8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

1
Paragraf 4Selçuklu döneminde yollara belirli aralıklarla kervansaraylaryapılmıştı. ( ... ) Yolcular burada üç gün boyunca ücretsizkalır, atları nallanır, hastaları tedavi edilirdi. Böyleceticaret yolları daha güvenli hâle gelmiş, mallar uzakpazarlara sağ salim ulaşabilmişti.

Yukarıdaki tarih metninde bir cümle çıkarılıp yeri parantezle gösterilmiştir. Bu paragrafta boş bırakılan yere hangi cümle getirilmelidir?

  1. A Bu yapılar, bir günlük deve yürüyüşü olan otuz kilometrede bir kurulurdu.
  2. B Günümüzde bu yapıların pek çoğu müze olarak ziyarete açılmıştır.
  3. C Selçuklular mimaride taş işçiliğine büyük önem vermiştir.
  4. D Kervanlarda genellikle ipek, baharat ve değerli taşlar taşınırdı.
2

"Çocukken mahallemizde bir dut ağacı vardı. Yaz akşamları hepimiz onun altında toplanır, karanlık basana kadar oyun oynardık. Şimdi o ağacın yerinde beş katlı bir apartman duruyor." Bu paragrafta yazarın duygusu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Özlem
  2. B Öfke
  3. C Korku
  4. D Merak
3

"Bu kitabı sana aldım." cümlesinde "bu kitabı" hangi ögedir?

  1. A Belirtili nesne
  2. B Belirtisiz nesne
  3. C Dolaylı tümleç
  4. D Zarf tümleci
4

"Bir yabancı dili öğrenmenin en zor yanı, kelimeleri ezberlemek değildir. ----" Bu paragraf aşağıdakilerden hangisiyle sürdürülmelidir?

  1. A Sözlükler bu iş için yeterlidir.
  2. B Asıl güçlük, o dilin düşünme biçimini kavramaktır.
  3. C Kelime ezberlemek çok kolaydır.
  4. D Yabancı dil öğrenmek gereksizdir.
5
Yapı bakımından cümleÖrnek1Basit cümle2Sıralı cümle3Bağlı cümle4Birleşik cümleaYağmur başladı ama biz yinede yola çıktık.bKapıyı usulca açtı, içerigirdi.cSabah erkenden istasyonavardık.dSöylediklerini duyunca çokşaşırdım.

Sınıf panosunda yapı bakımından cümle türleri ile örnekler karışık asılmıştır. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenektedir?

  1. A 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
  2. B 1-c, 2-a, 3-b, 4-d
  3. C 1-c, 2-b, 3-a, 4-d
  4. D 1-d, 2-c, 3-b, 4-a
6

"Dedem her sabah bahçedeki güllere su verirdi." cümlesinde dolaylı tümleç hangisidir?

  1. A Dedem
  2. B her sabah
  3. C bahçedeki güllere
  4. D su
7

"Erken kalktı ama otobüsü yine de kaçırdı." cümlesi hangi tür cümledir?

  1. A Sıralı cümle
  2. B Bağlı cümle
  3. C Birleşik cümle
  4. D Basit cümle
8
OKUL TİYATRO KULÜBÜPerde saat 15.00’te açılacaktır.Bütün biletlerimiz tamamen ücretsizdir.Kuklalar Uyanınca adlı oyunumuz 14 Aralık’tasahnelenecek.Salona zamanında gelmeyi lütfen unutmayın.

Tiyatro kulübünün hazırladığı yukarıdaki afiş okulun panosuna asılmıştır. Buna göre afişteki hangi cümle isim cümlesiyle kurulmuştur?

