8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Çevre kulübünün hazırladığı yukarıdaki afiş okul girişine asılmıştır. Afiş metninde kaç cümlenin yüklemi edilgen çatılıdır?
- A Bir
- B İki
- C Üç
- D Dört
Öğretmen tahtaya yukarıdaki şemayı çizmiş, bir kutuyu ise boş bırakmıştır. Soru işaretiyle gösterilen kutuya aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A İşi yapanın belli olmadığı, öznesi sözde olan fiil
- B Birden çok kişinin işi karşılıklı yaptığı fiil
- C Nesne alabilen, geçişli sayılan fiil
- D Öznenin işten hiç etkilenmediği fiil
(I) Pencere açıldı. (II) Çocuk süslendi. (III) Kardeşler kucaklaştı. (IV) Ödevini bitirdi. Numaralanmış cümlelerin çatıları sırasıyla hangisidir?
- A edilgen – dönüşlü – işteş – etken
- B dönüşlü – edilgen – etken – işteş
- C işteş – etken – edilgen – dönüşlü
- D etken – işteş – dönüşlü – edilgen
Yukarıdaki metin bir yazarın kitabından alınmıştır. Buna göre bu metin hangi türde yazılmıştır?
- A Anı
- B Deneme
- C Gezi yazısı
- D Öykü
"Öğrenciler sınıfta toplandılar." cümlesindeki fiil hangi çatıdadır?
- A Edilgen
- B İşteş
- C Geçişli
- D Ettirgen
Bir dergi için yapılan yukarıdaki konuşma banda alınmış ve yazıya geçirilmiştir. Buna göre bu konuşmadan hangi tür metin ortaya çıkar?
- A Deneme
- B Söyleşi (mülakat)
- C Anı
- D Makale
Bir öğrenci metin türlerini ve özelliklerini yukarıdaki çizelgeye yazmıştır. Buna göre tür ile özellik hangi satırda yanlış eşleştirilmiştir?
- A Birinci satırda
- B İkinci satırda
- C Üçüncü satırda
- D Dördüncü satırda
"İki arkadaş uzun süre bakıştılar." cümlesinin yüklemi hangi çatıdadır?
- A Dönüşlü
- B İşteş
- C Edilgen
- D Geçişli
"Yemekler misafirler için özenle hazırlanmıştı." cümlesinin yüklemi için hangisi doğrudur?
- A Etken ve geçişli
- B Edilgen ve geçişsiz
- C Dönüşlü ve geçişli
- D İşteş ve geçişsiz
"Bu kitabı okuyanlar, mutlaka etkileneceklerdir ve düşünmeye başlarlar." cümlesindeki bozukluk nasıl giderilir?
- A Yüklemlerin kipleri uyumlu hâle getirilmeli
- B Özne çıkarılmalı
- C Nesne eklenmeli
- D Tamlama düzeltilmeli
Sınıf panosunda çatı türleri ile örnek cümleler karışık asılmıştır. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenektedir?
- A 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
- B 1-d, 2-c, 3-b, 4-a
- C 1-d, 2-b, 3-c, 4-a
- D 1-c, 2-d, 3-a, 4-b
Yazarın gezip gördüğü yerleri, oraların doğasını ve insanlarını anlattığı tür hangisidir?
- A Gezi yazısı
- B Biyografi
- C Öykü
- D Tiyatro
Dil bilgisi etkinliğinde öğrencilere yukarıdaki dört cümle verilmiştir. Buna göre bu cümlelerin hangisinde işteş çatılı fiil vardır?
- A I numaralı cümlede
- B II numaralı cümlede
- C III numaralı cümlede
- D IV numaralı cümlede
"Toplantıya yaklaşık 50 civarında kişi katıldı." cümlesinde hangi bozukluk vardır?
- A Gereksiz sözcük kullanımı
- B Özne-yüklem uyuşmazlığı
- C Anlam belirsizliği
- D Çatı uyuşmazlığı
Bir öğrencinin denemesinden alınan cümle düzeltilecek ve sağdaki kutuya yazılacaktır. Boş bırakılan yere hangisi yazılmalıdır?
- A Bu olaydan çok şey öğrendim ve hiç unutmayacağım.
- B Bu olaydan çok şey öğrendim ve onu hiç unutmadım.
- C Bu olayı çok şey öğrendim ve hiç unutmadım.
- D Bu olaydan çok şey öğrenip hiç unutmadım.
"Ali, arkadaşının kalemini kaybettiğini söyledi." cümlesindeki sorun nedir?
- A Anlam belirsizliği vardır.
- B Yüklem yanlış çekimlenmiştir.
- C Gereksiz sözcük vardır.
- D Sorun yoktur.
"Yukarıya yukarı çıkarken düştü." cümlesindeki anlatım bozukluğunun sebebi nedir?
- A Özne eksikliği
- B Gereksiz sözcük kullanımı
- C Tamlama yanlışı
- D Yüklem eksikliği
Konu tekrarı için hazırlanan yukarıdaki çizelgede son satır boş bırakılmıştır. Buna göre boş hücreye ne yazılmalıdır?
