyor → sıfat-fiil.
- Aynı tür B seçeneğindedir.
15. sorunun çözümü
Öfkelenmeyi anlatan tek cümle B seçeneğidir; diğerlerinde gerçek anlam vardır.
- Sorulan anlam mecazdır: öfkelenmek, kendini tutamamak.
- A, C ve D seçeneklerinde köpük gerçekten oluşuyor → gerçek anlam.
- B seçeneğinde "sinirden" sözcüğü var; köpük yok, öfke var.
- Demek ki mecaz anlam B seçeneğindedir.
16. sorunun çözümü
IV numaralı cümlede hem “Bence” sözü hem de “daha keyifli” değerlendirmesi bulunur. Keyif kişiden kişiye değişir ve ölçülemez; bu yüzden cümle özneldir.
- Öznel yargı kişisel görüş bildirir, doğruluğu kanıtlanamaz.
- I ve II numaralı cümlelerde tarihsel bir bilgi aktarılmıştır.
- III numaralı cümlede araştırmalara dayanan bir sonuç verilmiştir.
- IV numaralı cümledeki “Bence” ve “daha keyifli” sözleri kişiseldir; cevap D.
17. sorunun çözümü
Verilen cümle, eserin ancak tamamlandıktan sonra paylaşıldığını bildirir. C kartındaki cümle de aynı yargıyı başka sözcüklerle anlatır.
- Verilen cümlede “bitirmeden göstermez” denilmektedir.
- Bu, ancak bittikten sonra gösterildiği anlamına gelir.
- B kartı hiç göstermediğini söyler; bu daha güçlü bir yargıdır.
- C kartı aynı anlamı verdiği için cevap C.
18. sorunun çözümü
“durmadan” sözcüğündeki -madan eki zarf-fiil ekidir; sözcük eylemin nasıl yapıldığını bildirir. Öğrenci bunu isim-fiil olarak yazarak hata yapmıştır.
- 1. satır: -dık eki sıfat-fiil ekidir, doğru yazılmış.
- 2. satır: -erek eki zarf-fiil ekidir, doğru yazılmış.
- 3. satır: -madan eki zarf-fiil ekidir; “Nasıl çalıştı? Durmadan.” Bu satır yanlıştır.
- 4. satır: -yış eki isim-fiil ekidir, doğru yazılmış; öyleyse hata 3. satırdadır.
19. sorunun çözümü
II. cümlede yürüyüşün hangi istekle yapıldığı bildirilir: sağlıklı kalmak. Bu istek henüz gerçekleşmemiştir, bu yüzden ilişki amaç-sonuçtur.
- I. cümlede geç kalmanın sebebi verilmiştir; neden-sonuçtur.
- III. cümlede yürüyüş bir şarta bağlanmıştır; koşuldur.
- IV. cümlede iki kitap kalınlık bakımından karşılaştırılmıştır.
- II. cümlede eylemin amacı bildirilmiştir; cevap B.
20. sorunun çözümü
Amaç-sonuç cümlesinde eylemin hangi istekle yapıldığı bildirilir. “Sınavı kazanmak için çalıştı.” cümlesinde kazanma isteği henüz gerçekleşmemiştir.
- Şemadaki öteki kutular neden-sonuç, koşul ve karşılaştırmayı gösteriyor.
- Boş kutu amaç-sonuç ilişkisine aittir.
- Amaç bildiren sözler “için, diye, üzere” biçimindedir.
- Amaç henüz gerçekleşmemiş bir istektir; cevap C.