  1. A Birinci cümle
  2. B İkinci cümle
  3. C Üçüncü cümle
  4. D Alt satırdaki cümle
9
Metin 1Mikroplastikler, beş milimetreden küçük plastik parçacıklarınaverilen genel addır. Bu parçacıklar çamaşır makinesindeyıkanan sentetik giysilerden ve aşınan araç lastiklerindensuya karışır. Arıtma tesisleri parçacıkların tamamınısüzemediği için mikroplastikler denizlere ulaşır.Araştırmacılar geçen yıl Marmara’dan aldıkları örneklerde herlitrede ortalama dört parçacık saydı. Uzmanlar bu kirliliğiazaltmak için sentetik kumaş yerine doğal lif kullanmamızıöneriyor.

Mikroplastikleri anlatan metnin dördüncü cümlesi “Araştırmacılar geçen yıl Marmara’dan aldıkları örneklerde her litrede ortalama dört parçacık saydı.” biçimindedir. Bu cümlede nesne görevinde kullanılan söz hangisidir?

  1. A Araştırmacılar
  2. B geçen yıl
  3. C aldıkları örneklerde
  4. D ortalama dört parçacık
10
İLK YARDIM GÜNÜKayıt için rehberlik servisine uğrayınız.Uzman ekibimiz cuma günü konferans salonundatemel ilk yardım uygulamalarını anlatacak.Katılan her öğrenciye katılım belgesiverilecektir.

Okulun girişine yukarıdaki afiş asılmıştır. Afişteki birinci cümlede zarf tümleci görevinde kullanılan söz hangisidir?

  1. A Uzman ekibimiz
  2. B cuma günü
  3. C konferans salonunda
  4. D temel ilk yardım uygulamalarını
11
Metin 1Uzay teleskobu, Dünya’dan bir buçuk milyon kilometre uzaktakibir noktada duruyor (I). Altın kaplamalı on sekiz aynası,kızılötesi ışığı toplamak için tasarlandı. Bu teleskobun enbüyük üstünlüğü, yıldız tozu bulutlarının ardınıgörebilmesidir (II). İlk görüntüler yeryüzüne ulaştığındabilim insanları günlerce uyumadı (III). Uzanır teleskobunbaktığı karanlık, milyarlarca yıl öteye (IV).

Bilim dergisinden alınan yukarıdaki metinde dört cümle numaralanmıştır. Bu numaralanmış cümlelerden hangisi isim cümlesidir?

  1. A I numaralı cümle
  2. B II numaralı cümle
  3. C III numaralı cümle
  4. D IV numaralı cümle
12
Ögelerine ayrılmış cümleBu sabahZarf tümlecikomşumuzÖznebahçedeki ağaçları?budadıYüklem

Yukarıdaki cümle ögelerine ayrılmış, bir kutunun etiketi ise boş bırakılmıştır. Soru işaretli kutunun etiketi ne olmalıdır?

  1. A Belirtisiz nesne
  2. B Belirtili nesne
  3. C Dolaylı tümleç
  4. D Zarf tümleci
13
Etkinlik kâğıdındaki cümlelerIKütüphane görevlisi rafları yeniden düzenledi.IIÖğretmenimiz bize yeni bir kitap önerdi.IIIDeniz sabahtan beri bahçede çalışıyor.IVKardeşim akşam yemeğini erkenden yedi.

Grup çalışmasında öğrencilere yukarıdaki dört cümle dağıtılmış ve nesnesi olmayan cümleyi bulmaları istenmiştir. Buna göre bu cümlelerden hangisinde nesne bulunmamaktadır?

  1. A I numaralı cümlede
  2. B II numaralı cümlede
  3. C III numaralı cümlede
  4. D IV numaralı cümlede
14

Aşağıdaki cümlelerden hangisi soru cümlesi olduğu hâlde cevap beklemez?

  1. A Saat kaçta geleceksin?
  2. B Bu kadar güzel bir manzara görülür mü hiç?
  3. C Kitabı nereye koydun?
  4. D Yarın sınav var mı?
15
Tekrar çizelgesiCümleAnlamına göreBu soruyu kim çözdü?SoruLütfen biraz sessiz olun.EmirHiç kimse geç kalmadı.OlumsuzNe kadar da hızlı koşuyor!?