- A Etken
- B Edilgen
- C İşteş
- D Dönüşlü
"Öğrencilere kitap ve kırtasiye malzemeleri dağıtıldı, sevindirildi." cümlesindeki bozukluk nedir?
- A Nesne eksikliği
- B Özne eksikliği
- C Tamlayan eksikliği
- D Yüklem fazlalığı
Aşağıdaki türlerden hangisi olay çevresinde gelişen kurmaca metinlerden değildir?
- A Roman
- B Öykü
- C Tiyatro
- D Makale
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
“boşaltılacaktır” ve “gönderilecektir” fiilleri edilgenlik eki almıştır; kutuları kimin boşaltacağı, atıkları kimin göndereceği söylenmemiştir. “katılabilir” fiilinin öznesi ise öğrencilerdir.
- Birinci cümlede “Kim boşaltacak?” sorusunun cevabı yoktur; edilgendir.
- İkinci cümlede “Kim gönderecek?” sorusunun cevabı yoktur; edilgendir.
- Üçüncü cümlede işi yapan bellidir: öğrencilerimiz; etkendir.
- Edilgen yüklem sayısı ikidir; cevap B.
2. sorunun çözümü
Edilgen çatıda gerçek özne cümlede yer almaz; işten etkilenen varlık özne gibi görünür, buna sözde özne denir. “Camlar silindi.” cümlesinde silen kişi belli değildir.
- Şemadaki öteki kutular etken, dönüşlü ve işteş çatıyı tanımlıyor.
- Boş kalan kutu edilgen çatıya aittir.
- Edilgen çatıda işi yapan söylenmez; -l ya da -n eki kullanılır.
- Cümledeki özne sözde öznedir; öyleyse cevap A.
3. sorunun çözümü
Sırasıyla edilgen, dönüşlü, işteş ve etken çatı vardır.
- I: açan belli değil → edilgen.
- II: iş öznenin kendisine dönüyor → dönüşlü.
- III: iş karşılıklı → işteş.
- IV: yapan belli, nesne var → etken. Sıralama A'dır.
4. sorunun çözümü
Metinde yazar gittiği şehri, sokakları, çarşıyı ve limanı kendi gözlemleriyle anlatmaktadır. Gezilip görülen yerlerin izlenimlerle aktarıldığı tür gezi yazısıdır.
- Metinde bir şehrin sokakları, çarşısı ve limanı anlatılıyor.
- Yazar bunları bizzat gezerek gözlemlemiş.
- Geçmişe dönüş ya da kurmaca bir olay örgüsü yoktur.
- Görülen yerlerin anlatıldığı tür gezi yazısıdır; cevap C.
5. sorunun çözümü
İş birlikte yapıldığı için işteş çatıdır.
- Toplanma işini öğrenciler birlikte yapıyor.
- Karşılıklı ya da birlikte yapılan işler işteş çatılıdır.
- Burada "-n" eki birliktelik anlamı katmıştır.
- Doğru seçenek B'dir.
6. sorunun çözümü
Bir kişiyle önceden hazırlanmış sorular üzerinden yapılan ve soru-cevap biçiminde yayımlanan metinlere söyleşi (mülakat) denir. Metinde soruyu soran ve cevap veren ayrı ayrı bellidir.
- Metin soru-cevap biçiminde ilerliyor.
- Soruyu soran muhabir, cevap veren yazardır.
- Konuşma bir dergi için yapılmış ve yazıya geçirilmiştir.
- Bu özellikleri taşıyan tür söyleşidir; cevap B.
7. sorunun çözümü
Biyografide bir yazar, tanınmış başka bir kişinin hayatını anlatır. Kişinin kendi hayatını kendisinin anlattığı tür ise otobiyografidir.
- Birinci, ikinci ve dördüncü satırlardaki özellikler doğrudur.
- Üçüncü satırda kendi hayatını anlatmaktan söz edilmiştir.
- Bu özellik otobiyografiye aittir.
- Biyografide başkasının hayatı anlatılır; yanlışlık üçüncü satırdadır.
8. sorunun çözümü
İş karşılıklı yapıldığı için işteş çatıdır.
- "Bakışmak" fiili "-ş" ekini almış.
- İş, iki kişi tarafından karşılıklı yapılıyor.
- Karşılıklı veya birlikte yapılan işler işteş çatılıdır.
- Doğru seçenek B'dir.
9. sorunun çözümü
Edilgen fiiller nesne alamaz; cümlede sözde özne vardır.
- "Hazırlanmıştı" fiili "-n" edilgenlik ekini almış → edilgen.
- Edilgen fiiller nesne alamaz.
- "Yemekler" nesne değil, sözde öznedir.
- Yüklem edilgen ve geçişsizdir.
10. sorunun çözümü
"Etkileneceklerdir" gelecek, "başlarlar" geniş zaman — kip uyumsuzluğu vardır.