Konu tekrarında kullanılan yukarıdaki çizelgenin son satırı boş bırakılmıştır. Buna göre boş hücreye hangi tür yazılmalıdır?

  1. A Soru
  2. B Emir
  3. C Olumlu
  4. D Ünlem
16
Tiyatro kulübüne katılan öğrenci sayısı182021252022312023442024

Kulüp danışmanı yukarıdaki grafiğin altına bir cümle yazacaktır. Aday cümlelerden hangisi isim cümlesiyle yazılmıştır?

  1. A Katılım her yıl düzenli biçimde artmıştır.
  2. B En yüksek katılım 2024 yılındadır.
  3. C Kulüp dört yılda pek çok yeni üye kazanmıştır.
  4. D Öğrenciler tiyatroya her geçen yıl daha çok ilgi göstermiştir.
17
Paragraf 1Bir dilden başka bir dile çeviri yapan programlar uzun yıllar,sözcükleri tek tek karşılayan kalın sözlükler gibi çalıştı. Buyüzden kurdukları cümleler dil bilgisi bakımından doğru olsabile kulağa yapay geliyordu. Son on yılda geliştirilenyöntemler ise sözcüğün tek başına değil, içinde geçtiğicümlenin bütününde ne anlama geldiğini hesaplıyor. Böylecedeyimler ve mecazlar çoğu zaman yerinde karşılanıyor. Yine debir romanın havasını, yazarın kendine özgü sesini taşıyabilmekhâlâ insan çevirmenin işi.

Bir öğrenci, teknoloji dergisinden aldığı yukarıdaki paragrafı sunumunda kullanacaktır. Bu paragrafın ana düşüncesi hangi seçenekte verilmiştir?

  1. A Çeviri programları artık insan çevirmene duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmıştır.
  2. B Makine çevirisi çok yol almış olsa da edebî metinlerde insan çevirmenin yerini alamamaktadır.
  3. C Eski çeviri programları dil bilgisi kurallarını hiçbir biçimde gözetmiyordu.
  4. D Deyimlerin bir dilden başka bir dile aktarılması her zaman imkânsızdır.
18
Öğrencilerin günlük ortalama ekran süresi (saat)2.420203.120213.620224.22023

Bir öğrenci yukarıdaki grafiği yorumlamak için dört cümle kurmuştur. Bu cümlelerin hangisi yalnızca özne ve yüklemden oluşmuştur?

  1. A Ekran süresi her yıl artmıştır.
  2. B Öğrencilerin ekran süresi giderek yükselmiştir.
  3. C Bu artış sürüyor.
  4. D En yüksek değere 2023 yılında ulaşılmıştır.
19

"Kitabı okudum, çok beğendim ve arkadaşıma verdim." cümlesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A Yalnızca sıralı cümledir.
  2. B Yalnızca bağlı cümledir.
  3. C Hem sıralı hem bağlı özellik taşır.
  4. D Basit cümledir.
20
Paragraf 2Ebru, suyun yüzeyine serpilen boyaların bir kâğıda alınmasıylayapılır. Ustanın elindeki fırça teknede gezdikçe renklerbirbirinin içine yürür; ama hiçbir desen bir öncekinin aynısıolmaz. Tekneye eğilen usta suyun sıcaklığını, havanın nemini,hatta odadaki hava akımını hesaba katmak zorundadır. Kâğıtsudan kaldırıldığı anda iş bitmiştir; düzeltmek, silmek, birkez daha denemek diye bir şey yoktur.

Sanat dersinde okunan yukarıdaki paragraf, ebrunun belirli bir özelliğini öne çıkarmaktadır. Buna göre bu paragrafta ebrunun hangi yönü öne çıkarılmıştır?