- Aynı özneye bağlı iki yüklem: "etkileneceklerdir", "başlarlar".
- Biri gelecek zaman, diğeri geniş zaman kipinde.
- Ortak özneli yüklemlerin zaman-kip uyumu olmalıdır.
- Doğru çözüm A'dır.
11. sorunun çözümü
“suladı” fiilinin öznesi bellidir, etkendir (1-d). “kilitlendi” fiilinde işi yapan belli değildir, edilgendir (2-c). “yıkandı” fiilinde özne işi kendine yapmıştır, dönüşlüdür (3-b). “anlaştı” fiilinde iş karşılıklıdır, işteştir (4-a).
- d cümlesinde “Kim suladı?” sorusunun cevabı vardır: 1-d.
- c cümlesinde kapıyı kimin kilitlediği söylenmemiştir: 2-c.
- b cümlesinde yıkanan ile yıkayan aynı kişidir: 3-b.
- a cümlesinde iş iki taraf arasında karşılıklıdır: 4-a; cevap B.
12. sorunun çözümü
Gezilip görülen yerlerin anlatıldığı tür gezi yazısıdır.
- Biyografi bir kişinin hayatını anlatır.
- Öykü ve tiyatro kurmaca olay türleridir.
- Gezip görülen yerlerin anlatıldığı tür gezi yazısıdır (seyahatname).
- Doğru seçenek A'dır.
13. sorunun çözümü
“tebrikleşti” fiilindeki -ş eki işin karşılıklı yapıldığını bildirir. II. cümlede etken, III. cümlede edilgen, IV. cümlede dönüşlü çatı vardır.
- İşteşlik eki -ş, işin karşılıklı ya da birlikte yapıldığını gösterir.
- I. cümlede takım arkadaşları birbirini tebrik etmiştir.
- II. cümlede işi yapan bellidir ve iş başkasına yönelmiştir; etkendir.
- III. cümlede işi yapan belli değildir, IV. cümlede özne işi kendine yapmıştır; cevap A.
14. sorunun çözümü
"Yaklaşık" ve "civarında" aynı anlamı verir; biri gereksizdir.
- "Yaklaşık" tahmini sayı bildirir.
- "Civarında" da aynı anlamı taşır.
- İkisinin birlikte kullanımı gereksiz tekrardır.
- Doğru seçenek A'dır.
15. sorunun çözümü
İkinci yüklem olan “unutmadım” fiili “neyi?” sorusunun cevabını ister; cümlede bu nesne yoktur. “onu” nesnesi eklendiğinde bozukluk giderilir.
- Birinci yüklemin tümleci “bu olaydan” sözüdür.
- İkinci yüklem “unutmadım” ise nesne ister: “Neyi unutmadım?”
- Cümlede bu soruya cevap veren söz bulunmamaktadır.
- “onu” nesnesini ekleyen B seçeneği doğru düzeltmedir.
16. sorunun çözümü
Kalemi kimin kaybettiği (Ali mi arkadaşı mı) belli değildir.
- Cümleden iki farklı anlam çıkabiliyor.
- 1) Ali kaybetti, 2) arkadaşı kaybetti.
- Bu duruma anlam belirsizliği denir.
- Doğru seçenek A'dır.
17. sorunun çözümü
"Yukarıya" ile "yukarı çıkmak" aynı anlamı iki kez verir.
- "Çıkmak" fiili zaten yukarı yönü bildirir.
- Ayrıca "yukarıya" denmesi aynı bilgiyi tekrarlar.
- Aynı anlamdaki sözcüğün gereksiz tekrarı anlatımı bozar.
- Doğru seçenek B'dir.
18. sorunun çözümü
Son cümlede ısınan da ısıtan da aynı kişidir; sporcu işi kendi üzerinde gerçekleştirmiştir. Bu yüzden fiil dönüşlü çatılıdır.
- Cümlenin yüklemi “ısındı” fiilidir.
- “Kim ısındı?” sorusunun cevabı “Sporcu”dur; özne bellidir.
- Isıtma işini de yine sporcunun kendisi yapmıştır.
- Özne işten kendisi etkilendiği için çatı dönüşlüdür; cevap D.
19. sorunun çözümü
İkinci yüklemin öznesi (öğrenciler) cümlede özne olarak yer almıyor.
- İlk yargının öznesi "kitap ve malzemeler"dir (dağıtılan).
- İkinci yargıda sevinen "öğrenciler"dir.
- Ancak "öğrencilere" dolaylı tümleçtir, özne değildir.
- Bu, özne eksikliğinden kaynaklanan bozukluktur.
20. sorunun çözümü
Makale, bir düşünceyi savunan öğretici metindir.
- Roman, öykü ve tiyatro kurmaca olaylara dayanır.
- Makalede kurmaca olay yoktur; düşünce kanıtlanır.
- Makale öğretici (bilgilendirici) metin türüdür.
- Doğru seçenek D'dir.