  1. A Her denemenin tek ve yinelenemez oluşu
  2. B Öğrenilmesinin çok uzun yıllar alması
  3. C Yalnızca belirli şehirlerde yapılabilmesi
  4. D Kullanılan boyaların doğal maddelerden elde edilmesi
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. A 2. A 3. A 4. B 5. C 6. C 7. B 8. A 9. D 10. B 11. B 12. B 13. C 14. B 15. D 16. B 17. B 18. C 19. C 20. A
1. sorunun çözümü

Boşluktan önce kervansarayların yollara “belirli aralıklarla” yapıldığı söylenmiş, boşluktan sonra içeride sunulan hizmetler anlatılmıştır. Aradaki cümle, bu aralığın ne kadar olduğunu açıklamalıdır.

  1. Boşluktan önceki cümlede “belirli aralıklarla” ifadesi geçiyor.
  2. Bu ifade okurda “Aralık ne kadardı?” sorusunu doğuruyor.
  3. A seçeneği bu soruyu doğrudan cevaplar: bir günlük deve yolu, otuz kilometre.
  4. Öteki seçenekler konuyu başka yöne çektiği için cevap A olur.
2. sorunun çözümü

Geçmişteki güzel günlerin anılması özlem duygusunu verir.

  1. Yazar çocukluğundaki bir anıyı sıcak sözcüklerle anlatıyor.
  2. Sonda o günlerin geride kaldığını belirtiyor.
  3. Geçmişe duyulan bu duygunun adı özlemdir.
  4. Doğru seçenek A'dır.
3. sorunun çözümü

Belirtme hâl eki (-ı) aldığı için belirtili nesnedir.

  1. Yüklem: "aldım".
  2. "Neyi aldım?" → "bu kitabı".
  3. Sözcük -ı belirtme ekini almış.
  4. Belirtme eki alan nesne, belirtili nesnedir.
4. sorunun çözümü

"En zor yanı ... değildir" ifadesi, asıl zorluğun ne olduğunun söylenmesini gerektirir.

  1. İlk cümle "en zor yanı şu değildir" diyor.
  2. Devamında asıl zorluğun ne olduğu söylenmelidir.
  3. B seçeneği "asıl güçlük..." diyerek bu boşluğu doldurur.
  4. Doğru seçenek B'dir.
5. sorunun çözümü

“Sabah erkenden istasyona vardık.” tek yargılıdır, basittir (1-c). “Kapıyı usulca açtı, içeri girdi.” virgülle bağlanmıştır, sıralıdır (2-b). “ama” bağlacıyla kurulan cümle bağlıdır (3-a). “duyunca” zarf-fiili yan cümlecik kurduğu için cümle birleşiktir (4-d).

  1. c cümlesinde tek yüklem ve fiilimsi yoktur: 1-c.
  2. b cümlesinde iki yargı virgülle bağlanmıştır: 2-b.
  3. a cümlesinde iki yargı “ama” bağlacıyla bağlanmıştır: 3-a.
  4. d cümlesinde “duyunca” yan cümlecik kurar: 4-d; cevap C.
6. sorunun çözümü

"Neye su verirdi?" → "bahçedeki güllere" (yönelme hâli).

  1. Yüklem: "verirdi".
  2. "Kim?" → dedem (özne), "Ne zaman?" → her sabah (zarf tümleci)
  3. "Ne verirdi?" → su (belirtisiz nesne)
  4. "Neye verirdi?" → bahçedeki güllere → dolaylı tümleç
7. sorunun çözümü

"Ama" bağlacıyla bağlanan cümleler bağlı cümledir.

  1. İki yargı var: "erken kalktı" ve "otobüsü kaçırdı".
  2. Bunları "ama" bağlacı birleştiriyor.
  3. Bağlaçla bağlanan cümlelere bağlı cümle denir.
  4. Doğru seçenek B'dir.
8. sorunun çözümü

Birinci cümlenin yüklemi “ücretsizdir” sözüdür; bu söz ek fiil almış bir sıfattır, yani ad soyludur. Öteki cümlelerin yüklemleri çekimli fiildir.

  1. Birinci cümlenin yüklemi “ücretsizdir” sözcüğüdür.
  2. Bu sözcük fiil değildir; ek fiille yüklem yapılmış ad soylu bir sözdür.
  3. “sahnelenecek”, “unutmayın”, “açılacaktır” ise çekimli fiillerdir.
  4. Yüklemi ad soylu olan tek cümle birincidir; cevap A.
9. sorunun çözümü

Yükleme “Ne saydı?” diye sorulduğunda cevap “ortalama dört parçacık” olur. Söz belirtme durum eki almadığı için belirtisiz nesnedir.

  1. Cümlenin yüklemi “saydı” sözcüğüdür.
  2. “Kim saydı?” sorusunun cevabı “Araştırmacılar” olduğu için bu söz öznedir.
  3. “Ne saydı?” sorusunun cevabı ise “ortalama dört parçacık”tır.
  4. Bu söz nesne görevindedir ve belirtme eki almadığı için belirtisizdir; cevap D.
10. sorunun çözümü

Yükleme “Ne zaman anlatacak?” diye sorulduğunda cevap “cuma günü” olur. Zaman anlamı taşıyan bu söz zarf tümlecidir. “konferans salonunda” ise “Nerede?” sorusunun cevabı olduğu için dolaylı tümleçtir.

  1. Cümlenin yüklemi “anlatacak” sözcüğüdür.
  2. “Kim anlatacak?” sorusunun cevabı “Uzman ekibimiz”, yani öznedir.
  3. “Ne zaman anlatacak?” sorusunun cevabı “cuma günü” sözüdür.
  4. Zaman bildiren söz zarf tümleci sayıldığı için cevap B olur.
11. sorunun çözümü

II numaralı cümlenin yüklemi “görebilmesidir” sözüdür; bu söz ek fiil almış bir ad soylu sözcüktür. Öteki cümlelerin yüklemleri ise çekimli fiildir.

  1. Cümlenin türünü belirlemek için önce yükleme bakılır.
  2. I. cümlenin yüklemi “duruyor”, III. cümlenin yüklemi “uyumadı” çekimli fiildir.
  3. IV. cümlenin yüklemi “Uzanır” yine çekimli fiildir.
  4. II. cümlenin yüklemi ek fiille kurulmuş ad soylu bir sözdür; isim cümlesidir, cevap B.
12. sorunun çözümü

“bahçedeki ağaçları” sözü “Neyi budadı?” sorusunun cevabıdır ve belirtme durum eki (-ı) almıştır. Belirtme eki alan nesneye belirtili nesne denir.

  1. Yüklem “budadı” sözcüğüdür.
  2. “Neyi budadı?” sorusunun cevabı “bahçedeki ağaçları” sözüdür.
  3. Bu söz nesnedir; sonundaki -ı belirtme durum ekidir.
  4. Belirtme eki alan nesne belirtili nesne sayılır; cevap B.
13. sorunun çözümü

III. cümlenin yüklemi “çalışıyor” geçişsiz bir fiildir; “Neyi çalışıyor?” sorusu anlamsız kalır. Diğer cümlelerde “rafları”, “yeni bir kitap” ve “akşam yemeğini” sözleri nesnedir.

  1. I. cümlede “Neyi düzenledi?” sorusunun cevabı “rafları”dır.
  2. II. cümlede “Ne önerdi?” sorusunun cevabı “yeni bir kitap”tır.
  3. IV. cümlede “Neyi yedi?” sorusunun cevabı “akşam yemeğini”dir.
  4. III. cümlede bu soruların cevabı yoktur; “bahçede” dolaylı tümleçtir, cevap C.
14. sorunun çözümü

Sözde soru cümlesidir; şaşkınlık/hayranlık bildirir.

  1. A, C ve D gerçek bilgi ister.
  2. B ise "böyle güzel manzara az bulunur" demektir.
  3. Cevap beklemeyen bu soruya sözde soru cümlesi denir.
  4. Doğru seçenek B'dir.
15. sorunun çözümü

Son cümlede “Ne kadar da” pekiştirmesi ve ünlem işareti kullanılmıştır; cümle hayranlık ve şaşkınlık bildirir. Bu yüzden ünlem cümlesidir.

  1. Cümlenin sonunda ünlem işareti bulunmaktadır.
  2. Cümlede soru sözcüğü ya da soru eki yoktur.
  3. Bir buyruk da verilmemektedir.
  4. Şaşkınlık ve beğeni bildiren bu cümle ünlem cümlesidir; cevap D.
16. sorunun çözümü

B seçeneğinin yüklemi “yılındadır” sözüdür; bu söz ek fiil almış bir addır. Öteki seçeneklerin yüklemleri “artmıştır”, “kazanmıştır”, “göstermiştir” çekimli fiilleridir.

  1. Cümlenin türünü belirlemek için yükleme bakılır.
  2. A, C ve D seçeneklerinin yüklemleri çekimli fiildir.
  3. B seçeneğinin yüklemi “yılındadır” biçiminde ad soyludur.
  4. Ad soylu yüklem isim cümlesi kurar; cevap B.
17. sorunun çözümü

Paragrafta önce programların ilerlemesi anlatılmış, son cümlede “Yine de… hâlâ insan çevirmenin işi.” denilerek asıl vurgu yapılmıştır. Ana düşünce bu iki yönü birlikte veren seçenektir.

  1. Paragrafın ilk yarısı eski programların eksikliğini, ikinci yarısı yeni yöntemlerin başarısını anlatıyor.
  2. Son cümledeki “Yine de” bağlacı bir sınırlama getiriyor.
  3. Bu sınırlama, edebî metinlerde insan çevirmenin gerekli olduğudur.
  4. Hem ilerlemeyi hem sınırı birlikte veren seçenek B olduğu için cevap B.
18. sorunun çözümü

C seçeneğinde “Bu artış” öznedir, “sürüyor” yüklemdir; başka öge yoktur. A ve B seçeneklerinde zarf tümleci, D seçeneğinde hem zarf tümleci hem dolaylı tümleç vardır.

  1. A seçeneğinde “her yıl” sözü zarf tümlecidir; öge sayısı üçtür.
  2. B seçeneğinde “giderek” sözü zarf tümlecidir; öge sayısı üçtür.
  3. D seçeneğinde “2023 yılında” zarf tümleci, “En yüksek değere” dolaylı tümleçtir.
  4. C seçeneği yalnızca iki ögeden oluşur; cevap C.
19. sorunun çözümü

İlk iki yargı virgülle, üçüncüsü "ve" bağlacıyla bağlanmıştır.

  1. Üç yüklem var: okudum, beğendim, verdim.
  2. İlk ikisi virgülle bağlanmış → sıralı.
  3. Üçüncüsü "ve" ile bağlanmış → bağlı.
  4. Cümle her iki özelliği de taşır.
20. sorunun çözümü

Paragrafta “hiçbir desen bir öncekinin aynısı olmaz” ve “düzeltmek, silmek, bir kez daha denemek diye bir şey yoktur” cümleleriyle ebrunun yinelenemezliği vurgulanmıştır.

  1. Paragrafta tekrarlanan düşünceyi arayalım.
  2. “Hiçbir desen bir öncekinin aynısı olmaz” cümlesi biricikliği anlatır.
  3. Son cümlede yeniden denemenin mümkün olmadığı söylenir; bu da aynı düşünceyi pekiştirir.
  4. Öğrenme süresi, şehir ve boya bilgisi paragrafta yoktur; cevap A.
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.